Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 47:6

Ο Θεός γίνεται γνωστός μέσα στα παλάτια της, όταν την προστατεύει. Παλάτια της πόλεως του Θεού θα μπορούσαν να νοηθούν οι μεγάλοι και εξαίρετοι άνδρες, εκείνοι που υπερέχουν μέσα σε αυτήν. Διότι, ιδού, οι βασιλείς της γης συγκεντρώθηκαν. Ο πόλεμος που διεξήχθη εναντίον των αποστόλων εξαιτίας του κηρύγματός τους από τους αισθητούς βασιλείς των εθνών, αλλά βεβαίως και από τους αόρατους δαίμονες που βασίλευαν στο παρελθόν, διαλύθηκε και εξαφανίστηκε. Αυτοί, βλέποντας τα, θαύμασαν κατ' αυτόν τον τρόπο. Καταπλάγηκαν, λέγει, και έμειναν έκστατικοί, βλέποντας τη βοήθεια που προσφέρθηκε από τον Θεό στους αγίους. Ταράχθηκαν, κλονίστηκαν, τους κατέλαβε τρόμος. Διότι η υπέρμετρη δύναμη Εκείνου που σώζει, προκάλεσε σε αυτούς τον θαυμασμό και την κατάπληξη.

Διότι η υπερβολική ισχύς του Σωτήρος προκάλεσε σε αυτούς θαυμασμό και κατάπληξη. Έπειτα ταράχθηκαν, επειδή είχαν καταστεί εχθροί του Θεού, και βρέθηκαν σαν σε ωδίνες. Όσο για το αμέσως επόμενο χωρίο, αν το προσέξεις θα το κατανοήσεις, πως «πλοία της Θαρσείς» ονομάζονταν εκείνα που έφερναν μεγάλο πλούτο στον Σολομώντα, όπως γνωρίζουμε από την ιστορία των Βασιλειών. Γι' αυτό και τώρα, μέσω των πλοίων της Θαρσείς που συντρίβονται, φανέρωσε την απώλεια του πλούτου και της δυναστείας των προαναφερθέντων βασιλέων. Ως «βίαιο πνεύμα» εξάλλου να εννοήσεις ορισμένες νοερές δυνάμεις, μέσω των οποίων καταπολέμησε τους εχθρούς των αποστόλων.

Πού θα είναι τότε η απάνθρωπη υπερηφάνεια που τα πάντα σιχαίνεται, και που θεωρεί τον εαυτό της ότι είναι κάτι; Πού θα είναι τότε η κενή και μάταιη δόξα των ανθρώπων; Πού η λαγνεία και η ακολασία; Πού η δυναστεία και η τυραννία; Πού θα είναι τότε ο βασιλιάς; Πού ο άρχοντας; Πού ο ηγεμόνας; Πού οι έχοντες την εξουσία; Πού αυτοί που καυχιούνται για το πλήθος του πλούτου τους, και δεν ελεούν τους φτωχούς, και καταφρονούν τον Θεό; Πού τα θέατρα και τα κυνήγια; Πού θα είναι τότε αυτοί που μετεωρίζονται, που υποκρίνονται και ζουν αμέριμνα; Πού τα μαλακά ενδύματα, και τα μαλακά και απαλά στρώματα; Πού τα υψηλά οικοδομήματα και το πλάτος των στοών; Πού αυτοί που έζησαν χωρίς φόβο; Τότε, όταν τα δουν, θα εκπλαγούν και θα φρίξουν, και καταπληγμένοι θα ολολύξουν, ταραγμένοι θα κλονιστούν· τρόμος θα τους κυριεύσει και πόνοι σαν της γυναίκας που γεννά, και από βίαιο πνεύμα θα συντριβούν και θα αφανιστούν. Πού θα είναι τότε η σοφία των σοφών; Πού η ευγλωττία των ρητόρων και τα μάταια πανουργήματά τους; Αλίμονο, αλίμονο! Ταράχθηκαν, κλονίστηκαν σαν τον μεθυσμένο, και όλη η σοφία τους καταποντίστηκε. Πού είναι ο σοφός; Πού ο γραμματέας; Πού ο συζητητής του αιώνα τούτου;

Τότε μόλις είδαν, θαύμασαν έτσι, ταράχθηκαν, κλονίστηκαν, τους κατέλαβε τρόμος! Εκεί υπέφεραν πόνους σαν της γυναίκας που γεννά. Με βίαιο άνεμο θα συντριβούν τότε. Πού είναι τότε η σοφία των σοφών; Πού τα μάταια πανουργήματά τους; Αλίμονο! Ταράχθηκαν, κλονίστηκαν σαν τον μεθυσμένο, και όλη η σοφία τους καταποντίστηκε. Πού είναι τότε ο σοφός; Πού ο γραμματέας; Πού ο συζητητής αυτού του μάταιου αιώνα;

Πού θα είναι τότε η δυναστεία και η τυραννία; Πού ο άρχοντας; Πού ο ηγεμόνας; Πού οι κατέχοντες τις εξουσίες; Εκείνοι που υπερηφανεύονται για το πλήθος του πλούτου τους και καταφρονούν τον Θεό; Τότε, όταν τα δουν, θα εκπλαγούν τόσο πολύ και θα τους κυριεύσει τρόμος. Εκεί θα νιώσουν πόνους σαν της γυναίκας που γεννά· με βίαιο πνεύμα θα συντριβούν. Και πού θα είναι τότε η σοφία των σοφών; Πού τα μάταια πανουργήματά τους; Αλίμονο, αλίμονό τους! Ταράχθηκαν, κλονίστηκαν σαν τον μεθυσμένο, και όλη η σοφία τους καταποντίστηκε. Πού είναι τότε ο σοφός; Πού ο γραμματέας; Πού ο συζητητής τούτου του μάταιου αιώνα; Χάθηκε κάθε σοφία, αδελφέ μου.

Στη συνέχεια αυτών συνάπτεται η επίθεση των εχθρών κατά της Εκκλησίας του Θεού· έχει ειπωθεί: «Διότι, ιδού, οι βασιλείς συγκεντρώθηκαν, ήλθαν όλοι μαζί». Σύμφωνα δε με τον Σύμμαχο: «Διότι, ιδού», λέει, «οι βασιλείς παρατάχθηκαν, ήλθαν ομού». Ποιοι δε βασιλείς, παρά οι εχθροί του θεοσεβούς πολιτεύματος, παρατάχθηκαν μεταξύ τους και θέσπισαν έγγραφους νόμους για να πολεμήσουν την Εκκλησία του Θεού; Όμως, το μέγα θαύμα του Θεού, ο οποίος αναγνωρίζεται στα ανάκτορά της, αποδεικνύεται τότε, όταν οι βασιλείς, αφού συγκεντρωθούν και κηρύξουν πόλεμο κατά της Εκκλησίας Του, υποκινώντας διωγμούς και μηχανευόμενοι μύριες επιβουλές εναντίον της, δεν κατορθώνουν τίποτα. Γι' αυτό προσθέτει: «Αυτοί, βλέποντας, κατ' αυτόν τον τρόπο θαύμασαν»· διότι, αφού βίωσαν στην πράξη τη δύναμή Του, έτσι θαύμασαν, ενώ πριν από αυτό δεν είχαν θαυμάσει. Έπειτα ταράχθηκαν, καθώς κατέστησαν εχθροί του Θεού· Κλονίστηκαν και τους κατέλαβε τρόμος. Εκεί τους έπιασαν ωδίνες σαν της γυναίκας που γεννά.

Διότι πλέον υπέπιπτε στην αντίληψη των οφθαλμών τους ο λόγος περί της κρίσεως του Θεού, τον οποίο αυτοί πολεμούσαν. Γι' αυτό, σύμφωνα με τον Σύμμαχο, έχει λεχθεί: Αυτοί, όταν είδαν, έτσι θαύμασαν, ταράχτηκαν, εκπλάγησαν, φρίκη τους κατέλαβε, ωδίνες σαν της γυναίκας που γεννά.

Οι οποίοι, λέει, αφού είδαν, θαύμασαν με αυτόν τον τρόπο· και διηγείται την αιτία του θαυμασμού, επειδή όσοι κατοικούσαν προηγουμένως ανάξια αυτήν την πόλη, όταν αποτελούσε τα πλευρά του βορρά, ταράχθηκαν και κλονίστηκαν, και τους κατέλαβε τρόμος, και όχι μόνο τρόμος, αλλά και πόνοι που έμοιαζαν με τις ωδίνες γυναίκας που γεννά. Όλα αυτά, λέει, συνέβησαν εναντίον τους εξαιτίας του βίαιου πνεύματος, το οποίο συντρίβει τα πλοία της αποστασίας που πλέουν κακώς στη θάλασσα του βίου. Διότι αναφέρει: «Με βίαιο πνεύμα θα συντρίψεις τα πλοία της Θαρσείς». Όποιος δε διατηρεί στη μνήμη του την ιστορία των Πράξεων δεν αγνοεί τη βίαιη πνοή που φανερώθηκε στους μαθητές στο υπερώο. Και όποιος έχει προσέξει την προφητεία του Ιωνά γνωρίζει οπωσδήποτε ότι εκείνος που αποστατεί από τον Θεό αναζητά πλοίο που ταξιδεύει προς τη Θαρσείς. Έπειτα, σαν να επιμερίζεται ο λόγος σε δύο πρόσωπα, στα μεν προηγούμενα αναλαμβάνει το πρόσωπο εκείνου που προφητεύει, στα δε επόμενα εκφράζει τις φωνές εκείνων που αποδέχθηκαν τον λόγο. Διότι λέει, συμφωνώντας με την αλήθεια των προηγουμένων σαν να είχε διδαχθεί τα λεγόμενα από κάποιον άλλον, ότι: «Όπως ακούσαμε, έτσι και είδαμε, στην πόλη του Κυρίου των δυνάμεων, στην πόλη του Θεού μας». Γι' αυτό και παρουσιάζει εκείνους, που αντίκρισαν με πνευματική αγαλλίαση όσα είχαν ακούσει, να προτρέπουν ο ένας τον άλλον. Και η προτροπή ήταν η εξής: «Κυκλώστε τη Σιών και περιβάλετέ την· διηγηθείτε τα στους πύργους της».

Μέγας κύριος: Αυτό όφειλαν να το ανακράζουν οι Ιουδαίοι, το ανακράζουν όμως οι πιστοί, καθώς αξιώθηκαν της χάριτος. Εν πόλει: Στην Ιερουσαλήμ, στο όρος του Γολγοθά· διότι εκεί, αφού υψώθηκε κατά τη σάρκα, μεγαλύνθηκε με τα θαύματα. Ευρίζω αγαλλιάματι: Διότι εκεί βρήκε το αγαλλίαμα όλης της γης επάνω στον σταυρό και επεκτάθηκε σε όλη τη γη. Διότι η λέξη εύρος ερμηνεύεται ως πλάτος. Όρη Σιών: Η Σιών ερμηνεύεται ως σκοπεύτρια, που είναι η Εκκλησία, διότι μέσω αυτής ο Θεός επισκοπεί τον άνθρωπο. Αυτή δε, μέσω των όπλων, των δεξιών και των αριστερών, των δύο πλευρών, αντιτάσσεται στα έργα του σκότους. Διότι ο βορράς ερμηνεύεται ως σκότος. Η πόλις: Η Ιερουσαλήμ του Χριστού, που είναι η Εκκλησία. Ο θεός εν ταις βάρεσιν: Στις εκκλησίες· διότι η λέξη βάρις (βάρεις) σημαίνει οίκος. Και οίκος του Θεού είναι οι εκκλησίες (η Εκκλησία). Και γίνεται γνωστός μέσα σε αυτήν (σε αυτές) ο Θεός, σώζοντάς την. Ότι ιδού: Και οι βασιλείς και οι άρχοντες και κάθε εξουσία, συναθροιζόμενοι στην Εκκλησία, προσκυνούν τον Θεό. Ήλθοσαν: Διότι δεν δύνανται πλέον να αποστατήσουν, αλλά πάλι συναθροιζόμενοι σε αυτήν προσκυνούν τον Θεό. Αυτοί ιδόντες: Αφού είδαν (γνώρισαν) τα μυστήρια που τελούνται μέσα στην Εκκλησία, έμειναν έκπληκτοι με το θαύμα. Εταράχθησαν: Οι βασιλείς των εθνών, όταν άκουσαν τα σημεία που έκανε ο Χριστός, ταράχθηκαν από φόβο.

Πού τότε η αναιδής και αναίσχυντη παρρησία, πού τότε ο καλλωπισμός των ενδυμάτων; Πού τότε η πραγματικά ακάθαρτη και μιαρή ηδονή της αμαρτίας; Πού τότε αυτοί που θεωρούν ηδονή τον βόρβορο των αρρένων; Πού τότε αυτοί που πίνουν το κρασί τους με τύμπανα και μουσικές; Πού τότε η καταφρόνηση όσων ζουν χωρίς φόβο; Πού τότε η τρυφή και η σπατάλη; Διότι όλα παρήλθαν και διαλύθηκαν σαν αραιός αέρας. Πού τότε η φιλαργυρία και η φιλοκτημοσύνη, και η ασπλαχνία που προέρχεται από αυτές; Πού τότε η απάνθρωπη υπερηφάνεια, που τα πάντα βδελύσσεται και νομίζει πως η ίδια είναι κάτι το σπουδαίο; Πού τότε η καινοφανής και μάταιη ανθρώπινη προκοπή και δόξα; Πού τότε η δυναστεία και η τυραννία; Πού τότε ο βασιλιάς, πού ο άρχοντας, πού ο ηγούμενος; Πού αυτοί που βρίσκονται στις εξουσίες, που επαίρονται για το πλήθος του πλούτου τους και καταφρονούν τον Θεό; Τότε, βλέποντάς τα έτσι, εξεπλάγησαν, τρόμος τους κατέλαβε· εκεί δοκίμασαν ωδίνες σαν της γυναίκας που γεννά, με βίαιο άνεμο θα συντριβούν. Πού τότε η σοφία των σοφών; Πού τα μάταια πανουργήματά τους; Αλίμονο σε αυτούς! Ταράχθηκαν, κλονίστηκαν σαν τον μεθυσμένο, και όλη η σοφία τους καταποντίστηκε. Πού τότε ο σοφός; Πού τότε ο γραμματέας; Πού ο συζητητής τούτου του μάταιου αιώνα; Αδελφέ μου, αναλογίσου τι είδους άνθρωποι οφείλουμε να είμαστε, εμείς που πρόκειται να δώσουμε λόγο για όσα πράξαμε, είτε μεγάλα είτε μικρά· διότι ακόμη και για έναν αργό και ανώφελο λόγο θα δώσουμε απολογία στον δίκαιο Κριτή.

Διότι, ιδού, οι βασιλείς της γης συγκεντρώθηκαν, διήλθαν όλοι μαζί. Άλλος λέει: Ιδού, οι βασιλείς παρατάχθηκαν. Αυτοί, βλέποντάς τα έτσι, θαύμασαν, ταράχτηκαν, συγκλονίστηκαν, τρόμος τους κυρίευσε. Εκεί υπήρξαν ωδίνες σαν της επιτόκου, με πνεύμα βίαιο. Άλλος λέει: Μέσω βίαιου ανέμου.

Ψαλμός μζ΄. Ψαλμός ωδής στους υιούς Κορέ· για τη δεύτερη ημέρα της εβδομάδας. «Μέγας είναι ο Κύριος και πάρα πολύ αινετός», αλλά κανείς δεν γνωρίζει πόσο μεγάλος ή αινετός, δηλαδή ένδοξος και υψηλός, είναι «στην πόλη του Θεού μας, στο άγιο όρος του». Διότι σε εκείνο το όρος και σε εκείνον τον λαό ο Θεός έγινε για πρώτη φορά γνωστός μέσω των προφητών «ευρύνοντας», δηλαδή, πλαταίνοντας «τα αγαλλιάματα όλης της γης». Διότι, αφού από εκεί εξήλθε η αρχή της θεογνωσίας, απλώθηκε ευρέως σε ολόκληρη τη γη. «Όρη Σιών, οι πλευρές του βορρά», δηλαδή και οι βόρειες πλευρές εκείνου του όρους ονομάζονται Σιών. Και δεν ονομάζονται Σιών όλα τα βόρεια μέρη του κόσμου, αλλά εκείνα όπου βρίσκεται «η πόλη του μεγάλου Βασιλιά», για τον οποίο οι προφήτες έλεγαν ότι έρχεται καθήμενος επί πώλου. «Ο Θεός στα ανάκτορά της γίνεται γνωστός», δηλαδή στους προμαχώνες της, «όταν την προστατεύει» αποτρέποντας τους πολεμίους. «Διότι, ιδού, οι βασιλιάδες της γης συγκεντρώθηκαν και ήλθαν μαζί», για να κυριεύσουν την πόλη, «βλέποντας όμως έτσι» ότι προστατεύεται από τον Θεό, «ταράχθηκαν· σαλεύθηκαν, τους κατέλαβε τρόμος», όπως ακριβώς «οι ωδίνες εκείνης που τίκτει» ή όπως «με βίαιο άνεμο συντρίβει τα πλοία της Θαρσίς», της χώρας προς την οποία κατευθυνόταν ο Ιωνάς κατά τη φυγή του. «Όπως ακούσαμε, έτσι και είδαμε στην πόλη του Κυρίου των δυνάμεων, στην πόλη του Θεού μας».