Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 48:11

«Δεν θα αντικρίσει καταφθορά, όταν δει σοφούς να πεθαίνουν». Διότι θα βρίσκονται τόσο μακριά από τους ασεβείς, ώστε ούτε καν να πλησιάσουν τη δική τους απώλεια. Και ποιοι είναι οι σοφοί που πεθαίνουν, παρά εκείνοι για τους οποίους έχει ειπωθεί: «Θα καταστρέψω τη σοφία των σοφών και θα αθετήσω τη σύνεση των συνετών»; Διότι μέσα από όλα αυτά η παρούσα Γραφή διδάσκει ότι, κατά την ημέρα της κρίσεως, ούτε ο πλούσιος πρόκειται να σώσει τον εαυτό του ούτε εκείνος που θεωρείται σοφός. Μόνο εκείνος θα επιτύχει την αιώνια ζωή, ο οποίος ανάλωσε τον εαυτό του στον παρόντα βίο. «Μαζί ο άφρων και ο άμυαλος θα χαθούν». Μαζί, λέει, οι σοφοί και οι άφρονες θα παραδοθούν στην απώλεια· διότι σε τίποτα δεν διέφεραν μεταξύ τους, όντας εξίσου ειδωλολάτρες.

Και θα εγκαταλείψουν σε ξένους τον πλούτο τους. Διότι δεν θέλησαν να τον καταστήσουν κτήμα τους μέσω της ευεργεσίας προς τους ενδεείς. Και οι τάφοι τους θα είναι οι κατοικίες τους εις τον αιώνα. Μέσω των τάφων υποδηλώνει τη νεκρότητα με την οποία ενέδυσαν την ψυχή τους, εφόσον δεν είχαν κανένα ορθό ούτε ευθύ φρόνημα περί του Θεού. Τα σκηνώματά τους εις γενεάν και γενεάν. Οι σκηνές, λέει, στις οποίες κατοικούσαν όσο ζούσαν, θα περιέλθουν από τους μεν στους δε με την πάροδο των γενεών· διότι αυτό ακριβώς ανέφερε και προηγουμένως, ότι δηλαδή θα εγκαταλείψουν σε ξένους τον πλούτο τους. Ονόμασαν με τα ονόματά τους τα εδάφη τους. Ενώ έπρεπε, λέει, μέσω της πίστεως και του λαμπρού βίου να μεριμνήσουν ώστε να γραφούν τα ονόματά τους στους ουρανούς, εκείνοι τα διαιώνισαν επί της γης, κτίζοντας πόλεις που έφεραν το όνομά τους.

Έπειτα λέει: Και κοπίασε εις τον αιώνα, και θα ζήσει έως το τέλος. Η αυτοζωή, η δύναμη, η ακούραστη φύση, κοπίασε σε τούτον τον αιώνα, όταν καταπονημένος από την οδοιπορία καθόταν στην πηγή. Ο οποίος δεν θα δει καταφθορά, όταν δει τους σοφούς να πεθαίνουν (διότι ο Πατέρας δεν θα επιτρέψει στον όσιό Του να δει διαφθορά), όταν δηλαδή πεθαίνουν εκείνοι που καυχώνται για τη σοφία η οποία καταργείται. Εάν όμως θέλεις να εκλάβεις τα λεγόμενα και για τους δίκαιους ανθρώπους, θυμήσου τον Ιώβ που λέει: Ο άνθρωπος γεννιέται με κόπο· και πάλι τον Απόστολο, που λέει ότι: Κοπίασα περισσότερο από όλους αυτούς· καθώς και το: Με κόπους περισσότερους.

Πεφορτισμένοι, λοιπόν, λέγονται εκείνοι οι οποίοι, επειδή έσπειραν με ευλογίες, με ευλογίες και θερίζουν, και με αιώνια ευφροσύνη αποθέτουν στους εαυτούς τους τα δράγματα των πνευματικών καρπών. Εκείνος, επομένως, που λυτρώθηκε διά του Θεού, ο οποίος έδωσε εξιλασμό για αυτόν, αυτός κοπίασε μεν στον αιώνα τούτο, αλλά μετά από αυτά θα ζήσει έως τέλους. Αυτός και «δεν θα δει καταφθορά, όταν δει σοφούς να αποθνήσκουν». Αυτός που επέλεξε τη στενή και κοπιαστική οδό αντί για την ομαλή και άνετη, στον καιρό της επισκοπής του Θεού, όταν θα οδηγούνται στην αιώνια κόλαση όσοι απίστησαν στα λόγια του Θεού και πορεύτηκαν οπίσω από τα θελήματα της μάταιης καρδιάς τους, αυτός δεν θα δει την αιώνια καταφθορά, την εις το διηνεκές κακοπάθεια. Σοφούς δε ονομάζει είτε τους δεινούς στην πανουργία, για τους οποίους λέει ο Ιερεμίας, ότι «είναι σοφοί στο να πράττουν το κακό, αλλά να πράξουν το καλό δεν γνωρίζουν»· είτε ονομάζει σοφούς και τους μαθητές των αρχόντων του αιώνα τούτου που καταργούνται, οι οποίοι, «ενώ ισχυρίζονταν ότι είναι σοφοί, εμωράνθησαν». Διότι «η σοφία του κόσμου τούτου είναι μωρία παρὰ τω Θεώ». Και επειδή αυτή η σοφία καθιστά τον άνθρωπο μωρό, λέει ότι ο Θεός θα απολέσει τη σοφία των σοφών και θα αθετήσει τη σύνεση των συνετών.

Μαζί ο άφρων και ο ανόητος θα χαθούν, και θα εγκαταλείψουν σε ξένους τον πλούτο τους. Και οι τάφοι τους θα είναι οι οικίες τους εις τον αιώνα. Τα σκηνώματά τους από γενεά σε γενεά. Έδωσαν τα ονόματά τους στα κτήματά τους.

Όσοι όμως δεν στηρίχθηκαν στον πλούτο ούτε αλαζονεύτηκαν για τη δύναμή τους, αλλά έζησαν τον παρόντα βίο με κόπο και πόνο, θα αξιωθούν τη ζωή που έχει υποσχεθεί ο Λόγος. <Και κοπίασε αιώνια. —Δεν θα δει καταφθορά, όταν δει σοφούς να πεθαίνουν.> (I f. 270. b.) Αντί του «Και κοπίασε αιώνια», ο Σύμμαχος λέει: «Αλλά αφού αναπαυθεί σε τούτο τον αιώνα, θα ζήσει αιώνια»· κατά δε τον Ακύλα: «Και αναπαύθηκε αιώνια, και θα ζήσει εις νίκος»· η δε πέμπτη έκδοση αναφέρει: «Και κοπίασε εις τον αιώνα, και θα ζήσει εις νίκος». Διότι αυτός που κοπίασε στον παρόντα αιώνα υπέρ της ευσέβειας και της δικαιοσύνης, αφού αναπαυθεί από την πολλή τύρβη και ταραχή, θα διάγει βίο ήρεμο και ήσυχο, επιτυγχάνοντας στο τέλος την αιώνια ζωή. Ένας τέτοιος άνθρωπος δεν θα δει καταφθορά, όταν δει σοφούς να πεθαίνουν. Ή κατά τον Σύμμαχο: «Δεν θα δει τη διαφθορά όταν βλέπει σοφούς να πεθαίνουν». Θα βρίσκεται δηλαδή τόσο μακριά από τους ασεβείς, ώστε να μην πλησιάζει καν στην απώλειά τους, αλλά από μακριά και από κάπου ψηλά, σαν από υψηλό παρατηρητήριο, θα πληροφορηθεί τη διαφθορά των σοφών. Ποιων σοφών όμως, παρά εκείνων των οποίων ο Θεός εμώρανε τη σοφία; <Στο στόμα τους θα ευδοκήσουν.> (A f. 277.)

Και πάλι ο ίδιος ο Κύριος έλεγε στους μαθητές του: Έβλεπα τον Σατανά να πέφτει σαν αστραπή από τον ουρανό. Ιδού, σας δίνω την εξουσία να πατάτε επάνω σε φίδια και σκορπιούς, και επάνω σε όλη τη δύναμη του Εχθρού, και τίποτα δεν πρόκειται να σας βλάψει. Γι' αυτό, αγαπητέ, να είσαι ανδρείος και να δυναμώνεις στον Θεό σου, διότι το έλεός του παραμένει στον αιώνα. Εάν δε μας φέρουν στη μνήμη τους κατά σάρκα γονείς μας, ας τους πούμε: έχει γραφτεί, θησαυρίζει και δεν γνωρίζει για ποιον τα συγκεντρώνει. Και πάλι: μαζί ο άφρων και ο ανόητος θα χαθούν και θα εγκαταλείψουν σε άλλους τον πλούτο τους, ώστε σε εμένα μεν να μείνουν οι αμαρτίες, σε άλλον δε τα χρήματα. Αυτό δεν με ωφελεί· είναι μεγάλη πονηριά! Γι' αυτό, δεν έχουμε διδαχθεί να θησαυρίζουμε στη γη, όπου ο σκόρος και η φθορά τα αφανίζουν, και όπου οι κλέφτες κάνουν διαρρήξεις και κλέβουν. Διότι όπου είναι ο θησαυρός σου, εκεί, λέει, θα είναι και η καρδιά σου. Ας είναι ευλογημένος ο Θεός, ο οποίος μας δίνει δύναμη εναντίον των αόρατων εχθρών. Σε Αυτόν ανήκει η δόξα στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Και θα εγκαταλείψουν σε ξένους τον πλούτο τους, και οι τάφοι τους θα είναι οι κατοικίες τους εις τον αιώνα. Κάποιος άλλος είπε: Θα εγκαταλείψουν σε άλλους τόσο τον αισθητό πλούτο τους όσο και αυτόν που βρίσκεται στα συγγράμματά τους. Διότι κανένα κέρδος δεν θα αποκομίσουν από αυτά κατά την ημέρα της κρίσεως. Διότι η ψυχή τους θα απαχθεί, μη φέροντας μαζί της τίποτε περισσότερο από τον ίδιο της τον τάφο· δηλαδή το σώμα και τη φθορά, μέσα στην οποία ήταν θαμμένη σαν σε τάφο. Εξάλλου, τίποτε περισσότερο δεν θα έχει κανείς από τα γήινα κτήματα, παρά μόνο τον τόπο του τάφου, στον οποίο, αφού πεθάνει, θα κείτεται νεκρός και φθαρμένος.

Έπειτα, χωρίζοντας σε δύο μέρη ολόκληρη την ψαλμωδία, στο μεν πρώτο μέρος καταθέτει τη συμβουλή να μην αποβλέπουμε σε κανέναν άλλον ως λυτρωτή. Διότι, όπως λέει, ούτε αδελφός προσφέρει λύτρωση, ούτε κανένας άλλος άνθρωπος, παρά μόνο ο καθένας ξεχωριστά θα παρακαλέσει για τον εαυτό του, ώστε να δώσει στον Θεό το εξιλαστήριο αντάλλαγμα για τον εαυτό του και το τίμημα της λύτρωσης της ψυχής του. Αυτό έχει σκοπό να αποτελέσει συμβουλή για την περιφρόνηση εκείνων που μάταια επιδιώκονται σε αυτόν τον βίο κατά τη μάταιη πορεία του. Πώς περνούν τη ζωή τους οι άνθρωποι μέσα σε ανώφελους κόπους, σαν να προσδοκούν ότι θα ζήσουν για πάντα; Πώς δεν υπολογίζουν τη φθορά που επέρχεται μέσω του θανάτου εκείνοι που βλέπουν αυτούς που πεθαίνουν πριν από τους ίδιους; Και ότι είναι αληθινά άφρονες και ανόητοι εκείνοι που δεν γνωρίζουν ότι, μετά τον παρόντα βίο, θα καταλείψουν τον πλούτο τους σε άλλους, ενώ οι ίδιοι θα κατοικήσουν εις το διηνεκές σε τάφους. Αυτοί, επειδή δεν ανέγραψαν τα ονόματά τους στους ουρανούς μέσω της υψηλότερης ζωής, αλλά πόθησαν να γίνουν ονομαστοί επάνω στη γη, κατέστησαν τους εαυτούς τους ανώνυμους στην άνω πόλη. Η αιτία δε όλων αυτών είναι το γεγονός ότι ο άνθρωπος δεν κατανοεί την ίδια του την αξία, αλλά παρασύρεται με τη θέλησή του στις κτηνώδεις ηδονές, γενόμενος έρμαιο του λαιμού, της κοιλιάς και του ρύπου που ακολουθεί την κοιλιά. Αυτό είναι το τμήμα της πρώτης διαίρεσης του ψαλμού. Το δε υπόλοιπο μέρος περιλαμβάνει την κατηγορία για άλλα ζητήματα.

Αδελφός: Αυτούς που οι προφήτες και οι πατριάρχες δεν έσωσαν, τους έσωσε ο Χριστός· διότι η Γραφή τον ονομάζει άνθρωπο. Δεν θα δώσει: Ο λαός των Ιουδαίων δεν έδωσε δόξα στον Θεό, ώστε να εξιλεωθούν από την ανομία. Και το αντίτιμο: Διότι με αργύρια αγόρασαν τον Χριστό. Και κοπίασε ... και θα ζήσει: Ο λαός που προέρχεται από τα έθνη, επειδή για πολύ χρόνο κοπίασε μέσα στην πλάνη. Όταν δει: Όταν δει ο λαός των εθνών τους Ιουδαίους, αν και ήταν σοφοί, να πεθαίνουν εξαιτίας της αμαρτίας, προφυλάσσεται ώστε να μην υποπέσει στην ίδια με αυτούς καταδίκη. Μαζί: Ο διάβολος και ο θάνατος, επειδή δεν κατανόησαν ότι μάχονται εναντίον του Θεού. Λέει δε ότι και ο Ιούδας έπαθε τα ίδια. Και θα εγκαταλείψουν: Ο λαός των Ιουδαίων παραχώρησε στα έθνη τον πλούτο που είχε. Παρομοίως και ο διάβολος και ο θάνατος έπαθαν το ίδιο· διότι τον πλούτο που είχαν τον διασκόρπισε (τον σκύλευσε) ο Χριστός. Και οι τάφοι: Διότι κατέβηκαν ζωντανοί στον Άδη, επειδή σήκωσαν τα χέρια τους εναντίον του Θεού. Τα σκηνώματά τους: Διότι οι Ιουδαίοι δεν μπορούν πλέον να ανακληθούν. Επικαλέστηκαν: Διότι ο καθένας στη γη του αναφωνείται καθώς θρηνείται. Και ο άνθρωπος: Ο Ιούδας· διότι του εμπιστεύονταν αυτά που βαστούσε <διότι βαστούσε αυτά που του εμπιστεύονταν>, ως μαθητής. Ήταν όμως αγνώμων. Παρομοιάστηκε: Διότι, ενώ είχε τη χάρη της αποστολής, την απέρριψε και επιθύμησε το αργύριο. Αυτή είναι η οδός: Για τους Ιουδαίους και τον Ιούδα η συνωμοσία εναντίον του Χριστού.

Άλλος ερμηνευτής λέει: «Και αναπαύθηκε εις τον αιώνα». Άλλος: «Αφού αναπαυθεί στον αιώνα τούτο, θα εξακολουθήσει να ζει αιώνια». Διότι, επειδή μίλησε για τους πλουσίους, επειδή μίλησε για τους ισχυρούς, και απέδειξε ότι κανένα κέρδος δεν προκύπτει από εκεί, ομιλεί στη συνέχεια για εκείνους που έχουν ζήσει με αρετή, για εκείνους που βρίσκονται σε κόπο και ταλαιπωρία, αλείφοντας έτσι τους αθλητές της φιλοσοφίας. Διότι μη μου λες αυτό, λέει, ότι δηλαδή υπέστη κόπο και μόχθο· αλλά αναλογίσου τον καρπό, ότι ο άνθρωπος γίνεται αθάνατος, ότι θα ακολουθήσει αθάνατη ζωή, ζωή που δεν έχει τέλος. Πόσο καλύτερο είναι, λοιπόν, αφού κοπιάσουμε για λίγο εδώ, να καρπωθούμε αιώνια άνεση, παρά, αφού χαριστούμε για λίγο στον εαυτό μας, να βρισκόμαστε παντοτινά μέσα σε οδύνες; Έπειτα, δεικνύοντας ότι τα βραβεία και τα στεφάνια δεν δίδονται μόνο εκεί, αλλά ότι ήδη από εδώ υπάρχουν τα προοίμια των επάθλων, προσθέτει λέγοντας: «Δεν θα δει καταφθορά, όταν δει τους σοφούς να πεθαίνουν».

ΣΤ΄. Είδες πώς, όχι από τα μελλοντικά, αλλά και από όσα συμβαίνουν εδώ, απομακρύνει από την κακία και την πλεονεξία και καθοδηγεί προς την αρετή, καταλύοντας τη μανία για τα χρήματα, αποκαλώντας ανόητους όσους είναι προσηλωμένοι στα παρόντα και αποδεικνύοντάς το αυτό μέσα από τα ίδια τα πράγματα; Διότι τι είναι πιο ανόητο, πες μου, από έναν άνθρωπο που μοχθεί, ταλαιπωρείται και συγκεντρώνει τόσα αγαθά, ώστε να απολαμβάνουν άλλοι τους δικούς του κόπους; Και τι είναι χειρότερο από αυτήν τη ματαιοπονία, όταν ο ίδιος αναχωρεί έχοντας υποστεί τους ιδρώτες και έχοντας υπομείνει τους κόπους, παρέχοντας την απόλαυση σε άλλους, και μάλιστα όχι σε κάποιους οικείους και γνωστούς, αλλά πολλές φορές σε εχθρούς και πολεμίους; Γι' αυτό δεν είπε «σε άλλους», αλλά: «Σε ξένους θα εγκαταλείψουν τον πλούτο τους». Και τι σημαίνει το: «Μαζί ο άφρων και ο ανόητος θα χαθούν»; Μαζί με όσα έχουν ειπωθεί προηγουμένως, λέει. Εδώ μου φαίνεται ότι κάνει λόγο για τους ασεβείς, οι οποίοι είναι σαγηνευμένοι από τα παρόντα και δεν στοχάζονται καθόλου τα μέλλοντα, αποκαλώντας τους ανόητους και γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο. Διότι, εάν θεωρείς ότι δεν υπάρχει τίποτε μετά από αυτά, για ποιον λόγο καταπονείς τον εαυτό σου και ταλαιπωρείσαι, συγκεντρώνοντας από παντού αμέτρητα χρήματα, και από τη μία υπομένοντας τους κόπους, από την άλλη όμως μη μετέχοντας στην απόλαυση; «Και οι τάφοι τους, κατοικία τους στον αιώνα». Αυτό το λέει σύμφωνα με τη δική τους αντίληψη. «Τα σκηνώματά τους σε γενεά και γενεά· έδωσαν τα ονόματά τους στα κτήματά τους».

Και σωστά είπε: «Θα εγκαταλείψουν σε ξένους τον πλούτο τους». Διότι τι είναι πιο ανόητο, όταν αυτοί μεν υπομένουν τους κόπους και τις αμαρτίες που προέρχονται από τη συσσώρευσή του, ενώ παραχωρούν σε άλλους την απόλαυση; Έπειτα, φέρνοντας στο προσκήνιο, μαζί με τη φιλαργυρία, και την κενοδοξία, τους στιγματίζει με πολλή σφοδρότητα, λέγοντας: «Έδωσαν τα ονόματά τους στα κτήματά τους». Τι είναι πάλι πιο παράλογο από αυτούς, οι οποίοι εναποθέτουν τη μνήμη τους και εμπιστεύονται τη δόξα τους σε πέτρες, σε ξύλα και σε άψυχη ύλη; Διότι κατέστρεψαν ολόκληρες περιουσίες, έγδυσαν χήρες και λήστεψαν ορφανά, ώστε να κατασκευάσουν λαμπρή κατοικία για το σκουλήκι, και να οικοδομήσουν λαμπρούς περιβόλους για τον σκόρο και τη φθορά, με το να νομίζουν ότι εξαιτίας αυτών θα γίνει αθάνατη η μνήμη τους, πραγμάτων τα οποία ούτε τα σώματά τους δεν μπόρεσαν να συγκρατήσουν για μια ελάχιστη χρονική στιγμή. «Αυτή η οδός τους αποτελεί σκάνδαλο γι' αυτούς». Ποια είναι αυτή η οδός, πες μου; Η μέριμνα για τέτοια πράγματα, η ματαιοπονία, η μεγάλη μανία για τα χρήματα, η ακόρεστη μέθη της δόξας· και πριν από τη μέλλουσα κόλαση, λέγει, αυτή γίνεται εδώ γι' αυτούς σκάνδαλο και εμπόδιο.

Δεν άκουσες τον προφήτη που λέει: Θησαυρίζει ο πλούσιος, και δεν γνωρίζει για ποιον τα συγκεντρώνει; Και πάλι αλλού ο ίδιος λέει: Ο άφρων και ο ανόητος θα χαθούν, και θα αφήσουν σε ξένους τον πλούτο τους· και: Μη φοβάσαι, όταν πλουτίσει ο άνθρωπος, ή όταν αυξηθεί η δόξα του οίκου του. Διότι, όταν πεθάνει, δεν θα τα πάρει όλα, ούτε θα κατέβει μαζί του η δόξα του.

ΤΙΤΛΟΣ ΚΔ΄. — Περί του άφρονος, του ανόητου, του απαίδευτου και του μωρού. «Έχω δει άφρονες να ρίχνουν ρίζες, αλλά αμέσως η κατοικία τους καταστράφηκε.» «Άτιμοι και περιφρονημένοι, στερημένοι από κάθε αγαθό, οι οποίοι μασούσαν ρίζες δέντρων από τη μεγάλη πείνα.» «Καταστράφηκαν επειδή δεν είχαν σοφία.» «Είπε ο άφρων μέσα στην καρδιά του: Δεν υπάρχει Θεός.» «Μη γίνεστε σαν το άλογο και το μουλάρι, τα οποία δεν έχουν σύνεση.» «Ο άφρων και ο ανόητος θα χαθούν μαζί.» «Από το στόμα του άφρονα βγαίνει ράβδος ύβρεως.» «Για ποιο λόγο υπάρχουν τα χρήματα στα χέρια του άφρονα; Διότι αυτός που δεν έχει νου δεν μπορεί να αποκτήσει σοφία.» «Ο άφρων φανερώνει την οργή του την ίδια κιόλας ημέρα.» «Ο άφρων ξεδιπλώνει τη δική του κακία.» «Η αφροσύνη του ανθρώπου καταστρέφει τους δρόμους του, αλλά η καρδιά του κατηγορεί τον Θεό.» «Το στόμα των αφρόνων αναγγέλλει κακά.» «Ο άφρων, ακόμη και όταν μαστιγώνεται, δεν αισθάνεται.» «Δεν αρμόζει στον άφρονα η πολυτελής ζωή.» «Μην απαντάς στον άφρονα σύμφωνα με την αφροσύνη του, για να μη γίνεις όμοιός του. Αλλά να απαντάς στον άφρονα σύμφωνα με την αφροσύνη του, για να μη φανεί σοφός στα δικά του μάτια.» «Τους απαίδευτους τους συναντά ο θάνατος.» «Οι απαίδευτοι είναι ασυγκράτητοι στη γλώσσα.» «Βαρύς είναι ο λίθος και δυσβάσταχτη η άμμος· όμως η οργή του άφρονα είναι βαρύτερη και από τα δύο.» «Οι άφρονες, επειδή επιθυμούν την ύβρη και έγιναν ασεβείς, μίσησαν τη γνώση.» «Ο ανόητος θα πεθάνει από παγίδα.» «

Αυτό που σου λέγω, αυτό κάνε, και δεν πρόκειται να ληστευθείς ποτέ στον αιώνα. Παράχωσέ τον [τον θησαυρό] στην κοιλιά των πτωχών, με δική μου ευθύνη, και ποτέ δεν μπορεί να ληστευθεί. Εάν όμως τον παραχώσεις στη γη, θα τον χάσεις. Και αν τον χάσεις, θα διαφυλαχθεί· και εάν μετά την τελευτή σου βρεθείς χωρίς αυτόν, ποιο είναι το όφελός σου; Τι κοπιάζεις και πλουτίζεις; Και άλλοι εισέρχονται στα υπάρχοντά σου και ζουν μέσα στην τρυφή. Δεν άκουσες τον προφήτη που λέει: «Θησαυρίζει ο πλούσιος, και δεν γνωρίζει για ποιον τα συγκεντρώνει»; Και πάλι αλλού λέει: «Ο άφρων και ο ανόητος θα χαθούν· και θα εγκαταλείψουν σε ξένους τον πλούτο τους». Βλέπεις τι παθαίνουν όσοι θησαυρίζουν πάνω στη γη; Αλλά να θησαυρίζετε στον ουρανό, όπου δεν υπάρχει ούτε σκόρος, ούτε σκουλήκι που κατατρώγει, ούτε ληστής που διαρρηγνύει. Ω άθλιε και ταλαίπωρε· στη γη εμπιστεύεσαι τον θησαυρό σου, και στον Θεό δεν τον εμπιστεύεσαι, σε Αυτόν που είπε: «Ό,τι κάνατε σε έναν από αυτούς τους αδελφούς μου, σε εμένα το κάνατε»; Ποια συγχώρεση θα έχεις; Τον χρυσό αγαπάς, τον αιμοβόρο, τον εχθρό των πάντων, που είναι από όλους ποθητός, που αγαπιέται από όλους, και τους πάντες επιβουλεύεται, τον δραπέτη, τον υπηρέτη, τον αγνώμονα; Δεν γνωρίζεις πώς είναι ο πλούτος; Σαν ασυνείδητη πόρνη, με τούτον συναναστρέφεται, από εκεί γνέφει σε εκείνον, με άλλον συμφωνεί. Τι είσαι, άνθρωπε;

Τι λοιπόν; Όλους τους συγκάλεσες για ακρόαση και το αυτί σου το κλίνεις προς άλλη ακρόαση; Ναι, λέει, διότι ούτε εγώ μιλώ αυτά από τον εαυτό μου, αλλά από το θείο Πνεύμα που με διδάσκει αυτά, και «ανοίγοντας το πρόβλημά μου με το ψαλτήρι» θα μάθω από εκεί ποιον πρέπει να φοβάμαι. «Γιατί να φοβάμαι σε ημέρα» φοβερή και «πονηρή» και τελευταία μου, κατά την οποία «η ανομία της φτέρνας μου θα με κυκλώσει»; Διότι φτέρνα για τον καθένα μας είναι το τέλος της ζωής, κατά το οποίο εάν βρεθούμε να κυκλωνόμαστε από κάποια ανομία, θα είναι όντως ημέρα πονηρή και φόβος ασύγκριτος. «Αυτοί που έχουν πεποίθηση στη δύναμή τους και καυχώνται για το πλήθος του πλούτου τους», τι θα κάνουν τότε, κυκλωμένοι από ανομία; «Αδελφός δεν λυτρώνει», διότι ούτε ο ίδιος δεν δύναται να λυτρώσει τον αδελφό του από την προκείμενη εκείνη ανάγκη· «θα λυτρώσει άραγε άνθρωπος» άλλον, ο τάδε ή ο δείνα; «Δεν θα δώσει στον Θεό εξιλέωση για τον εαυτό του και το τίμημα της λύτρωσης της ψυχής του». Εκείνος που θα φτάσει σε εκείνη την ημέρα, λέει, κυκλωμένος μέσα στις ανομίες, τι θα δώσει ως εξιλέωση στον Θεό; Ή ποιο τίμημα έχει να δώσει για να εξαγοράσει την ψυχή του, καθώς απάγεται γυμνός από τον βίο; Εκείνος όμως που «κοπίασε σε αυτόν τον αιώνα, θα ζήσει μέχρι το τέλος· δεν θα δει καταφθορά, όταν δει σοφούς να πεθαίνουν», έχοντας πλέον γίνει ανώτερος του φόβου του θανάτου. «

«Μαζί ο άφρων και ο ανόητος θα χαθούν και θα εγκαταλείψουν σε ξένους τον πλούτο τους και οι τάφοι τους θα είναι οι κατοικίες τους εις τον αιώνα, τα σκηνώματά τους από γενιά σε γενιά». Δικαιολογημένα ονόμασε άφρονες και ανόητους όσους πλούτισαν με κακό τρόπο και, αναχωρώντας γυμνοί από αυτήν τη ζωή και αφήνοντας τον πλούτο τους σε εκείνους που δεν ήθελαν, αντί για τις λαμπρότατες κατοικίες κατοίκησαν στους τάφους. «Έδωσαν τα ονόματά τους στις γαίες τους», δηλαδή σε όσα κτίζονταν από αυτούς, αντί να τα αφιερώνουν στον Θεό, ονόμαζαν με τα δικά τους ονόματα τις πόλεις και τους πύργους, εξομοιούμενοι με τους οικοδόμους της πόλης και του πύργου της Χαλάνης. «Και ο άνθρωπος, ενώ βρισκόταν σε τιμή, δεν κατενόησε» ώστε να πράττει τα άξια της τιμής, αλλά μάλλον «παραβλήθηκε με τα κτήνη τα ανόητα και εξομοιώθηκε με αυτά» με τις φαύλες πράξεις του. «Αυτή η οδός τους», η διεφθαρμένη, «έγινε σκάνδαλό τους, και μετά από αυτά με το στόμα τους θα ευαρεστηθούν» παρουσιάζοντας απατηλά τα μη καλά ως καλά. Γι' αυτό και «σαν πρόβατα», αφού τους κυριεύσει ο θάνατος και ο άδης, «θα τους ποιμάνει και η βοήθειά τους θα παλαιώσει στον άδη», διότι «από τη δόξα τους» εκδιώχθηκαν, δηλαδή αποβλήθηκαν και μέσα στον άδη θα παλαιώσουν επειδή ο Χριστός δεν θα κατέλθει πλέον εκεί για να τους ανακαινίσει. Ας λέει όμως κάποιος, έχοντας αγαθή πεποίθηση: «Όμως ο Θεός θα λυτρώσει την ψυχή μου από το χέρι του άδη, όταν με παραλάβει».

Οι μάρτυρες, ενθυμούμενοι πάντοτε τα λόγια του Σωτήρος και μελετώντας αδιάκοπα τα ρήματα των μαθητών του, απέκρουαν με αυτά τις επιθέσεις των αντιπάλων. «Διότι εμείς, έλεγαν, ω δικαστά, απορρίπτουμε ως βλαβερές και καθόλου ωφέλιμες τις δικές σου υποσχέσεις και δωρεές, καθώς και εκείνου που μιλά και προστάζει μέσω υμών. Διότι, τι θα ωφεληθεί ο άνθρωπος, εάν κερδίσει ολόκληρο τον κόσμο, αλλά ζημιωθεί την ψυχή του; Ή τι αντάλλαγμα θα δώσει κάποιος για την ψυχή του; Ή τι θα τον ωφελήσουν τα υπάρχοντα την ημέρα της οργής; Ή τι θα δώσει κάποιος στον Θεό ως εξιλαστήριο για τον εαυτό του ή ως τίμημα για τη λύτρωση της ψυχής του; Διότι από κοινού ο άφρων και ο ανόητος θα χαθούν, και θα εγκαταλείψουν σε ξένους τον πλούτο τους. Επειδή ούτε η δόξα τους κατεβαίνει μαζί τους στον άδη, αλλά ο τάφος θα γίνει η αιώνια κατοικία τους. Και ο ουρανός, ως κτιστός, θα παρέλθει, και σαν ένδυμα που παλιώνει θα αλλαχθεί. Διότι, εφόσον η συγκρότησή του έγινε μέσα στον χρόνο, μέσα στον χρόνο θα δεχθεί και τη διάλυσή του, όταν το διατάξει ο Θεός, ο οποίος τον άπλωσε σαν δέρμα».

Και ω της εσχάτης αναισθησίας, ο τυφλός θεωρεί τυφλό εκείνον που βλέπει και αυτός που είναι πραγματικά ανόητος θεωρεί ανοησία τα λόγια του. Και όπως ακριβώς, όταν κάποιοι λένε πολλές φορές μέσα στη νύχτα ότι ο ήλιος δεν λάμπει, ο τυφλός ακούγοντάς τους δεν τους πιστεύει, και όταν βρίσκεται στη μέση της ημέρας και του πουν ότι είναι νύχτα, πάλι δεν το πιστεύει, νομίζοντας ότι εξαπατάται και από τους δύο, και είτε ακούει ότι υπάρχει φως την ημέρα, είτε σκοτάδι τη νύχτα, επειδή αμφιβάλλει, απορρίπτει αυτούς που μιλούν· έτσι και αυτοί που κάθονται στο σκοτάδι των παθών και έχουν τυφλωμένο τον νου τους από την άγνοια, ή μάλλον που δεν έχουν αποκτήσει τον νου του Χριστού, θεωρούν ως ανόητο εκείνον που έχει τον νου του Χριστού, ενώ ως συνετό θεωρούν εκείνον που δεν τον έχει. Για αυτούς δικαίως λέει ο προφήτης Δαβίδ: «Ο άφρων και ο ανόητος θα χαθούν». Επομένως, τέτοιου είδους άνθρωποι διαστρεβλώνουν ολόκληρη τη Γραφή σύμφωνα με τις δικές τους επιθυμίες και διαφθείρουν τους εαυτούς τους μέσα στα ίδια τους τα πάθη, αν και αυτό δεν το υφίσταται η θεία Γραφή, αλλά εκείνοι που την παραχαράσσουν.