Πατερικὲς ἀναφορὲς ἀνὰ βιβλικὸ ἐδάφιο
10 πατερικά χωρίαΌλες οι κατηγορίες γνησιότητας
πλὴν ὁ Θεὸς λυτρώσεται τὴν ψυχήν μου ἐκ χειρὸς ᾅδου, ὅταν λαμβάνῃ με. (διάψαλμα).Ανάγνωση ολόκληρου κεφαλαίου
1–10 από 10
Πλὴν ὁ Θεὸς λυτρώσεται τὴν ψυχήν μου ἐκ χειρὸς ᾅδου, ὅταν λαμβάνῃ με. Ἐμοῦ, φησὶ, τοῦ ταῦτα λέγοντος λυτρώσεται ὁ Θεὸς τὴν ψυχὴν, πρὸς τὸ μὴ συναπαχθῆναι αὐτὴν, καὶ ἐρημωθῆναι μετὰ τῶν τοῦ ᾅδου προβάτων.
Όμως, ο Θεός θα λυτρώσει την ψυχή μου από το χέρι του Άδη, όταν με παραλάβει. Εμένα, λέει, που τα λέω αυτά, θα λυτρώσει ο Θεός την ψυχή, ώστε να μη συμπαρασυρθεί και ερημωθεί μαζί με τα πρόβατα του Άδη.
Λεπτομέρειες
Ἢ μήποτε ἡ βοήθεια τῶν δικαίων τῶν λυτρωθέντων παρὰ Κυρίου παραταθήσεται ἐν τῷ ᾅδῃ. Οὔπω γὰρ ἐκομίσαντο τὰς ἐπαγγελίας, τοῦ Θεοῦ περὶ ἡμῶν κρεῖττόν τι προβλεψαμένου, ἵνα μὴ χωρὶς ἡμῶν τελειωθῶσιν οἱ προειληφότες. Πλὴν ὁ Θεὸς λυτρώσεται τὴν ψυχήν μου ἐκ χειρὸς ᾅδου, ὅταν λαμβάνῃ με. Σαφῶς προφητεύει τὴν τοῦ Κυρίου κάθοδον εἰς ᾅδου, ὃς μετὰ τῶν ἄλλων καὶ αὐτοῦ λυτρώσεται τοῦ Προφήτου τὴν ψυχὴν, ὡς μὴ ἐναπομεῖναι ἐκεῖ.
Ή μήπως η βοήθεια των δικαίων που λυτρώθηκαν από τον Κύριο θα παραταθεί στον άδη. Διότι δεν έλαβαν ακόμη τις επαγγελίες, επειδή ο Θεός προέβλεψε κάτι καλύτερο για εμάς, ώστε να μην τελειωθούν χωρίς εμάς εκείνοι που προηγήθηκαν. Όμως, ο Θεός θα λυτρώσει την ψυχή μου από το χέρι του άδη, όταν με παραλάβει. Προφητεύει σαφώς την κάθοδο του Κυρίου στον άδη, ο Οποίος μαζί με τους άλλους θα λυτρώσει και την ψυχή του ίδιου του Προφήτη, ώστε να μην εναπομείνει εκεί.
Λεπτομέρειες
Τότε καὶ ἡ τούτων βοήθεια παλαιωθήσεται, τουτέστιν ἀφανισθήσεται· τὸ γὰρ παλαιούμενον, φησὶ, καὶ γηράσκον, ἐγγὺς ἀφανισμοῦ. Ἀπὸ δέ γε τῆς ἑαυτῶν δόξης ἧς εἶχον ἐν τῷ κόσμῳ μετοιχήσονται πρὸς ἀτιμίαν. <Πλὴν ὁ Θεὸς λυτρώσεται τὴν ψυχήν μου ἐκ χειρὸς ᾅδου, ὅταν λαμβάνῃ με.> (B f. 190, E f. 87 b, I f. 274 b.) Αἱ γὰρ τῶν ἁγίων ψυχαὶ εἰς χεῖρας δραμοῦνται Θεοῦ· προὐξένησεν δὲ καὶ τοῦτο ἡμῖν ὁ τῶν ὅλων Σωτὴρ καὶ Κύριος ἐν καιρῷ τοῦ τιμίου σταυροῦ, πρὸς τὸν ἐν οὐρανοῖς Πατέρα καὶ Θεὸν εἰπών· «Πάτερ, εἰς χεῖράς σου παραθήσομαι τὸ πνεῦμά μου.» Καὶ βάσιμον ταῖς ἀνθρώπων ψυχαῖς ἀπένειμεν τὸν παράδεισον, πρῶτος εἰσελάσας, καὶ πρὸς τὸν συγκρεμάμενον αὐτῷ λῃστὴν εἰπών· «Σήμερον μετ᾽ ἐμοῦ ἔσῃ ἐν τῷ παραδείσῳ.» Ταύτῃτοι καὶ ὁ μακάριος Στέφανος λιθαζόμενος ἔλεγε· «Κύριε Ἰησοῦ Χριστὲ, δέξαι τὸ πνεῦμά μου.» Οὐκέτι γὰρ εἰς τὸν ᾄδην χωροῦσιν αἱ τῶν ἀγίων ψυχαὶ, ὥσπερ αἱ τῶν ἁμαρτωλῶν. Καὶ τοῦτο, οἶμαι, ἐστὶν ὅ φησι· «Πλὴν ὁ Θεὸς λυτρώσεται τὴν ψυχήν μου ἐκ χειρὸς ᾅδου, ὅταν λαμβάνῃ με.» <Εἰσελεύσεται ἕως γενεᾶς πατέρων αὐτοῦ, ἕως αἰῶνος οὐκ ὄψεται φῶς.> (E f. 88.) Ὁ τοιοῦτος ἐστέρηται φωτὸς, μετὰ τῶν καθ᾽ ὁμοιοτροπίαν πατέρων αὐτοῦ. Οἱ γὰρ τὰ τοῦ σκότους πράξαντες ἔργα, εἰς σκότος χωροῦσι τὸ ἐξώτερον, οἵτινες ἔσχον τὴν κτηνώδη ζωήν.
Τότε και η δική τους βοήθεια θα παλιώσει, δηλαδή θα αφανιστεί· διότι αυτό που παλιώνει, λέει, και γερνάει, πλησιάζει στον αφανισμό. Από τη δόξα δε που είχαν στον κόσμο, θα μεταβούν στην ατιμία. <Όμως ο Θεός θα λυτρώσει την ψυχή μου από το χέρι του άδη, όταν με παραλάβει.> (B f. 190, E f. 87 b, I f. 274 b.) Διότι οι ψυχές των αγίων θα τρέξουν στα χέρια του Θεού· και αυτό το εξασφάλισε σε εμάς ο Σωτήρας και Κύριος των συμπάντων την ώρα του τιμίου σταυρού, λέγοντας προς τον εν ουρανοίς Πατέρα και Θεό: «Πατέρα, στα χέρια σου θα παραθέσω το πνεύμα μου». Και κατέστησε βατό τον παράδεισο στις ψυχές των ανθρώπων, εισερχόμενος πρώτος, και λέγοντας προς τον ληστή που σταυρωνόταν μαζί του: «Σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο». Γι' αυτόν τον λόγο και ο μακάριος Στέφανος, καθώς λιθοβολούνταν, έλεγε: «Κύριε Ιησού Χριστέ, δέξου το πνεύμα μου». Διότι οι ψυχές των αγίων δεν πηγαίνουν πλέον στον άδη, όπως των αμαρτωλών. Και αυτό, νομίζω, σημαίνει ο λόγος του: «Όμως ο Θεός θα λυτρώσει την ψυχή μου από το χέρι του άδη, όταν με παραλάβει». <Θα εισέλθει μέχρι τη γενεά των πατέρων του, εις τον αιώνα δεν θα δει φως.> (E f. 88.) Αυτός έχει στερηθεί το φως, μαζί με τους πατέρες του που είχαν την ίδια συμπεριφορά. Διότι όσοι έπραξαν τα έργα του σκότους, αυτοί δηλαδή που έζησαν κτηνώδη ζωή, πηγαίνουν στο εξώτερο σκοτάδι.
Λεπτομέρειες
Ὁ μὲν οὖν Προφήτης εἰ καὶ μέγας ἐτύγχανεν, ἀλλ᾽ ἄνθρωπος ἦν· διὸ καὶ ἔλεγε, πλὴν ὁ Θεὸς λυτρώσεται τὴν ψυχήν μου ἐκ χειρὸς ᾅδου, ὅταν λαμβάνῃ με. Ὁ δὲ μονογενὴς τοῦ Θεοῦ Υἱὸς τὴν αὐθεντίαν τῆς ἑαυτοῦ θεότητος ἐπιδεικνύμενος, ἔλεγε· διὰ τοῦτό με ὁ Πατὴρ ἀγαπᾷ· ὅτι ἐγὼ τίθημι τὴν ψυχήν μου, ἵνα πάλιν λάβω αὐτήν. Οὐδεὶς αἴρει αὐτὴν ἀπ᾽ ἐμοῦ, ἀλλ᾽ ἐγὼ τίθημι αὐτὴν ἀπ᾽ ἐμαυτοῦ. Ἐξουσίαν ἔχω θεῖναι αὐτήν, καὶ ἐξουσίαν ἔχω πάλιν λαβεῖν αὐτήν. Λαβὼν γὰρ τὸ ὁμοούσιον ἡμῖν σῶμα, τὸ νῖκος δεδώρηται τοῖς ἀνθρώποις· οὐ γὰρ φαμὲν ἐξ οὐρανοῦ καταβεβηκέναι τὴν σάρκα τοῦ Λόγου, οὐδὲ δοκήσει καὶ φαντασίᾳ γεγονέναι τὴν σωτηρίαν ἡμῶν. Μὴ γένοιτο! Ἀλλ᾽ ὄντως ἐν ἀληθείᾳ σεσαρκῶσθαι τὸν Λόγον ἐκ σπέρματος Δαυΐδ, κατὰ τὰς Γραφάς. Καθὼς καὶ ὁ ἀρχάγγελος Γαβριὴλ εὐηγγελίσατο τῇ ἁγίᾳ Παρθένῳ καὶ Θεοτόκῳ Μαρίᾳ εἰπών· χαῖρε, κεχαριτωμένη· ὁ Κύριος μετὰ σοῦ.
Ο Προφήτης, λοιπόν, αν και ήταν μεγάλος, εντούτοις ήταν άνθρωπος. Γι' αυτό και έλεγε: όμως ο Θεός θα λυτρώσει την ψυχή μου από το χέρι του άδη, όταν θα με παραλάβει. Ο μονογενής Υιός του Θεού, όμως, επιδεικνύοντας την αυθεντία της δικής του θεότητας, έλεγε: γι' αυτό με αγαπά ο Πατέρας, επειδή εγώ παραδίδω την ψυχή μου, για να την πάρω πάλι. Κανείς δεν την παίρνει από εμένα, αλλά εγώ την παραδίδω από μόνος μου. Έχω εξουσία να την παραδώσω, και έχω εξουσία να την πάρω πάλι. Διότι, αφού έλαβε σώμα ομοούσιο με εμάς, χάρισε τη νίκη στους ανθρώπους. Επειδή δεν λέμε ότι η σάρκα του Λόγου κατέβηκε από τον ουρανό, ούτε ότι η σωτηρία μας πραγματοποιήθηκε κατά δόκηση και φαντασία. Μη γένοιτο! Αλλά ότι όντως και αληθινά ο Λόγος σαρκώθηκε από το σπέρμα του Δαβίδ, σύμφωνα με τις Γραφές. Όπως ακριβώς και ο αρχάγγελος Γαβριήλ ευαγγελίστηκε στην αγία Παρθένο και Θεοτόκο Μαρία, λέγοντας: Χαίρε, κεχαριτωμένη, ο Κύριος είναι μαζί σου.
Λεπτομέρειες
Διάψαλμα· μεταβολὴ τῆς προφητείας. ὡς πρόβατα Κατεστρώθησαν γὰρ ἐν τῇ ἐρήμῳ, ὡς πρόβατα θηριάλωτα, τρωθέντα ὑπὸ τοῦ διαβόλου. καὶ κατακυριεύσουσιν Οἱ πιστεύσαντες τῇ ἀναστάσει τοῦ Χριστοῦ· ὄρθρου γὰρ ἡ ἀνάστασις ἐγένετο. καὶ ἡ βοήθεια Ἣν ἐδόκουν ἔχειν βοήθειαν οἱ Ἰουδαῖοι τὸν νόμον καὶ τὸ γράμμα, ἐπαλαιώθη ἐν τῷ κατελθεῖν τὸν κύριον ἐν τῷ ᾅδῃ (εἰς τὸν ᾅδην), ὃν αὐτοί, ὡς ἐδόκουν, ὤρυξαν τῷ σωτῆρι (Χριστῷ). διὰ γὰρ τοῦ τάφου τοῦ δεσποτικοῦ ἡ δόξα αὐτῶν ἔπεσεν. πλὴν ὁ θεός Ὁ Χριστὸς λέγει περὶ τῆς ἀναστάσεως αὐτοῦ.
Διάψαλμα: αλλαγή της προφητείας. Σαν πρόβατα: Διότι καταστρώθηκαν στην έρημο σαν πρόβατα που αρπάχθηκαν από θηρία, έχοντας τραυματιστεί από τον διάβολο. Και θα κατακυριεύσουν: Αυτοί που πίστεψαν στην ανάσταση του Χριστού, διότι η ανάσταση έγινε την ώρα του όρθρου. Και η βοήθεια: Η βοήθεια που νόμιζαν ότι είχαν οι Ιουδαίοι, δηλαδή ο νόμος και το γράμμα, πάλιωσε με την κάθοδο του Κυρίου στον άδη, τον οποίο οι ίδιοι, όπως νόμιζαν, έσκαψαν για τον Σωτήρα (τον Χριστό). Διότι εξαιτίας του δεσποτικού τάφου έπεσε η δόξα τους. Πλην ο Θεός: Ο Χριστός μιλάει για την ανάστασή Του.
Λεπτομέρειες
Οὐχ ἵνα πίνῃς μόνον, ἐπεὶ ἤρκει καὶ ἡ τοῦ ὕδατος φύσις, ἀλλ᾽ ἵνα καὶ εὐφρανθῇς καὶ ἡσθῇς· Οἶνος γὰρ εὐφραίνει καρδίαν ἀνθρώπου. Τοῦτο δὲ μαθὼν, εἴσῃ καὶ μέχρι ποῦ τῷ οἴνῳ κεχρῆσθαι δεῖ. Πόθεν τρέφεται τὰ πετεινὰ, καὶ τὰ ἄγρια θηρία; Ἀκούσῃ λέγοντος· Πάντα πρὸς σὲ προσδοκῶσι δοῦναι τὴν τροφὴν αὐτοῖς εἰς εὔκαιρον. Κἂν εἴπῃς, Διὰ τί τὰ κτήνη; ἀποκρίνεταί σοι, ὅτι καὶ ταῦτα διὰ σέ· Ὁ ἐξανατέλλων γὰρ, φησὶ, χόρτον τοῖς κτήνεσι, καὶ χλόην τῇ δουλείᾳ τῶν ἀνθρώπων. Τί τῆς σελήνης σοι χρεία; Ἄκουσον αὐτοῦ λέγοντος· Ἐποίησε σελήνην εἰς καιρούς. Καὶ ὅτι ἐποίησε γενητὰ πάντα τὰ ὁρώμενα καὶ τὰ μὴ ὁρώμενα, καὶ τοῦτο σαφῶς ἐδίδαξεν εἰπών· Αὐτὸς εἶπε, καὶ ἐγενήθησαν· αὐτὸς ἐνετείλατο, καὶ ἐκτίσθησαν. Καὶ ὅτι θανάτου λύσις ἔσται, καὶ τοῦτό σε διδάσκει λέγων· Ὁ Θεὸς λυτρώσεται τὴν ψυχήν μου ἐκ χειρὸς ᾅδου, ὅταν λαμβάνῃ με. Πόθεν τὸ σῶμα ἡμῖν γέγονε; καὶ τοῦτο λέγει· Ἐμνήσθη ὅτι χοῦς ἐσμεν. Ποῦ πάλιν ἀπέρχεται; Ἐπιστρέψει εἰς τὸν χοῦν αὐτοῦ.
Όχι μόνο για να πίνεις, εφόσον θα επαρκούσε και η φύση του νερού, αλλά και για να ευφρανθείς και να χαρείς· διότι «ο οίνος ευφραίνει την καρδιά του ανθρώπου». Μαθαίνοντας λοιπόν αυτό, θα γνωρίζεις και μέχρι ποιο σημείο πρέπει να χρησιμοποιείς τον οίνο. Από πού τρέφονται τα πετεινά και τα άγρια θηρία; Θα τον ακούσεις να λέει: «Όλα από εσένα προσδοκούν να τους δώσεις την τροφή τους στον κατάλληλο καιρό». Και αν ρωτήσεις: «Γιατί υπάρχουν τα κτήνη;», σου αποκρίνεται ότι και αυτά υπάρχουν για χάρη σου. Διότι λέει: «Αυτός αναβλαστάνει χορτάρι για τα κτήνη, και χλόη για την υπηρεσία των ανθρώπων». Ποια ανάγκη έχεις από τη σελήνη; Άκουσέ τον να λέει: «Εποίησε τη σελήνη για να προσδιορίζει τους καιρούς». Και το ότι εποίησε όλα τα ορατά και τα αόρατα, και αυτό με σαφήνεια το δίδαξε λέγοντας: «Αυτός είπε, και έγιναν· αυτός έδωσε εντολή, και κτίστηκαν». Και ότι θα υπάρξει λύτρωση από τον θάνατο, και αυτό σε διδάσκει λέγοντας: «Ο Θεός θα λυτρώσει την ψυχή μου από το χέρι του άδη, όταν θα με παραλάβει». Από πού προήλθε το σώμα μας; Και αυτό το λέει: «Ενθυμήθηκε ότι είμαστε χώμα». Πού καταλήγει πάλι; «Θα επιστρέψει στο χώμα του».
Λεπτομέρειες
Ἄνθρωπος ματαιότητι ὡμοιώθη, καὶ αἱ ἡμέραι ἡμῶν ὡσεὶ σκιὰ παράγουσι· καὶ, Μὴ φοβοῦ, ὅταν πλουτήσῃ ἄνθρωπος, καὶ ὅταν πληθυνθῇ ἡ δόξα τοῦ οἴκου αὐτοῦ· καὶ πάλιν, Ὁ κατοικίζων μονοτρόπους ἐν οἴκῳ· καὶ, Ἑπτάκις τῆς ἡμέρας ᾔνεσά σε ἐπὶ τὰ κρίματα τῆς δικαιοσύνης σου· καὶ πάλιν, Μεσονύκτιον ἐξηγειρόμην τοῦ ἐξομολογεῖσθαί σοι ἐπὶ τὰ κρίματα τῆς δικαιοσύνης σου· καὶ, Ὁ Θεὸς λυτρώσεται τὴν ψυχήν μου ἐκ χειρὸς ᾅδου· καὶ, Ἐὰν πορευθῶ ἐν μέσῳ σκιᾶς θανάτου, οὐ φοβηθήσομαι κακὰ, ὅτι σὺ μετ᾽ ἐμοῦ εἶ· καὶ πάλιν, Οὐ φοβηθήσομαι ἀπὸ φόβου νυκτερινοῦ, ἀπὸ βέλους πετομένου ἡμέρας, ἀπὸ πράγματος ἐν σκότει διαπορευομένου, ἀπὸ συμπτώματος, καὶ δαιμονίου μεσημβρινοῦ· καὶ πάλιν, Ἐλογίσθημεν, ὡς πρόβατα σφαγῆς· τὴν εἰς Θεὸν αὐτῶν διάπυρον ἀγάπην ἐνδείκνυται. Ὅταν δὲ πάλιν μετὰ τῶν ἀγγέλων ᾄδωσι (καὶ γὰρ καὶ ἄγγελοι τότε ᾄδουσιν), Αἰνεῖτε τὸν Κύριον ἐκ τῶν οὐρανῶν, λέγοντες, ἡμῶν χασμωμένων, κνωμένων, ῥεγχόντων, ἢ καὶ ὑπτίων ἁπλῶς κειμένων, καὶ μυρίας λογιζομένων ἀπάτας· οἷόν ἐστιν ἐκείνους ἐν τούτῳ τὸ πᾶν τῆς νυκτὸς ἀναλίσκειν; Ἐπειδὰν δὲ ἡμέρα μέλλῃ γίνεσθαι, διαναπαύονται λοιπόν· καὶ ὅταν ἡμεῖς ἀρξώμεθα τῶν ἔργων, ἐκεῖνοι καιρὸν ἔχουσι τῆς ἀναπαύσεως.
Ο άνθρωπος παρομοιάστηκε με τη ματαιότητα, και οι ημέρες μας περνούν σαν σκιά· και, Μη φοβάσαι όταν πλουτίσει ένας άνθρωπος, και όταν πληθυνθεί η δόξα του οίκου του· και πάλι, Αυτός που εγκαθιστά τους μονοτρόπους σε οίκο· και, Επτά φορές την ημέρα σε αίνεσα για τα κρίματα της δικαιοσύνης σου· και πάλι, Τα μεσάνυχτα σηκωνόμουν για να σε δοξολογήσω για τα κρίματα της δικαιοσύνης σου· και, Ο Θεός θα λυτρώσει την ψυχή μου από τα δεσμά του άδη· και, Εάν πορευθώ εν μέσω σκιάς θανάτου, δεν θα φοβηθώ κακό, διότι εσύ είσαι μαζί μου· και πάλι, Δεν θα φοβηθώ από νυχτερινό φόβο, από βέλος που πετάει την ημέρα, από κίνδυνο που διαπορεύεται στο σκοτάδι, από συμφορά και μεσημβρινό δαιμόνιο· και πάλι, Θεωρηθήκαμε ως πρόβατα σφαγής· όλα αυτά αποδεικνύουν τη διάπυρη αγάπη τους προς τον Θεό. Όταν δε πάλι ψάλλουν μαζί με τους αγγέλους (διότι και οι άγγελοι ψάλλουν τότε), λέγοντας το Αινείτε τον Κύριον εκ των ουρανών, ενώ εμείς χασμουριόμαστε, ξυνόμαστε, ροχαλίζουμε ή απλώς κειτόμαστε ανάσκελα και σκεπτόμαστε μύριες απάτες· πόσο σπουδαίο είναι το ότι εκείνοι αναλώνουν ολόκληρη τη νύχτα σε αυτό το έργο; Και όταν πρόκειται να ξημερώσει, τότε πλέον αναπαύονται· και όταν εμείς αρχίζουμε τις εργασίες μας, εκείνοι έχουν τον καιρό της αναπαύσεώς τους.
Λεπτομέρειες
Καὶ ὁ Ἰώβ· Θάνατος ἀνδρὶ ἀνάπαυσις. Οὐχὶ θάνατος δὲ μόνον, ἀλλὰ καὶ ᾅδης ἐκαλεῖτο. Καὶ ἄκουε τοῦ Δαυῒδ λέγοντος· Πλὴν ὁ Θεὸς λυτρώσεται τὴν ψυχήν μου ἐκ χειρὸς ᾅδου, ὅταν λαμβάνῃ με· καὶ ὁ Ἰακώβ· Κατάξετε τὸ γῆράς μου μετὰ λύπης εἰς ᾅδην. Ταῦτα εἶχε τὰ ὀνόματα ἡμῶν ἡ τελευτὴ πρὸ τούτου· ἐπειδὴ δὲ ἦλθεν ὁ Χριστὸς, καὶ ὑπὲρ ζωῆς τοῦ κόσμου ἀπέθανεν, οὐκέτι θάνατος καλεῖται λοιπὸν ὁ θάνατος, ἀλλὰ ὕπνος καὶ κοίμησις. Καὶ ὅτι κοίμησις καλεῖται, δῆλον ἐξ ὧν φησιν ὁ Χριστός· Λάζαρος ὁ φίλος ἡμῶν κεκοίμηται. Οὐ γὰρ εἶπεν, Ἀπέθανε, καίτοι γε τεθνηκὼς ἦν. Ἵνα δὲ μάθῃς ὅτι τὸ ὄνομα ξένον ἦν τὸ τῆς κοιμήσεως, ὅρα πῶς ἀκούσαντες τοῦτο οἱ μαθηταὶ θορυβοῦνται καὶ λέγουσι· Κύριε, εἰ κεκοίμηται, σωθήσεται· οὕτως οὐκ ᾔδεσαν τί ποτε ἦν τὸ λεγόμενον. Καὶ πάλιν ὁ Παῦλος· Ἆρα οἱ κοιμηθέντες ἀπώλοντο; πρός τινας λέγων.
Και ο Ιώβ αναφέρει: «Ο θάνατος για τον άνθρωπο είναι ανάπαυση». Και δεν ονομαζόταν μόνο θάνατος, αλλά και άδης. Άκουσε και τον Δαβίδ που λέει: «Όμως ο Θεός θα λυτρώσει την ψυχή μου από το χέρι του άδη, όταν με παραλάβει»· και τον Ιακώβ: «Θα κατεβάσετε τα γηρατειά μου με λύπη στον άδη». Αυτά τα ονόματα είχε το τέλος μας πριν από αυτό· επειδή όμως ήλθε ο Χριστός, και πέθανε για τη ζωή του κόσμου, ο θάνατος δεν ονομάζεται πλέον θάνατος, αλλά ύπνος και κοίμηση. Και το ότι ονομάζεται κοίμηση, είναι φανερό από όσα λέει ο Χριστός: «Ο Λάζαρος ο φίλος μας έχει κοιμηθεί». Διότι δεν είπε «Πέθανε», αν και ήταν νεκρός. Για να μάθεις δε ότι ο όρος της κοιμήσεως ήταν άγνωστος, δες πώς οι μαθητές, όταν το άκουσαν, βρίσκονται σε σύγχυση και λένε: «Κύριε, εάν έχει κοιμηθεί, θα σωθεί»· σε τέτοιο βαθμό αγνοούσαν τι ήταν αυτό που ελέγετο. Και πάλι ο Παύλος, απευθυνόμενος σε κάποιους, λέει: «Άραγε εκείνοι που κοιμήθηκαν χάθηκαν;».
Λεπτομέρειες
Καὶ ὅτι θανάτου λύσις ἔσται, διδάσκει λέγων· Ὁ Θεός μου λυτρώσεται τὴν ψυχήν μου ἐκ χειρὸς ᾅδου, ὅταν λαμβάνῃ με. Πόθεν τὸ σῶμα ἡμῶν γέγονε, καὶ ποῦ πάλιν ἀπέρχεται, λέγει· Ἐμνήσθη ὅτι χοῦς ἐσμὲν, καὶ ἐπιστρέψει εἰς τὸν χοῦν αὐτοῦ. Διὰ τί ταῦτα πάντα; Διὰ σέ· Δόξῃ γὰρ καὶ τιμῇ ἐστεφάνωσας αὐτὸν, καὶ κατέστησας αὐτὸν ἐπὶ τὰ ἔργα τῶν χειρῶν σου. Ἔχομέν τι κοινὸν πρὸς τοὺς ἀγγέλους οἱ ἄνθρωποι, καὶ τοῦτο λέγει· Ἠλάττωσας αὐτὸν βραχύ τι παρ᾽ ἀγγέλους. Καὶ περὶ τῆς ἀγάπης τοῦ Θεοῦ λέγει· Καθὼς οἰκτείρει πατὴρ υἱοὺς, ᾠκτείρησε Κύριος τοὺς φοβουμένους αὐτόν. Περὶ τῶν μετὰ ταῦτα διαδεξομένων ἡμᾶς, καὶ τῆς ἀταράχου λήξεως ἐκείνης· Ἐπίστρεψον, ψυχή μου, εἰς τὴν ἀνάπαυσίν σου.
Και ότι θα υπάρξει κατάργηση του θανάτου, το διδάσκει λέγοντας: Ο Θεός μου θα λυτρώσει την ψυχή μου από το χέρι του άδη, όταν θα με παραλάβει. Το από πού δημιουργήθηκε το σώμα μας και πού επιστρέφει πάλι, το αναφέρει: Ενθυμήθηκε ότι είμαστε χώμα, και θα επιστρέψει στο χώμα του. Γιατί όλα αυτά; Για εσένα: Διότι με δόξα και τιμή τον στεφάνωσες και τον κατέστησες κυρίαρχο πάνω στα έργα των χεριών σου. Έχουμε κάτι κοινό με τους αγγέλους εμείς οι άνθρωποι, και γι' αυτό λέει: Τον έκανες κατά τι κατώτερο από τους αγγέλους. Και για την αγάπη του Θεού λέει: Όπως σπλαχνίζεται ο πατέρας τους υιούς του, έτσι σπλαχνίστηκε ο Κύριος όσους τον φοβούνται. Σχετικά με όσα πρόκειται να ακολουθήσουν για εμάς μετά από αυτά, και για εκείνη την ατάραχη κατάληξη, λέει: Επίστρεψε, ψυχή μου, στην ανάπαυσή σου.
Λεπτομέρειες
Ἐπὶ τὸ αὐτὸ δὲ ἄφρων καὶ ἄνους ἀπολοῦνται καὶ καταλείψουσιν ἀλλοτρίοις τὸν πλοῦτον αὐτῶν καὶ οἱ τάφοι αὐτῶν οἰκίαι αὐτῶν εἰς τὸν αἰῶνα, σκηνώματα αὐτῶν εἰς γενεὰν καὶ γενεάν». Εἰκότως ἄφρονας καὶ ἀνοήτους ἐκάλεσε τοὺς πλουτοῦντας κακῶς καὶ γυμνοὶ ἀπάραντες ἐκ τοῦδε τοῦ βίου καὶ τὸν πλοῦτον καταλιπόντες ἐν οἷς οὐκ ἐβούλοντο, ἀντὶ τῶν λαμπροτάτων οἰκιῶν ᾤκησαν ἐν τοῖς τάφοις. «Ἐπεκαλέσαντο τὰ ὀνόματα αὐτῶν ἐπὶ τῶν γαιῶν», ἤτοι, παρ’ αὐτῶν κτιζόμενα, ἀντὶ τοῦ καθιεροῦν τῷ Θεῷ, ἐπὶ τοῖς ἰδίοις ὀνόμασιν ἐκάλουν τὰς πόλεις καὶ τοὺς πύργους ἐξομοιούμενοι τοῖς οἰκοδόμοις τῆς πόλεως καὶ τῷ πύργῳ Χαλάνης. «Καὶ ἄνθρωπος ἐν τιμῇ ὢν οὐ συνῆκε» τὰ τῆς τιμῆς ἐπάξια δρᾶν, «παρασυνεβλήθη» δὲ μᾶλλον «τοῖς κτήνεσιν τοῖς ἀνοήτοις καὶ ὡμοιώθη αὐτοῖς» ἐν φαύλοις ἐπιτηδεύμασιν. «Αὕτη δὲ αὐτῶν ἡ ὁδὸς» ἡ διεφθαρμένη «σκάνδαλον αὐτῶν, καὶ μετὰ ταῦτα ἐν τῷ στόματι αὐτῶν εὐδοκήσουσι» τὰ μὴ καλὰ ὡς καλὰ φενακιζόμενοι. Διὸ καὶ «ὡς πρόβατα» ὁ θάνατος καὶ ὁ ᾅδης κατασχὼν «ποιμανεῖ αὐτοὺς καὶ ἡ βοήθεια αὐτῶν παλαιωθήσεται ἐν τῷ ᾅδη» ὅτι «ἐκ τῆς δόξης αὐτῶν» ἐξώσθησαν, ἤτοι, ἐξεβλήθησαν καὶ ἐν τῷ ᾅδη παλαιωθήσονται διὰ τὸ μηκέτι Χριστὸν ἐκεῖσε καταφοιτᾶν καινουργήσαντα αὐτούς. Λεγέτω δέ τις ἐν ἀγαθῇ πεποιθήσει ὤν· «Πλὴν ὁ Θεὸς λυτρώσεται τὴν ψυχήν μου ἐκ χειρὸς ᾅδου, ὅταν λαμβάνῃ με».
«Μαζί ο άφρων και ο ανόητος θα χαθούν και θα εγκαταλείψουν σε ξένους τον πλούτο τους και οι τάφοι τους θα είναι οι κατοικίες τους εις τον αιώνα, τα σκηνώματά τους από γενιά σε γενιά». Δικαιολογημένα ονόμασε άφρονες και ανόητους όσους πλούτισαν με κακό τρόπο και, αναχωρώντας γυμνοί από αυτήν τη ζωή και αφήνοντας τον πλούτο τους σε εκείνους που δεν ήθελαν, αντί για τις λαμπρότατες κατοικίες κατοίκησαν στους τάφους. «Έδωσαν τα ονόματά τους στις γαίες τους», δηλαδή σε όσα κτίζονταν από αυτούς, αντί να τα αφιερώνουν στον Θεό, ονόμαζαν με τα δικά τους ονόματα τις πόλεις και τους πύργους, εξομοιούμενοι με τους οικοδόμους της πόλης και του πύργου της Χαλάνης. «Και ο άνθρωπος, ενώ βρισκόταν σε τιμή, δεν κατενόησε» ώστε να πράττει τα άξια της τιμής, αλλά μάλλον «παραβλήθηκε με τα κτήνη τα ανόητα και εξομοιώθηκε με αυτά» με τις φαύλες πράξεις του. «Αυτή η οδός τους», η διεφθαρμένη, «έγινε σκάνδαλό τους, και μετά από αυτά με το στόμα τους θα ευαρεστηθούν» παρουσιάζοντας απατηλά τα μη καλά ως καλά. Γι' αυτό και «σαν πρόβατα», αφού τους κυριεύσει ο θάνατος και ο άδης, «θα τους ποιμάνει και η βοήθειά τους θα παλαιώσει στον άδη», διότι «από τη δόξα τους» εκδιώχθηκαν, δηλαδή αποβλήθηκαν και μέσα στον άδη θα παλαιώσουν επειδή ο Χριστός δεν θα κατέλθει πλέον εκεί για να τους ανακαινίσει. Ας λέει όμως κάποιος, έχοντας αγαθή πεποίθηση: «Όμως ο Θεός θα λυτρώσει την ψυχή μου από το χέρι του άδη, όταν με παραλάβει».
Λεπτομέρειες