Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 49:10

Αν όμως οπωσδήποτε επιδιώκεις να τα προσφέρεις αυτά σαν να είναι πολύτιμα και αναγκαία, άκουσε με παρρησία ότι τίποτε από αυτά δεν πρόκειται να δεχθώ από εσένα. Διότι όλα μου είναι περιττά· επειδή και τα ζώα που βόσκουν στους αγρούς, τα βόδια και τα κτήνη, και τα πουλιά του ουρανού, και η ομορφιά του αγρού, όλα είναι δικά μου, και δεν έχω ανάγκη από τίποτε. Και αν ποτέ προέκυπτε σε εμένα η ανάγκη για τροφή, δεν είμαι τόσο ενδεής, ώστε να ζητήσω τέτοια πράγματα από εσένα· διότι δική μου είναι η οικουμένη. Ποιες ευάρεστες θυσίες, λοιπόν, θα μου προσφέρεις; Την αίνεση, τον ύμνο, τη θεολογία. Και όταν τα εκπληρώσεις αυτά, τότε, έχοντας πλέον εκπληρώσει τον θείο νόμο, θα λάβεις ως ανταπόδοση το να εισακούεσαι όταν με επικαλείσαι. Και δείχνοντας σε ποιον λαό απευθύνεται, πρόσθεσε: «Ισραήλ, και διαμαρτύρομαι σε εσένα». Έπειτα, αποδεικνύει τη δική του κυριαρχία: «Ο Θεός, ο Θεός σου είμαι εγώ», αυτός που σε ελευθέρωσε από την αιγυπτιακή δουλεία, αυτός που σου χάρισε τη θάλασσα ως δρόμο, αυτός που σε έθρεψε στην έρημο, αυτός που σου έδωσε εκείνον τον νόμο. Για να μη με θεωρήσεις, δηλαδή, άλλον νομοθέτη, βλέποντας τη διαφορά των νόμων. [Ο Θεός, ο Θεός σου. Δηλαδή, αυτός που έδειξε στο γένος σας μεγάλα θαύματα από την αρχή μέχρι τώρα.] Δεν θα σε ελέγξω για τις θυσίες σου. Δεν σε κατηγορώ, λέει, για αμέλεια ως προς τις θυσίες· διότι αυτές τις προσφέρεις συνεχώς· αλλά παραγγέλλω να μην περιορίζεις τη δικαιοσύνη σε αυτές.

Διότι, όπως ακριβώς όταν απομάκρυνε τον Ισραήλ από τις θυσίες του νόμου, έλεγε αναγκαίως: «Δεν θα δεχθώ από τον οίκο σου μόσχους, ούτε από τα ποίμνιά σου τράγους· διότι δικά μου είναι όλα τα θηρία του αγρού, τα κτήνη στα όρη, και τα βόδια»· έτσι και εδώ, απορρίπτοντας τον υλικό κόσμο, και ζητώντας μάλλον τον νοητό, λέει: «δικό μου είναι το ασήμι και δικό μου το χρυσάφι», δηλαδή: «Απέχω και είμαι πλήρης και δεν έχω ανάγκη από κανένα τέτοιο πράγμα· ας προσέλθει μάλλον αυτός που έχει ορθή πίστη, αυτός που διαπρέπει με τα καυχήματα της αρετής, αυτός που είναι στολισμένος με την αγάπη προς εμένα, ο καθαρός στην καρδιά, ο πτωχός στο πνεύμα, ο φιλεύσπλαχνος και αγαθός». Διότι, συγκεντρωμένοι κατ' αυτόν τον τρόπο στον δικό μου ναό, δηλαδή στην Εκκλησία, θα την αναδείξουν ένδοξη και περίβλεπτη. <Διότι μεγάλη θα είναι η δόξα αυτού του οίκου, η έσχατη ανώτερη από την πρώτη, λέει ο Κύριος Παντοκράτωρ, και σε αυτόν τον τόπο θα δώσω ειρήνη, λέει ο Κύριος Παντοκράτωρ, και ειρήνη ψυχής ως απόκτημα σε καθέναν που εργάζεται για να ανοικοδομήσει αυτόν τον ναό.> Διότι πραγματικά, κατά τον καιρό της παρουσίας του Σωτήρος μας, ο θείος ναός αναδείχθηκε ασυγκρίτως πιο ένδοξος, και τόσο ανώτερος και υπερέχων από τον παλαιό, όσο θα θεωρούσε κανείς ότι διαφέρει η εν Χριστώ και ευαγγελική λατρεία από την κατά τον νόμο λατρεία, και η αλήθεια από εκείνα που ήταν σκιές.

Ο δε δίκαιος Άβελ, δηλαδή ο Χριστός, προσέφερε ως δώρα στον Θεό τα πρωτότοκα των λογικών ποιμνίων, δηλαδή εκείνους που έχουν τρυφερή καρδιά, και είναι νήπια ως προς την κακία, και εκλεκτούς στις αρετές, και οι οποίοι, όντας εικόνα Του, φέρουν τη δόξα του πρωτοτόκου. Διότι «εκκλησία πρωτοτόκων απογεγραμμένων στους ουρανούς» ονομάζεται από τον θεσπέσιο Παύλο το πλήθος εκείνων που έχουν κληθεί μέσω της πίστεως σε αγιασμό. Αυτού του αγίου πλήθους λοιπόν και του ποιμνίου των πρωτοτόκων έχει γίνει ιερουργός ο Χριστός. Διότι μέσω Αυτού «έχουμε αποκτήσει την προσαγωγή εν Πνεύματι προς τον Θεό και Πατέρα». Και έχουμε γίνει θυσία καλή και ευπρόσδεκτη, περισσότερο από νέο μοσχάρι που βγάζει κέρατα και οπλές. Διότι η προσαγωγή που γίνεται με αίματα είναι ταπεινή και περισσότερο γήινη, και δεν έχει ευωδία ενώπιον του Θεού. Αντίθετα, η εν Πνεύματι και μέσω του Χριστού λατρεία είναι πάρα πολύ ευάρεστη στον Πατέρα. Γι' αυτό άλλωστε, σε όσους από τον Ισραήλ προσέφεραν τα προϊόντα της γης, ο Θεός φώναζε: «Δεν θα δεχθώ από τον οίκο σου μοσχάρια, ούτε από τα ποίμνιά σου τράγους. Διότι δικά μου είναι όλα τα θηρία του αγρού, τα κτήνη στα βουνά και τα βόδια. Γνωρίζω όλα τα πετεινά του ουρανού, και η ωραιότητα του αγρού είναι μαζί μου. Εάν πεινάσω, δεν πρόκειται να το πω σε σένα. Διότι δική μου είναι η οικουμένη, και όλο το πλήρωμά της».

Και εξάλλου, αυτά θα ήταν αντίθετα προς όσα ειπώθηκαν προηγουμένως στον 49ο ψαλμό, όπου αναφερόταν εκ προσώπου του Θεού: «Δεν θα σε ελέγξω για τις θυσίες σου» και: «Δεν θα πάρω από τον οίκο σου μόσχους, ούτε από τα ποίμνιά σου τράγους· διότι δικά μου είναι όλα τα θηρία του δάσους, τα κτήνη στα όρη και τα βόδια», και στη συνέχεια: «Μήπως θα φάω κρέατα ταύρων, ή θα πιω αίμα κριών;». Διότι, πώς θα μπορούσαν να συμφωνούν με εκείνα όσα λέγονται εδώ περί ολοκαυτωμάτων, κριών, βοών και τράγων;

Το δε χωρίο «άρχοντες των λαών συγκεντρώθηκαν μαζί με τον Θεό του Αβραάμ» δηλώνει ακόμη σαφέστερα ότι οι προερχόμενοι από τα έθνη «άρχοντες» της Εκκλησίας του Χριστού έχουν μετατεθεί στον κλήρο των παλαιών θεοφιλών προφητών του Θεού, οι οποίοι, αφού ενδυναμώθηκαν από τη δύναμη του Σωτήρα μας, «εξυψώθηκαν πάρα πολύ», χωρίς να μπορεί κανένας άνθρωπος να τους καταβάλει και να τους ταπεινώσει, εξαιτίας της δεξιάς του Θεού που τους ανυψώνει και τους δυναμώνει. Και αυτά θα τύχουν εκτενέστερης ανάλυσης όταν υπάρξει άνεση χρόνου. 〈Από τον Ψαλμό μθʹ〉. «Ο Θεός των θεών, ο Κύριος, μίλησε και κάλεσε τη γη από την ανατολή του ηλίου μέχρι τη δύση. Από τη Σιών προέρχεται η μεγαλοπρέπεια της ωραιότητάς Του. Ο Θεός, ο Θεός μας, θα έλθει φανερά και δεν θα παραμείνει σιωπηλός». Και μετά από άλλα: «Άκουσε», λέγει, «λαέ μου, και θα σου μιλήσω, Ισραήλ, και θα σου διαμαρτυρηθώ· εγώ είμαι ο Θεός, ο Θεός σου. Δεν θα σε ελέγξω για τις θυσίες σου, διότι τα ολοκαυτώματά σου είναι διαρκώς ενώπιόν μου. Δεν θα δεχτώ μοσχάρια από τον οίκο σου, ούτε τράγους από τα ποίμνιά σου. Διότι δικά μου είναι όλα τα θηρία του δάσους, τα κτήνη στα βουνά και τα βόδια· γνωρίζω όλα τα πετεινά του ουρανού, και η ωραιότητα του αγρού είναι μαζί μου. Εάν πεινάσω, δεν πρόκειται να σου το πω· διότι δική μου είναι η οικουμένη και το πλήρωμά της. Μήπως θα φάω κρέατα ταύρων; Ή μήπως θα πιώ αίμα τράγων; Πρόσφερε στον Θεό θυσία αινέσεως και απόδωσε στον Ύψιστο τις ευχές σου· και επικαλέσου με σε ημέρα θλίψεως.»

Διάψαλμα: μετάθεση της προφητείας. «Άκουσον»: Ο λόγος απευθύνεται προς τον λαό των Ιουδαίων· διότι ως αγαθός Θεός, συγκαταβαίνοντας, διαλέγεται με τον λαό. «Ισραήλ»: Ο Θεός μαρτυρεί προς τον Ισραήλ όπως άνθρωπος προς άνθρωπο, για να δείξει ότι ο Θεός είναι αναίτιος των κακών. «Ο Θεός»: Τουτέστιν, εγώ είμαι ο Θεός σου, και πώς, αφού με εγκατέλειψες, προσκολλήθηκες στα είδωλα (στράφηκες στα είδωλα); «Ουκ επί ταις θυσίαις»: Τουτέστιν, δεν προσέφερες σε εμένα τις θυσίες; Γιατί (πώς) τώρα τις προσφέρεις στα είδωλα; «Τα δε ολοκαυτώματα»: Δεν έθετες ενώπιόν μου τα ολοκαυτώματά σου; Πώς λοιπόν τα παραχώρησες στους δαίμονες; «Ου δέξομαι»: Τουτέστιν, αποστρέφομαι τις θυσίες σου. «Ουδέ εκ των»: Διότι έπαυσα πλέον τις δι' αίματος θυσίες· επειδή δεν ευαρεστούμαι σε αυτές. «Ότι εμά εστιν»: Αναφέρει μεν τα θηρία, υπονοεί όμως τα έθνη, τα οποία έσωσε ο Θεός (τους έσωσε ο Χριστός) από την κυριαρχία των ειδώλων. «Κτήνη»: Διότι πλανήθηκαν σαν κτήνη στα όρη της αμαρτίας, τα οποία ανήγειραν οι δαίμονες· και σαν βόδια έσερναν τον ζυγό της πλάνης. Αυτά (αυτούς) όμως τα (τους) λύτρωσα ως ανήκοντα (ανήκοντες) σε εμένα. «Έγνωκα πάντα»: Εκείνους που έχουν ουράνιο και υψηλό βίο. «Και ωραιότης»: Εννοεί τον παράδεισο, από τον οποίο τίποτα δεν είναι ωραιότερο επάνω στη γη. «Εάν πεινάσω»: Διότι ούτε έχει ανάγκη τον άνθρωπο ο Θεός· ούτε βέβαια πεινά ή διψά, όπως οι γηγενείς (ο γηγενής). «Εμή γαρ εστιν»: Διότι ο Θεός (ο Κύριος) κατέχει τα πάντα στο χέρι του.

Αλλά ο δικός μας Θεός δεν είναι έτσι. Διότι εκείνοι, διψώντας για ανθρώπινα αίματα και θέλοντας σιγά-σιγά να τους οδηγήσουν σε αυτές τις μιαιφονίες, τα ζητούσαν αυτά συνεχώς· Αυτός όμως, θέλοντας να τους απομακρύνει σιγά-σιγά ακόμη και από τη σφαγή των άλογων ζώων, χρησιμοποίησε αυτήν τη συγκατάβαση και επέτρεψε τις θυσίες, προκειμένου να καταργήσει τις θυσίες: «Δεν θα δεχθώ από τον οίκο σου μόσχους, ούτε από τα ποίμνιά σου τράγους. Διότι δικά μου είναι όλα τα θηρία του δάσους, τα κτήνη στα βουνά και τα βόδια. Γνωρίζω όλα τα πετεινά του ουρανού, και η ωραιότητα του αγρού είναι μαζί μου».

Ο Θεός θα έλθει φανερά, ο Θεός μας, και δεν θα σιωπήσει· φωτιά θα καίει ενώπιόν του, και ολόγυρά του θα υπάρχει σφοδρή καταιγίδα. Θα προσκαλέσει τον ουρανό άνω και τη γη, για να κρίνει τον λαό του. Συγκεντρώστε σε αυτόν τους οσίους του, αυτούς που συνάπτουν τη διαθήκη του με θυσίες. Και οι ουρανοί θα αναγγείλουν τη δικαιοσύνη του, διότι ο Θεός είναι κριτής. Άκουσε, λαέ μου, και θα σου μιλήσω, Ισραήλ, και θα δώσω μαρτυρία ενώπιόν σου· ο Θεός, ο Θεός σου είμαι εγώ. Δεν θα σε ελέγξω για τις θυσίες σου· τα ολοκαυτώματά σου είναι ενώπιόν μου πάντοτε. Δεν θα δεχτώ από τον οίκο σου μοσχάρια ούτε από τα ποίμνιά σου τράγους, διότι δικά μου είναι όλα τα θηρία του αγρού, τα κτήνη στα όρη και τα βόδια· γνωρίζω όλα τα πετεινά του ουρανού, και η ωραιότητα του αγρού είναι μαζί μου. Εάν πεινάσω, δεν θα το πω σε εσένα· διότι δική μου είναι η οικουμένη και το πλήρωμά της. Μήπως θα φάω κρέας ταύρων, ή θα πιω αίμα τράγων; Πρόσφερε στον Θεό θυσία αινέσεως, και απόδωσε στον Ύψιστο τις ευχές σου· και επικαλέσου με σε ημέρα θλίψεως, και θα σε γλιτώσω, και θα με δοξάσεις. Προς τον αμαρτωλό όμως είπε ο Θεός: Γιατί εσύ διηγείσαι τα δικαιώματά μου και παίρνεις στο στόμα σου τη διαθήκη μου; Εσύ όμως μίσησες την παιδεία και πέταξες τους λόγους μου πίσω σου. Αν έβλεπες κλέφτη, έτρεχες μαζί του, και με μοιχό έβαζες τη μερίδα σου.