Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 49:19

Λέει ο παροιμιαστής: «Άνθρωπος συνετός, θρόνος αισθήσεως». Όταν λοιπόν δεις άνθρωπο θεοφόρο να δικάζει, να θεολογεί και να κρίνει ανάμεσα στην Εκκλησία και στις αιρέσεις, να λες στον Θεό με ευγνωμοσύνη: «Κάθισες πάνω σε θρόνο, εσύ που κρίνεις με δικαιοσύνη». Θρόνος του Θεού είναι και η θεόπνευστη Γραφή, στην οποία, καθήμενος ως δικαστής, αποφαίνεται: «Σε εμένα ανήκει η εκδίκηση, εγώ θα ανταποδώσω, λέει ο Κύριος». Και πάλι προς τον αμαρτωλό είπε ο Θεός, ως δικαστής προς υπόλογο που αναγινώσκει τα δικαιώματά Του προς βλάβη των πολλών: «Γιατί εσύ διηγείσαι τα δικαιώματά μου;», έως το «Θα σε ελέγξω και θα παραστήσω μπροστά στο πρόσωπό σου τις αμαρτίες σου». Επειδή λοιπόν, καθήμενος μέσα στη Γραφή, ελέγχει ως κριτής και τα παρουσιάζει ως δικαστής, «κάθισες πάνω σε θρόνο, εσύ που κρίνεις με δικαιοσύνη», επέπληξες τα έθνη για να απομακρυνθούν από τα είδωλα, και εξολοθρεύτηκε ο ασεβής διάβολος που τιμούνταν ανάμεσά τους ως θεός...

ΨΑΛΜΟΣ Ν'. [Ακούγοντας ο Δαβίδ το προφητικό Πνεύμα που εξήγγειλε μέσω του προαναφερθέντος ψαλμού για την κρίση του Θεού, και καθώς έλεγε προς τον αμαρτωλό: «Αν έβλεπες κλέφτη, έτρεχες μαζί του, και με τους μοιχούς έβαζες τη μερίδα σου», συντετριμμένος από την ανάμνηση της κλεψίγαμης μοιχείας, προλαβαίνει την κρίση του Θεού, συντάσσοντας τον προκείμενο ψαλμό σαν μια στήλη κατηγορίας εναντίον του εαυτού του. Διότι φοβήθηκε ακούγοντας: «Ο Θεός θα έλθει φανερά, και φωτιά θα καίει ενώπιόν του, και γύρω του θα υπάρχει σφοδρή καταιγίδα.» Γι' αυτό κατέφυγε στο έλεος του Θεού. Και πάλι ακούγοντας: «Το στόμα σου πλήθυνε την κακία, και η γλώσσα σου έπλεκε δολιότητα· καθισμένος καταλαλούσες τον αδελφό σου, και εναντίον του γιου της μητέρας σου έθετες σκάνδαλο», έφερε στον νου του τη σκευωρία κατά του Ουρία, για την οποία έγραψε ώστε να θανατωθεί στον πόλεμο. Και λέει: «Διότι την ανομία μου εγώ τη γνωρίζω.» Και πάλι: «Λύτρωσέ με από τα αίματα, ω Θεέ.» Και πάλι ακούγοντας, «Θα σε ελέγξω και θα τις παραστήσω μπροστά στο πρόσωπό σου,» λέει: «Απόστρεψε το πρόσωπό σου από τις αμαρτίες μου.» Και όταν πάλι άκουσε: «Δεν θα δεχθώ από τον οίκο σου μοσχάρια, ούτε από τα ποίμνιά σου τράγους», ως προς αυτό πρόσθεσε: «Διότι, αν ήθελες θυσία, θα την έδινα.» Τα σχετικά με τον Ουρία και τον έλεγχο του Νάθαν, είναι γραμμένα στο Δεύτερο Βιβλίο των Βασιλειών.]

Αν όμως δεν καθαρίσουμε έτσι τον εαυτό μας, θα ακούσουμε δικαίως από αυτούς, και ο καθένας από εμάς, εκείνα τα λόγια του Θεού προς τον αμαρτωλό: Γιατί τολμάς να ανακαλείς στη μνήμη, να προφέρεις με τη γλώσσα σου ακόμη και τα ονόματα των αγίων και να διηγείσαι τη γεμάτη από κάθε αρετή και καθαρότητα διαγωγή τους; Εσύ όμως μίσησες τον ενάρετο βίο και αποδίωξες από τον εαυτό σου την καθαρότητα της ψυχής και του σώματος· «αν έβλεπες κλέφτη, συνέτρεχες μαζί του, και συμμετείχες στη μερίδα του μοιχού· το στόμα σου επλεόνασε σε κακία και η γλώσσα σου περιέπλεκε δολιότητες· καθισμένος καταλαλούσες εναντίον του αδελφού σου και έβαζες σκάνδαλο εναντίον του γιου της μητέρας σου».

«Αν έβλεπες κλέφτη, έτρεχες μαζί του, και με τον μοιχό έβαζες τη μερίδα σου. Το στόμα σου επλεόνασε σε κακία και η γλώσσα σου έπλεκε δολιότητες. Καθισμένος καταλαλούσες εναντίον του αδελφού σου, και εναντίον του γιου της μητέρας σου έστηνες παγίδα. Θα σε ελέγξω και θα παραθέσω μπροστά στο πρόσωπό σου τις ανομίες σου. Σκεφτείτε τα λοιπόν αυτά εσείς που ξεχνάτε τον Θεό, μήπως σας αρπάξει και δεν θα υπάρχει κανείς για να σας λυτρώσει»· όπως ακριβώς τώρα εμείς αρπαζόμαστε, και δεν υπάρχει ο λυτρωτής, δεν υπάρχει ο βοηθός.

«Μήπως θα φάω» Δηλαδή, μου είναι βδελυρές οι θυσίες του νόμου· διότι τώρα κυριαρχεί η χάρις. «Θυσίασε στον Θεό» Τη θυσία μέσω της νηστείας (της αινέσεως) και της προσευχής· διότι αυτήν επιζητεί ως αναίμακτη. «Και επικαλέσου» Διότι μέσω αυτής της αναίμακτης θυσίας επικαλέσου με, λέει, και εγώ θα σε εισακούσω (θα σε ακούσω). «Και θα σε ελευθερώσω» Διότι, μετά τη λύτρωση του ανθρώπου, δηλαδή του Αδάμ, από τη θλίψη που τον περιβάλλει, δεν παύει να δοξάζει εις τον αιώνα. «Προς τον αμαρτωλό όμως» Δηλαδή, προς τον λαό των Ιουδαίων. «Γιατί εσύ» Γιατί ακόμη, λέει, μελετάς τα προστάγματά μου, ενώ έχεις σκεφτεί κακά εναντίον μου; «Και αναλαμβάνεις» Διότι δεν σου αρμόζει πλέον να αναγινώσκεις τον νόμο, εφόσον έχεις μολύνει (μόλυνες) τη γλώσσα με τη βλασφημία. «Εσύ όμως μίσησες» Διότι εγώ δεν έπαψα να διδάσκω στις συναγωγές σας, εσείς όμως βδελυχθήκατε τους λόγους μου. «Αν έβλεπες» Με τον Ιούδα, ως κλέφτη και προδότη, οι Ιουδαίοι συνέπρατταν, παρακινώντας τον (παρακινώντας σε αυτόν). «Και με μοιχούς» Διότι με τον Ηρώδη, που μοίχευε, οι Ιουδαίοι συνέτρωγαν, συμπιναν και συναινούσαν στην παρανομία του. «Το στόμα σου» Διότι ημέρα και νύχτα δεν έπαψε να καταλαλεί εναντίον του Χριστού και των αποστόλων. «Και η γλώσσα» Τον δόλο μελετούσε ο Ιούδας καθημερινά εναντίον του Χριστού και Θεού. «Καθήμενος» Εναντίον του χορού των αποστόλων· διότι και αυτοί είχαν εκλεγεί από τους Ιουδαίους, και δεν έπαψαν να τους λοιδορούν.

ΤΜΕ'. ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΕΥΣΤΑΘΙΟ. Περί γαστριμαργίας. Μεγάλη ευχέρεια κολακείας υπάρχει και σε εμένα, άριστε φίλε, αφού έχω τη δυνατότητα να σε μακαρίζω απατηλά και να ταράζω εύκολα την πορεία των ποδιών σου, πράγμα που σημαίνει να σε ρίχνω ανάσκελα και να σε παρασύρω προς τη ραθυμία, ενώ οφείλεις να στέκεσαι σταθερά και να ικετεύεις τον Θεό για έλεος και οικτιρμούς. Αλλά δεν με αφήνει ο Θεός που μίλησε μέσω του Δαβίδ, ο οποίος υποσχέθηκε να ελέγχει ως αμαρτωλό εκείνον που συμπορεύεται με τους μοιχούς. Αν λοιπόν αγαπάς τις ψευδείς κολακείες, ανέξου αυτούς που σε απατούν. Αν όμως προσδοκάς να πας προς τον Θεό, άκουσε εμένα που σε συμβουλεύω, και σβήσε τη γαστρίμαργη λύσσα, μαραίνοντας τις φλόγες των ηδονών, των οποίων οι υπερβολές παραπέμπουν στις φλόγες της κόλασης.

Διότι δεν υπάρχει, δεν υπάρχει απολύτως τίποτα, που να μπορεί να καταλύσει και να διαφθείρει την Εκκλησία, ή μάλλον δεν είναι δυνατόν να συμβεί αυτό τόσο εύκολα από οπουδήποτε αλλού, παρά μόνον όταν οι μαθητές με τους διδασκάλους, τα παιδιά με τους πατέρες και οι αρχόμενοι με τους άρχοντες δεν είναι συνδεδεμένοι μεταξύ τους με πολλή ακρίβεια. Έπειτα, εάν κάποιος κακολογήσει τον αδελφό του, αποκλείεται ακόμη και από την ανάγνωση των θείων Γραφών. Διότι, «γιατί παίρνεις στο στόμα σου τη διαθήκη μου;» λέει ο Θεός· και έπειτα, παραθέτοντας την αιτία, πρόσθεσε: «Καθόσουν και κατηγορούσες τον αδελφό σου». Εσύ όμως, που κατηγορείς τον πνευματικό σου πατέρα, θεωρείς τον εαυτό σου άξιο να διαβεί τα ιερά πρόθυρα; Και πώς θα ήταν λογικό κάτι τέτοιο; Διότι, εάν εκείνοι που κακολογούν τον πατέρα ή τη μητέρα τους τιμωρούνται με θάνατο, ποιας τιμωρίας θα είναι άξιος εκείνος που τολμά να κακολογεί αυτόν που είναι πολύ πιο αναγκαίος και ανώτερος από εκείνους τους γονείς;

Διότι, αν ήταν ελάττωμα το να υπομένει κανείς σιωπηλά τα όσα λέγονται, δεν θα έλεγε ο Χριστός: «Εάν κάποιος σε ραπίσει στο δεξί μάγουλο, γύρισέ του και το άλλο». Αν λοιπόν λέει πράγματα που δεν ισχύουν, γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο τον σπλαχνιζόμαστε, επειδή επισύρει πάνω του την κόλαση και την τιμωρία των συκοφαντών, καθιστάμενος ανάξιος ακόμη και τις Γραφές να διαβάζει. Διότι στον αμαρτωλό λέει ο Θεός: «Γιατί εσύ διηγείσαι τα δικαιώματά μου και αναλαμβάνεις τη διαθήκη μου με το στόμα σου; Καθισμένος καταλαλούσες τον αδελφό σου». Αν πάλι πει πράγματα αληθινά, και έτσι είναι αξιολύπητος. Επειδή και ο Φαρισαίος έλεγε την αλήθεια· αλλά και αυτός εκείνον μεν που τον άκουγε δεν τον έβλαψε καθόλου, τουναντίον τον ωφέλησε· τον εαυτό του όμως τον στέρησε από αμέτρητα αγαθά, έχοντας υποστεί ναυάγιο εξαιτίας αυτής της κατηγορίας. Ώστε, και στις δύο περιπτώσεις, εκείνος είναι που αδικείται και ζημιώνεται, όχι εσύ. Εσύ όμως, εάν έχεις νήψη, θα αποκομίσεις διπλάσια οφέλη: και το να εξιλεώνεις τον Θεό με τη σιωπή, και το να γίνεσαι περισσότερο ταπεινός, και το να λαμβάνεις αφορμή από όσα ειπώθηκαν για να διορθώνεις τα σφάλματά σου, και το να περιφρονείς την ανθρώπινη δόξα. Διότι ακριβώς από εκεί προήλθε η οδύνη μας, από το γεγονός ότι πολλοί προσβλέπουν διακαώς στην ανθρώπινη υπόληψη. Έτσι, εάν θελήσουμε να ζήσουμε σύμφωνα με την πνευματική φιλοσοφία, θα κατανοήσουμε καλά ότι τα ανθρώπινα πράγματα δεν είναι απολύτως τίποτα.

Σε καμία περίπτωση· αλλά το «εβδομηκοντάκις επτά» το λέει εφόσον κάποιος μετανοεί. Διότι πώς θα μπορούσε κανείς να συγχωρήσει εκείνον που ούτε ομολογεί ότι έχει αμαρτήσει, ούτε μετανοεί; Επειδή, και όταν ζητούμε φάρμακα από τον ιατρό, του δείχνουμε και την πληγή. Ποιος είναι λοιπόν ο αμαρτωλός, για τον οποίο κάνει λόγο εδώ η Γραφή; Ας ακούσουμε με προσοχή. Διότι τον σκιαγραφεί μέσα από τα ακόλουθα, λέγοντας τα εξής: «Αν έβλεπες κλέφτη, έτρεχες μαζί του, και με τους μοιχούς έβαζες τη μερίδα σου. Το στόμα σου επλεόνασε σε κακία, και η γλώσσα σου έπλεκε δολιότητες».

Μη μου λες εκείνον τον λόγο που είναι γεμάτος από τόση αναλγησία: «Τι με μέλει; Φροντίζω τα δικά μου»· διότι τότε μάλιστα θα φροντίσεις τα δικά σου, όταν αναζητάς τα δικά σου μέσα στο συμφέρον του πλησίον. Γι' αυτό και ο Παύλος έλεγε: «Κανείς ας μην αναζητά το δικό του, αλλά το του άλλου». Για να βρεις, λέει, το δικό σου, αναζήτα το του άλλου. «Το στόμα σου επλεόνασε σε κακία, και η γλώσσα σου έπλεκε δολιότητες. Καθισμένος καταλαλούσες εναντίον του αδελφού σου, και εναντίον του υιού της μητέρας σου έθετες σκάνδαλο». Διότι, για να μην πει κάποιος: «Από φιλανθρωπία τα κάνω αυτά»· καταρχάς, τι είδους φιλανθρωπία θα ήταν αυτή, το να μην εμποδίζεις και να μη συγκρατείς αυτόν που πρόκειται να πέσει στο βάραθρο; Το να ικανοποιείς μια άδικη ηδονή; Το να αδιαφορείς βλέποντας κάποιον να πίνει δηλητηριώδες φάρμακο; Πλην όμως, ούτε αυτό δεν θα μπορέσεις να το πεις. Διότι το ότι αυτό δεν προέρχεται από φιλανθρωπία, αλλά από πνευματικό ύπνο, νωθρότητα και ραθυμία, φαίνεται από τούτο: πώς, ενώ αφήνεις ανενόχλητο αυτόν που αδικεί, κακολογείς τον αδελφό που δεν έχει διαπράξει καμία αδικία; Πώς επιβουλεύεσαι αυτόν που δεν έχει αδικήσει σε τίποτα, ούτε έχει σφάλει;

Ο σοφός άνθρωπος, ακόμη και όταν σιωπά, τιμά τον Θεό, γνωρίζοντας τον λόγο για τον οποίο σιωπά. Προφύλαξέ με, παρακαλώ, από τον άνθρωπο που έχει ακατάστατη γλώσσα. Διότι το γλίστρημα της γλώσσας είναι χειρότερο από το γλίστρημα των ποδιών. ΤΙΤΛΟΣ ΙΕʹ. — Περί εκείνων που δεν φυλάσσουν τη γλώσσα τους. «Από κάθε άδικο λόγο να απομακρύνεσαι.» «Από τη μάστιγα της γλώσσας θα σε κρύψει.» «Τάφος ανοιγμένος είναι ο λάρυγγάς τους.» «Θα εξολοθρεύσει ο Κύριος όλα τα δόλια χείλη και τη γλώσσα που μιλά αλαζονικά.» «Ακόνισαν τη γλώσσα τους σαν του φιδιού. Ο φλύαρος άνθρωπος δεν θα προκόψει πάνω στη γη.» «Το στόμα σου πλεόνασε σε κακία, και η γλώσσα σου ύφαινε δολιότητα.» «Κύριε, λύτρωσε την ψυχή μου από άδικα χείλη και από δόλια γλώσσα.» «Ισχυρή παγίδα για τον άνθρωπο είναι τα ίδια του τα χείλη· και αιχμαλωτίζεται από τα λόγια του ίδιου του του στόματος.» «Εκείνος που δεν βάζει φραγμό στα χείλη του και μιλά διεστραμμένα, θα υποσκελιστεί.» «Ο λυπηρός λόγος εγείρει οργή. Ο δίγλωσσος άνθρωπος αποκαλύπτει τα μυστικά στο συνέδριο. Το στόμα των άφρονων αναγγέλλει κακά.» «Ο διεστραμμένος φέρνει την απώλεια με το ίδιο του το στόμα.» «Ο άνθρωπος με ευμετάβολη γλώσσα θα πέσει σε συμφορές.» «Τα χείλη του άφρονα τον οδηγούν στο κακό, και το θρασύ στόμα του προσκαλεί τον θάνατο. Το στόμα του άφρονα τον συντρίβει, και τα χείλη του γίνονται παγίδα για την ψυχή του.» «Βαθύς λάκκος είναι το στόμα του παράνομου· και εκείνος που έχει μισηθεί από τον Κύριο θα πέσει μέσα σε αυτόν.» «Με πολλά ξύλα φουντώνει η φωτιά· και το στόμα χωρίς φραγμό προκαλεί ακαταστασίες.» «

ΤΙΤΛΟΣ ΙΗ΄. — Περί επιλήψιμου βίου, απειθών και ανυπότακτων πανούργων, και εκείνων που έχουν απορριπτέο ήθος. «Εάν πορεύεστε απέναντί μου με τρόπο πλάγιο, θα πορευθώ και εγώ μαζί σας με πλάγια οργή, και θα σας πατάξω για τις αμαρτίες σας.» «Αυτός που ματαιώνει τα σχέδια των πανούργων, και τα χέρια τους δεν θα κατορθώσουν τίποτα το αληθινό.» «Ο Κύριος θα εξολοθρεύσει όλα τα δόλια χείλη.» «Το στόμα σου πλεόνασε σε κακία, και η γλώσσα σου ύφαινε δόλους.» «Άνδρες αιμοχαρείς και δόλιοι δεν θα ζήσουν ούτε τις μισές τους ημέρες.» «Κύριε, λύτρωσε την ψυχή μου από άδικα χείλη, και από δόλια γλώσσα.» «Από άδικο και δόλιο άνδρα λύτρωσέ με.» «Η διεστραμμένη καρδιά μηχανεύεται κακά· σε κάθε καιρό ένας τέτοιος άνθρωπος προκαλεί ταραχές στην πόλη.»

ΤΙΤΛΟΣ Ι΄. — Περί σκανδάλων· και ότι πρέπει να αποφεύγουμε τα σκάνδαλα. «Το στόμα σου πλήθυνε την κακία. Καθήμενος.» «Φύλαξέ με από την παγίδα που μου έστησαν.» «Αλίμονο στον κόσμο από τα σκάνδαλα. Διότι είναι αναπόφευκτο να έλθουν τα σκάνδαλα. Αλίμονο όμως στον άνθρωπο εκείνο, μέσω του οποίου έρχεται το σκάνδαλο. Εάν δε το χέρι σου ή το πόδι σου σε σκανδαλίζει, αφαίρεσέ το και πέταξέ το μακριά σου. Καλύτερο είναι για σένα να εισέλθεις στη ζωή κουτσός ή ακρωτηριασμένος, παρά έχοντας δύο χέρια ή δύο πόδια να ριχτείς στο αιώνιο πυρ. Και εάν το μάτι σου σε σκανδαλίζει, βγάλε το και πέταξέ το μακριά σου.»

Το στόμα σου επλεόνασε σε κακία, και η γλώσσα σου περιέπλεκε δολιότητες. Καθισμένος καταλαλούσες εναντίον του αδελφού σου, και εναντίον του γιου της μητέρας σου έθετες σκάνδαλο. Αυτά έπραξες, και εγώ σιώπησα· υπέθεσες, μέσα στην ανομία σου, ότι θα είμαι όμοιός σου. Θα σε ελέγξω και θα παραστήσω μπροστά στο πρόσωπό σου τις αμαρτίες σου. Συνετιστείτε λοιπόν ως προς αυτά όσοι λησμονείτε τον Θεό, μήπως σας αρπάξει και δεν υπάρχει κανείς να σας λυτρώσει. Η θυσία της αινέσεως θα με δοξάσει, και εκεί είναι η οδός, στην οποία θα του δείξω το σωτήριό μου. Ούτε λοιπόν δέχεται θυσίες από εσάς, ούτε έδωσε εξαρχής την εντολή να τις προσφέρετε επειδή έχει ανάγκη, αλλά εξαιτίας των αμαρτιών σας. Διότι και τον ναό στην Ιερουσαλήμ, ο οποίος φέρει το όνομά του, τον αναγνώρισε ως οίκο ή αυλή του όχι επειδή είναι ενδεής, αλλά ώστε, προσηλωμένοι σε αυτόν, να μην ειδωλολατρείτε. Και ότι έτσι είναι αυτό, το λέει ο Ησαΐας: Ποιον οίκο οικοδομήσατε για εμένα; λέει ο Κύριος. Ο ουρανός είναι ο θρόνος μου, και η γη το υποπόδιο των ποδιών μου.

Διότι τέτοια θυσία εξέλεξα εγώ, και όχι δυσώδεις κνίσες που μολύνουν τον αέρα. Και αυτή μεν η θεσμοθεσία απευθύνεται προς τους πιο ευσεβείς από τους ανθρώπους. Όσον αφορά τους αμαρτωλούς όμως, συνοψίζοντάς τους σαν σε ένα πρόσωπο, λέει ότι: «Στον αμαρτωλό είπε ο Θεός: γιατί εσύ διηγείσαι τα προστάγματά μου και παίρνεις τη διαθήκη μου στο στόμα σου», ως δήθεν δάσκαλος; «Εσύ όμως», πράττοντας τα αντίθετα, «μίσησες τη διδασκαλία και έριξες τους λόγους μου πίσω σου. Και αν έβλεπες κλέφτη, εσύ τον βοηθούσες» αντί να τον εμποδίσεις, «και με τον μοιχό έβαζες τη μερίδα σου», συναινούντας ώστε να μολύνει και αυτός ξένη συζυγική κλίνη. «Το στόμα σου πλεόνασε σε κακία, και η γλώσσα σου έπλεκε δολιότητες. Καθισμένος καταλαλούσες εναντίον του αδελφού σου και εναντίον του γιου της μητέρας σου μηχανευόσουν σκάνδαλο». Ενώ εσύ έπραττες αυτά και εγώ μακροθυμούσα, «υπέθεσες παράνομα ότι θα είμαι όμοιός σου». Αλλά δεν είναι έτσι· μάλλον «θα σε ελέγξω και θα παραστήσω μπροστά στο πρόσωπό σου» τις αμαρτίες σου, για να με γνωρίσεις ως ανόμοιό σου, επειδή μισώ την αμαρτία. «Συνετιστείτε», δηλαδή, κατανοήστε «λοιπόν αυτά όσοι ξεχνάτε τον Θεό» και αμαρτάνετε αμετανόητα, και αφού τα κατανοήσετε μετανοήστε, «μήπως τυχόν σας αρπάξει» ξαφνικά ο θάνατος «και δεν θα υπάρχει κανείς να σας γλιτώσει. Θυσία αινέσεως θα με δοξάσει», δηλαδή, η καθαρή προσευχή με ευαρεστεί, «μέσω της οποίας θα δείξω τη σωτηρία μου» σε εκείνον που προσφέρει τέτοια θυσία.

Όταν ο μεν Θεός προστάζει και διακηρύσσει ρητά: «Μετανοείτε, γιατί πλησίασε η βασιλεία των ουρανών», και πάλι «Αγωνιστείτε να εισέλθετε από τη στενή πύλη»· εκείνος όμως που τα ακούει αυτά, όχι μόνο δεν επιλέγει να μετανοήσει και να βιάσει τον εαυτό του για να εισέλθει από τη στενή πύλη, αλλά και περνώντας όλες του τις ημέρες μέσα σε μετεωρισμό και χαλάρωση της ψυχής, ή και προσθέτοντας στα δικά του κακά κάθε ώρα και άλλα κακά, και επιζητώντας την άνεση του σώματος και την περιποίησή του πέρα από την απαραίτητη ανάγκη —πράγμα που αποτελεί γνώρισμα μάλλον της πλατιάς και ευρύχωρης οδού, και όχι της στενής και τεθλιμμένης που οδηγεί στην αιώνια ζωή—, αυτός λοιπόν και ο κάθε τέτοιος άνθρωπος ρίχνει τους λόγους του Θεού πίσω του και κάνει τα δικά του θελήματα, ή μάλλον τα θελήματα του διαβόλου. Διότι λέγει: Αν έβλεπες κλέφτη, έτρεχες μαζί του, και με μοιχό έβαζες τη μερίδα σου· καθισμένος καταλαλούσες εναντίον του αδελφού σου, και έβαζες σκάνδαλο εναντίον του γιου της μητέρας σου· υπέθεσες άνομα ότι θα είμαι όμοιός σου. Θα σε ελέγξω και θα παραστήσω μπροστά στο πρόσωπό σου τις αμαρτίες σου· κατανοήστε τα λοιπόν αυτά, εσείς που ξεχνάτε τον Θεό.

Λέμε κάτι αστειευόμενοι στους νεοφερμένους; «Χαλαρός είναι ο ρήτορας». Μήπως συμπεριφερόμαστε πιο αυστηρά σε κάποιους; «Άχαρος είναι ο ρήτορας· βάζει τον τάδε να καθίσει δίπλα του· με αυτόν συνομιλεί περισσότερο· δεν είδες ότι κοίταξε εκείνον με ημερότητα; Εμείς πάλι είμαστε ρητορικοί Κιμμέριοι και ανήλιαγοι, εφόσον δεν μας ρίχνει ούτε ένα σύντομο βλέμμα· στον τάδε που ρωτούσε, του έδωσε την προσοχή του και του μίλησε, ενώ σε εμάς δεν έστρεψε ούτε τα μάτια του». Μα ούτε καν ρωτάς, άριστέ μου, αλλά σκέφτεσαι τι θα αναγγείλεις στους εχθρούς μας που ρωτούν για εμάς· ούτε αποκομίζεις τα χρήσιμα, αλλά στρέφεσαι στα πιο σάπια· ούτε μαζεύεις τα μαργαριτάρια, αλλά καταπατώντας τα καυχιέσαι· ούτε σε θεωρούμε ως κάποιον που επιθυμεί να μαθητεύσει, αλλά ως επιβουλέα όσων θέλουν να μαθητεύσουν· διότι πάντοτε το στόμα σου ξεχειλίζει από κακία και η γλώσσα σου πλέκει δολιότητα και η διεστραμμένη καρδιά σου απεργάζεται κακά και σε κάθε ευκαιρία δημιουργεί ταραχές. Ο Δαβίδ και ο Σολομών σε έχουν σκιαγραφήσει εκ των προτέρων.