Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 49:2

Από τη Σιών προέρχεται η μεγαλοπρέπεια της ωραιότητάς του. Διότι από την άνω Σιών θα πραγματοποιήσει και τη Δευτέρα Παρουσία. [Από τη Σιών προέρχεται η μεγαλοπρέπεια της ωραιότητάς του. Ο Θεός θα έλθει εμφανώς. Το μεν «από τη Σιών», λέγει, σημαίνει την πρώτη παρουσία· το δε «εμφανώς» τη δεύτερη. Κατά την πρώτη του, λοιπόν, παρουσία και την ένδοξη θεοφάνεια σιωπούσε όταν κρινόταν από τους ανθρώπους, ούτε επεδείκνυε φανερή τη θεότητά του· όταν όμως έλθει για δεύτερη φορά, θα έλθει εμφανώς και δεν θα σιωπήσει, αλλά θα ελέγξει την αμαρτία του κόσμου. Διότι, εάν ο Θεός θα έλθει εμφανώς και ο Χριστός είναι Θεός, τότε το «εμφανώς» δηλώνει συνεπώς τη σάρκα.] Ο Θεός θα έλθει εμφανώς. Διότι δεν θα έλθει κρυφά, όπως κατά την πρώτη παρουσία· αλλά, όπως ο ίδιος λέει, σαν την αστραπή που πληροί τα πάντα από τις ανατολές μέχρι τις δυσμάς. Ο Θεός μας θα έλθει και δεν θα σιωπήσει. Δεν θα συμβεί τότε, λέει, όπως ακριβώς παλαιότερα που σιωπούσε απέναντι στους ασεβείς. Πυρ θα αναφλεγεί ενώπιόν του. Πυρ, για να παραδώσει σε αυτό εκείνους που το αξίζουν εξαιτίας της ασέβειάς τους. Παρόμοιο είναι και το: «Εμπρός του έρρεε ποταμός πυρός».

Σύμφωνα δε με τον Μέγα Αθανάσιο, από την άνω Σιών θα πραγματοποιήσει ο Κύριος τη Δευτέρα Παρουσία, την επιφανή και ένδοξη, την οποία και ονόμασε ευπρέπεια ωραιότητος. Σύμφωνα δε με τον Μέγα Αθανάσιο, αποκάλεσε Πνεύμα τον νου· και ευθές, τη σταθερότητά του· σαν να έλεγε: Ασφάλισε τον νου μου, ώστε να μην είναι πλέον εύκολο να καταπίπτει στην αμαρτία.

Α. Δεν είναι Μονογενής, και δεν βρίσκεται στον κόλπο του Πατέρα; Δεν έρχεται από άνω και δεν είναι υπεράνω πάντων; Και ο ίδιος δεν λέει για τον εαυτό του: «Εγώ δεν είμαι από τον κόσμο τούτο;» Β. Ναι· διότι μας λέγεις αυτά που λέγει και η Θεία Γραφή. Α. Άραγε, λοιπόν, νομίζεις ότι η κένωση προκάλεσε στον Λόγο κάποια ζημία των αρχικών φυσικών και προσωπικών του ιδιωμάτων, ώστε να υποστεί την εμπειρία της μεταβολής και της αλλοίωσης προς το χειρότερο; Β. Ποτέ δεν θα το νόμιζα αυτό. Διότι γνωρίζουμε και έχουμε πιστέψει ότι ο Υιός είναι ανώτερος από κάθε μεταβολή, αφού ο Παύλος μας έχει γράψει: «Ιησούς Χριστός χθες και σήμερα ο ίδιος και στους αιώνες.» Α. Ορθά, φίλε μου, και πάρα πολύ σοφά. Διότι, εάν επιδεχόταν μέσω της μεταβολής κάτι το επιζήμιο και βλαπτικό για την ίδια τη δόξα και τη φύση του, πώς θα μπορούσε πλέον να νοείται από εμάς ως ο ίδιος; Είναι ανάγκη, επομένως, να δοξάζουμε τον Μονογενή ως εδραιωμένο πάντοτε σε εκείνα που ήταν εξαρχής, ακόμη και αν έγινε σάρκα και κατοίκησε ανάμεσά μας. Β. Είναι ανάγκη. Α. Πρέπει, λοιπόν, να προχωρήσουμε τώρα και σε εκείνα που αφορούν τη σάρκα, δηλαδή εξαιτίας της σάρκας. Ψηλαφητός έγινε ο αψηλάφητος· γι' αυτό και ο Θωμάς, ψηλαφώντας με το χέρι και τα δάχτυλά του τα σημάδια των ήλων, έλεγε: «Ο Κύριός μου και ο Θεός μου.» Ορατός εμφανίστηκε ο αόρατος, και αναπέμποντας γι' αυτό ηχηρό ύμνο ο θείος Δαβίδ έλεγε: «Ο Θεός των θεών, ο Κύριος μίλησε, και κάλεσε τη γη. Από την ανατολή του ηλίου μέχρι τη δύση, από τη Σιών προέρχεται η ευπρέπεια της ωραιότητάς του· ο Θεός θα έλθει φανερά, ο Θεός μας, και δεν θα σιωπήσει.»

ΨΑΛΜΟΣ ΜΘ΄. <Εκάλεσε τη γη από τις ανατολές του ήλιου μέχρι τις δυσμάς.> (A f. 280 b, B f. 191 b.) Καλούνται από τον Θεό οι άγιοι, όταν, αφού ενανθρώπησε, μίλησε και συγκάλεσε όλη τη γη. Και τι είπε; «Μαθητεύσατε πάντα τα έθνη.» Και το εξής: Πρέπει να κηρυχθεί αυτό το Ευαγγέλιο σε όλη την οικουμένη. Διότι ο Χριστός είναι η μεγάλη και ηχηρά βοώσα σάλπιγγα. Έτσι άλλωστε μνημονεύει τα κηρύγματά Του ο προφήτης Ησαΐας λέγοντας: «Και θα συμβεί, εκείνη την ημέρα θα σαλπίσουν με τη μεγάλη σάλπιγγα.» Έχει καλέσει, λοιπόν, όχι μόνο τον Ισραήλ, όπως ο ιεροφάντης Μωυσής, αλλά μάλλον άπαντες από τις ανατολές του ήλιου μέχρι τις δυσμάς.—(I f. 275.) Μπορείς να το κατανοήσεις και ως εξής: Ο θεσπέσιος Μωυσής καλούσε μόνο τον Ισραήλ, καθώς είχε την ιδιότητα του δούλου, όντας ισχνόφωνος και βραδύγλωσσος. Γι' αυτό, σύμφωνα με τη φωνή του Ψαλμωδού, «Γνωστός ήταν στην Ιουδαία ο Θεός, και μεγάλο το όνομά Του στον Ισραήλ.» Ενώ ο Σωτήρας και Κύριος των πάντων, εφόσον υπάρχει ως Θεός από Θεό, φανερώθηκε σε εμάς για να καλέσει όλη την οικουμένη, αυτούς από τις ανατολές του ήλιου και μέχρι τις δυσμάς. Διότι είπε: «Ελάτε προς εμένα, πάντες οι κοπιώντες και πεφορτισμένοι, και εγώ θα σας αναπαύσω.» Έδωσε επίσης εντολή σε όλους τους αγίους μαθητές και αποστόλους λέγοντας: «Πορευθέντες μαθητεύσατε πάντα τα έθνη.» <Από τη Σιών προέρχεται η ευπρέπεια της ωραιότητός του.> (A f. 280 b, B f. 192, I f. 275.)

Διότι ο Λόγος ήταν και είναι Θεός, ομοούσιος με τον Πατέρα, και διαπρέπει στην κατά πάντα απόλυτη ομοιότητα με Αυτόν. Αλλά, παρότι είχε αυτή τη φύση, συγκατέβηκε στην κένωση και έλαβε μορφή δούλου. Φαινόταν λοιπόν ότι δεν τον έβλεπαν με το κάλλος της ωραιότητάς Του, εξαιτίας του ότι έγινε όμοιος με εμάς. Ότι λοιπόν κανείς θα μπορούσε να αντικρίσει το θείο και εξαίρετο κάλλος Του, όχι βέβαια από τα μέτρα της ανθρώπινης φύσης, αλλά από το γεγονός ότι είναι Θεός και ισοδύναμος με τον Πατέρα, το αποδεικνύει λέγοντας: «Εκ Σιών η ευπρέπεια της ωραιότητός του». Το δε «εκ Σιών», θα το εννοήσεις αντί του «από την άνω Σιών», δηλαδή μέσω της Σιών υποδηλώνεται το εξ ουρανών και άνωθεν. Διότι ο Χριστός δεν ήταν απλώς άνθρωπος, αλλά μάλλον επουράνιος. Όχι με την έννοια ότι κατέβασε τη σάρκα από τον ουρανό (αφού γεννήθηκε από την αγία Παρθένο), αλλά επειδή ήταν από τους ουρανούς ο Λόγος που ενώθηκε με τη σάρκα, ο Χριστός ονομάστηκε ουράνιος άνθρωπος. Γι' αυτό τον λόγο, εκ Σιών προέρχεται η ευπρέπεια της ωραιότητάς Του.

Αυτοί όμως, αν και όφειλαν να αποδεχθούν την ωφέλεια από τα κηρύγματά του, να επιλέξουν να τον ακολουθήσουν, να αδράξουν τη συμμετοχή στα χαρίσματά του και να τιμήσουν με πίστη εκείνον που για χάρη μας έγινε όμοιος με εμάς, οι άθλιοι δεν το έπραξαν αυτό. Αντίθετα, του επιτίθονταν σαν θηρία, εκστομίζοντας ανόητα και ψυχρά λόγια από παραλογισμένο νου. Διότι έλεγαν: «Δεν σε λιθοβολούμε για κάποιο καλό έργο, αλλά για βλασφημία· διότι εσύ, ενώ είσαι άνθρωπος, κάνεις τον εαυτό σου Θεό». Ασύνετε Φαρισαίε, δεν πείστηκες σε όσα έλεγε κάποιος από τους αγίους προφήτες: «Ιδού η Παρθένος θα συλλάβει και θα γεννήσει υιό, και θα καλέσουν το όνομά του Εμμανουήλ;» Που σημαίνει, Ο Θεός είναι μαζί μας. Διότι βρέθηκε μαζί μας, όταν εμφανίστηκε καθ' ομοίωσή μας. Δεν γνώριζες τον θεσπέσιο Δαβίδ που αναφωνούσε: «Ο Θεός των θεών, ο Κύριος, μίλησε και κάλεσε τη γη από την ανατολή του ηλίου μέχρι τη δύση· από τη Σιών προέρχεται η μεγαλοπρέπεια της ωραιότητάς του· ο Θεός θα έλθει φανερά, ο Θεός μας, και δεν θα σιωπήσει;» Πώς λοιπόν ήταν δυνατόν να φανεί ξεκάθαρα ο Θεός σε όσους βρίσκονται στη γη, εφόσον είναι αόρατος;

Και θα το πληροφορηθείς βέβαια αυτό από τον Χριστό που διακηρύσσει: «Διότι κανείς δεν γνωρίζει», λέει, «ποιος είναι ο Υιός, παρά μόνο ο Πατέρας· ούτε τον Πατέρα επιγινώσκει κανείς ποιος είναι, παρά μόνο ο Υιός, και σε όποιον θέλει ο Υιός να τον αποκαλύψει.» Μας έδειξε λοιπόν το εξαιρετικό κάλλος του Θεού και Πατέρα ο Μονογενής, προβάλλοντας τον εαυτό του σαν λαμπρή εικόνα. Γι' αυτό λέει: «Εκείνος που έχει δει εμένα, έχει δει τον Πατέρα.» Έχουμε δε δει τον Υιό, και με τα μάτια της καρδιάς, και με τα μάτια της σάρκας, όταν υποβάλλοντας τον εαυτό του σε κένωση, κατέβηκε στην ανθρώπινη κατάστασή μας· αν και, υπάρχοντας στη μορφή και στην ισότητα του Θεού και Πατέρα, είναι Θεός και γεννημένος από αυτόν κατά φύση. Και μάλιστα ο Βαρούχ είπε, νομίζω, υποδεικνύοντας τον ίδιο τον Λόγο: «Αυτός είναι ο Θεός μας, κανένας άλλος δεν θα συγκριθεί μαζί του. Βρήκε κάθε οδό γνώσης, και την έδωσε στον Ιακώβ τον δούλο του, και στον Ισραήλ τον αγαπημένο του. Μετά από αυτά εμφανίστηκε πάνω στη γη, και συναναστράφηκε με τους ανθρώπους.» Είχε δε προανακράξει σαφώς για εμάς και ο θείος Δαβίδ: «Ο Θεός των θεών, ο Κύριος, μίλησε και κάλεσε τη γη, από την ανατολή του ηλίου μέχρι τη δύση· από τη Σιών προέρχεται η μεγαλοπρέπεια της ωραιότητάς του. Ο Θεός θα έρθει φανερά, ο Θεός μας, και δεν θα σιωπήσει.» Διότι κατέβηκε με μορφή φωτιάς στο όρος Σινά. Αλλά το ότι εκείνα ήταν τύπος, και τίποτα άλλο, μας το πληροφορεί ο Χριστός.

Άκουσε τώρα, αδελφέ μου: εάν με παράκληση δεν μπορέσαμε να αντέξουμε την έλευσή του, όταν ούτε οι ουρανοί φλεγόμενοι διαλύθηκαν, ούτε η γη και όσα υπάρχουν σε αυτήν κατακάηκαν, ούτε αυτοί που σαλπίζουν ήχησαν, καθώς πρόκειται εκείνη η σάλπιγγα να ηχήσει και να αφυπνίσει όσους έχουν κοιμηθεί από αιώνος, ούτε πυρ κατέκλυσε την οικουμένη, ούτε κάποιος από τους φόβους που μέλλουν να γίνουν συνέβη, τι θα κάνουμε, όταν κατέλθει με οργή και θυμό αβάσταχτο και καθίσει επί του θρόνου της δόξας του, και προσκαλέσει τη γη από ανατολών ηλίου μέχρι δυσμών, και από όλα τα πέρατα της γης έως τα πέρατά της, για να κρίνει τον λαό του και να αποδώσει στον καθένα σύμφωνα με τα έργα του;

Ποιος θα δώσει από τη Σιών τη σωτηρία του Ισραήλ; Όταν ο Κύριος επαναφέρει από την αιχμαλωσία τον λαό του, θα αγαλλιάσει ο Ιακώβ και θα ευφρανθεί ο Ισραήλ. Εφόσον όλοι παρεξέκλιναν και ταυτόχρονα αχρειώθηκαν, ήταν καιρός να τρέψει τον λόγο σε προσευχή, ώστε να πει με τρόπο ικεσίας: Ποιος θα δώσει από τη Σιών τη σωτηρία του Ισραήλ; Διότι λοιπόν υπάρχει ανάγκη από Αυτόν, ο οποίος παρέχει την άφεση των αμαρτιών, τον αίτιο της αιώνιας σωτηρίας. Αυτή η σωτηρία, που κατά σάρκα προήλθε από το σπέρμα του Δαβίδ, δόθηκε από τη Σιών: «Διότι θα έλθει από τη Σιών ο λυτρωτής, και θα απομακρύνει τις ασέβειες από τον Ιακώβ». Υπό αυτή την έννοια μπορεί να εκληφθεί το: «Από τη Σιών προέρχεται η ευπρέπεια της ωραιότητάς του», ότι δηλαδή και από την επουράνια Σιών ήλθε η σωτηρία· επειδή ακριβώς έχει ειπωθεί ότι σε αυτήν έχει τη βασιλεία του ο Χριστός. Γι' αυτό και ο σκοπός μας και η ελπίδα της άνω κλήσεως τυγχάνει να είναι η βασιλεία των ουρανών. Στη συνέχεια, παρουσιάζει την ελευθερία από τα δεινά, η οποία πρόκειται να προσφερθεί σε όλους τους ανθρώπους μέσω της σωτηρίας. Και δες με ποιον τρόπο, ενώ άλλοι λυτρώνονται, λέει ότι άλλοι αγαλλιούν· διότι με το να απελευθερωθεί από την αιχμαλωσία ο λαός του Κυρίου, «θα αγαλλιάσει», λέει, «ο Ιακώβ, και θα ευφρανθεί ο Ισραήλ».

Το δε χωρίο «άρχοντες των λαών συγκεντρώθηκαν μαζί με τον Θεό του Αβραάμ» δηλώνει ακόμη σαφέστερα ότι οι προερχόμενοι από τα έθνη «άρχοντες» της Εκκλησίας του Χριστού έχουν μετατεθεί στον κλήρο των παλαιών θεοφιλών προφητών του Θεού, οι οποίοι, αφού ενδυναμώθηκαν από τη δύναμη του Σωτήρα μας, «εξυψώθηκαν πάρα πολύ», χωρίς να μπορεί κανένας άνθρωπος να τους καταβάλει και να τους ταπεινώσει, εξαιτίας της δεξιάς του Θεού που τους ανυψώνει και τους δυναμώνει. Και αυτά θα τύχουν εκτενέστερης ανάλυσης όταν υπάρξει άνεση χρόνου. 〈Από τον Ψαλμό μθʹ〉. «Ο Θεός των θεών, ο Κύριος, μίλησε και κάλεσε τη γη από την ανατολή του ηλίου μέχρι τη δύση. Από τη Σιών προέρχεται η μεγαλοπρέπεια της ωραιότητάς Του. Ο Θεός, ο Θεός μας, θα έλθει φανερά και δεν θα παραμείνει σιωπηλός». Και μετά από άλλα: «Άκουσε», λέγει, «λαέ μου, και θα σου μιλήσω, Ισραήλ, και θα σου διαμαρτυρηθώ· εγώ είμαι ο Θεός, ο Θεός σου. Δεν θα σε ελέγξω για τις θυσίες σου, διότι τα ολοκαυτώματά σου είναι διαρκώς ενώπιόν μου. Δεν θα δεχτώ μοσχάρια από τον οίκο σου, ούτε τράγους από τα ποίμνιά σου. Διότι δικά μου είναι όλα τα θηρία του δάσους, τα κτήνη στα βουνά και τα βόδια· γνωρίζω όλα τα πετεινά του ουρανού, και η ωραιότητα του αγρού είναι μαζί μου. Εάν πεινάσω, δεν πρόκειται να σου το πω· διότι δική μου είναι η οικουμένη και το πλήρωμά της. Μήπως θα φάω κρέατα ταύρων; Ή μήπως θα πιώ αίμα τράγων; Πρόσφερε στον Θεό θυσία αινέσεως και απόδωσε στον Ύψιστο τις ευχές σου· και επικαλέσου με σε ημέρα θλίψεως.»

Ψαλμός του Ασάφ. Η προφητεία αναφέρεται στη συναγωγή, διότι το όνομα Ασάφ ερμηνεύεται ως συναγωγή. Επομένως, αινίσσεται την αποβολή των Ιουδαίων. Θεός θεών. Θεός όχι των αισθητών θεών, των ειδώλων, αλλά των νοητών, για τους οποίους έχει λεχθεί: εγώ είπα, είστε θεοί, των οποίων ο βίος είναι ουράνιος. Έτσι, αφού έκραξε πάνω στον σταυρό, συγκλόνισε (κάλεσε) όλη τη γη. Από την ανατολή. Διότι η ανατολή και η δύση, ο βορράς και ο νότος υπάκουσαν στον λόγο του Ευαγγελίου (υπάκουσαν στο Ευαγγέλιο) και στα όσα έγιναν στην Ιερουσαλήμ. Από τη Σιών. Διότι μέσα στην ευπρέπεια της Εκκλησίας φαίνεται η ωραιότητα του Χριστού, δηλαδή το κάλλος. Ο Θεός θα έλθει εμφανώς. Κατά τη Δευτέρα Παρουσία. Ο Θεός ημών. Διότι ο Κύριος δεν θα έλθει πλέον συγκαλυμμένος (συγκαλυμμένα), αλλά με παρρησία και με παράταξη και με πολλή δόξα, χωρίς να αποσιωπά τα δικά μας έργα. Πυρ ενώπιόν του. Τότε, κατά την κρίση. Διότι έτσι είπε και ο Δανιήλ: ότι ποταμός πυρός έρεε μπροστά του. Και γύρω του. Τα τάγματα των επουράνιων δυνάμεων, τα οποία με τον φόβο καταπλήσσουν και ξηραίνουν τους πάντες. Διότι καταιγίζω σημαίνει ξηραίνω. Θα προσκαλέσει. Διότι θα τον τυλίξει σαν βιβλίο, καθώς έχει γραφτεί, αντί του να τον κάνει να πάψει να υπάρχει. Και τη γη. Διότι θα συνάξει όλα τα έθνη τότε, καθώς γη είναι ο άνθρωπος, ώστε να κάνει κρίση ζώντων και νεκρών.

Από τη Σιών προέρχεται η ευπρέπεια της ωραιότητάς του. Αυτό που ειπώθηκε έχει και κάτι το προφητικό, έχει όμως και ιστορικό χαρακτήρα· διότι και την εποχή της Παλαιάς Διαθήκης, από εκεί προήλθε η ευπρέπειά του. Διότι και ο ναός, τα Άγια των αγίων, ολόκληρη η λατρεία και το πολίτευμα της παλαιάς νομοθεσίας, και το πλήθος των ιερέων, και οι θυσίες, και τα ολοκαυτώματα, και οι ιεροί ύμνοι και οι ψαλμωδίες, όλα από εκεί προέρχονταν, και από εκεί είχε προδιαγραφεί ο τύπος των όσων επρόκειτο να έλθουν. Όταν δε ήλθε και η αλήθεια, από εκεί και πάλι έλαβε την αρχή της.

Οι ονομαστοί μεταξύ των αρχόντων, που σφετερίστηκαν τις εξουσίες των εθνών· σε αυτούς προσήλθε ο οίκος του Ισραήλ. Περάστε όλοι στη Χαλάνη και δείτε, και πορευθείτε από εκεί στην Αμάθ τη μεγάλη, και κατεβείτε από εκεί στη Γεθ των αλλοφύλων, στις πιο ισχυρές από όλες αυτές τις βασιλείες, για να δείτε αν τα όριά τους είναι μεγαλύτερα από τα δικά σας όρια. Εσείς που πορεύεστε προς την κακή ημέρα, που πλησιάζετε και αγγίζετε τα ψευδή σάββατα, που κοιμάστε σε ελεφαντοστέινα κρεβάτια και σπαταλάτε τον χρόνο σας με τρυφηλότητα πάνω στα στρώματά σας, που τρώτε αρνιά από τα ποίμνια και τρυφερά μοσχαράκια που θηλάζουν από τα κοπάδια, που χειροκροτείτε στον ήχο των μουσικών οργάνων, θεωρώντας ότι αυτά είναι μόνιμα και όχι παροδικά, που πίνετε κρασί σε φιάλες και αλείφεστε με τα πιο εκλεκτά μύρα, και δεν πονάτε καθόλου για τη συντριβή του Ιωσήφ. Γι' αυτόν τον λόγο τώρα θα αιχμαλωτιστούν πρώτοι από τους άρχοντες που εξορίζονται, και θα μεταστραφεί η κατοικία των κακούργων, και θα εξαλειφθεί ο χρεμετισμός των αλόγων από τον Εφραίμ. Και πάλι μέσω του Ιερεμία λέει: Συγκεντρώστε τα κρέατά σας και τις θυσίες σας και φάτε τα, διότι δεν έδωσα εντολή στους πατέρες σας σχετικά με θυσίες ή σπονδές, την ημέρα που τους έπιασα από το χέρι για να τους βγάλω από τη γη της Αιγύπτου. Και πάλι μέσω του Δαβίδ στον τεσσαρακοστό ένατο ψαλμό είπε τα εξής: Ο Θεός των θεών, ο Κύριος, μίλησε και κάλεσε τη γη από την ανατολή του ήλιου μέχρι τη δύση. Από τη Σιών προέρχεται η μεγαλοπρέπεια της ωραιότητάς Του.

Ψαλμός μθ'. Ψαλμός του Ασάφ. «Ο Θεός των θεών, ο Κύριος». Διότι ένας είναι ο Θεός και Κύριος, ο οποίος μίλησε μέσω των προφητών και των αποστόλων «και κάλεσε τη γη» προς τη βασιλεία των ουρανών. «Από την ανατολή του ηλίου μέχρι τη δύση» κάλεσε τους πάντες και δεν άφησε πλέον κανέναν ακάλεστο, έστω και αν ελάχιστοι υπάκουσαν σε αυτόν που τους κάλεσε, ενώ οι περισσότεροι παράκουσαν, δηλαδή όσοι είναι άπιστοι και κακόπιστοι, και ρακένδυτοι από την αμαρτία. «Από τη Σιών προέρχεται η ευπρέπεια της ωραιότητάς του», δηλαδή της ανθρώπινης φύσης του. Διότι η θεότητα ούτε από τη Σιών ούτε από πουθενά αλλού έλαβε την αρχή της. Διότι ο αναίτιος και αιώνιος «Θεός θα έλθει φανερά», δηλαδή με σάρκα, «και δεν θα σιωπήσει», δεν θα προσπεράσει τέτοια οικονομία και συγκατάβαση. «Φωτιά θα καίει μπροστά του», αλλά κατά τη δεύτερη παρουσία του, όταν και «ο θρόνος του θα είναι φλόγα φωτιάς», σύμφωνα με τον Δανιήλ, «και γύρω του σφοδρή καταιγίδα», όταν και «θα προσκαλέσει τον ουρανό άνω», δηλαδή τα στίφη των αγγέλων, «και τη γη», δηλαδή τα πλήθη των ανθρώπων, «για να κρίνει» ή για να διαχωρίσει «τον λαό του», όπως τα πρόβατα από τα ερίφια.

Αυτά, λοιπόν, και τα παρόμοιά τους φανέρωναν σαφώς τη θεαρχία και την παντοκρατορία του παιδίου που γεννήθηκε. «Διότι παιδίον γεννήθηκε για εμάς» από την αγία Παρθένο χωρίς πατέρα, αυτό που γεννήθηκε «εκ γαστρός προ εωσφόρου» από τον Πατέρα χωρίς μητέρα. «Διότι παιδίον γεννήθηκε σήμερα για εμάς», ο «κριτής ζώντων και νεκρών». «Διότι παιδίον γεννήθηκε για εμάς» και φανέρωσε σήμερα το προαιώνιο μυστήριο, και αυτό που παλαιά «πολυμερώς και πολυτρόπως» διακηρυσσόταν στους προφήτες ολοκληρώθηκε με τον καλύτερο τρόπο· διότι προέλεγαν ότι «από τη Σιών θα εξέλθει νόμος και λόγος Κυρίου από την Ιερουσαλήμ», και ότι «ο Θεός θα έλθει από τη Θαιμάν», και ότι «από τη Σιών θα προέλθει η ευπρέπεια της ωραιότητάς του», και ότι «θα εξέλθει ράβδος από τη ρίζα του Ιεσσαί» και τα εξής. «Διότι παιδίον γεννήθηκε για εμάς», στη γέννηση του οποίου μυήθηκαν μάγοι, βασιλείς των Περσών, και ήλθαν με οδηγό ένα αστέρι φέρνοντας δώρα για να το προσκυνήσουν, τους οποίους η Γραφή προανήγγειλε ως υψηλούς άνδρες Σαβαΐτες, λέγοντας: Ότι υψηλοί άνδρες Σαβαΐτες θα διαβούν προς εσένα και θα σε προσκυνήσουν λέγοντας, ότι μέσα σε εσένα είναι ο Θεός και δεν υπάρχει Θεός εκτός από εσένα.