Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 49:22

Θα τα παρουσιάσω στο φως, ώστε, κάνοντάς τα γνωστά, να σε περιλούσω με ντροπή. Θα σε ελέγξω και θα παραθέσω ενώπιόν σου τις αμαρτίες σου. Κατανοήστε τα λοιπόν αυτά, εσείς που λησμονείτε τον Θεό. Ως φιλάνθρωπος, μετά τον έλεγχο προσθέτει και παραίνεση, δίνοντας περιθώριο μετανοίας. Κατανοήστε, λέει, ότι δείχνω μακροθυμία όχι επειδή χαίρομαι με τα όσα πράξατε, αλλά για να δώσω χρόνο για μετάνοια. Διαφορετικά, μας αρπάζει ο άνομος, δηλαδή η ανομία, χωρίς να υπάρχει κανείς για να μας λυτρώσει.

Διότι λυτρώνω εκείνους που συνειδητοποιούν σε ποια κατάσταση κακών βρίσκονται, και οι οποίοι έχουν παύσει (να τα διαπράττουν) και λένε: Ανομήσαμε, αδικήσαμε, ασεβήσαμε. Διότι δεν είναι δυνατόν να εξομολογείται εκείνος που ακόμη διαπράττει το κακό. Μήπως τυχόν αρπάξει, και δεν υπάρξει εκείνος που θα λυτρώσει. Μετανοήστε, λέγει, μήπως τυχόν αφαιρέσει την ψυχή ο θάνατος· διότι δεν υπάρχει λυτρωτής για εκείνους που έχουν κυριευθεί από τις αμαρτίες τους μέσα στον Άδη.

Για μένα, το να είμαι προσκολλημένος στον Θεό είναι αγαθό. Και πάλι λέει: Οι εχθροί του Κυρίου, μόλις δοξάστηκαν και υψώθηκαν, χάθηκαν, εξαλείφθηκαν σαν καπνός· οι δε πράοι θα κληρονομήσουν τη γη και θα κατατρυφήσουν σε άφθονη ειρήνη. Λέει επίσης και σε άλλον ψαλμό: Γιατί καυχιέσαι για την κακία, ω δυνατέ, διαπράττοντας ανομία όλη την ημέρα; Και σε άλλον λέει: Δεν θα κατοικήσει στο μέσο του οίκου μου αυτός που ενεργεί με υπερηφάνεια· αυτός που λέει άδικα λόγια δεν κατευθύνθηκε ενώπιον των οφθαλμών μου. Διότι πολλούς εξαπάτησε ο λογισμός της υψηλοφροσύνης, κάνοντάς τους να φουσκώνουν από μάταιη υπερηφάνεια. Διότι είναι γραμμένο: Να μην έχετε υψηλό φρόνημα, αλλά να συμπορεύεστε με τους ταπεινούς. Ησύχασε, λοιπόν, παρακαλώ, μήπως και, αφού απολαύσεις για λίγο το θέλημά σου, καταλήξεις στα έσχατά σου μέσα σε οδύνη. Ή μήπως μάλλον επιχειρείς να επιβουλευτείς τον άγιο τόπο, σύμφωνα με αυτόν που λέει: Αυτός που τρώει τον άρτο μου, μεγάλυνε εναντίον μου την προδοσία του; Επομένως, ας πορευθούμε στα κελιά μας. Ας κλάψουμε για τις αμαρτίες μας, για να εξευμενίσουμε τον Θεό, για χάρη του οποίου και εγκαταλείψαμε τον μάταιο τούτο κόσμο· μήπως μας αρπάξει, και δεν βρεθεί κανείς για να μας λυτρώσει. Ας το εννοήσουμε αυτό με σαφήνεια, ότι έστω και αν είμαστε χιλιάδες τώρα, την ημέρα του θανάτου ένας ένας θα αναχωρήσουμε από εδώ· μόνο τα έργα του καθενός τον συνοδεύουν, σύμφωνα με όσα έπραξε, είτε φαύλα, είτε αγαθά.

«Αν έβλεπες κλέφτη, έτρεχες μαζί του, και με τον μοιχό έβαζες τη μερίδα σου. Το στόμα σου επλεόνασε σε κακία και η γλώσσα σου έπλεκε δολιότητες. Καθισμένος καταλαλούσες εναντίον του αδελφού σου, και εναντίον του γιου της μητέρας σου έστηνες παγίδα. Θα σε ελέγξω και θα παραθέσω μπροστά στο πρόσωπό σου τις ανομίες σου. Σκεφτείτε τα λοιπόν αυτά εσείς που ξεχνάτε τον Θεό, μήπως σας αρπάξει και δεν θα υπάρχει κανείς για να σας λυτρώσει»· όπως ακριβώς τώρα εμείς αρπαζόμαστε, και δεν υπάρχει ο λυτρωτής, δεν υπάρχει ο βοηθός.

«και κατά του Υιού». Ετοιμάζοντας για τον Πέτρο την υπηρέτρια τη θυρωρό· διότι και αυτός είχε εκλεγεί από τη συναγωγή των Ιουδαίων. «Αυτά έπραξες». Έδειξα μακροθυμία και περίμενα τη μετάνοιά σου, αλλά εσύ δεν μετανόησες (αυτοί δεν μετανόησαν). «Υπέθεσες». Διότι έτσι νόμισαν οι Ιουδαίοι, ότι είμαι όμοιός σας (όμοιός σου), ένας απλός άνθρωπος, που δεν μπορεί να σας (σου) ανταποδώσει σύμφωνα με τα έργα σας (σου). «Θα σε ελέγξω». Τότε, όταν τα πάντα θα είναι γυμνά και φανερά, όταν δουν τον Χριστό, τον οποίο οι ίδιοι εξουθένωσαν, να κάθεται σε θρόνο υψηλό και επηρμένο και να κρίνει ζώντες και νεκρούς· τότε οι Ιουδαίοι, βλέποντάς τον, ελέγχονται και κατακρίνονται. «Κατανοήστε, λοιπόν, αυτά». Οι υπερήφανοι και οι άρπαγες, οι πλεονέκτες και οι κακόπιστοι κατανοήστε ότι θα υπάρξει κρίση τότε. «Μήπως αρπάξει». Δηλαδή, μήπως προφτάσει ο θάνατος και δεν υπάρχει κανείς για να σας λυτρώσει, και τι θα κάνουν οι αμετανόητοι εκείνη την ώρα; «Θυσία αινέσεως». Τη θυσία την οποία Αυτός εγκαινίασε για εμάς, ζωντανή και αναίμακτη με αίνο και δοξολογία· διότι μόνο σε αυτήν ευαρεστείται ο Θεός. «Και εκεί υπάρχει οδός». Διότι σε αυτήν ακριβώς την αναίμακτη θυσία υποδείχθηκε σε εμάς η οδός της αιώνιας ζωής, η σωτήρια.

Ως θλίψη να εννοήσεις τον πειρασμό που προέρχεται από τους ανθρώπους ή από τον Σατανά. Εάν λοιπόν τότε επικαλεστούμε τον Θεό, θα μας ελευθερώσει, όπως ακριβώς κάποτε ελευθέρωσε τη Σωσάννα· και δικαίως Τον δοξάζουμε για όσα παράδοξα οικονομεί για εμάς. «Κατανοήστε τα λοιπόν αυτά, εσείς που τα λησμονείτε.» Περιγράφει την ημέρα του θανάτου, κατά την οποία ο καθένας που καλείται αρπάζεται ταχύτατα. Ώστε πρέπει να μεριμνήσουμε για την εξάλειψη των αμαρτημάτων, όσο μας παρέχεται άφθονος χρόνος για μετάνοια. «Η θυσία της αινέσεως θα με δοξάσει.» Ποια είναι αυτή και ποια η οδός; Η κοινωνία του Δεσποτικού σώματος και αίματος, την οποία ο Ίδιος μας υπέδειξε πρώτος, κάνοντας την αρχή στη Σιών. Επειδή λοιπόν δίδεται σε όσους μεταλαμβάνουν για τη λύτρωση των αμαρτιών, δικαίως είναι το σωτήριο του Θεού· και δικαίως είναι επίσης η οδός που δείχνει σε όσους προσεύχονται με τον πρέποντα τρόπο πώς να πορευθούν προς τον ουρανό.

Κατανοήστε λοιπόν αυτά, εσείς που λησμονείτε τον Θεό. Ποια; Αυτά που ειπώθηκαν, λέγει. Τι σημαίνει το «Κατανοήστε»; Εννοήστε. Διότι τι το συγκεκαλυμμένο έχει ειπωθεί; Ή τι είναι αυτό που να χρήζει πολλής έρευνας; Μάλιστα δε, και ο ίδιος ο τρόπος της διδασκαλίας εισάγει έναν διαφορετικό τρόπο ζωής.

«Μήπως σας αρπάξει και δεν υπάρξει κανείς να σας λυτρώσει». Ω, άφατη φιλανθρωπία! Λόγια φιλόστοργης μητέρας, ή μάλλον μιας αγαθότητας που υπερνικά απείρως τη φιλοστοργία εκείνη. Διότι Εκείνος που διατύπωσε τόσο μεγάλη κατηγορία, Εκείνος που επέδειξε τόση οργή, φροντίζει να μας προστατεύσει εκ των προτέρων.

Εκείνος που είπε: «Θα σε ελέγξω και θα παραστήσω ενώπιόν σου τις αμαρτίες σου», και αφού εξέδωσε καταδικαστική απόφαση, ανακαλεί και πάλι την απόφαση, παραδίδοντάς τους στην τιμωρία όχι ως καταδίκους, αλλά παραδίδοντάς τους στην παραίνεση και τη συμβουλή ως οφείλοντες να διορθωθούν, συνετίζοντάς τους με τον φόβο και λέγοντας: «Μήπως σας αρπάξει σαν λέοντας, και δεν υπάρχει κανείς να σας λυτρώσει». «Η ουσία της αινέσεως θα με δοξάσει, και εκεί υπάρχει η οδός, την οποία θα του δείξω, το σωτήριο του Θεού».

Πρέπει να γνωρίζει ο παλαιστής του Χριστού, ποιους μεν από τους εχθρούς να αποδιώκει από μακριά, και με ποιους να επιτρέπει στον εαυτό του να παλεύει εκ του σύνεγγυς. Κάποτε μεν η πάλη προσέφερε στεφάνι, κάποτε δε η αποφυγή τους έκανε αδόκιμους. Δεν είναι εφικτό να διδάσκονται τέτοια πράγματα με λόγια, διότι δεν έχουμε όλοι πλαστεί με τα ίδια χαρακτηριστικά, ούτε με τον ίδιο τρόπο. Να παρατηρείς τα πνεύματα με νήψη, επειδή και ο εχθρός σε πολεμά ακατάπαυστα όταν στέκεσαι, όταν βαδίζεις, όταν κάθεσαι, όταν κινείσαι, όταν ανακλίνεσαι, στην προσευχή και στον ύπνο. Ορισμένοι από εκείνους που ακολουθούν τον δρόμο της ησυχίας διατηρούν μέσα τους ως πνευματική εργασία το: «Έβλεπα πάντοτε τον Κύριό μου ενώπιόν μου». Διότι δεν είναι όλοι οι άρτοι της πνευματικής εργασίας του ουράνιου σίτου ομοιόμορφοι. Άλλοι πάλι σκέπτονται το: «Με την υπομονή σας θα κερδίσετε τις ψυχές σας»· άλλοι το: «Γρηγορείτε και προσεύχεσθε»· έτεροι το: «Ετοίμαζε για την έξοδο τα έργα σου»· άλλοι: «Ταπεινώθηκα και με έσωσε»· μερικοί μεν: «Τα παθήματα του παρόντος καιρού δεν είναι άξια να συγκριθούν με τη μέλλουσα δόξα»· άλλοι πάλι σκέπτονται διαρκώς το: «Μήπως με αρπάξει και δεν υπάρχει κανείς για να με γλυτώσει». Όλοι όμως τρέχουν τον αγώνα.

Το στόμα σου επλεόνασε σε κακία, και η γλώσσα σου περιέπλεκε δολιότητες. Καθισμένος καταλαλούσες εναντίον του αδελφού σου, και εναντίον του γιου της μητέρας σου έθετες σκάνδαλο. Αυτά έπραξες, και εγώ σιώπησα· υπέθεσες, μέσα στην ανομία σου, ότι θα είμαι όμοιός σου. Θα σε ελέγξω και θα παραστήσω μπροστά στο πρόσωπό σου τις αμαρτίες σου. Συνετιστείτε λοιπόν ως προς αυτά όσοι λησμονείτε τον Θεό, μήπως σας αρπάξει και δεν υπάρχει κανείς να σας λυτρώσει. Η θυσία της αινέσεως θα με δοξάσει, και εκεί είναι η οδός, στην οποία θα του δείξω το σωτήριό μου. Ούτε λοιπόν δέχεται θυσίες από εσάς, ούτε έδωσε εξαρχής την εντολή να τις προσφέρετε επειδή έχει ανάγκη, αλλά εξαιτίας των αμαρτιών σας. Διότι και τον ναό στην Ιερουσαλήμ, ο οποίος φέρει το όνομά του, τον αναγνώρισε ως οίκο ή αυλή του όχι επειδή είναι ενδεής, αλλά ώστε, προσηλωμένοι σε αυτόν, να μην ειδωλολατρείτε. Και ότι έτσι είναι αυτό, το λέει ο Ησαΐας: Ποιον οίκο οικοδομήσατε για εμένα; λέει ο Κύριος. Ο ουρανός είναι ο θρόνος μου, και η γη το υποπόδιο των ποδιών μου.

Διότι τέτοια θυσία εξέλεξα εγώ, και όχι δυσώδεις κνίσες που μολύνουν τον αέρα. Και αυτή μεν η θεσμοθεσία απευθύνεται προς τους πιο ευσεβείς από τους ανθρώπους. Όσον αφορά τους αμαρτωλούς όμως, συνοψίζοντάς τους σαν σε ένα πρόσωπο, λέει ότι: «Στον αμαρτωλό είπε ο Θεός: γιατί εσύ διηγείσαι τα προστάγματά μου και παίρνεις τη διαθήκη μου στο στόμα σου», ως δήθεν δάσκαλος; «Εσύ όμως», πράττοντας τα αντίθετα, «μίσησες τη διδασκαλία και έριξες τους λόγους μου πίσω σου. Και αν έβλεπες κλέφτη, εσύ τον βοηθούσες» αντί να τον εμποδίσεις, «και με τον μοιχό έβαζες τη μερίδα σου», συναινούντας ώστε να μολύνει και αυτός ξένη συζυγική κλίνη. «Το στόμα σου πλεόνασε σε κακία, και η γλώσσα σου έπλεκε δολιότητες. Καθισμένος καταλαλούσες εναντίον του αδελφού σου και εναντίον του γιου της μητέρας σου μηχανευόσουν σκάνδαλο». Ενώ εσύ έπραττες αυτά και εγώ μακροθυμούσα, «υπέθεσες παράνομα ότι θα είμαι όμοιός σου». Αλλά δεν είναι έτσι· μάλλον «θα σε ελέγξω και θα παραστήσω μπροστά στο πρόσωπό σου» τις αμαρτίες σου, για να με γνωρίσεις ως ανόμοιό σου, επειδή μισώ την αμαρτία. «Συνετιστείτε», δηλαδή, κατανοήστε «λοιπόν αυτά όσοι ξεχνάτε τον Θεό» και αμαρτάνετε αμετανόητα, και αφού τα κατανοήσετε μετανοήστε, «μήπως τυχόν σας αρπάξει» ξαφνικά ο θάνατος «και δεν θα υπάρχει κανείς να σας γλιτώσει. Θυσία αινέσεως θα με δοξάσει», δηλαδή, η καθαρή προσευχή με ευαρεστεί, «μέσω της οποίας θα δείξω τη σωτηρία μου» σε εκείνον που προσφέρει τέτοια θυσία.

Όταν ο μεν Θεός προστάζει και διακηρύσσει ρητά: «Μετανοείτε, γιατί πλησίασε η βασιλεία των ουρανών», και πάλι «Αγωνιστείτε να εισέλθετε από τη στενή πύλη»· εκείνος όμως που τα ακούει αυτά, όχι μόνο δεν επιλέγει να μετανοήσει και να βιάσει τον εαυτό του για να εισέλθει από τη στενή πύλη, αλλά και περνώντας όλες του τις ημέρες μέσα σε μετεωρισμό και χαλάρωση της ψυχής, ή και προσθέτοντας στα δικά του κακά κάθε ώρα και άλλα κακά, και επιζητώντας την άνεση του σώματος και την περιποίησή του πέρα από την απαραίτητη ανάγκη —πράγμα που αποτελεί γνώρισμα μάλλον της πλατιάς και ευρύχωρης οδού, και όχι της στενής και τεθλιμμένης που οδηγεί στην αιώνια ζωή—, αυτός λοιπόν και ο κάθε τέτοιος άνθρωπος ρίχνει τους λόγους του Θεού πίσω του και κάνει τα δικά του θελήματα, ή μάλλον τα θελήματα του διαβόλου. Διότι λέγει: Αν έβλεπες κλέφτη, έτρεχες μαζί του, και με μοιχό έβαζες τη μερίδα σου· καθισμένος καταλαλούσες εναντίον του αδελφού σου, και έβαζες σκάνδαλο εναντίον του γιου της μητέρας σου· υπέθεσες άνομα ότι θα είμαι όμοιός σου. Θα σε ελέγξω και θα παραστήσω μπροστά στο πρόσωπό σου τις αμαρτίες σου· κατανοήστε τα λοιπόν αυτά, εσείς που ξεχνάτε τον Θεό.

Πρόσεξε δε εσύ, ω τυφλέ, ω σκληρέ, ω πονηρέ, ω απελπισμένε, μήπως ακούσεις εκείνη την ημέρα: «αφού του δέσετε τα χέρια και τα πόδια, ρίξτε τον στο εξώτερο πυρ». Αλίμονο, αλίμονο, καταφρονείτε τον Θεό, επειδή δεν ανταποδίδει αμέσως. Πραγματικά για εσάς έχει λεχθεί: «Είπε ο άφρων στην καρδιά του, δεν υπάρχει Θεός». Γιατί; Διότι διαφθείρεστε και γίνεστε βδελυροί μέσα στις πράξεις σας, μην πράττοντας το καλό. Αλλά ο Κύριος από τον ουρανό σκύβει καθημερινά και βλέπει ποιος είναι αυτός που κατανοεί και τον αναζητά, και τους τέτοιους τους καταγράφει, ενώ τους άλλους τους παραγράφει. Φοβάμαι μήπως έρθει ο άγιος Δαβίδ και ψάλει για εσάς και γίνει πράξη αυτό που ψάλλεται: «διαχώρισέ τους κατά τη διάρκεια της ζωής τους». Ποιους; Είναι προφανές, τους τέτοιους πονηρούς από εκείνους που πορεύονται αγαθά. Αλλά κατανοήστε τα αυτά εσείς που λησμονείτε τον Θεό, μήπως σας αρπάξει και δεν υπάρξει κανείς για να σας λυτρώσει, και συγχωρήστε και εμένα τον άφρονα, αγαπημένα τέκνα, διότι επειδή σας σπλαχνίζομαι από αγάπη, σας τα είπα αυτά με δάκρυα, θεωρώντας πιο συμφέρον να σας μαστιγώσω με τον λόγο μου παρά να δοκιμάσετε τις αιώνιες μάστιγες. Από τις οποίες μακάρι να λυτρωθούμε όλοι με τη χάρη του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, μαζί με τον οποίο ανήκει στον Πατέρα και στο Άγιο Πνεύμα η δόξα, η τιμή και το κράτος, τώρα και πάντοτε και στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.