Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 49:6

Περί του σταυρού· «Ο Κύριος εβασίλευσε από το ξύλο». Περί των ήλων· «Τρύπησαν τα χέρια μου και τα πόδια μου». Περί του όξους και της χολής· «Και έδωσαν στο φαγητό μου χολή, και στη δίψα μου με πότισαν όξος». Περί της φωνής επί του σταυρού· «Θεέ, Θεέ μου, πρόσεξέ με· γιατί με εγκατέλειψες;» Περί της τελευταίας φωνής· «Στα χέρια σου θα παραθέσω το πνεύμα μου». Περί του θανάτου· «Συγκαταλέχθηκα με αυτούς που κατεβαίνουν στον άδη». Περί του τάφου· «Με έβαλαν σε λάκκο κατώτατο». Περί του ότι δεν φθάρθηκε το σώμα· «Δεν θα δώσεις τον όσιό σου να δει φθορά». Περί της αναστάσεως· «Ανάστηθι, Θεέ, κρίνε τη γη». Περί της αναλήψεως· «Ανέβηκε ο Θεός με αλαλαγμό». Περί της καθέδρας εκ δεξιών· «Είπε ο Κύριος στον Κύριό μου: Κάθισε εκ δεξιών μου». Περί της Δευτέρας Παρουσίας του· «Ο Θεός θα έλθει εμφανώς». Περί της πάνδημης κρίσεώς του· «Πυρ θα προπορεύεται ενώπιόν του και θα καταφλέξει ολόγυρα τους εχθρούς του». Ότι για τη δικαιοκρισία του θα επαινεθεί από τα επουράνια τάγματα· «Και οι ουρανοί θα αναγγείλουν τη δικαιοσύνη του. Εις το τέλος, υπέρ των κρυφίων του Υιού». Δείξε μου άλλον υιό, Ιουδαίε, που να έχει πάθει ή να έχει πράξει αυτά, και σε συγχωρώ για την αμφιβολία σου. Εάν όμως δεν έχεις να δείξεις, είναι ολοφάνερο ότι ο Ιησούς Χριστός είναι ο Υιός του Θεού, ο οποίος φανέρωσε τα προλεχθέντα κρυφά.

Και θα αναγγείλουν οι ουρανοί τη δικαιοσύνη του. Θα δοξάσουν, λέει, οι ουρανοί τον Θεό, διότι αξίωσε και ανθρώπους να μετέχουν στις ουράνιες διατριβές. (Κορδέριος.) Θέλει τους οσίους του πρότερου λαού, πριν από τη μέλλουσα κρίση, να παύσουν τη θυσία που συνίσταται στη σφαγή άλογων ζώων, και να αναλάβουν εκείνη που γίνεται με επίγνωση και γνώση. Για αυτά δε, οι ουράνιες δυνάμεις ανυμνούν τον κριτή, επειδή έκανε την αρχή από τους οσίους, και οι ουρανοί διαγγέλλουν τη δικαιοσύνη του, συγχαίροντας για τη σωτηρία τους. Το δε οικητήριο της γης θα καταληφθεί από το τάγμα που δεν αξιώθηκε την ουράνια κλήση (α). Διότι ο Θεός είναι κριτής. Εδώ ολοφάνερα ονομάζει τον Χριστό Θεό· διότι ο Πατέρας έχει δώσει όλη την κρίση στον Υιό. Και εάν ο Πατέρας έχει δώσει όλη την κρίση στον Υιό, και ο Θεός είναι κριτής· άρα ο Χριστός είναι Θεός.

Λοιπόν, από όλη τη γη συγκεντρώστε αυτούς που έχουν ήδη προγνωστεί ότι θα είναι πιστοί και γνήσιοι, λέει· αυτοί είναι που συνάπτουν διαθήκη, δηλαδή σπεύδουν να εκπληρώσουν τη διαθήκη του Χριστού με θυσίες όχι από αίματα και καπνούς, αλλά μάλλον με πνευματικές. Διότι είναι γραμμένο: «Θυσιάστε θυσία δικαιοσύνης, και ελπίστε στον Κύριο». Σε τέτοιες θυσίες χαίρεται ο Θεός· και θα προσδεχθεί πάλι τη δοξολογία ως πνευματική ευωδία. Είπε λοιπόν ο θεσπέσιος Μελωδός: «Περιήλθα και θυσίασα στη σκηνή του θυσία αλαλαγμού». Και θα μπορούσε κάποιος εύκολα να προσθέσει και πάρα πολλά άλλα σε αυτά, μέσω των οποίων μπορεί να δει ότι η προσφορά της δοξολογίας αποτελεί ευπρόσδεκτη θυσία στον Θεό. Έπειτα στη συνέχεια λέει: <Και θα αναγγείλουν οι ουρανοί τη δικαιοσύνη σου, Κύριε.> (A f. 282 b, B f. 193 b, I f. 278.) Διότι πριν από τους άλλους προσέφερε το σωτήριο κήρυγμα σε όσους προέρχονταν από τον Ισραήλ· διότι δικές τους ήταν οι επαγγελίες, και η νομοθεσία, και η διαθήκη, και οι πατέρες. Επειδή όμως έγιναν πονηροί και αμείλικτοι, και ελάχιστα ενδιαφέρθηκαν για τα ευαγγελικά κηρύγματα, απώθησαν τη χάρη Εκείνου που τους καλούσε σε σωτηρία, η οποία μεταφέρθηκε αναγκαστικά στα πλήθη των εθνών, και έτσι απέκτησε όλη την οικουμένη κάτω από τον ουρανό. Και εξαιτίας αυτής της δίκαιης απόφασης οι ουρανοί θα αναγγείλουν τη δικαιοσύνη Του· διότι είναι κριτής δίκαιος, όσιος και αγαθός.

Καταδίκασε τον Σατανά ως πλεονέκτη και μαζί του τους μοχθηρούς δαίμονες· και δικαίωσε τους επιγείους ως αδικημένους. Εδώ ο Δαβίδ αναγνωρίζει σαφώς τον Χριστό ως κριτή· και δεν απέκρυψε ότι έλαβε όλη την κρίση από τον Πατέρα, λέγοντας ότι ο Θεός είναι κριτής. Κρίνοντας κατ' αυτόν τον τρόπο δοξολογήθηκε από τα άγια πνεύματα που βρίσκονται επάνω στους ουρανούς, ως Θεός κριτής όσιος, ο οποίος χρησιμοποιεί σε κάθε περίσταση απόλυτα αδέκαστη ορθότητα. Διάψαλμα. <Άκουσε, λαέ μου, και θα σου μιλήσω· Ισραήλ, και θα σου διαμαρτυρηθώ· ο Θεός, ο Θεός σου είμαι εγώ.> (I f. 278 b.) Φανερά σε αυτά έχει εισαχθεί το πρόσωπο του Θεού, το οποίο μεταβάλλει τους τύπους του νόμου σε αλήθεια. Διότι ο πάνσοφος Παύλος λέει ότι η εντολή που δόθηκε μέσω του Μωυσή τέθηκε σε ισχύ μέχρι τον καιρό της διορθώσεως. Και ο καιρός της διορθώσεως δεν ήταν άλλος από εκείνον κατά τον οποίο ο Χριστός έλαμψε στους επιγείους λέγοντας με απόλυτη ενάργεια: «Εγώ είμαι η αλήθεια». Ανωφελή είναι λοιπόν όσα βρίσκονται στους τύπους, εφόσον η αλήθεια είναι παρούσα· διότι οι σκιές κυοφορούν αυτήν, και θα μπορούσε κανείς να διακρίνει τη μορφή του κατά Χριστόν μυστηρίου μέσα στα γράμματα του νόμου, εάν βέβαια είναι πνευματικός.

Και οι ουρανοί θα αναγγείλουν τη δικαιοσύνη του, διότι ο Θεός είναι κριτής. Κήρυξα τη δικαιοσύνη σε εκκλησία μεγάλη, ιδού, δεν θα εμποδίσω τα χείλη μου. Κύριε, εσύ γνώρισες τη δικαιοσύνη μου. Η γλώσσα μου θα μελετά τη δικαιοσύνη σου, όλη την ημέρα τον έπαινό σου.

«Συγκεντρώστε». Διότι τότε θα συγκεντρώσουν οι άγγελοι τους αγίους, καθώς είναι γραμμένο: από όλους τους ανθρώπους στον παράδεισο. «Αυτούς που συνάπτουν». Διότι όσοι προσέφεραν την αδιάλειπτη θυσία μέσω της προσευχής στον Θεό, τηρώντας τη διαθήκη του Θεού, αυτοί είναι οι αληθινοί (όσιοι). «Και θα αναγγείλουν». Ουρανούς αποκαλεί όσους έζησαν ουράνιο βίο. Αυτοί τότε θα κράζουν, δοξάζοντας την κρίση του Θεού (δοξάζοντας τον Θεό και τη δίκαιη κρίση). «Ότι ο Θεός». Διότι τότε όλοι θα γνωρίσουν ότι ο Θεός είναι δίκαιος κριτής.

Επειδή τολμούσαν αμέτρητα κακά και μεταχειρίζονταν τόσα είδη κακίας, αρπάζοντας, πλεονεκτώντας, φονεύοντας, μοιχεύοντας, αναμειγνύοντας αίμα με αίμα, και νόμιζαν ότι πετύχαιναν σπουδαία πράγματα και ότι εκπλήρωναν τον νόμο και τη διαθήκη αν θυσίαζαν πρόβατα και μοσχάρια, γι' αυτό τους ονειδίζει και τους διακωμωδεί λέγοντας: «Αυτούς που συνάπτουν τη διαθήκη του με θυσίες»· δηλαδή, αυτούς που νομίζουν ότι τους αρκεί για τη σωτηρία το να θυσιάζουν σώματα άλογων ζώων. «Και θα αναγγείλουν οι ουρανοί τη δικαιοσύνη του». Και πάλι εδώ, θέλοντας να δείξει τη λαμπρότητα της δικαιοσύνης του, το φωτεινό, το σαφές, το αναντίρρητο και το ομολογημένο, εισάγει τα αναίσθητα στοιχεία της φύσεως να την ανακηρύσσουν σύμφωνα με το ίδιο σχήμα που ανέφερε προηγουμένως: «Διότι ο Θεός είναι κριτής». Ορίζοντας, λέει, τα δίκαια στον καθένα. Διότι δεν αναφέρει εδώ την κρίση έτσι απλά, αλλά για να δηλώσει ότι είναι και δίκαιος, και ότι παρέχει το δίκαιο και στους άλλους. Επειδή, προκειμένου περί του Θεού, η λέξη «Κριτής» χρησιμοποιείται αντί του «δίκαιος», όπως ακριβώς το διατύπωσε και ο Παύλος λέγοντας: «Επειδή πώς θα κρίνει ο Θεός τον κόσμο;». Διότι αυτό προπάντων συνιστά κρίση, αυτό προπάντων χαρακτηρίζει τον κριτή, όχι το να εκδίδει απλώς μια απόφαση, αλλά το να αποφασίζει δίκαια.

δʹ. Και σε όλα τα άλλα θα δεις τους προφήτες, των οποίων τα βιβλία μάταια μέχρι σήμερα ξετυλίγεις και περιεργάζεσαι, να διακηρύσσουν σαφώς τα πάντα σχετικά με αυτό το θέμα. Αλλά οι αγώνες εναντίον τους και έχουν ειπωθεί πολλές φορές από εμάς, και θα ειπωθούν ξανά· προς το παρόν όμως ας παραμείνουμε στα προκείμενα. «Και θα αναγγείλουν οι ουρανοί τη δικαιοσύνη του, διότι ο Θεός είναι κριτής». Εδώ μου φαίνεται ότι με τη λέξη δικαιοσύνη εννοεί την πολλή του πρόνοια, τη φιλανθρωπία του προς εκείνους τους ίδιους, την πολυειδή και πολύτροπη οικονομία του προς όλους τους ανθρώπους, αυτήν που φανερώνεται διά της κτίσεως, διά του νόμου, διά της χάριτος, διά των ορατών, διά των αοράτων, διά των προφητών, διά των αγγέλων, διά των αποστόλων, διά των τιμωριών, διά των ευεργεσιών, διά των απειλών, διά των υποσχέσεων, διά της χρονικής τάξεως. «Άκουσε, λαέ μου, και θα σου μιλήσω· Ισραήλ, και θα σου διαμαρτυρηθώ». Δες πάλι την επιείκεια και την πραότητα από το ίδιο κιόλας το προοίμιο. Διότι, όπως ακριβώς αν ένας άνθρωπος έλεγε σε κάποιον άλλον που θορυβεί και προκαλεί ταραχή: «Εάν ακούσεις, θα μιλήσω· εάν προσέξεις, θα πω»· έτσι και ο Δεσπότης προς τους δούλους του λέει: «Εάν με ακούσεις, θα σου μιλήσω». Διότι πράγματι ήταν ράθυμοι και αδιάφοροι, και ούτε για λίγο δεν πρόσεχαν με ησυχία ώστε να ακούσουν την ανάγνωση των νόμων.

Ο Θεός θα έλθει φανερά, ο Θεός μας, και δεν θα σιωπήσει· φωτιά θα καίει ενώπιόν του, και ολόγυρά του θα υπάρχει σφοδρή καταιγίδα. Θα προσκαλέσει τον ουρανό άνω και τη γη, για να κρίνει τον λαό του. Συγκεντρώστε σε αυτόν τους οσίους του, αυτούς που συνάπτουν τη διαθήκη του με θυσίες. Και οι ουρανοί θα αναγγείλουν τη δικαιοσύνη του, διότι ο Θεός είναι κριτής. Άκουσε, λαέ μου, και θα σου μιλήσω, Ισραήλ, και θα δώσω μαρτυρία ενώπιόν σου· ο Θεός, ο Θεός σου είμαι εγώ. Δεν θα σε ελέγξω για τις θυσίες σου· τα ολοκαυτώματά σου είναι ενώπιόν μου πάντοτε. Δεν θα δεχτώ από τον οίκο σου μοσχάρια ούτε από τα ποίμνιά σου τράγους, διότι δικά μου είναι όλα τα θηρία του αγρού, τα κτήνη στα όρη και τα βόδια· γνωρίζω όλα τα πετεινά του ουρανού, και η ωραιότητα του αγρού είναι μαζί μου. Εάν πεινάσω, δεν θα το πω σε εσένα· διότι δική μου είναι η οικουμένη και το πλήρωμά της. Μήπως θα φάω κρέας ταύρων, ή θα πιω αίμα τράγων; Πρόσφερε στον Θεό θυσία αινέσεως, και απόδωσε στον Ύψιστο τις ευχές σου· και επικαλέσου με σε ημέρα θλίψεως, και θα σε γλιτώσω, και θα με δοξάσεις. Προς τον αμαρτωλό όμως είπε ο Θεός: Γιατί εσύ διηγείσαι τα δικαιώματά μου και παίρνεις στο στόμα σου τη διαθήκη μου; Εσύ όμως μίσησες την παιδεία και πέταξες τους λόγους μου πίσω σου. Αν έβλεπες κλέφτη, έτρεχες μαζί του, και με μοιχό έβαζες τη μερίδα σου.

Όταν δε «συγκεντρώσετε τους οσίους του, αυτούς που συνάπτουν τη» νέα «διαθήκη του με θυσίες» και ιερές τελετές, τότε και οι λογικοί «ουρανοί», οι απόστολοι, «θα αναγγείλουν τη δικαιοσύνη του», ότι αυτός που σαρκώθηκε «είναι Θεός και κριτής», ο οποίος δεν θα απαξιώσει να πει σε όσους έχουν πεποίθηση σε αυτόν: «Άκουσε, λαέ μου, και θα σου μιλήσω», ο νέος «Ισραήλ, και θα σου δώσω μαρτυρία· εγώ είμαι ο Θεός, ο Θεός σου», ο οποίος έγινα και άνθρωπος για σένα. «Δεν θα σε ελέγξω για τις θυσίες σου», ούτε τον νέο ούτε τον παλαιό Ισραήλ, «διότι τα ολοκαυτώματά σου είναι πάντοτε ενώπιόν μου», τα οποία όμως δεν ευαρεστούμαι. Αλλά επειδή ευαρεστούμαι την αρετή, «δεν θα δεχθώ από τον οίκο σου μοσχάρια, ούτε από τα ποίμνιά σου τράγους, διότι δικά μου είναι όλα τα θηρία, τα κτήνη και τα βόδια· τα πτηνά του ουρανού και η ωραιότητα του αγρού είναι μαζί μου. Και αν πεινάσω, δεν θα το πω σε σένα· διότι δική μου είναι η οικουμένη και το πλήρωμά της». Ακόμη και αν δέχτηκα κατ' οικονομίαν τις θυσίες προς εμένα, το έκανα επειδή ευδόκησα να σας ελκύσω κοντά μου και να μην θυσιάζετε τα δικά μου στα είδωλα ούτε να τους προσφέρετε το σέβας. Τώρα πλέον, αφού σας έκανα γνωστά αυτά, σας λέω: «Μήπως θα φάω κρέατα ταύρων και θα πιω αίμα τράγων;» Ουδαμώς. Αλλά «αφού μου προσφέρεις θυσία αινέσεως, απόδωσέ μου τις οφειλόμενες ευχές σου και επικαλέσου με στην ημέρα της θλίψης σου και θα σε ελευθερώσω και θα με δοξάσεις».