Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 5:6

Αφού συνέταξε την Καινή Διαθήκη πέθανε, και η Εκκλησία έγινε η κληρονόμος. Διότι εάν ακούσεις, αδελφέ, ότι κάποιος που πέθανε συνέταξε διαθήκη για εσένα και σε κατέστησε κληρονόμο, αμέσως τρέχεις, αναμειγνύοντας την ταραχή με χαρά και τη ζάλη με γαλήνη, και ερευνάς με ακρίβεια και ρωτάς τους δημόσιους συμβολαιογράφους και ξοδεύεις χρήματα και αγοράζεις έγγραφα και ζητάς αντίγραφα της διαθήκης, για να κληρονομήσεις φθαρτά χρήματα. Εδώ όμως, όπου ο Χριστός που πέθανε σε κατέστησε κληρονόμο, όπου ο πλούτος είναι ασύλητος και η κληρονομία ουράνια και διαθήκη αζήμια είναι ο ψαλμός, πόσο μάλλον οφείλεις, σαν διαθήκη σε καθαρό χαρτί, να τον μεταγράψεις στην ψυχή σου, για να δεις αν σου αρμόζει η κληρονομία ή όχι. Διότι η κληρονομία δεν έχει αφεθεί χωρίς προϋποθέσεις, αλλά με φανερό όρο. Άκουσε και τον προφήτη, σαν συμβολαιογράφο, να την αναγιγνώσκει ενώπιον του Θεού στον προκείμενο ψαλμό και να λέει για τους αποκληρωθέντες: «Διότι δεν είσαι Θεός που θέλει την ανομία. Δεν θα κατοικήσει μαζί σου ο πονηρός, ούτε θα σταθούν παράνομοι απέναντι στα μάτια σου. Εμίσησας όλους όσους εργάζονται την ανομία». Αποκλήρωσες τους Ιουδαίους ως μισητούς. «Θα καταστρέψεις όλους όσους λαλούν το ψεύδος», τους κυριοκτόνους, διότι εξαγόρασαν ψευδομάρτυρες εναντίον σου. Ιδού, ανέφερες τους αποκληρωμένους. Πες μας, ποιοι είναι αυτοί που απόλαυσαν την κληρονομία; Ποιοι; Οι συμμύστες της κληρονομίας.

Ομιλία Ε' στον ίδιο (Ε') ψαλμό, άλλως. «Τα λόγια μου άκουσε, Κύριε.» Ποια λόγια, προφήτη; Διότι ο μεν Θεός τα γνωρίζει και πριν τα σκεφτείς. Δίδαξε λοιπόν εμάς ποια λόγια πρόσφερες στον Θεό για ικεσία, ώστε να τα χρησιμοποιήσουμε και εμείς. Ποια λόγια; Άκουσε αυτά που βρίσκονται στον προκείμενο ψαλμό, τα οποία, λέγοντάς τα στον Θεό, και τον ίδιο ικετεύω και τον εαυτό μου συνετίζω και αυτούς που με ακούν νουθετώ. Είπα προχωρώντας παρακάτω: «Διότι εσύ δεν είσαι Θεός που θέλει την ανομία». Και γιατί το είπες αυτό; Επειδή «την ανομία μίσησα και βδελύχθηκα». Διότι δεν έλεγε απλώς τα λόγια όπως οι πολλοί, αλλά πρώτα τα απέδειξε έμπρακτα και έτσι, έχοντας θάρρος, είπε στον Θεό: «Τα λόγια μου άκουσε, Κύριε». Είπα: «Δεν θα κατοικήσει μαζί σου ο πονηρός». Γιατί; Επειδή αποδείχθηκα αγαθός ενώπιον του Κυρίου· γι' αυτό και «όταν απομακρυνόταν από εμένα ο πονηρός, δεν τον γνώριζα». Είπα: «Δεν θα σταθούν οι παράνομοι μπροστά στα μάτια σου». Και γιατί πήρες το θάρρος να το πεις αυτό; Επειδή «τους παράνομους μίσησα, ενώ τον νόμο σου αγάπησα»· και αυτός που μισεί αυτούς που παρανομούν δεν θα συνεργούσε ποτέ σε παρανομίες. Είπα: «Μίσησας όλους αυτούς που εργάζονται την ανομία». Τι λοιπόν; Εσύ ο ίδιος δεν ανόμησες;

Ο προηγούμενος από αυτόν ψαλμός επιγράφηκε «υπέρ της κληρονομούσης», δηλαδή της εκκλησίας ή της ψυχής, και για μεν τους κληρονόμους έλεγε: «Θα ευφρανθούν όλοι όσοι ελπίζουν σε σένα, αιώνια θα αγαλλιούν»· για δε αυτούς που χάνουν την κληρονομιά: «Δεν θα κατοικήσει μαζί σου ο πονηρός, ούτε θα σταθούν παράνομοι μπροστά στα μάτια σου». Επειδή έμαθε ο Δαβίδ ότι «άνδρα αιμάτων και δόλιο βδελύσσεται ο Κύριος», και αυτός με δόλο σκότωσε τον Ουρία, και ότι «κάθε πόρνος ή ακάθαρτος δεν έχει κληρονομιά στη βασιλεία του Χριστού και Θεού», για να μη χάσει την κληρονομιά εξαιτίας του μιάσματος, ψάλλοντας τον ψαλμό υπέρ της ογδόης και της αναστάσεως των νεκρών, παρακαλούσε: Επειδή η μοιχεία και ο φόνος με διώχνουν από την κληρονομιά, «Κύριε, με τον θυμό σου μην με ελέγξεις και με την οργή σου μην με παιδεύσεις». Μην οργιστείς εναντίον μου για τον Ουρία, μη θυμώσεις μαζί μου για την Βηρσαβεέ. Και για ποιο λόγο η περιτομή γίνεται την όγδοη ημέρα;

Μάθε ποιος οφείλει να είναι· σου περιγράφω τον άνδρα με τον λόγο, για να βρεις αυτόν που ζητάς: «Αυτός που πορεύεται άμωμος και πράττει τη δικαιοσύνη». Και ποιος είναι αυτός; Εκείνος που βαδίζει την άμωμη οδό του Θεού· «Ο Θεός μου, του οποίου η οδός είναι άμωμη». Αυτός που δεν έχει το ψεγάδι της αμαρτίας. Και το ότι η αμαρτία είναι ψεγάδι, το λέει η Γραφή σχετικά με το ψέμα: «Πονηρό ψεγάδι στον άνθρωπο είναι το ψέμα». Ψεγάδι είναι και η πορνεία· έτσι ειπώθηκε προς τον Σολομώντα, ο οποίος μεθούσε με αυτήν την πράξη: «Και έβαλες ψεγάδι στη δόξα σου», και τα παρόμοια. «Αυτός που πορεύεται άμωμος». Όπως λοιπόν αυτός που έχει ψεγάδι και κηλίδα στο πρόσωπο δεν πηγαίνει κοντά σε βασιλιά ή άρχοντα, έτσι και ο κλέφτης ή ο ψεύτης δεν μπορεί να πλησιάσει τον Θεό. Γιατί; Επειδή «καθαρός είναι ο οφθαλμός Του ώστε να μη βλέπει τα πονηρά», και «δεν θα σταθούν παράνομοι απέναντι από τους οφθαλμούς Σου. Αυτός που πορεύεται άμωμος και πράττει τη δικαιοσύνη».

Στον Ψαλμό 6, 1-2, του Αστερίου. Και επειδή γνώριζε στον προηγούμενο ψαλμό για τους κληρονόμους ότι «θα ευφρανθούν όλοι όσοι ελπίζουν στον Θεό και εις τον αιώνα θα αγαλλιάσουν», ενώ για τους αποκληρωμένους έλεγε: «δεν θα κατοικήσει μαζί σου ο πονηρός, ούτε θα σταθούν παράνομοι απέναντι από τα μάτια σου», και ότι «άνδρα αιμάτων και δόλιο βδελύσσεται ο Κύριος» –ο ίδιος δε με δόλο σκότωσε τον Ουρία– και ότι «κάθε πόρνος ή ακάθαρτος δεν έχει κληρονομία στη βασιλεία του Χριστού και Θεού», για να μην γίνει αποκληρωμένος εξαιτίας του μιάσματος, ψάλλοντας τον ψαλμό «υπέρ της ογδόης» και της ανάστασης των νεκρών, παρακαλούσε. Επειδή η μοιχεία και ο φόνος με εκβάλλουν από την κληρονομία, «Κύριε, μη με ελέγξεις με τον θυμό σου και μη με παιδεύσεις με την οργή σου». Αν παραιτείσαι από τον έλεγχο και την παιδαγωγία, όπως φαίνεται, αποφεύγεις τον μακαρισμό. Διότι έχει γραφτεί στο βιβλίο του Ιώβ: «Μακάριος ο άνθρωπος τον οποίο ήλεγξε ο Κύριος πάνω στη γη», και «Μακάριος ο άνθρωπος τον οποίο θα παιδεύσεις, Κύριε», εσύ ο ίδιος το είπες. Αλλά δεν αποφεύγω τον έλεγχο, λέει, παρά μόνο αυτόν που γίνεται με θυμό· ούτε αποστρέφομαι την παιδαγωγία, παρά μόνο αυτήν που γίνεται με οργή. Διότι αυτά επιφυλάσσονται για εκείνους που αμάρτησαν ανίατα και αθεράπευτα εξαιτίας της αμετανόητης καρδιάς τους κατά τον παρόντα βίο. Αλλά εγώ, λέει, δεν είμαι άξιος αυτών. Και προχωρώντας παραθέτει την αιτία, τιμωρώντας τον εαυτό του και δαμάζοντάς τον μέσω της εξομολόγησης και της μετάνοιας.

Εμίσησες όλους όσους εργάζονται την ανομία, θα εξολοθρεύσεις όλους όσους λαλούν το ψεύδος. Εκείνους μεν που σφάλλουν ως προς τον τρόπο της ζωής τους, τους ονόμασε ανθρώπους που «εργάζονται την ανομία»· και αυτούς τους μισεί ο Θεός. Εκείνους δε που έχουν εκπέσει από την αλήθεια, δηλαδή τους ετεροδόξους, τους ονόμασε ανθρώπους που «λαλούν το ψεύδος», τους οποίους ο Θεός θα εξολοθρεύσει. Και παρατήρησε τη διαφορά ανάμεσα στο «εμίσησες» και στο «θα εξολοθρεύσεις». Πρώτον μεν, αν το «θα εξολοθρεύσεις» είναι βαρύτερο από το «εμίσησες»· δεύτερον δε, για ποιο λόγο το ένα το διατύπωσε σε χρόνο παρελθοντικό, ενώ το άλλο σε μελλοντικό. [Ως ανθρώπους που «λαλούν το ψεύδος» εννοεί και εκείνους που αποκαλούν τα είδωλα θεούς, αλλά και τους ίδιους τους δαίμονες, οι οποίοι μέσα από τα είδωλα εκφέρουν λόγους ψευδείς, διφορούμενους και χρησμούς.] Τον άνθρωπο των αιμάτων και τον δόλιο τον βδελύσσεται ο Κύριος.

Όντας, λοιπόν, από τη φύση Του δίκαιος και όσιος, γι' αυτό λέγεται ότι αγαπά τη δικαιοσύνη και μισεί την αδικία· πράγμα που ισοδυναμεί με το να πούμε ότι τους μεν ενάρετους αγαπά και προσλαμβάνει, τους δε αδίκους αποστρέφεται και μισεί. Διότι το ίδιο αναφέρουν οι θείες Γραφές και για τον Πατέρα: «Δίκαιος είναι ο Κύριος και αγάπησε τη δικαιοσύνη»· και, «Μίσησες όλους όσους εργάζονται την ανομία»· και, «Τις μεν πύλες της Σιών αγαπά, τα δε σκηνώματα του Ιακώβ δεν τα θεωρεί μεγάλης αξίας»· και, «Τον μεν Ιακώβ αγάπησε, τον δε Ησαύ μίσησε»· σύμφωνα δε με τον Ησαΐα, είναι πάλι η φωνή του Θεού που λέγει: «Εγώ είμαι ο Κύριος, που αγαπώ τη δικαιοσύνη και μισώ τις αρπαγές που προέρχονται από την αδικία».

Μάταια, λοιπόν, και τώρα, ω Αρειανοί, σας δημιουργήθηκε μια τέτοια υπόνοια και μάταια προφασιστήκατε τα λόγια των Γραφών. Διότι ο Λόγος του Θεού είναι άτρεπτος και παραμένει πάντοτε ο ίδιος, όχι απλώς (από μόνος του), αλλά όπως ο Πατέρας. Επειδή, πώς είναι όμοιος, εάν δεν είναι έτσι; Ή πώς όλα όσα ανήκουν στον Πατέρα ανήκουν και στον Υιό, εάν δεν έχει και το άτρεπτο και το αναλλοίωτο του Πατέρα; Όχι με την έννοια ότι υπόκειται σε νόμους και έχει ροπή προς τη μία ή την άλλη κατεύθυνση, ώστε το μεν ένα να αγαπά, το δε άλλο να μισεί, προκειμένου από τον φόβο μήπως εκπέσει, να υιοθετεί το άλλο και έτσι να εισάγεται πάλι η αντίληψη ότι είναι τρεπτός. Αντιθέτως, επειδή είναι Θεός και Λόγος του Πατέρα, είναι κριτής δίκαιος και φιλάρετος, ή μάλλον είναι και ο χορηγός της αρετής. Επειδή, λοιπόν, είναι από τη φύση του δίκαιος και όσιος, για τον λόγο αυτό λέγεται ότι αγαπά τη δικαιοσύνη και μισεί την αδικία, πράγμα που ισοδυναμεί με το να ειπωθεί ότι τους μεν ενάρετους αγαπά και οικειοποιείται, τους δε αδίκους αποστρέφεται και μισεί. Διότι τα ίδια αναφέρουν οι θείες Γραφές και για τον Πατέρα: «δίκαιος είναι ο Κύριος και αγάπησε τη δικαιοσύνη» και «μίσησας όλους εκείνους που εργάζονται την ανομία» και «τις μεν πύλες της Σιών αγαπά, τα δε σκηνώματα του Ιακώβ» δεν τα εκτιμά εξίσου, και «τον μεν Ιακώβ αγάπησε, τον δε Ησαύ μίσησε»· σύμφωνα δε με τον Ησαΐα, ακούγεται πάλι η φωνή του Θεού που λέει: «εγώ είμαι ο Κύριος που αγαπώ τη δικαιοσύνη και μισώ τις αρπαγές που προέρχονται από την αδικία».

ΨΑΛΜΟΣ Ε΄. <Κατανόησε την κραυγή μου.> (D f. 42 b, E f. 8 b.) Το «σύνες» (κατανόησε) εδώ χρησιμοποιείται αντί του «εξέτασε προσεκτικά και δοκίμασε τον σκοπό της κραυγής μου». Διότι δεν ζητώ κάτι από τα ανθρώπινα ούτε από εκείνα που δεν συνάδουν με τους δικούς σου νόμους, ω Δέσποτα· μάλλον ζητώ εκείνα τα οποία και για αυτούς που τα λαμβάνουν είναι χρήσιμα και αναγκαία για τη σωτηρία, και αρμόζει στη δική σου αγαθότητα να τα χαρίζεις. <Το πρωί θα εισακούσεις τη φωνή μου.> (A f. 95) Ως «πρωία» θα μπορούσε να νοηθεί και ο καιρός της ελεύσεως του Σωτήρος· διότι τότε έγιναν δεκτές οι προσευχές όλων. (C f. 9.) Αποτελεί μεγάλο καύχημα αγνείας το να παραστέκεται κανείς ενώπιον του Θεού από πολύ πρωί, και να προλαβαίνει την ανατολή του ηλίου με ευχαριστία· διότι έτσι, λέει, θα αντικρίσω τα θεία και άγιά σου μυστήρια, τα οποία ετοίμασες για εκείνους που σε αγαπούν. <Εμίσησας, Κύριε, όλους αυτούς που εργάζονται την ανομία, κ.λπ.> (C f. 9.) Αυτούς μεν που σφάλλουν στον τρόπο ζωής τους, τους ονόμασε «εργαζομένους την ανομία»· και αυτούς τους μισεί ο Θεός, επειδή εξέπεσαν από την αλήθεια. Τους ετεροδόξους, τους αποκάλεσε «λαλούντας ψεύδος», τους οποίους θα καταστρέψει ο Θεός· και πρόσεξε τη διαφορά μεταξύ του «Εμίσησας» και του «Απολείς»· πρώτον μεν, αν το «Εμίσησας» είναι χειρότερο από το «Απολείς»· δεύτερον δε, για ποιο λόγο το ένα έχει κλιθεί σε παρελθοντικό χρόνο, ενώ το άλλο σε μελλοντικό. <Εγώ όμως, με το πλήθος του ελέους σου, κ.λπ.> (C f. 9 b.)

Διότι είπε κάποιος από τους αγίους προφήτες τόσο για αυτόν όσο και για τους αγίους μυσταγωγούς: «Ιδού, δίκαιος βασιλιάς θα βασιλεύσει, και άρχοντες θα άρξουν με δίκαιη κρίση.» Επομένως, το σχήμα του λόγου προήλθε ως παράδειγμα από τους επίγειους βασιλείς που συνηθίζουν να κρατούν σκήπτρο. Πρέπει δε να γνωρίζουμε ότι και ο ίδιος ο Χριστός ονομάστηκε ράβδος σε πολλά σημεία της θεόπνευστης Γραφής. Επειδή δε ο λόγος περί του Σωτήρος είναι μικτός, τόσο λόγω της φύσης της θεότητας όσο και λόγω της οικονομίας της ενανθρωπήσεως, πάλι ο Δαβίδ, αποβλέποντας στο ανθρώπινο του Χριστού, λέει: <Αγάπησες τη δικαιοσύνη και μίσησες την ανομία, για τούτο σε έχρισε ο Θεός, κ.τ.λ.> (B f. 168 b, D f. 123 b, I f. 239). Βρίσκονται στην Αγία Γραφή πολλά τέτοια χωρία γραμμένα για τον Θεό και Πατέρα, ότι δηλαδή ο Κύριος είναι Δίκαιος και αγάπησε τη δικαιοσύνη. Και πάλι: «Μίσησες όλους όσους εργάζονται την ανομία.» Και πάλι: «Εγώ είμαι ο Κύριος που αγαπά τη δικαιοσύνη, και μισεί τις αρπαγές από αδικία.» Άραγε λοιπόν, εάν και εξαιτίας αυτών ο Κύριός μας χαρακτηρίζεται μέγας, ότι δηλαδή αγαπά τη δικαιοσύνη και μισεί την αδικία, το να είναι μέγας αποτελεί άραγε μισθό για τον Θεό και Πατέρα; Και είναι ανταπόδοση αρετής το ότι αγαπά αυτά και μισεί εκείνα; Αλλά κανείς δεν θα έφτανε ποτέ σε τέτοια παραφροσύνη. Όπως λοιπόν για τον Πατέρα νοούνται με ευσέβεια αυτά που λέγονται κατ' αυτόν τον τρόπο, ομοίως ας εκληφθούν και για τον Υιό. Διότι η εικόνα έχει σχέση με το αρχέτυπο, και το αρχέτυπο με την εικόνα.

ΑΛΛΟ, το οποίο συνάγεται από τον ίδιο συλλογισμό. Βρίσκονται στην Αγία Γραφή για τον Θεό και Πατέρα πολλά τέτοια χωρία, ότι: «Δίκαιος είναι ο Κύριος και αγάπησε τη δικαιοσύνη». Και πάλι: «Μίσησας όλους όσοι εργάζονται την ανομία». Και πάλι: «Εγώ είμαι ο Κύριος που αγαπώ τη δικαιοσύνη και μισώ τις αρπαγές από αδικία». Άραγε λοιπόν, αν κάποιος έλεγε εξαιτίας αυτών: Μέγας είναι ο Κύριός μας, επειδή αγαπά τη δικαιοσύνη και μισεί την αδικία, θα είναι άραγε μισθός για τον Θεό και Πατέρα το μεγαλείο Του και ανταπόδοση αρετής, επειδή αυτά μεν αγαπά, εκείνα δε μισεί;

«Και μετά από όχι πολλές ημέρες», αναφέρει, «αφού συνέλεξε τα πάντα ο νεότερος υιός, αποδήμησε σε χώρα μακρινή». Πώς δεν αποδήμησε αμέσως, αλλά μετά από όχι πολλές, δηλαδή μετά από λίγες ημέρες; Ο πονηρός υποβολέας διάβολος δεν υποβάλλει ταυτόχρονα την ιδιορρυθμία και την αμαρτία, αλλά σιγά-σιγά αποπλανά με πανουργία, ψιθυρίζοντάς μας και λέγοντας: «Μπορείς και εσύ, ζώντας για τον εαυτό σου και μην αφιερώνοντας χρόνο στην Εκκλησία του Θεού, ούτε προσφέροντας την ακοή σου στον δάσκαλο της Εκκλησίας, να διακρίνεις από μόνος σου το πρέπον και να μην απομακρυνθείς από το αγαθό». Όταν όμως αποκόψει κάποιον από την ιερή υμνωδία και από την υπακοή προς τους ιερούς δασκάλους, τον απομακρύνει και από τη θεία επιστασία, παραδίδοντάς τον στα πονηρά έργα. Διότι ο Θεός είναι πανταχού παρών· ένα μόνο υπάρχει μακριά από το αγαθό: το κακό, μέσα στο οποίο, όταν βρεθούμε μέσω της αμαρτίας, αποδημούμε μακριά από τον Θεό. «Διότι δεν θα παραμείνουν οι παράνομοι απέναντι από τα μάτια σου», λέει ο Δαβίδ προς τον Θεό.

Αυτά δε γίνονται ενώπιον του Θεού, όταν η διάνοια προσηλώνεται σταθερά σε Εκείνον, και έχοντας την προσοχή της στραμμένη προς Αυτόν, και νηστεύει και ψάλλει και προσεύχεται. Διότι, όταν κατά την προσευχή και την ψαλμωδία, ο νους άλλοτε μεν τείνει προς τον Θεό, άλλοτε δε διασπάται και μετεωρίζεται, πρέπει να κατανοούμε ότι δεν έχουμε ακόμη αφιερώσει τους εαυτούς μας ολοκληρωτικά στον Θεό, ούτε βρίσκεται στον νόμο του Κυρίου όλος ο σκοπός των πράξεών μας. Γι' αυτόν τον λόγο, στον βαθμό που εκπίπτουμε από τα έργα της δικαιοσύνης, στον ίδιο βαθμό δεν μπορούμε να παραμένουμε ενώπιον των οφθαλμών του Θεού. Διότι, όπως λέει, «δεν θα παραμείνουν οι παράνομοι μπροστά στα μάτια σου». Ωστόσο, αν και κειτόμαστε τραυματισμένοι, ας επικαλούμαστε τον Κύριο, ο οποίος δύναται να τοποθετήσει βάλσαμο και επιδέσμους στα συντρίμματά μας.

Διότι, όπως ακριβώς στα αναμμένα κάρβουνα, αν βάλεις κάτι εύοσμο, ελκύεις και συγκρατείς κοντά σου όσους πλησιάζουν, αν όμως βάλεις κάτι βαρύοσμο και δυσώδες, τους απωθείς και τους απομακρύνεις, έτσι συμβαίνει και με τη διάνοια. Αν μεν έχεις ιερή μελέτη και ζήλο, καθιστάς τον εαυτό σου άξιο της θείας επισκοπής, διότι αυτή είναι η οσμή ευωδίας την οποία οσφραίνεται ο Κύριος. Αν όμως τρέφεις μέσα σου λογισμούς πονηρούς, ρυπαρούς και γήινους, απομακρύνεσαι από τη θεία επισκοπή, καθιστώντας τον εαυτό σου, αλίμονο, άξιο της αποστροφής του Θεού! «Διότι δεν θα σταθούν οι παράνομοι μπροστά στα μάτια σου», λέει προς τον Θεό ο ψαλμωδός προφήτης. Εφόσον, λοιπόν, ο νόμος προστάζει, «να θυμάσαι πάντοτε τον Κύριο τον Θεό σου, και όταν κάθεσαι και όταν περπατάς, και όταν πλαγιάζεις και όταν σηκώνεσαι», και το Ευαγγέλιο λέει, «να ερευνάτε τις Γραφές» και σε αυτές θα βρείτε την αιώνια ζωή, και ο Απόστολος παραγγέλλει «να προσεύχεστε αδιαλείπτως», εκείνος που διατρίβει σε γήινους λογισμούς είναι οπωσδήποτε παράνομος. Και εκείνος που παραμένει σε πονηρούς και ρυπαρούς, πόσο μάλλον;

Αλλά, ω της συμφοράς! Διότι αυτό ακριβώς μπορεί να δει κανείς να παθαίνουμε κι εμείς τώρα. Διότι, αφού καθαριστήκαμε από τον Χριστό από την πρώτη εκείνη κατάρα, η οποία μας βάραινε σαν λέπρα, και μάλιστα πιο βλαβερή και πιο αποτρόπαιη από κάθε λέπρα, εφόσον η πάθηση περνούσε μαζί με το σώμα και στην ψυχή. Αφού λοιπόν καθαριστήκαμε από αυτήν μέσω του Χριστού και λάβαμε πάλι από Εκείνον την φύση μας καθαρή όπως ήταν εξ αρχής, δεν μένουμε προσκολλημένοι σε Αυτόν, προσφέροντάς Του δόξα με μια ενάρετη ζωή, αλλά πάλι απομακρυνόμαστε από Αυτόν με καταραμένα και παράνομα έργα, όπως ακριβώς λέει προς Αυτόν ο Δαβίδ, ότι «δεν θα σταθούν παράνομοι μπροστά στα μάτια σου». Γι' αυτό πάλι ο Κύριος, σπλαγχνιζόμενος τέτοιους ανθρώπους, και θρηνώντας τρόπον τινά τόσο εκείνους όσο και εμάς που ήρθαμε μετά από εκείνους και τους μοιάζουμε, όπως έλεγε στον Αδάμ, όταν εξέπεσε από εκείνη την θεία δόξα: «Αδάμ, πού είσαι;», έτσι και σε αυτούς αργότερα είπε: «Οι δε εννέα πού είναι; Δεν βρέθηκαν για να δώσουν δόξα στον Θεό, παρά μόνο αυτός ο αλλογενής;». Λέγοντας δε το «παρά μόνο αυτός ο αλλογενής», έδειξε την αχαριστία και την σκληροκαρδία του γένους των Ιουδαίων, και ότι από τη μια τα έθνη ήταν έτοιμα να επιστρέψουν, ενώ οι Ισραηλίτες ήταν εντελώς αμετανόητοι ως προς την σωτηρία.

«Εις το τέλος, υπέρ της κληρονομούσης». Ο λόγος αφορά την Εκκλησία, διότι αυτή κληρονομεί τα του Χριστού. Επειδή η συναγωγή (των Ιουδαίων) έχει αποκληρωθεί. Υπέρ αυτής λοιπόν (της Εκκλησίας) έγινε η προφητεία στο τέλος. «Τα ρήματα». Αυτά τα λόγια βοά η Εκκλησία προς τον Θεό· διότι δεν είχε ακόμη νυμφευθεί τον Χριστό. «Πρόσχες». Δηλαδή, μην προσέξεις επιφανειακά, για να μη με ονειδίσουν πάλι οι δαίμονες, αλλά πρόσεξε τη φωνή (της δέησής) μου, για να μάθουν ότι αυτός που με εξέλεξε είναι και Θεός και Βασιλεύς. «Ότι προς σε». Διότι, λέει η Εκκλησία, μέσω εμού και εντός εμού κάθε προσευχή προσφέρεται σε σένα, τον Θεό. «Το πρωί». Δηλαδή κατά την ανάσταση [διότι τον όρθρο έγινε η ανάσταση]· διότι τότε ενώθηκα μαζί σου, με τον Χριστό, λέει η Εκκλησία, τότε έριξες το βλέμμα σου και με ανακάλεσες. «Ότι ουχί Θεός». Δηλαδή, ως παντοδύναμος Θεός δεν με άφησες για πολύ να υφίσταμαι την ανομία των δαιμόνων. «Ουδέ παροικήσει — ου διαμενούσιν». Διότι ούτε οι πονηροί και ασεβείς και παράνομοι άνθρωποι μπορούν να μένουν με τον Θεό ή κοντά στον Θεό· επειδή ο Θεός είναι καθαρός, θέλει να λατρεύεται με καθαρότητα. «Εμίσησας». Τους Ιουδαίους προπαντός, οι οποίοι αμελούσαν τον νόμο και προσκυνούσαν είδωλα [και οπλίζονταν κατά του Θεού]. «Απολείς πάντας». Όλους μεν τους ψεύστες γενικά τους περιμένει η απώλεια, προπάντων όμως τους Ιουδαίους, οι οποίοι συκοφάντησαν τον Χριστό.

Εδώ υπαινίσσεται τα είδωλα· διότι σε αυτά χαίρονταν, καθώς και σε κάθε παρανομία και στα υπόλοιπα πονηρά έργα. Ούτε θα κατοικήσει κοντά σου όποιος πράττει την πονηριά. Δεν θα γίνει, λέει, φίλος σου, δεν θα βρεθεί πλησίον σου. Ούτε θα παραμείνουν οι παράνομοι μπροστά στα μάτια σου. Εδώ καταδεικνύει την αποστροφή του Θεού προς την πονηριά, διδάσκοντας εκείνους που βρίσκονται κοντά Του να προετοιμάζουν τους εαυτούς τους να γίνουν τέτοιοι, καθώς διαφορετικά δεν είναι δυνατόν να βρεθούν κοντά Του. Διότι, αν σε έναν ενάρετο άνθρωπο δεν θα μπορούσε κανείς να βρεθεί πλησίον του όταν διαφέρει από εκείνον στους τρόπους, πολύ περισσότερο δεν μπορεί σε Αυτόν. Διότι, αναφορικά με το αν μπορούν οι πονηροί να βρεθούν κοντά σε ενάρετους άνδρες, άκουσε τι λένε για τον δίκαιο: Μας είναι βαρύς ακόμη και να τον βλέπουμε. Έτσι και ο Ιωάννης, ενώ βρισκόταν στη φυλακή και δεν τον έβλεπαν, ενοχλούσε την Ηρωδιάδα· καίτοι η γυναίκα αυτή βρισκόταν τόσο μακριά του· και μετά τον θάνατό του, συντάραξε τότε και τη συνείδηση εκείνου του τυράννου. Ας μη νομίζει, λοιπόν, κανείς από όσους ζουν ενάρετα ότι πάσχει κάτι το φοβερό, ακόμη κι αν δέχεται τις επιβουλές των πονηρών. Διότι αυτοί που πραγματικά κακοπαθούν είναι εκείνοι που πράττουν το κακό. Εμίσησας όλους όσοι εργάζονται την ανομία, θα εξολοθρεύσεις όλους όσοι λαλούν το ψεύδος. Άνδρα αιμοχαρή και δόλιο βδελύσσεται ο Κύριος. Αυτά λέγονται, όχι μόνο για να τα ακούμε, αλλά για να διαπαιδαγωγούμαστε ακούγοντάς τα συνεχώς, ώστε να εναρμονιζόμαστε με τους τρόπους του Νυμφίου και να βρεθούμε πλησίον Του.

«Και εκείνοι που τον είδαν θα πουν: Πού είναι;» «Οργή θα επιπέσει στους αμαρτωλούς, και τότε θα γνωρίσουν πού βρίσκεται η ύλη τους.» «Εκείνοι που σπέρνουν άτοπες πράξεις, θα θερίσουν οδύνες. Από το πρόσταγμα του Κυρίου θα εξολοθρευθούν, και από την πνοή της οργής του θα αφανιστούν.» «Ποιος στάθηκε σταθερός μπροστά στο πρόσωπο του ασεβούς; Το φως των ασεβών θα σβήσει.» «Τα πρόσωπα των ασεβών θα γεμίσουν με ατιμία.» «Όλη η ζωή του ασεβούς περνά μέσα σε αγωνία· όταν νομίζει ότι ειρηνεύει, θα έρθει η καταστροφή του.» «Η ελπίδα του ασεβούς θα χαθεί· διότι το σπίτι του θα μείνει ακατοίκητο. Και η σκηνή του θα μεταβληθεί σε ιστό αράχνης.» «Ημέρα οργής θα επέλθει σε αυτόν.» «Το λυχνάρι των ασεβών θα σβήσει. Θα έρθει σε αυτούς η καταστροφή, και θα γίνουν σαν το άχυρο μπροστά στον άνεμο.» «Τα μάτια των ασεβών θα λιώσουν. Διότι η ελπίδα τους είναι η απώλεια.» «Εκείνος που αγαπά την αδικία, μισεί τη δική του ψυχή.» «Οι αμαρτίες ελαττώνουν τις φυλές.» «Οι παρανομίες αιχμαλωτίζουν τον άνθρωπο, και ο καθένας σφίγγεται με τα δεσμά των δικών του αμαρτιών.» «Δεν θα κατοικήσει μαζί σου αυτός που πονηρεύεται, ούτε θα παραμείνουν.» «Θα λάβει τέλος, λοιπόν, η πονηρία των αμαρτωλών, και εσύ θα κατευθύνεις.» «Σύντριψε τον βραχίονα του αμαρτωλού και του πονηρού.» «Η ανάμνησή του χάθηκε με πάταγο.» «Θα βρέξει πάνω στους αμαρτωλούς παγίδες, φωτιά και θειάφι.» «Πολλές είναι οι μάστιγες του αμαρτωλού» «Το δε πρόσωπο του Κυρίου στρέφεται εναντίον εκείνων που πράττουν το κακό, για να τους εξολοθρεύσει.» «Ο θάνατος των αμαρτωλών είναι κακός, και εκείνοι που μισούν τον δίκαιο.» «

Διότι, καθώς επιθυμεί καθημερινά να αφιερώνεται στον Θεό, δεν αρκείται μόνο στους πρωινούς ύμνους, αλλά και από την πρώτη ώρα της ημέρας, έχοντας την αίσθηση ότι στέκεται ενώπιον του Θεού, λέγει με σεβασμό: «Το πρωί εισάκουσε τη φωνή μου, το πρωί θα παραστώ ενώπιόν σου και θα με επιβλέψεις». Εγώ βέβαια, λέγει, νωρίς το πρωί όσο είναι δυνατόν παραστάθηκα σε εσένα, αλλά το να με επιβλέψεις με το ιλαρό σου βλέμμα εναπόκειται στους δικούς σου οικτιρμούς. «Διότι δεν είσαι Θεός που θέλει την ανομία», όπως οι θεοί των εθνών που θέλουν την ανομία, επειδή είναι άνομοι. «Δεν θα κατοικήσει μαζί σου ο πονηρός» σε εσένα που είσαι φύσει αγαθός, «ούτε θα παραμείνουν παράνομοι απέναντι από τα μάτια σου» εσένα που εισάγεις σωτήριους νόμους στον κόσμο. «Εμίσησας όλους όσους εργάζονται την ανομία», ως υπέρτατα δίκαιος, «θα εξολοθρεύσεις όλους όσους λαλούν το ψεύδος», είτε κατά των δογμάτων της ευσέβειας είτε αυτούς που ψεύδονται κατά του πλησίον. «Άνδρα αιμάτων και δόλιο», τον αιμοχαρή και σκαιό, «βδελύσσεται ο Κύριος». «Εγώ όμως, με το πλήθος του ελέους σου θα εισέλθω στον οίκο σου, θα προσκυνήσω προς τον άγιό σου ναό με φόβο προς εσένα». Διότι, παραμένοντας καθαρός από τα προαναφερθέντα ατοπήματα, θα εισέλθω για να προσκυνήσω με φόβο στον ναό σου και θα παρακαλέσω. «Κύριε, οδήγησέ με στη δικαιοσύνη σου», για να μην παρεκκλίνω προς παράνομες οδούς· «εξαιτίας των εχθρών μου κατεύθυνε ενώπιόν σου την οδό μου», για να μην καυχηθούν εναντίον μου, ότι τάχα εξομοιώθηκα με αυτούς. «

Και «καθένας που πράττει την αμαρτία είναι δούλος της αμαρτίας». Καλή μεν η πίστη και αμόλυντη, αλλά χρειάζεται οπωσδήποτε να αναδειχθούν καλοί και άμεμπτοι οι εργάτες της, είτε μέσω της μετάνοιας, είτε μέσω της αγαθοεργίας από νεαρή ηλικία. Και όπως ακριβώς έχουμε πολλές και αναντίρρητες μαρτυρίες περί της ένσαρκης οικονομίας και πιστεύουμε ότι έτσι έχουν τα πράγματα, έτσι και για τους αμαρτωλούς και τους δικαίους έχουμε πάρα πολλές. «Εξολόθρευσας», λέει ο Δαβίδ, «καθέναν που πορνεύει απομακρυνόμενος από εσένα» και «όπως λιώνει το κερί μπροστά στη φωτιά, έτσι θα αφανιστούν οι αμαρτωλοί από το πρόσωπο του Θεού» και «μίσησας όλους όσους εργάζονται την ανομία» και «άνθρωπο αιμοβόρο και δόλιο βδελύσσεται ο Κύριος». Και αυτά μεν λέει ο θείος Δαβίδ, καθώς και πάρα πολλά άλλα παρόμοια. Τι λέει όμως ο Σειράχ; «Δεν έχει ανάγκη», λέει, «από αμαρτωλό άνθρωπο, διότι κάθε βδέλυγμα το μίσησε ο Κύριος» και «μην πεις: Η ευσπλαχνία του Θεού είναι μεγάλη, θα συγχωρήσει το πλήθος των αμαρτιών μου. Διότι κοντά Του υπάρχει έλεος και οργή, και πάνω στους αμαρτωλούς θα αναπαυθεί ο θυμός Του» και «όσο μεγάλο είναι το έλεός Του, τόσο μεγάλος είναι και ο έλεγχός Του, διότι θα κρίνει τον άνθρωπο σύμφωνα με τα έργα του» και «ο καθένας θα βρει σύμφωνα με τα έργα του». Και ο θείος Ιεζεκιήλ λέει: «Θα σας κρίνω τον καθέναν σας σύμφωνα με τους δρόμους σας, λέει ο Κύριος». Ακόμη και ο Ησαΐας συμφωνεί με αυτά: «Αλίμονο στον άνομο αμαρτωλό», λέει, «γιατί πονηρά πράγματα θα του συμβούν, σύμφωνα με τα έργα των χεριών του».