Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 50:1

Εις το τέλος· Ψαλμός ωδής του Δαβίδ, 50ός. Όταν ήλθε προς αυτόν ο προφήτης Νάθαν, αφού εκείνος είχε συνευρεθεί με τη Βηρσαβεέ. Υπόθεση. Ψάλλει αυτόν τον ψαλμό, ο οποίος περιέχει την εξομολόγηση δύο εγκλημάτων, της δολοφονίας του Ουρία και της μοιχείας με τη Βηρσαβεέ. [Υποδεικνύει επίσης σε όλους τους ανθρώπους τη μετάνοια ως οδό σωτηρίας, σαν ένα είδος τέχνης για τη διαρκή νίκη κατά του εχθρού. Διότι όποιος την εξασκεί πάντοτε και την κατορθώνει, γίνεται παντοτινός νικητής εναντίον εκείνου που διαρκώς παλεύει εναντίον του. Εισάγει δε και την απολύτρωση μέσω του βαπτίσματος, λέγοντας: «Θα με ραντίσεις». Επιπλέον, διδάσκει ότι του έχει διαφυλαχθεί το χάρισμα της προφητείας. Διότι δεν το ζητά ως στερημένος από αυτό, αλλά ικετεύει να μην του αφαιρεθεί, λέγοντας: «Μην αφαιρέσεις».] Εισάγει επίσης την προφητεία για την καθολική λύτρωση από τα αμαρτήματα που πρόκειται να πραγματοποιηθεί μέσω του αγίου βαπτίσματος, καθώς και τη διδασκαλία της εν Πνεύματι λατρείας.

Εις το τέλος. Ψαλμός του Δαβίδ. Όταν ήλθε προς αυτόν ο προφήτης Νάθαν, αφού είχε εισέλθει προς τη Βηρσαβεέ, τη γυναίκα του Ουρία. Όταν ο Δαβίδ διέπραξε την αμαρτία και την ανομία, αποστέλλεται προς αυτόν ο προφήτης Νάθαν, όνομα το οποίο ερμηνεύεται ως «δόση». Διότι ο Θεός γνώριζε ότι θα δοθεί άφεση στον προφήτη, ο οποίος είχε πέσει (με την πτώση του) στο φρέαρ της πλάνης. Διότι Βηρσαβεέ ερμηνεύεται «φρέαρ». Επειδή ο Δαβίδ έγινε τύπος για όλους όσους μετανοούν, γράφοντας ψαλμό εξομολογήσεως. «Ελέησόν με»: Έχω ανάγκη από μεγάλο έλεος, λέγει ο Δαβίδ, διότι μεγάλη υπήρξε η αμαρτία μου. «Και κατά το πλήθος»: Έχω ανάγκη από πολλούς οικτιρμούς για το τραύμα της αμαρτίας, διότι έγινε υπέρογκο και βαρύ. Εάν λοιπόν θεραπεύσεις το τραύμα, αφαίρεσε (παράβλεψε) και την ουλή, για να μην έχει (να μην έχω) ψεγάδι. «Επί πλείον»: Διότι, εάν δεν με πλύνεις εσύ από την παρανομία μου, δεν υπάρχει άλλος που να δύναται να με πλύνει από αυτήν. Υπαινίσσεται δε και το βάπτισμα. «Και από της αμαρτίας»: Τουτέστιν, εάν συγχωρείς την ανομία, συγχώρησε και την αμαρτία, και εκεί μεν τότε με τα δάκρυα, εδώ δε μετέπειτα με τα ύδατα του βαπτίσματος. «Ότι την ανομίαν»: Διότι γνωρίζω πώς έπραξα την ανομία (αμαρτία)· γι' αυτό αιτούμαι τη συγχώρηση. «Και η αμαρτία»: Διότι όχι μόνο έπραξα το κακό, αλλά και καρπός βλάστησε από αυτήν για μένα, τον οποίο βλέποντας πάντοτε συνταράσσομαι.

ΨΑΛΜΟΣ Ν'. «Εις το τέλος, ψαλμός του Δαβίδ, όταν ήλθε σε αυτόν ο Νάθαν ο προφήτης, αφότου είχε εισέλθει στη Βηρσαβεέ.» Το βιβλίο των Βασιλειών περιέχει την ιστορία αυτή με μεγαλύτερη σαφήνεια. Διότι, όταν ο Δαβίδ είδε τότε από το δώμα τη Βηρσαβεέ, η οποία ήταν γυναίκα του Ουρία του Χετταίου, να λούζεται, την ερωτεύτηκε και, αφού την κάλεσε, συνευρέθηκε μαζί της.

Ποιος λοιπόν είναι ο ψαλμός και ποια είναι η επιγραφή του ψαλμού; Ας ακούσουμε με προσοχή. Εις το τέλος, ψαλμός του Δαβίδ. [Σαφώς μας δίδαξε η επιγραφή του ψαλμού το θέμα του· και τα ίδια τα λόγια του ψαλμού είναι ικανά να μας διδάξουν το βάθος του νοήματος. Πρέπει βέβαια να γνωρίζουμε ότι ο ψαλμός περιέχει και προφητεία μελλοντικών γεγονότων· γι' αυτό και φέρει την επιγραφή «Εις το τέλος», καθώς η φράση αυτή δηλώνει ότι η προφητεία θα εκπληρωθεί. Αλλά ας μην αμφιβάλλει κανείς για το αν κατά την περίοδο της μετάνοιάς του ο μέγας Δαβίδ είχε αξιωθεί της προφητικής χάριτος. Διότι αυτό μπορεί κανείς να το κατανοήσει και μέσα από τους άλλους ψαλμούς, μέσω των οποίων έκανε την εξομολόγησή του.] Διότι και σε άλλους ψαλμούς, αλλά βεβαίως και στον προκείμενο ψαλμό, ρητώς μας δίδαξε ότι δεν είχε στερηθεί τη χάρη του Πνεύματος. Διότι λέει: «Το Πνεύμα σου το αγαθό μην το αφαιρέσεις από εμένα». [Διότι δεν ζήτησε να του δοθεί η χάρη, αλλά ικέτευσε να μην του αφαιρεθεί αυτή. Φωτιζόμενος, λοιπόν, από αυτό και προβλέποντας ότι και ο λαός του οποίου βασίλευε θα υποπέσει σε παρανομίες, και ότι θα υποστεί τις συνέπειες για αυτές, και ότι θα αιχμαλωτιστεί και θα γίνει εξόριστος στη Βαβυλώνα, συνέγραψε τον ψαλμό, θεραπεύοντας αφενός τα δικά του τραύματα, και ετοιμάζοντας αφετέρου κατάλληλο φάρμακο για τον λαό.]

Δώστε την απόλυτη προσοχή σας στον λόγο μου. Διότι η διήγησή μας δεν αφορά τυχαία ζητήματα. «Ψαλμός του Δαβίδ, όταν ήλθε σε αυτόν ο προφήτης Νάθαν, αφού είχε συνευρεθεί με τη Βηρσαβεέ, τη γυναίκα του Ουρία». Αυτή είναι η επιγραφή. Ας μάθουμε λοιπόν ποιος είναι ο Νάθαν και ποια η Βηρσαβεέ. Ποια είναι άραγε η γυναίκα του Ουρία; Και πότε πήγε σε αυτήν ο προφήτης; Και για ποιον λόγο έγραψε αυτόν τον ψαλμό; Διότι δεν αναφέρονται όλοι οι ψαλμοί στον Δαβίδ. Επειδή όλοι μεν έχουν ειπωθεί από αυτόν, αλλά δεν αναφέρονται όλοι σε αυτόν.

Είδες πώς έλυσε ο Θεός την καταδίκη του προφήτη; Ομολόγησε εσύ πρώτος τις ανομίες σου, για να δικαιωθείς. Αλλά ας αναδράμουμε στην αρχή. Ψαλμός του Δαβίδ, όταν εισήλθε προς αυτόν ο προφήτης Νάθαν. Εδώ φανερώνεται η ευγνωμοσύνη του και η συγχώρησή του. Δες λοιπόν, έμαθες πώς θεραπεύθηκε και ποιο φάρμακο δέχθηκε. Όταν δε ο Θεός δικαιώνει, ποιος κατακρίνει; Διότι δεν είπε, «Εγώ συγχωρώ», αλλά, «ο Κύριος αφαίρεσε το αμάρτημά σου». Έτεμε το έλκος, θεράπευσε το τραύμα.

Ψαλμός 50ός. Ψαλμός του Δαβίδ, όταν εισήλθε προς αυτόν ο προφήτης Νάθαν, αφού εκείνος είχε εισέλθει προς τη Βηρσαβεέ, τη σύζυγο του Ουρία. Δηλώνει ξεκάθαρα ότι, εξαιτίας της μοιχείας που διέπραξε με τη Βηρσαβεέ του Ουρία, συνέταξε αυτόν τον ψαλμό, αφού ελέγχθηκε από τον προφήτη Νάθαν και είπε το: «Αμάρτησα στον Κύριό μου». «Ελέησέ με, Θεέ, κατά το μέγα έλεός σου και κατά το πλήθος των οικτιρμών σου εξάλειψε το ανόμημά μου».