Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 50:20

Αγάθυνε, Κύριε, με την ευδοκία σου τη Σιών. Εδώ με τον όρο Σιών εννοεί την Εκκλησία. Διότι, όταν ευδόκησε ο Θεός και Πατέρας να ανακεφαλαιώσει τα πάντα στον Υιό του, τότε έδωσε και τις αγαθές υποσχέσεις του στην Εκκλησία του. Και ας οικοδομηθούν τα τείχη της Ιερουσαλήμ. Τείχη της Ιερουσαλήμ ονομάζει τους αγίους ιερουργούς, οι οποίοι περιφράσσουν την Εκκλησία του.

Τότε θα ευαρεστηθείς με θυσία δικαιοσύνης. Όταν, λέει, ευεργετήσεις τη Σιών και οικοδομηθούν τα τείχη της Ιερουσαλήμ, τότε ακριβώς θα προσφερθούν θυσίες, όχι αυτές που γίνονται με αίματα, αλλά της δικαιοσύνης, δηλαδή της αινέσεως. Με την αναφορά και τα ολοκαυτώματα, υποδηλώνει και πάλι αυτά της δικαιοσύνης και της αναίμακτης θυσίας. Τότε θα προσφέρουν στο θυσιαστήριό σου μόσχους. Και αυτούς της δικαιοσύνης, ώστε να είναι τα πάντα της δικαιοσύνης: θυσίες, αναφορές δικαιοσύνης, ολοκαυτώματα δικαιοσύνης, μόσχοι δικαιοσύνης.

Γι' αυτόν τον λόγο και στον πεντηκοστό ψαλμό παρακαλεί τον Κύριο να οικοδομηθούν τα τείχη της Ιερουσαλήμ.

Επομένως, ως θυσία στον Θεό και ως αφιέρωση πνευματικής ευωδίας θα μπορούσε πολύ εύλογα να είναι ένα συντετριμμένο πνεύμα, δηλαδή μια ψυχή τρυφερή και υποταγμένη στους θείους λόγους. <Αγάθυνον, Κύριε, εν τη ευδοκία σου την Σιών.> (A f. 292 b. Κυρίλλου και Ευσεβίου.) Κατά δε την αναγωγική ερμηνεία, όταν, λέει, αγαθύνεις τη Σιών, δηλαδή την Εκκλησία, ευδοκώντας να ανακεφαλαιώσεις τα πάντα εν τω Υιώ, και όταν οικοδομηθούν τα τείχη της Εκκλησίας, τα οποία είναι οι ιερουργοί και οι μυσταγωγοί που την περιφράσσουν, τότε και θα αναφερθούν θυσίες όχι δι' αιμάτων, αλλά αυτές της δικαιοσύνης, δηλαδή της αινέσεως. Ομοίως και η αναφορά και τα ολοκαυτώματα, και αυτά αποτελούν δικαιοσύνη. <Τότε ανοίσουσιν επί το θυσιαστήριόν σου μόσχους.> (A f. 292 b, B f. 203, K f. 100 b.) Ο μόσχος είναι ζώο ιερό σύμφωνα και με τον νόμο· διότι προσφέρεται ως θυσία ως κάτι καθαρό, μεγαλύτερο μάλιστα και από την αίγα και από το πρόβατο. Λόγω του μεγέθους του σώματός του αποτελεί και αυτός τύπο της τελειότατης θυσίας και της ευωδίας που φτάνει στην κορύφωσή της, της νοητής προφανώς. Διότι ο όγκος του σώματος θα αποτελούσε εικόνα της πνευματικής ποσότητας που νοείται ως προς τις αρετές. «Θα αναφέρουν λοιπόν, λέει, μόσχους στο θυσιαστήριό σου», δηλαδή τελειότατες θυσίες. Ή ίσως εδώ ονομάζει αινιγματικά μόσχους τους ηγέτες των λαών, εξαιτίας της πνευματικής και νοητής τους ευανδρίας, των οποίων ο βίος είναι επίσης ιερός.

«Τότε θα ευδοκήσεις θυσία δικαιοσύνης, αναφορά και ολοκαυτώματα». Αλλά απέναντι σε αυτά θα μπορούσε κάποιος να αναρωτηθεί: πώς, ενώ προηγουμένως είπε «Διότι, εάν ήθελες θυσία, θα την προσέφερα», τώρα λέγει «Τότε θα ευδοκήσεις θυσία», ωσάν ο Θεός να πρόκειται να δεχθεί θυσία μετά την ανοικοδόμηση της πόλεως; Αλλά δεν μίλησε απλώς για θυσία, αλλά για θυσία δικαιοσύνης. Διότι, όταν θα δείξεις την ευαρέσκειά σου στη Σιών και ανοικοδομηθούν τα τείχη της Ιερουσαλήμ, τέτοιου είδους θυσία θα σου προσφερθεί. Επειδή το θεοσεβές πολίτευμα αποτελεί εικόνα της επουράνιας πόλεως του Θεού· γι' αυτό και η Εκκλησία του Θεού είναι ομώνυμή της, και ως τείχη της εννοεί τους αγγέλους που την περιφρουρούν, ή ακόμη και τους ιερωμένους που προμαχούν υπέρ αυτής. Ο Σύμμαχος, εξάλλου, αντί του ρήματος «ευδοκήσεις», μετέφρασε «θα αποδεχθείς» (προσδέξῃ). Και η αναφορά και τα ολοκαυτώματα, πρέπει να νοηθούν ως έργα δικαιοσύνης, όπως επιπροσθέτως και οι μόσχοι.

Λύτρωσέ με, για να μη μολύνω πλέον τα χέρια μου στο αίμα, όπως στην περίπτωση του Ουρία. Θα αγαλλιάσει. Διότι, αφού καθαρίστηκε, άρχισε να λαλεί τα μεγαλεία του Θεού ως προφήτης. Κύριε, τα χείλη μου. Διότι, αφού καθαρίστηκαν τα χείλη διά της μετανοίας (με τη μετάνοια), δύνανται και πάλι να φθέγγονται τα της προφητείας. Διότι εάν ήθελες. Αλλά δεν ευαρεστείσαι πλέον στις νομικές θυσίες. Ολοκαυτώματα. Διότι με την αναίμακτη θυσία, αυτήν της προσευχής, θεραπεύεσαι (αναπαύεσαι) και με εκείνην της ταπεινώσεως. Θυσία στον Θεό. Διότι ενώπιον του Θεού η ταπείνωση είναι εκλεκτή, καθώς λέει ο Ίδιος: μακάριοι οι πτωχοί τω πνεύματι. Καρδιά συντετριμμένη. Διότι ούτε ο πλούτος ούτε η εξουσία ούτε η περιουσία δυσωπούν τον Θεό, όσο η καρδιά η ταπεινή (καθαρή). Αγάθυνον. Της νέας Ιερουσαλήμ, η οποία είναι η Εκκλησία, στην οποία ας ευδοκήσεις να στηριχθούν τα τείχη, δηλαδή να πληθύνουν οι πιστοί, οι οποίοι είναι τα τείχη. Τότε θα ευδοκήσεις. [Τότε. Πότε; Όταν πληθυνθεί η πίστη και πλεονάσει η χάρη, τότε το θέλημα του Θεού ας γίνει (θα γίνει).] Αναφορά. Διότι τότε με το πυρ του Αγίου Πνεύματος σφραγίζονται οι πιστοί, αναφέροντας (προσφέροντας) τους εαυτούς τους στον Άγιο Θεό. Τότε θα προσφέρουν. Αυτούς που αναγεννώνται διά του βαπτίσματος, ως απαλά μοσχάρια, προσφέροντας στη μυστική τράπεζα.

Ως ευδοκία προσαγορεύει τη σάρκωση του Μονογενούς. Αυτό καθίσταται φανερό από όσα έγραφε ο Παύλος προς τους Εφεσίους· λέγει δε τα εξής: Γνωρίζοντας σε εμάς το μυστήριο του θελήματός του και την ευδοκία του την οποία προκαθόρισε μέσω αυτού για την οικονομία του πληρώματος των καιρών. Μέσω αυτής, λοιπόν, η Σιών ευεργετείται, εξαιτίας του μυστηρίου του θείου δείπνου που τελέστηκε σε αυτήν, καθώς και πολλών άλλων θαυμάτων που έλαβαν χώρα και προήλθαν από αυτήν.

Αγάθυνε, Κύριε, με την ευδοκία σου τη Σιών, και ας οικοδομηθούν τα τείχη της Ιερουσαλήμ. Τότε θα ευαρεστηθείς σε θυσία δικαιοσύνης, σε αναφορά και ολοκαυτώματα· τότε θα προσφέρουν στο θυσιαστήριό σου μόσχους. [Σαφέστερα από αυτά τα λόγια διδαχθήκαμε ότι ο ψαλμός είναι πλήρης προφητείας. Διότι σε εκείνους που ήταν αναγκασμένοι να κατοικούν στη Βαβυλώνα και ποθούσαν την απαλλαγή από τη δουλεία, αρμόζουν αυτά τα λόγια.

Έπειτα μεταφέρει τον λόγο του σχετικά με την πόλη του, ικετεύοντας τον Κύριο λέγοντας: «Αγάθυνε, Κύριε, με την ευδοκία σου τη Σιών και ας οικοδομηθούν τα τείχη της Ιερουσαλήμ». Και όταν ευδοκήσεις να γίνει αυτό, «τότε» εσύ μεν «θα ευδοκήσεις θυσία δικαιοσύνης», ενώ εκείνοι που προσφέρουν θυσία δικαιοσύνης, όντας σε απορία, θα επιλέξουν και πάλι να σε λατρεύσουν με προσφορές και ολοκαυτώματα, εσένα που πριν από λίγο δεν τα αποδέχθηκες από εμένα. Θα ανεχθείς και πάλι να τις αποδεχθείς, προνοώντας για τη σωτηρία εκείνων που προσφέρουν θυσίες, ώστε να μην αυτομολήσουν ξανά σε αντίθετες θυσίες, και θα τους επιτρέψεις να «προσφέρουν στο θυσιαστήριό σου μόσχους», οι οποίοι αποτελούν τύπους και προεικονίσεις του νέου θυσιαστηρίου και του σιτευτού μόσχου.

Διότι, αν και έπονται χρονικά της αμαρτίας και της μεταμέλειας του Δαβίδ, ωστόσο δεν υστερούν ως προς την προφητική γνώση του Δαβίδ. Επειδή και ο ίδιος ο ψαλμός δεν αποτυπώνει λιγότερο τη μετάνοια και την εξομολόγηση του Δαβίδ, καθώς και το έλεος για τα παραπτώματά του, από όσο προαναγγέλλει την αιχμαλωσία του Ισραήλ σε μεταγενέστερους χρόνους, και προφητεύει ότι αυτοί θα αξιωθούν έλεος και φιλανθρωπία, μέσω της διατύπωσης και της μορφής ενός ικέτη. Και με προφητική διάγνωση προλέγει ότι θα ακουστεί αγαλλίαση και ευφροσύνη, και θα αγαλλιάσουν τα ταπεινωμένα οστά και θα υπάρξει στήριξη με πνεύμα ηγεμονικό, και ότι η Σιών θα ευεργετηθεί με θεία ευδοκία, και θα ανοικοδομηθούν τα λεηλατημένα και ερειπωμένα τείχη της Ιερουσαλήμ. Εφόσον λοιπόν τα λόγια του Δαβίδ, αντί να διαμορφώνονται από την υπερβολή των ρητορικών τρόπων, συνδέονται ευθέως μεταξύ τους, τίποτα, όπως ελέχθη, δεν εμφανίζεται να αντιτίθεται στην ορθότητα και στο νόημα των προφητικών λογίων. Διότι επικαλούνται το άνωθεν έλεος και την ευμένεια, μέσα από τα οποία διαλάμπει περισσότερο η δικαιοσύνη και η αλήθεια του Θεού. Έτσι, λοιπόν, είναι ευκολότερο και αβίαστο να κατανοήσει κανείς πώς το αμφισβητούμενο ζήτημα διασαφηνίστηκε μέσω της συγγενούς ιερολογίας και δεν νόθευσε την προφητική θεογνωσία και αρετή, ούτε προκαλεί κάποιον δισταγμό στους λογισμούς και καμία αντίληψη ξένη προς τη θεοπρέπεια.