Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 51:1

Εις το τέλος, ψαλμός συνέσεως του Δαβίδ, 51ος. Όταν ήλθε ο Δωήκ ο Ιδουμαίος και ανήγγειλε στον Σαούλ και του είπε: Ο Δαβίδ ήλθε στον οίκο του Αχιμέλεχ. Ο μεν 33ος ψαλμός ελέχθη από τον Δαβίδ, όταν αλλοίωσε το πρόσωπό του ενώπιον του Αβιμέλεχ, ο οποίος τον απέλυσε και εκείνος απήλθε. Αυτός δε ο ψαλμός θα μπορούσε να είναι ιστορικά ακόλουθος εκείνου. Διότι λέγει η Γραφή των Βασιλειών: «Και εκεί βρισκόταν ένας από τους υπηρέτες του Σαούλ, την ημέρα εκείνη». Επισημαίνεται δε ο χρόνος κατά τον οποίο ήλθε ο Δαβίδ στον οίκο του Αβιμέλεχ και έφαγε τους άρτους της προθέσεως, αφού τους έλαβε από τον αρχιερέα. Διότι ακριβώς εκείνη τη στιγμή, έχοντας φθάσει ο Δωήκ ο Σύρος, ο οποίος έβοσκε τα μουλάρια του Σαούλ, πήγε στον Σαούλ και είπε: Είδα τον γιο του Ιεσσαί να έρχεται στη Νοβ προς τον Αβιμέλεχ, τον γιο του Αχιτώβ τον ιερέα, και όλους τους γιους του πατέρα του· και συμβουλεύτηκε τον Θεό για λογαριασμό του, και του έδωσε τρόφιμα. Και απέστειλε ο βασιλιάς να καλέσουν τον Αβιμέλεχ τον ιερέα, και όλους τους γιους του πατέρα του, τους ιερείς του Κυρίου που βρίσκονταν στη Νοβ, και παρουσιάστηκαν όλοι στον βασιλιά. Τότε, κατόπιν προσταγής του Σαούλ, αυτός ο ίδιος ο Δωήκ θανάτωσε τους ιερείς του Κυρίου, τριακόσιους πέντε άνδρες που φορούσαν εφούδ, και τη Νοβ, την πόλη των ιερέων, την πάταξε με την κόψη της ρομφαίας, από άνδρα έως γυναίκα, από νήπιο έως θηλάζον βρέφος, όπως επίσης μοσχάρια, γαϊδούρια και πρόβατα.

Στη συνέχεια, το ιστορικό βιβλίο της Γραφής αναφέρει ότι ο Δαβίδ πηγαίνει στη Νοβά προς τον ιερέα Αχιμέλεχ· ενώ το βιβλίο των Ψαλμών μνημονεύει αυτήν την πράξη στον λγ΄ ψαλμό. Και πάλι, το βιβλίο των Βασιλειών αναφέρει: «Και αναχώρησε ο Δαβίδ από εκεί, και έρχεται, και διασώθηκε στο σπήλαιο Οδολλάμ»· ενώ το βιβλίο των Ψαλμών μνημονεύει αυτήν την ακολουθία στον νστ΄ ψαλμό. Και πάλι, μετά από αυτά, το βιβλίο των Βασιλειών κάνει μνεία του Δωήκ, πώς δηλαδή διέβαλε στον Σαούλ τον ιερέα Αχιμέλεχ· ενώ το βιβλίο των Ψαλμών, στον να΄ ψαλμό, επισημαίνει αυτήν τη χρονική στιγμή.

Διότι αυτό μεν έγινε στις αρχές της τυραννίας του Σαούλ, εκείνο δε συνέβη λίγο πριν από το τέλος της βασιλείας του Δαβίδ. Στον πνευματικό λόγο, όμως, δεν έχει σημασία η χρονική και σαρκική τάξη των πραγμάτων. Διότι, τι τόσο με ωφελεί να μάθω πρώτα τα σχετικά με τον Ιδουμαίο και έπειτα να διδαχθώ τα σχετικά με τη Βηρσαβεέ; Ποια αρετή πηγάζει από αυτό; Ποια ανάβαση προς το καλύτερο; Ποια διδασκαλία που να γεννά την επιθυμία των υψηλών; Εάν, αντιθέτως, αφού μάθω τα μυστήρια που περιέχονται στον πεντηκοστό ψαλμό, όσα δηλαδή ως βαθύτερο νόημα κρύβει ο λόγος, και μαζί με αυτόν διδαχθώ το φάρμακο που μας έχει δοθεί για την κατάλυση του αντιπάλου –εννοώ το φάρμακο της μετανοίας–, ώστε μέσω αυτού να εθίζομαι και να γυμνάζομαι διαρκώς στη νίκη κατά του εχθρού, παρατήρησε πώς προχωρώ ομαλά στη διαδοχική άνοδο, κατακτώντας τη μία νίκη μετά την άλλη. Θα σου αναγνώσω δε την ακολουθία της ιστορικής επιγραφής, η οποία έχει ως εξής: «Εις το τέλος, της συνέσεως, του Δαβίδ, όταν ήλθε ο Δωήκ ο Ιδουμαίος και ανήγγειλε στον Σαούλ και του είπε: Ήλθε ο Δαβίδ στον οίκο του Αβιμέλεχ». Μέσω αυτών διδάσκομαι ότι τούτο οδηγεί στο τέλος της νίκης, όταν η σύνεση καθοδηγεί τον βίο, καθ' ομοίωση του μεγάλου Δαβίδ.

Όταν, λοιπόν, εκείνος ο αλλόφυλος, τον οποίο έχουμε κατανοήσει, γίνει μηνυτής στον τύραννο για την παραμονή μας κοντά στον ιερέα, και έπειτα εμείς αυτόν που καυχιέται για την κακία του και έχει αποκτήσει τη δύναμή του μέσα στην ανομία, τον καθαιρέσουμε από την εξουσία του με τη θεία συμμαχία και τον ξεριζώσουμε σύρριζα από τη γη των ζώντων, αφού γίνουμε σαν ελιά που αγάλλεται και είναι κατάφορτη από το πλήθος των καρπών της, και, αφού ενδυναμωθούμε μέσω της ελπίδας στον Θεό, χορέψουμε τα επινίκια εναντίον του ηττημένου· τότε εύλογα ανεβαίνουμε στα υψηλότερα, πραγματικά σύμφωνα με τη φωνή στο Άσμα, υπερπηδώντας τα όρη και αναπηδώντας πάνω στους λόφους.

Εις το τέλος· συνέσεως του Δαυίδ. Στη φράση «όταν ήλθε», η προφητεία αναφέρεται (ελέγχει) στον διάβολο. Διότι το όνομα Δωήκ ερμηνεύεται ως σάλος. Και ποιος κλονίζει τα καλώς ιστάμενα παρά ο διάβολος; Η λέξη Ιδουμαία πάλι ερμηνεύεται ως εκλείπουσα· και ο διάβολος εξέλιπε από κάθε εξουσία.