Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 51:11

Οι θείες Γραφές ονομάζουν τον Κύριο έλεος του Θεού, επειδή μέσω αυτού δόθηκε σε εμάς το έλεος· διότι ανακεφαλαίωσε τα πάντα μέσα στον εαυτό του και τα αναστοιχείωσε. «Και θα προσμένω το όνομά σου, διότι είναι αγαθό ενώπιον των οσίων σου». Στο όνομά σου, λέει, είθε να έχω πεποίθηση, και αυτήν θα την εξαγγείλω ενώπιον όλων των αγίων σου. Διότι αυτό το γεγονός θα είναι για εμένα ωφέλιμο και αγαθό.

Διότι το τέλος εκείνου που είναι δυνατός στην κακία, φανέρωνε γι' αυτόν ξερίζωμα και αφανισμό. Επειδή έπρεπε η ρίζα που φέρει πικρούς καρπούς να αποκοπεί από τον σοφό γεωργό των όλων. Εκείνος όμως που είναι σαν κατάκαρπη ελιά στον οίκο του Θεού, ήλπισε στο έλεος του Θεού στον αιώνα και στον αιώνα του αιώνος, ποριζόμενος αθανασία και αιώνια ζωή από την αγαθή ελπίδα, από την οποία ποτέ δεν θα εκπέσει· διότι η ελπίδα, κατά τον Απόστολο, δεν καταισχύνει. Έπειτα, αφού διαμόρφωσε μέσα του αγαθές ελπίδες για αγαθούς καρπούς, αποδίδει την αιτία στον χορηγό όλων των αγαθών λέγοντας: Θα σε δοξολογώ στον αιώνα, διότι εσύ το έπραξες. Διότι δεν έκανα, λέγει, εγώ τον εαυτό μου σαν κατάκαρπη ελιά, αλλά εσύ τον έκανες· διότι από εσένα προέρχεται η χάρη· γι' αυτό ποτέ δεν θα πάψω να σε ευγνωμονώ και να σε δοξολογώ. Αφού δε ήλπισα στο έλεος του Θεού, θα προσμένω με υπομονή το όνομά Του. Διότι, εφόσον υπάρχει ως βάση η αγαθή ελπίδα, έχουμε ανάγκη από υπομονή. Γι' αυτό θα προσμένω με υπομονή το όνομά σου, λέγει, διότι είναι αγαθό ενώπιον των οσίων σου· ή κατά τον Σύμμαχο: Διότι είναι αγαθό το όνομά σου απέναντι στους οσίους σου. Γνωρίζοντας λοιπόν ότι είναι αγαθό και δημιουργικό αγαθών, όχι για τους δυνατούς στην κακία, ούτε για τους αποβεβλημένους από τους ζώντες, αλλά για τους οσίους, εύλογα θα προσμένω το όνομά σου, έχοντας την αγαθή ελπίδα ότι ποτέ δεν θα εκπέσω από το έλεός σου. Έτσι λοιπόν ήλπισα σε αυτό στον αιώνα και στον αιώνα του αιώνος.

Προσθέτει δε, αφού προηγουμένως έχει αναφέρει εκείνα με τα οποία περιγράφονται τα ιδιώματα του δυνατού στην κακία, ότι ο Θεός θα τον καθαιρέσει ολοκληρωτικά· προς το παρόν όμως θα τον αποσπάσει και θα τον απομακρύνει από το θείο σκήνωμα, και από τη γη των ζώντων θα ανασκάψει τα ριζώματα της πονηρίας και της πικρίας του, καθώς και όσα συνακόλουθα περιέχει η ψαλμωδία τα οποία αποβλέπουν στο ίδιο νόημα. Μέσω αυτών κατορθώνεται η σταθερότητα εκείνων που είναι ριζωμένοι στην πίστη, καθώς είπε ο θείος απόστολος. «Διότι εγώ», λέει, «σαν ελιά κατάκαρπη στον οίκο του Θεού μου, έλπισα στο έλεος του Θεού εις τον αιώνα» και στο διάστημα πέρα από αυτόν, του οποίου μέτρο είναι το άπειρο, και το οποίο ονομάζει αιώνα των αιώνων. Εξαιτίας αυτού υπόσχεται ότι θα προσφέρει στον Θεό αιώνια την ευχαριστία, λέγοντας: «Θα σε δοξολογώ εις τον αιώνα, διότι εσύ έπραξες για μένα τα άξια ευχαριστίας. Και θα προσμείνω», λέει, «το όνομά σου, διότι η υπομονή είναι αγαθή για τους οσίους σου».

Διάψαλμα: ανοχή του πνεύματος. «Και θα δουν»: Οι υπόλοιποι απόστολοι, έχοντας δει την έκπτωση του Ιούδα, κυριεύθηκαν από μεγάλο φόβο. «Και για αυτόν»: Θα καταδικάσουν, λέγει, τον Ιούδα λέγοντας: γιατί, αφού εγκατέλειψες το φως, προσχώρησες στο σκοτάδι; «Ιδού ο άνθρωπος»: Όλοι οι πιστοί θα πουν: δες, ο ταλαίπωρος άνθρωπος, [τι έκανε· πώς] άφησε τη ζωή και προσκολλήθηκε στον θάνατο. «Αλλά ήλπισε»: Με λίγους οβολούς αντάλλαξε, λέγει, τη δόξα του Θεού και την ίδια του τη ζωή. «Και ενδυναμώθηκε»: Επέμεινε, λέγει, στην κακία και δεν επέδειξε μετάνοια, μη αναλογιζόμενος ότι ο Διδάσκαλος είναι Θεός. «Εγώ δε ωσάν ελιά»: Ο χορός των αποστόλων τα βοά αυτά με παρρησία, παραμένοντας στον οίκο της πίστεως και καρποφορώντας τις αρετές. «Ήλπισα»: Διότι ο μισθός των αποστόλων και όλων των δικαίων δεν εκλείπει (δεν θα εκλείψει) στους αιώνες. «Θα σε δοξολογήσω»: Ο χορός των αγίων λέγει προς τον Θεό: Σε δοξάζουμε, Κύριε, διότι έκανες θαυμαστά έργα για τον άνθρωπο. «Και θα υπομείνω»: Διότι κάθε άνθρωπος που επιθυμεί να επιτύχει την αιώνια ζωή, αποκτά την ψυχή του με υπομονή, καθώς βλέπει τους αγίους που υπέμειναν (που υπομένουν).

Αγαθοσύνη δε είναι ο Χριστός, διότι η αγαθότητα ανήκει στον Θεό κατά φύσιν. Ο Ιούδας, λοιπόν, αφού εγκατέλειψε τον Χριστό, αγάπησε τον Σατανά· αλλά και προτίμησε την αδικία αντί να μιλήσει με δικαιοσύνη. Διότι, ενώ του ήταν δυνατό να λάβει την όντως δικαιοσύνη, και να κηρύττει το Ευαγγέλιο μαζί με τους υπόλοιπους αποστόλους, εκείνος έριξε τον εαυτό του στην αδικία της προδοσίας. Το ίδιο δε παθαίνει και καθένας που χαίρεται με την κατηγορία και λοιδορεί τον αδελφό του, βρίσκοντας πιο ευχάριστο να λέει την αδικία, δηλαδή το ψεύδος, και να αποσιωπά την δικαιοσύνη, δηλαδή την αρετή που κατέχει ο πλησίον του. «Γι' αυτό ο Θεός θα σε καθαιρέσει.» Αυτά λέγονται προς κάθε δόλιο, πολύ δε περισσότερο προς τον προδότη· διότι ο Θεός τον καθαίρεσε οριστικά, και τον απομάκρυνε από τη σκηνή, δηλαδή από τον τόπο της μαθητείας, και ξερίζωσε τη ρίζα του, ως ακανθώδους φυτού, από τη γη των ζώντων, από το γεώργιο των αποστόλων. «Ήλπισα στο έλεος του Θεού.» Αρμόζουν αυτά τα λόγια στον Πέτρο, όταν έρχεται σε ανάμνηση της δικής του άρνησης, ο οποίος στέκεται διαρκώς ως ελιά κατάκαρπη μέσα στον οίκο του Θεού, δηλαδή στην πίστη, και αν και για λίγο υπέστη τον καύσωνα της άρνησης, ωστόσο δεν ξηράνθηκε. Διότι πότισε τη ρίζα του με το δάκρυ της μετάνοιας. Γι' αυτό λέει: Θα σε εξομολογηθώ, διότι ενήργησας. Τι ενήργησε; Έλεος, χρηστότητα, συμπάθεια.

Διότι αυτόν που αρνήθηκε τον έκανες κήρυκα των μυστηρίων, αυτόν που κλονίστηκε τον κατέστησες στύλο, και αυτόν που πλανήθηκε τον έκανες ποιμένα των αμνών. Είναι δε χρηστό όχι για τους Ιουδαίους, ούτε για εκείνους που νοσούν από ειδωλολατρία, αλλά αντιθέτως για τους οσίους, για εκείνους που δικαιώθηκαν δια της χάριτος και της ευφροσύνης. Διότι σε αυτούς το όνομά του είναι χρηστό. Επειδή, τι είναι πιο χρηστό από την προσωνυμία του Ιησού; Και υπομένω· για ποιο λόγο; Επειδή εκείνος που θα υπομείνει μέχρι τέλους, αυτός θα σωθεί.

Ερώτηση: Για ποιον κακό και δυνάστη παραπονούμενος έλεγε αυτά τα λόγια ο Δαβίδ; Απόκριση: Γενικά μεν στρέφεται εναντίον κάθε κακούργου και δυνάστη, ειδικά όμως, αναφέρεται στον καιρό που ο Σαούλ τον καταζητούσε. Κάποιος Δωήκ, Ιδουμαίος, τον κατέδωσε στον Σαούλ, λέγοντας ότι ο Δαβίδ βρίσκεται στον οίκο του Αβιμέλεχ. Επομένως, για τον Δωήκ και τον Σαούλ ανέφερε διεξοδικά τέτοια λόγια ο Δαβίδ, λέγοντας ότι εσείς μεν θα υποστείτε τέτοια από τον Θεό απολύτως δίκαια και επάξια της τυραννικής σας εξουσίας· «Εγώ όμως», έχοντας εμπιστοσύνη στον Κύριο, είμαι «σαν ελιά κατάκαρπη μέσα στον οίκο του Θεού» και όχι σε κάποιον αγρό, ευάλωτος στους κλέφτες, διότι «ήλπισα στο έλεος του Θεού εις τον αιώνα και εις τον αιώνα του αιώνος. Θα σε δοξάζω εις τον αιώνα, διότι είναι αγαθό ενώπιον του οσίου σου το να υπομένει κανείς» μέχρι τέλους την από εσένα πρόνοια.