Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 51:7

«Να σε αποσπάσει και να σε απομακρύνει από το σκήνωμά σου». Διότι μετατοπίστηκαν από την ιερή τους σκηνή, γενόμενοι αιχμάλωτοι εξαιτίας του σταυρού του Κυρίου. «Και το ρίζωμά σου από τη γη των ζώντων». Όμοιο με το: «Ας εξαλειφθούν από τη βίβλο των ζώντων». [«Γι' αυτό ο Θεός ας σε καθαιρέσει έως το τέλος». Αυτά θα λέγονταν δικαίως και για τους άρχοντες των Ιουδαίων και για τον ίδιο τον Ιούδα, επειδή αγάπησαν τα βλαβερά «έως το τέλος», δηλαδή «παντελώς». Γι' αυτό θα σε καθαιρέσει, ως μη καλώς οικοδομημένο, Εκείνος που καθαιρεί τους υπερηφάνους, και ως κακώς φυτευμένο, θα σε αποσπάσει, θα σε μετακινήσει, ή θα σε ξεριζώσει, και θα σε εκδιώξει από την κατοικία σου, δηλαδή από τη συγκατοίκηση.] «Θα δουν οι δίκαιοι, και θα φοβηθούν». Διότι, όταν αφανίζονται οι ασεβείς, οι δίκαιοι γίνονται περίφοβοι.

Και άλλος προφήτης λέει: «Γιατί καυχιέσαι για την κακία σου, εσύ ο δυνατός;» και λίγο παρακάτω: «Αγάπησες όλα τα λόγια της καταστροφής, και τη δόλια γλώσσα. Γι' αυτό ο Θεός θα σε καθαιρέσει ολοκληρωτικά, θα σε ξεριζώσει και θα σε απομακρύνει από το σκήνωμά σου, και τη ρίζα σου από τη γη των ζωντανών. Θα το δουν οι δίκαιοι και θα φοβηθούν, θα γελάσουν εις βάρος του, και θα πουν: Ιδού ο άνθρωπος που δεν έθεσε τον Θεό βοηθό του, αλλά στηρίχθηκε στη ματαιότητά του». Γνωρίζοντας, λοιπόν, αυτά, ας φοβηθούμε και ας φυλάξουμε με κάθε προσοχή την καρδιά μας από το θανατηφόρο πνεύμα της υπερηφανίας, επαναλαμβάνοντας στον εαυτό μας τον λόγο του Αποστόλου, όταν κατορθώνουμε κάποια αρετή: «Όχι εγώ, αλλά η χάρη του Θεού που είναι μαζί μου»· και αυτό που ειπώθηκε από τον Κύριο, ότι «Χωρίς εμένα δεν μπορείτε να κάνετε τίποτα»· και τον λόγο του Προφήτη: «Εάν ο Κύριος δεν οικοδομήσει τον οίκο, μάταια κοπίασαν αυτοί που τον οικοδομούν»· και πάλι: «Δεν εξαρτάται από αυτόν που θέλει, ούτε από αυτόν που τρέχει, αλλά από τον Θεό που ελεεί». Διότι, ακόμη και αν κάποιος είναι εξαιρετικά θερμός στην προθυμία και σπουδαίος στην προαίρεση, εφόσον είναι συνδεδεμένος με σάρκα και αίμα, δεν θα μπορέσει να φτάσει στην τελειότητα, εάν, εκτός από όλα αυτά, δεν ελπίζει στο έλεος του Χριστού και στη χάρη Του. Διότι, σύμφωνα με τον θείο Ιάκωβο, «κάθε αγαθή παροχή και κάθε τέλειο δώρημα προέρχεται από άνω, κατεβαίνοντας από τον Πατέρα των φώτων».

Διότι, ως αξιόπιστο μάρτυρα ότι τα πράγματα έχουν όντως έτσι, παρουσιάζουμε τον αγιώτατο και αρχιεπίσκοπο όλης της οικουμένης, Πατέρα και πατριάρχη Κελεστίνο της μεγαλουπόλεως της Ρώμης, ο οποίος και ο ίδιος σε προέτρεψε με επιστολές, ζητώντας σου να αποστείς από την εντελώς μανιώδη βλασφημία. Αλλά εσύ τον παράκουσες και καυχήθηκες στη ματαιότητα της μανίας σου. Αφού έγινες ξυράφι για όλη την οικουμένη, αναστάτωσες τα τέσσερα πέρατά της και συνάθροισες όλους τους αγίους σε αυτόν τον τόπο με πολύ κόπο και φόβο. Διότι σχεδίασες κακία και καθόλου αγαθότητα. Γι' αυτόν τον λόγο, ο Θεός θα σε καθαιρέσει οριστικά από την ιεροσύνη και θα σε αποκόψει από τη σοφία των Πατέρων. Αφού σε ξεριζώσει πρώτα από τη βασιλική πόλη, έπειτα θα σε απομακρύνει και από τον θρόνο της αρχιεροσύνης, τον οποίο κατείχες αναξίως: «Γι' αυτό θα το δουν οι δίκαιοι και θα φοβηθούν, και θα γελάσουν εις βάρος σου και θα πουν: Ιδού ο άνθρωπος που δεν έθεσε τον Θεό ως βοηθό του, αλλά στήριξε την ελπίδα του στο πλήθος του πλούτου του και ενδυναμώθηκε με τη ματαιότητά του».

Αυτά είναι και τα ιδιώματα του Σατανά, το να χαίρεται, λέγω, με την κακία και την αδικία. Επιτιμά λοιπόν και τους Ιουδαίους που δεν αποδέχονται τη δικαιοσύνη εν Χριστώ. <Αγάπησας όλα τα λόγια του καταποντισμού, δόλια γλώσσα.> (A f. 294.) Αυτά θα μπορούσαν να λεχθούν δικαίως και για τους άρχοντες των Ιουδαίων και για τον ίδιο τον Ιούδα· διότι και εκείνοι δυσφήμησαν ακατάσχετα τον Κύριο, και ο προδότης χρησιμοποίησε λόγια γεμάτα δόλο και υποκρισία. Λόγια καταποντισμού θα μπορούσαν να είναι εκείνα που καταφέρνουν την ψυχή του ανθρώπου στον θάνατο και στον άδη, οι ψιθυρισμοί, οι καταλαλιές και η κατά του Θεού βλασφημία. <Να σε απομακρύνει από το σκήνωμα, και το ρίζωμά σου από τη γη των ζώντων.> (A f. 294 b.) Και από τη σκηνή, δηλαδή από τον τόπο της μαθητείας, τον μετακίνησε, και τη ρίζα, σαν ακανθώδους φυτού, την ξερίζωσε από τη γη των ζώντων και από το γεώργιο των αποστόλων. Αυτά συνέβησαν και στους λαούς των Ιουδαίων, που δεν αποδέχθηκαν τη δικαίωση εν Χριστώ. Παρόμοιο δε είναι αυτό με το, «Ας εξαλειφθούν από τη βίβλο των ζώντων.» Μετατέθηκαν δε και από την ιερατική σκηνή, αφού έγιναν αιχμάλωτοι εξαιτίας του σταυρού [της σταύρωσης] του Κυρίου. <Ήλπισα στο έλεος του Θεού εις τον αιώνα.> (A f. 295.) Εγώ, λέει, σε τίποτα από τα μάταια και χαμερπή δεν στηρίχθηκα, αλλά στο θείο έλεος που ακολουθεί τους αδικουμένους.

Ζ΄. Αξίζει, νομίζω, να εξετάσουμε με λεπτομέρεια ποιοι τυχόν εννοούνται ότι είναι αυτοί που εισέρχονται μαζί με τον Νώε στην κιβωτό και κερδίζουν τη σωτηρία διά της πίστεως και του ύδατος. Είναι γεγραμμένο λοιπόν ότι: «Εισήλθε ο Νώε στην κιβωτό, και οι υιοί του, και η γυναίκα του, και οι γυναίκες των υιών του μαζί του». Εισήγαγε δε μαζί με αυτούς, και από κάθε ζώο και από τα πτηνά, επτά από τα καθαρά, και ανά δύο από τα ακάθαρτα. Διότι έτσι ευδόκησε ο Θεός να ορίσει. Τα ονόματα δε των υιών του είναι Σημ, Χαμ, Ιάφεθ. Και ερμηνεύεται ο μεν Σημ φύτευμα και τελειότητα, ο Χαμ θερμότητα, και ο Ιάφεθ πλατυσμός. Διότι σωθήκαμε εν Χριστώ διά της πίστεως εμείς που από την ατελή, ας πούμε, πολιτεία του νόμου φυτευτήκαμε στην τελειότητα της ευαγγελικής παιδείας, σαν κάποια μικρά νεαρά βλαστάρια. Γι' αυτό και ο θεσπέσιος Δαβίδ επιτιμούσε τον λαό των Ιουδαίων που δεν αποδεχόταν τη δικαίωση εν Χριστώ, λέγοντας: «Αγάπησες την κακία περισσότερο από την αγαθοσύνη, την αδικία περισσότερο από το να μιλάς με δικαιοσύνη. Αγάπησες κάθε λόγο καταποντισμού, γλώσσα δόλια». Διότι βλασφήμησαν ακατάσχετα τον Υιό. «Γι' αυτό», λέει, «ο Θεός θα σε καθαιρέσει ολοκληρωτικά. Θα σε ξεριζώσει και θα σε μετατοπίσει από το σκήνωμά σου, και το ρίζωμά σου από τη γη των ζώντων».

Γράφει, λοιπόν, τα προκείμενα λόγια, έχοντας μάθει τα όσα διέπραξε ο Δωήκ ο Σύρος με τις συκοφαντίες εναντίον του. Γι' αυτό, απευθύνεται σε αυτόν λέγοντας: «Γιατί καυχάσαι για την κακία, εσύ ο δυνατός;», ή σαν να απευθύνεται στον διάβολο που ενεργούσε μέσα του. Διότι δεν αγνοούσε εκείνον που πάντοτε του εναντιωνόταν και διαρκώς τον πολεμούσε, άλλοτε μεν μέσω του Σαούλ, τώρα δε μέσω του Δωήκ, και άλλοτε διαφορετικά μέσω άλλων. Αυτός, λοιπόν, που είναι αδύναμος, άτονος και μικρός στην κακία, επειδή πλεονάζει μέσα του ο ενάρετος τρόπος ζωής, όντας πιο ασθενής στο κακό, θα ντραπεί όταν αμαρτάνει και, κεντούμενος από τη συνείδησή του, θα μετανοήσει, και θα επινοήσει για τον εαυτό του φάρμακο για τη δική του κακία μέσω της εξομολόγησης και της ειλικρινούς μετάνοιας· ενώ ο δυνατός στην κακία υπερηφανεύεται για αυτήν και καυχάται, καμαρώνοντας σαν να πρόκειται για μεγάλο κατόρθωμα. Και μου φαίνεται ότι ο παρών λόγος περιγράφει τον αντίθετο χαρακτήρα από εκείνον που προηγουμένως εξομολογήθηκε στον νʹ (50ό) ψαλμό. Διότι σε εκείνον, αφού ολίσθησε άπαξ στην κακία, στη συνέχεια μετανόησε και χτυπούσε το στήθος του εξομολογούμενος και θρηνώντας για τα δικά του σφάλματα. Ενώ ο παρών λόγος, για αυτόν που βρίσκεται μέσα στην κακία, λέει: «Και θα σε αποξέσει από τη σκηνή και θα σε εκριζώσει από τη γη των ζώντων για πάντα»· ώστε οι δίκαιοι, βλέποντάς το, να φοβούνται πάντοτε και να τον περιγελούν, λέγοντας: «Ιδού ο άνθρωπος που δεν έθεσε τον Θεό ως δύναμή του, αλλά εμπιστεύθηκε στο πλήθος του πλούτου του και ενδυναμώθηκε με την καταστροφή του».

ΕΙΣ ΤΟ ΤΕΛΟΣ, ΥΠΕΡ ΜΑΕΛΕΘ, ΣΥΝΕΣΕΩΣ ΤΩ ΔΑΥΙΔ ΝΒʹ Είπε ο άφρων στην καρδιά του: Δεν υπάρχει Θεός. Διαφθάρηκαν και έγιναν βδελυροί με τις ανομίες τους, δεν υπάρχει κανείς που να πράττει το αγαθό. Ο μεν 50ος ψαλμός περιείχε την εξομολόγηση ενός ανθρώπου που μετανόησε για όσα αμάρτησε· ενώ ο επόμενός του, την αλαζονεία εκείνου που ήταν ισχυρός στην κακία και είχε άθεο τρόπο ζωής· καθώς και ποιο τέλος ακολούθησε τον έναν και ποιο τον άλλον. Διότι, σε εκείνον που καυχιόταν για τα δικά του κακά, αναφερόταν: Γι' αυτό ο Θεός θα σε καθαιρέσει ολοκληρωτικά, θα σε ξεριζώσει και θα σε εκδιώξει από το σκήνωμά σου· ενώ εκ μέρους εκείνου που εξομολογήθηκε, προσθέτονταν αμέσως μετά τα εξής: Εγώ όμως, σαν την κατάκαρπη ελιά στον οίκο του Θεού, ήλπισα στο έλεός Του στον αιώνα. Ο παρών όμως, μη όντας ψαλμός —διότι δεν φέρει τέτοια επιγραφή— ούτε ωδή, ούτε κάτι παρόμοιο, περιέχει την προφητεία της σωτήριας θεοφάνειας, την οποία πολλοί προφήτες και δίκαιοι επιθύμησαν να δουν. Έτσι λοιπόν και ο προκείμενος, εξαιτίας της πτώσης όλων των ανθρώπων, σαν να βρίσκεται σε ένα κοινό ναυάγιο, προσεύχεται και λέει: Ποιος θα δώσει από τη Σιών τη σωτηρία του Ισραήλ;

Προσθέτει δε, αφού προηγουμένως έχει αναφέρει εκείνα με τα οποία περιγράφονται τα ιδιώματα του δυνατού στην κακία, ότι ο Θεός θα τον καθαιρέσει ολοκληρωτικά· προς το παρόν όμως θα τον αποσπάσει και θα τον απομακρύνει από το θείο σκήνωμα, και από τη γη των ζώντων θα ανασκάψει τα ριζώματα της πονηρίας και της πικρίας του, καθώς και όσα συνακόλουθα περιέχει η ψαλμωδία τα οποία αποβλέπουν στο ίδιο νόημα. Μέσω αυτών κατορθώνεται η σταθερότητα εκείνων που είναι ριζωμένοι στην πίστη, καθώς είπε ο θείος απόστολος. «Διότι εγώ», λέει, «σαν ελιά κατάκαρπη στον οίκο του Θεού μου, έλπισα στο έλεος του Θεού εις τον αιώνα» και στο διάστημα πέρα από αυτόν, του οποίου μέτρο είναι το άπειρο, και το οποίο ονομάζει αιώνα των αιώνων. Εξαιτίας αυτού υπόσχεται ότι θα προσφέρει στον Θεό αιώνια την ευχαριστία, λέγοντας: «Θα σε δοξολογώ εις τον αιώνα, διότι εσύ έπραξες για μένα τα άξια ευχαριστίας. Και θα προσμείνω», λέει, «το όνομά σου, διότι η υπομονή είναι αγαθή για τους οσίους σου».

Όταν, λοιπόν, εκείνος ο αλλόφυλος, τον οποίο έχουμε κατανοήσει, γίνει μηνυτής στον τύραννο για την παραμονή μας κοντά στον ιερέα, και έπειτα εμείς αυτόν που καυχιέται για την κακία του και έχει αποκτήσει τη δύναμή του μέσα στην ανομία, τον καθαιρέσουμε από την εξουσία του με τη θεία συμμαχία και τον ξεριζώσουμε σύρριζα από τη γη των ζώντων, αφού γίνουμε σαν ελιά που αγάλλεται και είναι κατάφορτη από το πλήθος των καρπών της, και, αφού ενδυναμωθούμε μέσω της ελπίδας στον Θεό, χορέψουμε τα επινίκια εναντίον του ηττημένου· τότε εύλογα ανεβαίνουμε στα υψηλότερα, πραγματικά σύμφωνα με τη φωνή στο Άσμα, υπερπηδώντας τα όρη και αναπηδώντας πάνω στους λόφους.

Διάψαλμα: διαίρεση του λόγου. «Αγάπησες τα πάντα» Αφού είπε ο Ιούδας: «Τι θέλετε να μου δώσετε, και εγώ θα σας τον παραδώσω;», μιλούσε μεν στον διδάσκαλο ως μαθητής, ενώ συμφωνούσε με τους Ιουδαίους ως έμπορος. Γι' αυτό ο Θεός, αφαιρώντας από τον Ιούδα το αποστολικό αξίωμα της χάριτος, τον απέρριψε οριστικά. «Να σε ξεριζώσει» Διότι ξερίζωσε τον Ιούδα από τη θέση του και τον μετέφερε στη γέεννα. «Και το ρίζωμά σου» Διότι ούτε ο Ιούδας πρόκειται πλέον να ριζώσει στη γη της επαγγελίας, ούτε ο διάβολος θα σταθεί στο αξίωμα του αρχαγγέλου.

Αγαθοσύνη δε είναι ο Χριστός, διότι η αγαθότητα ανήκει στον Θεό κατά φύσιν. Ο Ιούδας, λοιπόν, αφού εγκατέλειψε τον Χριστό, αγάπησε τον Σατανά· αλλά και προτίμησε την αδικία αντί να μιλήσει με δικαιοσύνη. Διότι, ενώ του ήταν δυνατό να λάβει την όντως δικαιοσύνη, και να κηρύττει το Ευαγγέλιο μαζί με τους υπόλοιπους αποστόλους, εκείνος έριξε τον εαυτό του στην αδικία της προδοσίας. Το ίδιο δε παθαίνει και καθένας που χαίρεται με την κατηγορία και λοιδορεί τον αδελφό του, βρίσκοντας πιο ευχάριστο να λέει την αδικία, δηλαδή το ψεύδος, και να αποσιωπά την δικαιοσύνη, δηλαδή την αρετή που κατέχει ο πλησίον του. «Γι' αυτό ο Θεός θα σε καθαιρέσει.» Αυτά λέγονται προς κάθε δόλιο, πολύ δε περισσότερο προς τον προδότη· διότι ο Θεός τον καθαίρεσε οριστικά, και τον απομάκρυνε από τη σκηνή, δηλαδή από τον τόπο της μαθητείας, και ξερίζωσε τη ρίζα του, ως ακανθώδους φυτού, από τη γη των ζώντων, από το γεώργιο των αποστόλων. «Ήλπισα στο έλεος του Θεού.» Αρμόζουν αυτά τα λόγια στον Πέτρο, όταν έρχεται σε ανάμνηση της δικής του άρνησης, ο οποίος στέκεται διαρκώς ως ελιά κατάκαρπη μέσα στον οίκο του Θεού, δηλαδή στην πίστη, και αν και για λίγο υπέστη τον καύσωνα της άρνησης, ωστόσο δεν ξηράνθηκε. Διότι πότισε τη ρίζα του με το δάκρυ της μετάνοιας. Γι' αυτό λέει: Θα σε εξομολογηθώ, διότι ενήργησας. Τι ενήργησε; Έλεος, χρηστότητα, συμπάθεια.

9. Ο δε λόφος που υψώνεται τώρα σαν πύργος από όσους καινοτομούν στην ασέβεια, είναι βεβαίως πολύ πιο απευκταίος και αθεότερος. Διότι δεν χτίζεται με πλίνθους ψημένους στη φωτιά και με άσφαλτο, αλλά κατασκευάζεται με βλάσφημες φωνές και θεομάχους συλλογισμούς κατά της δόξας του Μονογενούς, και μηχανεύεται να διαλύσει και να σκορπίσει τη συμφωνία εκείνων που έχουν καθοδηγηθεί καλά και ένθεα και έχουν ενωθεί σε μία ομολογία και σύμπνοια πίστεως, κατά την οποία συμφωνούμε μεταξύ μας εν Πνεύματι. Αυτούς, κινούμενος εν Πνεύματι, πολύ θεάρεστα θα τους καταραστεί ο μέγας Δαβίδ, λέγοντας: Καταπόντισε, Κύριε, και διαίρεσε τις γλώσσες τους. Διότι είδα ανομία και αντιλογία στην πόλη, διότι αγάπησαν όλα τα λόγια του καταποντισμού και τη δόλια γλώσσα. Γι' αυτό ο Θεός θα τους καθαιρέσει ολοκληρωτικά, και, ξεριζώνοντας το ρίζωμά τους από τη γη των ζώντων, θα τους εκδιώξει.