Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 51:8

«Να σε αποσπάσει και να σε απομακρύνει από το σκήνωμά σου». Διότι μετατοπίστηκαν από την ιερή τους σκηνή, γενόμενοι αιχμάλωτοι εξαιτίας του σταυρού του Κυρίου. «Και το ρίζωμά σου από τη γη των ζώντων». Όμοιο με το: «Ας εξαλειφθούν από τη βίβλο των ζώντων». [«Γι' αυτό ο Θεός ας σε καθαιρέσει έως το τέλος». Αυτά θα λέγονταν δικαίως και για τους άρχοντες των Ιουδαίων και για τον ίδιο τον Ιούδα, επειδή αγάπησαν τα βλαβερά «έως το τέλος», δηλαδή «παντελώς». Γι' αυτό θα σε καθαιρέσει, ως μη καλώς οικοδομημένο, Εκείνος που καθαιρεί τους υπερηφάνους, και ως κακώς φυτευμένο, θα σε αποσπάσει, θα σε μετακινήσει, ή θα σε ξεριζώσει, και θα σε εκδιώξει από την κατοικία σου, δηλαδή από τη συγκατοίκηση.] «Θα δουν οι δίκαιοι, και θα φοβηθούν». Διότι, όταν αφανίζονται οι ασεβείς, οι δίκαιοι γίνονται περίφοβοι.

Και άλλος προφήτης λέει: «Γιατί καυχιέσαι για την κακία σου, εσύ ο δυνατός;» και λίγο παρακάτω: «Αγάπησες όλα τα λόγια της καταστροφής, και τη δόλια γλώσσα. Γι' αυτό ο Θεός θα σε καθαιρέσει ολοκληρωτικά, θα σε ξεριζώσει και θα σε απομακρύνει από το σκήνωμά σου, και τη ρίζα σου από τη γη των ζωντανών. Θα το δουν οι δίκαιοι και θα φοβηθούν, θα γελάσουν εις βάρος του, και θα πουν: Ιδού ο άνθρωπος που δεν έθεσε τον Θεό βοηθό του, αλλά στηρίχθηκε στη ματαιότητά του». Γνωρίζοντας, λοιπόν, αυτά, ας φοβηθούμε και ας φυλάξουμε με κάθε προσοχή την καρδιά μας από το θανατηφόρο πνεύμα της υπερηφανίας, επαναλαμβάνοντας στον εαυτό μας τον λόγο του Αποστόλου, όταν κατορθώνουμε κάποια αρετή: «Όχι εγώ, αλλά η χάρη του Θεού που είναι μαζί μου»· και αυτό που ειπώθηκε από τον Κύριο, ότι «Χωρίς εμένα δεν μπορείτε να κάνετε τίποτα»· και τον λόγο του Προφήτη: «Εάν ο Κύριος δεν οικοδομήσει τον οίκο, μάταια κοπίασαν αυτοί που τον οικοδομούν»· και πάλι: «Δεν εξαρτάται από αυτόν που θέλει, ούτε από αυτόν που τρέχει, αλλά από τον Θεό που ελεεί». Διότι, ακόμη και αν κάποιος είναι εξαιρετικά θερμός στην προθυμία και σπουδαίος στην προαίρεση, εφόσον είναι συνδεδεμένος με σάρκα και αίμα, δεν θα μπορέσει να φτάσει στην τελειότητα, εάν, εκτός από όλα αυτά, δεν ελπίζει στο έλεος του Χριστού και στη χάρη Του. Διότι, σύμφωνα με τον θείο Ιάκωβο, «κάθε αγαθή παροχή και κάθε τέλειο δώρημα προέρχεται από άνω, κατεβαίνοντας από τον Πατέρα των φώτων».

Διότι, ως αξιόπιστο μάρτυρα ότι τα πράγματα έχουν όντως έτσι, παρουσιάζουμε τον αγιώτατο και αρχιεπίσκοπο όλης της οικουμένης, Πατέρα και πατριάρχη Κελεστίνο της μεγαλουπόλεως της Ρώμης, ο οποίος και ο ίδιος σε προέτρεψε με επιστολές, ζητώντας σου να αποστείς από την εντελώς μανιώδη βλασφημία. Αλλά εσύ τον παράκουσες και καυχήθηκες στη ματαιότητα της μανίας σου. Αφού έγινες ξυράφι για όλη την οικουμένη, αναστάτωσες τα τέσσερα πέρατά της και συνάθροισες όλους τους αγίους σε αυτόν τον τόπο με πολύ κόπο και φόβο. Διότι σχεδίασες κακία και καθόλου αγαθότητα. Γι' αυτόν τον λόγο, ο Θεός θα σε καθαιρέσει οριστικά από την ιεροσύνη και θα σε αποκόψει από τη σοφία των Πατέρων. Αφού σε ξεριζώσει πρώτα από τη βασιλική πόλη, έπειτα θα σε απομακρύνει και από τον θρόνο της αρχιεροσύνης, τον οποίο κατείχες αναξίως: «Γι' αυτό θα το δουν οι δίκαιοι και θα φοβηθούν, και θα γελάσουν εις βάρος σου και θα πουν: Ιδού ο άνθρωπος που δεν έθεσε τον Θεό ως βοηθό του, αλλά στήριξε την ελπίδα του στο πλήθος του πλούτου του και ενδυναμώθηκε με τη ματαιότητά του».

Γράφει, λοιπόν, τα προκείμενα λόγια, έχοντας μάθει τα όσα διέπραξε ο Δωήκ ο Σύρος με τις συκοφαντίες εναντίον του. Γι' αυτό, απευθύνεται σε αυτόν λέγοντας: «Γιατί καυχάσαι για την κακία, εσύ ο δυνατός;», ή σαν να απευθύνεται στον διάβολο που ενεργούσε μέσα του. Διότι δεν αγνοούσε εκείνον που πάντοτε του εναντιωνόταν και διαρκώς τον πολεμούσε, άλλοτε μεν μέσω του Σαούλ, τώρα δε μέσω του Δωήκ, και άλλοτε διαφορετικά μέσω άλλων. Αυτός, λοιπόν, που είναι αδύναμος, άτονος και μικρός στην κακία, επειδή πλεονάζει μέσα του ο ενάρετος τρόπος ζωής, όντας πιο ασθενής στο κακό, θα ντραπεί όταν αμαρτάνει και, κεντούμενος από τη συνείδησή του, θα μετανοήσει, και θα επινοήσει για τον εαυτό του φάρμακο για τη δική του κακία μέσω της εξομολόγησης και της ειλικρινούς μετάνοιας· ενώ ο δυνατός στην κακία υπερηφανεύεται για αυτήν και καυχάται, καμαρώνοντας σαν να πρόκειται για μεγάλο κατόρθωμα. Και μου φαίνεται ότι ο παρών λόγος περιγράφει τον αντίθετο χαρακτήρα από εκείνον που προηγουμένως εξομολογήθηκε στον νʹ (50ό) ψαλμό. Διότι σε εκείνον, αφού ολίσθησε άπαξ στην κακία, στη συνέχεια μετανόησε και χτυπούσε το στήθος του εξομολογούμενος και θρηνώντας για τα δικά του σφάλματα. Ενώ ο παρών λόγος, για αυτόν που βρίσκεται μέσα στην κακία, λέει: «Και θα σε αποξέσει από τη σκηνή και θα σε εκριζώσει από τη γη των ζώντων για πάντα»· ώστε οι δίκαιοι, βλέποντάς το, να φοβούνται πάντοτε και να τον περιγελούν, λέγοντας: «Ιδού ο άνθρωπος που δεν έθεσε τον Θεό ως δύναμή του, αλλά εμπιστεύθηκε στο πλήθος του πλούτου του και ενδυναμώθηκε με την καταστροφή του».

Όταν, λοιπόν, εκείνος ο αλλόφυλος, τον οποίο έχουμε κατανοήσει, γίνει μηνυτής στον τύραννο για την παραμονή μας κοντά στον ιερέα, και έπειτα εμείς αυτόν που καυχιέται για την κακία του και έχει αποκτήσει τη δύναμή του μέσα στην ανομία, τον καθαιρέσουμε από την εξουσία του με τη θεία συμμαχία και τον ξεριζώσουμε σύρριζα από τη γη των ζώντων, αφού γίνουμε σαν ελιά που αγάλλεται και είναι κατάφορτη από το πλήθος των καρπών της, και, αφού ενδυναμωθούμε μέσω της ελπίδας στον Θεό, χορέψουμε τα επινίκια εναντίον του ηττημένου· τότε εύλογα ανεβαίνουμε στα υψηλότερα, πραγματικά σύμφωνα με τη φωνή στο Άσμα, υπερπηδώντας τα όρη και αναπηδώντας πάνω στους λόφους.

Διάψαλμα: ανοχή του πνεύματος. «Και θα δουν»: Οι υπόλοιποι απόστολοι, έχοντας δει την έκπτωση του Ιούδα, κυριεύθηκαν από μεγάλο φόβο. «Και για αυτόν»: Θα καταδικάσουν, λέγει, τον Ιούδα λέγοντας: γιατί, αφού εγκατέλειψες το φως, προσχώρησες στο σκοτάδι; «Ιδού ο άνθρωπος»: Όλοι οι πιστοί θα πουν: δες, ο ταλαίπωρος άνθρωπος, [τι έκανε· πώς] άφησε τη ζωή και προσκολλήθηκε στον θάνατο. «Αλλά ήλπισε»: Με λίγους οβολούς αντάλλαξε, λέγει, τη δόξα του Θεού και την ίδια του τη ζωή. «Και ενδυναμώθηκε»: Επέμεινε, λέγει, στην κακία και δεν επέδειξε μετάνοια, μη αναλογιζόμενος ότι ο Διδάσκαλος είναι Θεός. «Εγώ δε ωσάν ελιά»: Ο χορός των αποστόλων τα βοά αυτά με παρρησία, παραμένοντας στον οίκο της πίστεως και καρποφορώντας τις αρετές. «Ήλπισα»: Διότι ο μισθός των αποστόλων και όλων των δικαίων δεν εκλείπει (δεν θα εκλείψει) στους αιώνες. «Θα σε δοξολογήσω»: Ο χορός των αγίων λέγει προς τον Θεό: Σε δοξάζουμε, Κύριε, διότι έκανες θαυμαστά έργα για τον άνθρωπο. «Και θα υπομείνω»: Διότι κάθε άνθρωπος που επιθυμεί να επιτύχει την αιώνια ζωή, αποκτά την ψυχή του με υπομονή, καθώς βλέπει τους αγίους που υπέμειναν (που υπομένουν).

ΤΙΤΛΟΣ ΛΗ΄. — Περί εκείνων που στηρίζονται σε κενά και μάταια πράγματα, και στις προστασίες των ανθρώπων, και δεν έχουν την ελπίδα τους στον Θεό. «Θα ντροπιαστούν εκείνοι που στηρίζονται σε πόλεις και σε χρήματα.» «Θα το δουν οι δίκαιοι και θα φοβηθούν», και τα λοιπά. «Εκείνος που στηρίζεται στον πλούτο, αυτός θα πέσει.» «Ο άφρων που έχει πεποίθηση στον εαυτό του, σμίγει με τον άνομο.» «Επειδή στήριξες την ελπίδα σου στα άρματά σου και στο πλήθος της δυνάμεώς σου, θα εγερθεί καταστροφή εναντίον του λαού σου, και όλα τα οχυρωμένα σου μέρη θα αφανιστούν, όπως αφανίστηκε ο άρχοντας Σαλμάν σε ημέρα πολέμου, και συνέτριψαν στο έδαφος μητέρα μαζί με τα παιδιά της.» «Τιμώρησες με τη δύναμή σου τους αρχηγούς των αμαρτωλών, οι οποίοι στηρίζονταν στην αυθάδειά τους.» «Αλίμονο σε εκείνον που λέει μέσα στην καρδιά του: Ποιος θα με γκρεμίσει στη γη;» «Μάταιη αποδείχθηκε η ισχύς σας, και δεν θελήσατε να ακούσετε, αλλά είπατε: Πάνω σε άλογα θα ξεφύγουμε.» «Επικατάρατος είναι ο άνθρωπος ο οποίος έχει την ελπίδα του σε άνθρωπο, και στηρίζει τη σάρκα του βραχίονά του επάνω σε αυτόν, και η καρδιά του απομακρύνεται από τον Κύριο.» «Μην ακολουθείς τις επιθυμίες της ψυχής σου και την ισχύ σου, και μην πεις: Ποιος θα με εξουσιάσει; Διότι ο Κύριος θα αποδώσει σίγουρα δικαιοσύνη. Μη χαίρεσαι για τα χρήματά σου.» Εκείνος που κρίνει ότι ο πλούτος, ο οποίος συγκεντρώθηκε από αδικία, αποτελεί για τον ίδιο ισχύ και μέσο κυριαρχίας, μοιάζει με τον άρρωστο που θεωρεί ως υγεία τον παροξυσμό της αρρώστιας του.

Θα δουν οι δίκαιοι και θα φοβηθούν, και θα γελάσουν εις βάρος του και θα πουν: «Ιδού ο άνθρωπος, ο οποίος δεν έθεσε τον Θεό βοηθό του, αλλά έλπισε στο πλήθος του πλούτου του και ενδυναμώθηκε στη ματαιότητά του».