Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 53:8

Και για να μιλήσω συνοπτικά, αυτό σημαίνει να αγάλλονται οι δίκαιοι εν Κυρίω, το να επιλέγουν να φρονούν μόνο όσα είναι ευχάριστα και αγαπητά σε Αυτόν, και να επιθυμούν διακαώς τα άριστα έργα, ενώ να απομακρύνονται από τις κοσμικές επιθυμίες και την τύρβη της παρούσας ζωής. <Δοξολογείτε τον Κύριο με κιθάρα, με δεκάχορδο ψαλτήρι ψάλτε σε αυτόν.> (A f. 175 b) Σε άλλους ψαλμούς είναι γραμμένο, από τη μια μεριά, «Εκουσίως θα σου προσφέρω θυσία» και από την άλλη πάλι, «Με τη θέλησή μου θα τον δοξολογήσω». Με αυτά εννοεί ότι δεν πρέπει να γίνονται οι προσευχές χωρίς τη θέλησή μας, ούτε με κατήφεια και οκνηρία, αλλά από αγαθή διάνοια και με ιλαρό φρόνημα. Αυτό λέμε ότι υποδηλώνεται και εδώ, καθώς ο λόγος έφερε ως παράδειγμα αυτούς που έχουν συνηθίσει να χρησιμοποιούν κιθάρα και ψαλτήρι. Διότι το Πνεύμα δεν προστάζει βέβαια να ανακρούεται μέλος μέσω χορδών, ούτε προστάζει εκείνους που μεριμνούν για τη νοητή ευθύτητα να καταπιάνονται με κοσμικά παιχνίδια, αλλά παραγγέλλει να προσφέρουν τις δοξολογίες με την αγιοπρεπή ευφροσύνη.

Διότι αισθανόταν τη δεξιά του Θεού να εκτείνεται μέχρις αυτής και να την υποβαστάζει, ώστε να μην κατακρημνιστεί στον προαναφερθέντα λάκκο. Από την υπερβολική του μάλιστα χαρά, ο προφήτης αναφέρει ότι όχι μόνο η ψυχή, αλλά και η σάρκα του αγαλλίασε και ανανεώθηκε, εξαιτίας της αγαθής ελπίδας που έχει δοθεί ως υπόσχεση και στο ίδιο το σώμα κατά την ανάσταση των νεκρών. Γι' αυτό και προσθέτει: «Και ανέθαλε η σάρκα μου»· στα οποία επισυνάπτει: «Και με τη θέλησή μου θα τον δοξολογήσω»· πράγμα που μου φαίνεται ότι είναι όμοιο με το: «Εκουσίως θα σου προσφέρω θυσία».

Εκουσίως θα σου προσφέρω θυσία, θα δοξολογήσω το όνομά σου, Κύριε, διότι είναι αγαθό. Αφού μέσω των πρώτων λόγων ανέπεμψε δέηση και ικεσία προς τον Θεό, και εξέθεσε τη δικαιολογία του, στα επόμενα, πλήρης του Πνεύματος, προφητεύει όσα πρόκειται να συμβούν στον ίδιο και όσα πρόκειται να συμβούν στους εχθρούς του. Έπειτα, στη συνέχεια και ακολούθως, στο τρίτο μέρος υπόσχεται να προσφέρει θυσίες και ευχαριστίες στον Θεό για τις ευεργεσίες που έλαβε. Διότι, έχοντας διασωθεί και ελευθερωθεί από την επιβουλή των εχθρών, και όχι μόνο αυτό, αλλά βλέποντας και τον όλεθρο των εχθρών, υπόσχεται να προσφέρει θυσία και να δοξολογήσει το όνομα του Κυρίου· και αυτά τα προλέγει προφητεύοντας πριν από την έκβαση των γεγονότων. Όταν δηλαδή οι Ζιφαίοι ήλθαν προς τον Σαούλ και είπαν: «Ιδού, ο Δαβίδ κρύβεται σε εμάς», ενώ η ιστορία τους βρισκόταν ακόμη στην αρχή και οι Ζιφαίοι μόλις τον είχαν διαβάλει, τότε ακριβώς εκείνος προφητεύει την τελική έκβαση των γεγονότων, προλαμβάνοντας όσα επρόκειτο να γίνουν αργότερα σαν να είχαν ήδη συμβεί. Γι' αυτό λέει: «Διότι από κάθε θλίψη με ελευθέρωσες, και το μάτι μου αντίκρισε τους εχθρούς μου». Διότι αυτά συνέβησαν βέβαια κάποτε αργότερα· όμως με την πρόγνωση του Αγίου Πνεύματος τα εξαγγέλλει σαν να έχουν ήδη γίνει, και για αυτά ευχαριστεί, και υπόσχεται να προσφέρει θυσία, και να δοξολογήσει τον Κύριο, λέγοντας: Εκουσίως θα σου προσφέρω θυσία. Ο δε Ακύλας λέει: Με προθυμία θα σου προσφέρω θυσία.

Διότι αρκεί η εκούσια διάθεση και η προαίρεση, διά της οποίας θα σου αναπέμψω τη θυσία. Διότι δεν αγνοούσε ότι ο Θεός απορρίπτει τις θυσίες που γίνονται με αίματα και σφαγές ζώων, αλλά αποδέχεται τη λογική θυσία μέσω της αινέσεως, επειδή είχε διδαχθεί εκ των προτέρων το: «Πρόσφερε στον Θεό θυσία αινέσεως, και απόδωσε στον Κύριο τις ευχές σου». Αυτήν τη θυσία, λοιπόν, λέγει, εκουσίως θα σου προσφέρω, αφιερώνοντάς σου τη δική μου εκούσια διάθεση, το θέλημά μου και την προαίρεσή μου, και προσφέροντάς σου την ίδια την ευχαριστία αντί για θυσία. Γι' αυτό προσθέτει στη συνέχεια λέγοντας: «Θα εξομολογηθώ στο όνομά σου, Κύριε, διότι είναι αγαθό»· καθώς είναι σαφέστατο ότι στην προκειμένη περίπτωση η εξομολόγηση χρησιμοποιείται με την έννοια της ευχαριστίας.

Και επικαλείται γι' αυτά τη θεία ακοή προς ακρόαση της ευχαριστίας του, αναφέροντας την εξέγερση των αλλοτρίων και την επιδίωξη της ψυχής του από τους ισχυρούς στην κακία, των οποίων δεν ηγείται ο Θεός, αλλά εκείνος που νοείται ως ο αντίπαλος. Γι' αυτόν τον λόγο άλλωστε λέει: εκείνοι μεν δεν έθεσαν τον Θεό ενώπιόν τους, εμένα όμως με βοηθά ο Θεός, ο οποίος επιστρέφει τα κακά στους εφευρέτες της κακίας, και μέσω της αλήθειας εξαφανίζει καθετί που είναι εχθρικό και αλλόφυλο προς την αλήθεια. Εγώ δε, λέει, στο όνομα με το οποίο σώθηκα, σε αυτό θα απευθύνω ευχαριστία, διότι είναι καλό πράγμα η ευχαριστία για το γεγονός ότι απελευθερώθηκα από τις θλίψεις και είδα με τα μάτια μου τον αφανισμό των εχθρών. Σε αυτό άλλωστε ευφραίνεται ο προφητικός οφθαλμός, όταν πλέον δεν παρατηρείται τίποτα το αντίθετο προς την αρετή· διότι, όταν εξαλειφθεί η κακία, η οποία παρατάσσεται έναντι της αρετής σε θέση εχθρού, δεν θα απομείνει πλέον ούτε το όνομα των εχθρών. Πώς, άλλωστε, θα ονομαστεί πλέον κάποιος εχθρός, όταν δεν ζει πια η έχθρα, την οποία θανάτωσε η ειρήνη, όπως λέει ο απόστολος;

Τέτοιος ήταν ο Δαβίδ, ο οποίος προσευχόταν να γίνουν ευάρεστα στον Θεό μόνο όσα έπραττε εκούσια και ο οποίος υποσχόταν να προσφέρει θυσία με τη θέλησή του· τέτοιος ήταν και ο κάθε άγιος που προσέφερε τον εαυτό του στον Θεό, χωρίς να σύρεται από ανάγκη. Έτσι λοιπόν και εσύ, απόδειξε την τέλεια πνευματική κατάσταση με το να αποκτήσεις μέσα σου την επιθυμία για την άνοδο προς το ανώτερο. Και όταν γίνεις τέτοια, λέει, θα έρθεις κάτω από τη σκέπη της πέτρας, πλησίον του προτειχίσματος. Η έννοια των λεγομένων είναι η εξής (διότι πρέπει να μεταφέρουμε τον λόγο από τα αινίγματα στο σαφέστερο): μοναδική σκέπη της ανθρώπινης ψυχής είναι το υψηλό Ευαγγέλιο, μέσα στο οποίο, όποιος βρεθεί, δεν έχει πλέον ανάγκη τη σκιώδη διδασκαλία που γίνεται μέσω των τυπικών και συμβολικών νοημάτων, εφόσον η αλήθεια φανερώνει πια τα κρυμμένα αινίγματα των προσταγμάτων. Το ότι, εξάλλου, η ευαγγελική χάρη ονομάζεται πέτρα, κανείς δεν θα το αρνούνταν από όσους συμμετέχουν με οποιονδήποτε τρόπο στην πίστη· διότι από πολλά σημεία της Γραφής μπορεί κανείς να μάθει αυτό ακριβώς, ότι δηλαδή το Ευαγγέλιο είναι πέτρα.

Διάψαλμα· μετάβαση του λόγου. «Ιδού γαρ ο Θεός»: Στον πιστό και κατά Θεόν άνθρωπο, όπως ο πατέρας προς τον υιό, επιβεβαιώνοντας την ενανθρώπηση. «Και ο Κύριος»: Της (ψυχής) του Αδάμ, την οποία ο ίδιος ανέλαβε. «Αποστρέψει»: Στους δαίμονες, οι οποίοι κατακρήμνισαν τον άνθρωπο· διότι αυτοί είναι οι εχθροί του ανθρώπου. «Εν τη αληθεία»: Καθώς ο Θεός είναι αληθινός, έδιωξε τους δαίμονες από τον άνθρωπο. «Εκουσίως»: Διότι, όταν ο άνθρωπος συνήλθε από την πλάνη, με δικό του θέλημα προσφέρει ως θυσία στον Θεό την αδιάλειπτη προσευχή. «Εξομολογήσομαι»: Διότι με φωνή αίνεσης οι πιστοί δοξάζουν τον Θεό. «Ότι εκ πάσης θλίψεως»: Την οποία επέφεραν οι δαίμονες στον άνθρωπο. «Και εν τοις εχθροίς»: Διότι έστρεψε το βλέμμα του πάνω στους δαίμονες και τους συνέτριψε.

Γι' αυτό, αν και είναι συγγενείς, συχνά δεν ντρέπονται να μας επιβουλεύονται, όπως οι ξένοι τους ξένους. Διότι εκείνοι που αποξένωσαν τον εαυτό τους από τον Θεό, πώς να μην γίνονται πολύ περισσότερο ξένοι και προς τον νόμο της φύσης; Ονομάζει δε «κραταιούς» εκείνους που είναι ισχυροί στην κακία, οι οποίοι κατέχουν τόσο ισχυρή και ανυποχώρητη πονηριά, ώστε να επιβουλεύονται και αυτήν ακόμη την ψυχή, απεργαζόμενοι για εμάς όχι μόνο τον αισθητό αλλά και τον νοητό θάνατο. «Θα εξομολογηθώ στο όνομά σου.» Διότι ο Θεός δεν αποδέχεται ακούσια θυσία, επειδή ποτέ δεν λογίζεται σε αυτόν που την προσφέρει, αλλά σε εκείνον που εξαναγκάζει την προσφορά. Γνωρίζοντάς το αυτό και ο απόστολος Παύλος έλεγε: Όχι με λύπη ή από ανάγκη, διότι ο Θεός αγαπά αυτόν που δίνει με ιλαρότητα. Εσύ, όμως, να κατανοήσεις το εκούσιο και ως προς την περίσταση. Διότι πολλές φορές, όταν περιπέσουμε σε θλίψη, γινόμαστε πιο ευλαβείς από ό,τι ήμασταν. Πρέπει, όμως, εμείς να παραμένουμε στην ίδια κατάσταση ακόμη και όταν παρέλθει η θλίψη.

Οι Λαμπετιανοί, οι οποίοι προσαγορεύονται έτσι από κάποιον Λαμπέτιο, επιτρέπουν σε όσους επιθυμούν να συζούν και να διαβιούν σε κοινόβια, να ακολουθεί ο καθένας όποιον τρόπο ζωής επιθυμεί και εγκρίνει, και να ενδύεται όποιο σχήμα προαιρείται. Διότι δεν πρέπει, ισχυρίζονται, ο χριστιανός να πράττει κάτι υπό αναγκασμό, επειδή έχει γραφτεί: «Εκουσίως θα σου προσφέρω θυσία», και πάλι: «Με το θέλημά μου θα τον δοξολογήσω». Επιτρέπουν δε, όπως αναφέρουν ορισμένοι, να δίνεται χώρος και στα φυσικά πάθη και να μην προβάλλεται αντίσταση σε αυτά, επειδή έτσι το απαιτεί η φύση. Λέγεται μάλιστα ότι φρονούν και διάφορα άλλα παρόμοια με τους αποκαλούμενους Αεριανούς.

Ο Δαβίδ, σύμφωνα με τη συνήθειά του, αφού ικέτευσε τον Θεό και λυτρώθηκε από τους εχθρούς, λέει και πάλι: «Θα δοξολογήσω το όνομά σου, Κύριε, διότι είναι αγαθό· διότι από κάθε θλίψη με ελευθέρωσες, και το μάτι μου αντίκρισε τους εχθρούς μου», επειδή η εναντίον μου σκευωρία τους δεν πραγματοποιήθηκε. Είναι δυνατόν, λοιπόν, σε όλους εμάς σε κάθε πειρασμό να λέμε: «Θεέ μου, στο όνομά σου σώσε με» και τα εξής.