Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 55:4

Διότι, όταν ο Ορνά του πρόσφερε το αλώνι και τα βόδια, για να οικοδομήσει από τη μια στο αλώνι τον ναό, και από την άλλη να προσφέρει τα ζεύγη των βοδιών ως ολοκαύτωμα, ο Δαβίδ δεν δέχθηκε τα δώρα, αλλά έδωσε το αντίτιμό τους λέγοντας: «Δεν πρόκειται να πάρω από σένα δωρεάν τα δικά σου για να τα προσφέρω στον Κύριο». Δεν επιθύμησε όπως ο 〈...〉 Ναβουθαί, ώστε να μετατρέψει τον αμπελώνα σε λαχανόκηπο. 〈Εκείνος που πράττει αυτά δεν θα κλονιστεί στον αιώνα.〉 Γι' αυτό, αφού τα έπραξε αυτά ο Δαβίδ και ευδοκιμούσε στις αρετές, έλεγε: 〈Εγώ είπα μέσα στην ευημερία μου: Δεν πρόκειται να κλονιστώ στον αιώνα. Δεν θα φοβηθώ τις ημέρες, αλλά εγώ θα ελπίσω σε σένα.〉 Αυτόν ας μιμηθούμε και εμείς, ανατυπώνοντας και αναζωγραφώντας καθημερινά στη διάνοιά μας όλα όσα είναι καταγεγραμμένα σε αυτόν τον ψαλμό, και ας μην δώσουμε τα χρήματά μας με τόκο, αλλά ας τα σκορπίσουμε στα χέρια όσων έχουν ανάγκη, για να λάβουμε τα εκατονταπλάσια ... ... Είθε δε όλοι μας, ζώντας έναν βίο ακλόνητο, χωρίς ολισθήματα και χωρίς πτώσεις, να φθάσουμε στη βασιλεία των ουρανών με τη χάρη του Χριστού, διότι σε Αυτόν πρέπει η δόξα και το κράτος στους αιώνες. Αμήν.]

Έπειτα, επειδή μέσω του θείου Πνεύματος διέκρινε ότι δεν ήταν τόσο ο Σαούλ ο αίτιος αυτής της τόσο μεγάλης ορμής εναντίον του, όσο κάποιοι αφανείς και νοητοί, αόρατοι εχθροί, δηλαδή πονηρές δυνάμεις και πνεύματα, που επενεργούσαν στον Σαούλ και τον διέγειραν σε πόλεμο εναντίον του, εύλογα προσθέτει: «Με καταπάτησαν οι εχθροί μου όλη την ημέρα»· ή, σύμφωνα με τον Σύμμαχο: «Με συνέτριβαν αυτοί που με θλίβουν κάθε ημέρα». Το ποιοι είναι δε οι εχθροί και αυτοί που τον θλίβουν, οι οποίοι υποκινούν τον Σαούλ, το αποσαφηνίζει στη συνέχεια λέγοντας: «Διότι είναι πολλοί αυτοί που με πολεμούν από τα ύψη». Διότι δεν αγνοούσε ότι η πάλη του δεν ήταν προς αίμα και σάρκα, αλλά προς τις αρχές και τις εξουσίες, προς τους κοσμοκράτορες του σκότους τούτου, προς τα πνευματικά της πονηρίας, από τα οποία ο Σαούλ, παροξυνόμενος, χωρίς λόγο κατεδίωκε και πολεμούσε εκείνον που ποτέ δεν τον είχε λυπήσει σε τίποτα. Έπειτα στη συνέχεια αναφέρει: «Την ημέρα θα φοβηθώ, εγώ όμως θα ελπίσω σε εσένα». Το οποίο ακριβώς αποσαφήνισε ο Σύμμαχος λέγοντας: «Την ημέρα κατά την οποία θα φοβηθώ, εγώ σε εσένα έχω εναποθέσει την εμπιστοσύνη μου».

Διότι, ακόμη και αν φαίνεται κατεξοχήν ότι άνθρωπος με έχει καταπατήσει, καθώς ο Σαούλ στράφηκε με σφοδρότητα εναντίον μου, εντούτοις οι εχθροί μου και εκείνοι που με πολεμούν από ψηλά, ρίχνοντας τα βέλη τους από το ύψος εναντίον της ψυχής μου, είναι πάρα πολλοί. Όλους αυτούς όμως έχω μάθει να τους περιφρονώ, χάρη σε εσένα, τον πρόμαχο και υπερασπιστή μου. Διότι, έχοντας απόλυτη εμπιστοσύνη σε εσένα, εάν ποτέ εισέλθει φόβος στην ψυχή μου, τον αποκρούω, αντλώντας θάρρος από εσένα, τον υπερασπιστή μου.

Και όπως ακριβώς, αν κάποιος δεχόταν ξαφνικά επίθεση από κάποιον ληστή ή δολοφόνο, θα καλούσε κάποιους από τους φίλους του σε βοήθεια, επειδή οι δικές του δυνάμεις δεν θα επαρκούσαν για να αποφύγει τους κινδύνους, έτσι και εδώ, βρισκόμενος σε αγωνία εξαιτίας της συμπλοκής του με τον άνθρωπο (και λέγοντας «άνθρωπο», εννοώ όσα πάθη της φύσεως υποδηλώνονται με αυτήν την περιληπτική λέξη), επικαλείται την άνωθεν βοήθεια, λέγοντας ότι καταπατείται από τον πολέμιο και ότι από την ολοήμερη μάχη αποκάμνει και συνθλίβεται. Διότι αυτός που συμπλέκεται μαζί του στους αγώνες δεν τυγχάνει να είναι μόνος, αλλά ο ένας αυτός άνθρωπος αποτελεί ένα πλήθος εχθρών. Διότι λέγει: «Με καταπάτησαν οι εχθροί μου όλη την ημέρα», βάλλοντας από ύψος, επειδή αναδείχθηκαν ανώτεροι αυτού που καταπατείται. Και αυτό που συμβαίνει δεν γίνεται την ημέρα ούτε στο φως, διότι, έχοντας το φως ως σύμμαχο, δεν θα φοβόταν. Γι' αυτό λέγει: «Την ημέρα δεν θα φοβηθώ», δηλώνοντας σιωπηρά ότι ο φόβος τού προκαλείται από τους εχθρούς μέσω του σκότους. Αλλά ένας τέτοιος άνθρωπος δημιουργεί για τον εαυτό του ημέρα με το να ελπίζει στο φως, μέσω του οποίου εξαφανίζεται το σκοτάδι: «Διότι την ημέρα δεν θα φοβηθώ· εγώ δε θα ελπίσω σε Σένα». Ίσως μάλιστα να μπορούσε κανείς να προσεγγίσει βαθύτερα το νόημα των γεγραμμένων, εάν εξετάσει το αίνιγμα της επιγραφής.

«Ελέησόν με» Ο Χριστός βοά ως άνθρωπος για τον Ιούδα. «Όλη την ημέρα» Διότι δεν σταμάτησε ο Ιούδας την ημέρα της προδοσίας να τρέχει εδώ και εκεί. «Με καταπάτησαν» Οι Ιουδαίοι όλη εκείνη την ημέρα του πάθους δεν σταμάτησαν να εμπαίζουν τον Σωτήρα. «Ότι πολλοί» Οι δαίμονες από τον αέρα παρακινούσαν τους Ιουδαίους κατά του Χριστού. «Δεν θα φοβηθώ» Διότι ούτε την ημέρα του πάθους φώναζε επειδή φοβόταν, αλλά για να δείξει ότι αληθινά ενανθρώπησε. «Στον Θεό» Διότι οι λόγοι του Σωτήρα είναι στον Πατέρα και οι λόγοι του Πατέρα στον Υιό. «Στον Θεό ήλπισα» Πότε άραγε η ανθρώπινη σάρκα είχε τη δύναμη να εκστρατεύσει κατά του Θεού (του Χριστού); «Όλη την ημέρα» Όταν δηλαδή δίδασκε ο Χριστός, οι Ιουδαίοι τον περιγελούσαν λέγοντας: από πού ξέρει αυτός γράμματα, χωρίς να έχει μαθητεύσει; «Εναντίον μου όλοι» Επειδή άπαντες σκέφτονταν με ποιον τρόπο θα τον θανατώσουν. «Θα παροικήσουν» Διότι τον περικύκλωναν και παρέμεναν κοντά, για να βρουν κάτι και να μηχανευτούν κάποιον δόλο κατά του Χριστού. «Αυτοί την πτέρνα» Διότι, λέει, παρακολουθούσαν κρυφά τον Κύριο, αν θεραπεύει το Σάββατο, ώστε να τον κατηγορήσουν. «Υπέρ του μηδενός» Επειδή ο Κύριος ήθελε να θεωρήσει ως μη γενόμενα τα όσα συνέβησαν και να τους συγχωρήσει, ώστε αφού μετανοήσουν να σωθούν· αυτοί όμως δεν το κατενόησαν. «Με οργή» Αναφέρεται στα πλήθη των Ιουδαίων, οι οποίοι εξέπεσαν από την αξία τους.

Διότι, αν και ο ψαλμός έκανε μνεία ανθρώπου, εντούτοις υπονοεί τον ίδιο τον Σατανά, που έτσι ονομάζεται πολλές φορές στη θεία Γραφή, ή κάποιον από αυτούς που στρατεύονται με το μέρος του. Εξάλλου είναι ταιριαστό αυτά να τα ψάλλει και ο λαός των εθνών, ο οποίος για πολύ χρόνο εξαπατήθηκε από τον Σατανά και υπέμεινε τον πόλεμο από αυτόν μέσω της επιβουλής των δαιμόνων, τους οποίους στα επόμενα υπονόησε πιο ξεκάθαρα. «Με καταπάτησαν οι εχθροί μου». Δεν εννοεί μία ημέρα, αλλά το διάστημα όλου του παρελθόντος χρόνου, κατά το οποίο οι νοητοί μας εχθροί δεν σταμάτησαν να μας πολεμούν από ψηλά και να μας καταπατούν. Και πώς καταπατούσαν; Μέσω της ειδωλολατρίας και των ηδονών, αφού έβαλαν τρικλοποδιά και ανέτρεψαν τους ανθρώπους, και έπειτα τους πατούσαν ενώ βρίσκονταν πεσμένοι. Ας μην υποστούμε λοιπόν εμείς ανατροπή και πέσουμε στη γη, δηλαδή στα γήινα, και κανείς δεν θα μπορέσει να μας καταπατήσει. Αλλά ούτε να επιτρέψουμε στους εχθρούς μας να γίνουν ψηλότεροί μας, παρά ανεβαίνοντας στην κλίμακα των αρετών, ας κάνουμε τους επιβούλους κατώτερους από εμάς. «Κατά την ημέρα δεν θα φοβηθώ». Διότι εάν, λέει, περπατάμε στο φως και, όπως λέει ο Παύλος, περπατήσουμε με ευσχημοσύνη όπως την ημέρα, εύλογα δεν φοβόμαστε κανέναν από τους επιβούλους, χρησιμοποιώντας απέναντί τους ως όπλο την πίστη και την ελπίδα στον Θεό. «Στον Θεό θα αποδώσω έπαινο».

ΚΑΘΙΣΜΑ ΟΓΔΟΟ Ψαλμός 55ος. Στο τέλος, υπέρ του λαού που έχει απομακρυνθεί από τα άγια· για τον Δαβίδ ως στηλογραφία, όταν τον συνέλαβαν οι αλλόφυλοι στη Γεθ. «Ελέησέ με, Θεέ, διότι με καταπάτησε άνθρωπος, πολεμώντας με όλη την ημέρα με έθλιψε. Με καταπάτησαν οι εχθροί μου όλη την ημέρα». Και ο Δαβίδ μεν τα έλεγε αυτά υπέρ του λαού, που είχε αιχμαλωτιστεί από τους αλλοφύλους, ταιριάζουν όμως αυτά και σε εκείνον που κυριεύεται και καταπονείται από τα σαρκικά θελήματα. «Διότι είναι πολλοί αυτοί που με πολεμούν από τα ύψη» και είναι επηρμένοι στο φρόνημα. «Δεν θα φοβηθώ» όμως, έχοντας ταπεινό φρόνημα και «ελπίζοντας σε εσένα. Στον Θεό ψάλλοντας τους λόγους μου και έχοντας την ελπίδα μου, δεν θα φοβηθώ, ακόμη κι αν βδελύσσονται τους λόγους μου. Εναντίον μου όλοι οι διαλογισμοί τους είναι για κακό, εφόσον και θα παροικήσουν και θα κρυφτούν παραφυλάγοντας την πτέρνα μου», δηλαδή τα τελευταία μου. Και «όπως ακριβώς αυτοί καρτέρεσαν» εναντίον μου, έτσι και εσύ, «υπέρ του μηδενός», δηλαδή, εύκολα σαν ένας θα τους ανατρέψεις. «Με οργή θα καταβιβάσεις λαούς» που είναι άξιοι οργής, «ω Θεέ. Τη ζωή μου την ανέθεσα σε εσένα, έθεσες τα δάκρυά μου ενώπιόν σου, όπως και στην υπόσχεσή σου». Πλύνε και αποκάθαρέ με. «Θα στραφούν οι εχθροί μου προς τα πίσω, σε όποια ημέρα σε επικαλεστώ» και «θα γνωρίσουν ότι εσύ είσαι ο Θεός μου».