Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 55:7

Όλη την ημέρα βδελύσσονταν τα λόγια μου. Εγώ μεν, λέει, όλη την ημέρα ανέθετα τους λόγους μου στον Θεό· αυτοί όμως δεν έπαυαν κάθε μέρα να κατευθύνουν όλη τους την προσπάθεια εναντίον μου για κακό. «Θα παροικήσουν και θα κρυφτούν, αυτοί θα παραμονεύσουν τη φτέρνα μου». Το «θα παροικήσουν» έχει τεθεί αντί του «θα συγκεντρωθούν». Το δε νόημα είναι το εξής: Έτσι, λέει, σε όλη τη διάρκεια της ημέρας ασχολούνταν με το να κινούν λόγια εναντίον μου, και κάθε διαλογισμός τους στρεφόταν εναντίον μου, ώστε να φροντίζουν να συγκεντρώνονται όλοι μαζί και να εξυφαίνουν κρυφά σκευωρίες εναντίον μου, και να μην περιορίζονται σε αυτό, αλλά και να περιεργάζονται τη φτέρνα μου, δηλαδή την πορεία του βίου μου, μήπως τυχόν, βάζοντάς μου τρικλοποδιά, μπορέσουν να με καταβάλουν. Παρατηρούσαν μάλιστα και τα ίχνη μου για το πώς βάδιζα, ώστε να με συλλάβουν. Και αυτά μεν τα έπρατταν εναντίον μου εκείνοι που με καταδίωκαν αναίτια· εσύ όμως, Κύριε, η ελπίδα μου, εμένα μεν λύτρωσε από την άδικη σκευωρία τους, αυτούς δε κατάβαλε, επερχόμενος με την οργή σου.

«Θα κατοικήσουν κοντά και θα κρυφτούν, αυτοί θα παραμονεύσουν την πτέρνα μου. Όπως ακριβώς περίμεναν την ψυχή μου, για το τίποτα θα τους σώσεις· με οργή θα καταρρίψεις λαούς, Θεέ». Και αυτά, τα οποία έχουν ειπωθεί με ασάφεια από τους Εβδομήκοντα, τα ερμήνευσε σαφέστερα ο Σύμμαχος λέγοντας: «Συγκεντρώνονταν κρυφά και παρακολουθούσαν τα ίχνη μου, προσδοκώντας τη ζωή μου εξαιτίας της αδικίας. Γλίτωσέ με από αυτούς, με οργή κατάρριψε λαούς, Θεέ». Διότι έτσι, λέει, όλη την ημέρα ασχολούνταν με εμένα, συζητώντας για μένα, και κάθε σκέψη τους στρεφόταν εναντίον μου· ώστε να φροντίζουν να συγκεντρώνονται όλοι μαζί για να οργανώνουν σκευωρίες. Και δεν περιορίζονταν μέχρι αυτού του σημείου, αλλά παρακολουθούσαν στενά και την πτέρνα μου, δηλαδή την πορεία του βίου μου, μήπως τυχόν, βάζοντάς μου τρικλοποδιά, μπορέσουν να με ρίξουν κάτω. Και παρακολουθούσαν τα ίχνη μου, όπου κι αν βάδιζα, προκειμένου να με συλλάβουν. Αυτά λοιπόν έπρατταν εναντίον μου εκείνοι που μάταια με καταδίωκαν. Εσύ όμως, Κύριε, η ελπίδα μου, γλίτωσέ με από την άδικη σκευωρία τους, και αυτούς, αφού επέμβεις με την οργή σου, γκρέμισέ τους από την αλαζονεία και την υπεροψία τους· διότι αυτό θα τους ωφελήσει.

Διότι, για όσο διάστημα ο λαός των ανθρώπων ήταν απομακρυσμένος από τους αγίους αγγέλους, καταπατούνταν από τα πάθη της φύσεως, απελπιζόμενος κατά τη διάρκεια του συνεχούς πολέμου, συνθλιβόμενος, βαλλόμενος από τις υπερκείμενες δυνάμεις και διακατεχόμενος από φόβο μέσα στη νύχτα. Όταν όμως έθεσε την ελπίδα του στον Θεό, αποτινάσσοντας σαν κάποιο βάρος την πλανημένη ελπίδα προς τα μάταια, τότε επαίνεσε τους λόγους του, οι οποίοι συνιστούν την ομολογία της πίστεως. Διότι «στον Θεό», αναφέρει, «θα επαινέσω τους λόγους μου». Αλλά αυτούς, συνεχίζει, τους αξιέπαινους λόγους οι εχθροί μου τους βδελύσσονται, επινοώντας εναντίον μου κακούς λογισμούς και εξυφαίνοντας την επιβουλή λαθραία και κρυφά κατά την παροικία μου. Αυτοί, πράττοντας το δικό τους σύνηθες έργο, δεν παύουν να παραφυλάνε πάντοτε τη φτέρνα μου. Διότι αυτό είναι το έργο του απ' αρχής ανθρωποκτόνου: το να παραμονεύει τη φτέρνα του ανθρώπου. Αλλά, αν και είναι βαριά η επίθεση των πολεμίων, θα απωθηθούν με τη δική Σου συμμαχία, καθώς η σωτηρία χορηγείται από Εσένα δωρεάν στους ανθρώπους, όχι εξαιτίας έργων δικαιοσύνης, αλλά αποκλειστικά από τη δική Σου χάρη. Διότι χωρίς κανένα αντάλλαγμα θα τους σώσεις. Και όλη η μετέπειτα συνέχεια της ψαλμωδίας ερμηνεύει την ανάκληση της ανθρώπινης φύσεως.

«Ελέησόν με» Ο Χριστός βοά ως άνθρωπος για τον Ιούδα. «Όλη την ημέρα» Διότι δεν σταμάτησε ο Ιούδας την ημέρα της προδοσίας να τρέχει εδώ και εκεί. «Με καταπάτησαν» Οι Ιουδαίοι όλη εκείνη την ημέρα του πάθους δεν σταμάτησαν να εμπαίζουν τον Σωτήρα. «Ότι πολλοί» Οι δαίμονες από τον αέρα παρακινούσαν τους Ιουδαίους κατά του Χριστού. «Δεν θα φοβηθώ» Διότι ούτε την ημέρα του πάθους φώναζε επειδή φοβόταν, αλλά για να δείξει ότι αληθινά ενανθρώπησε. «Στον Θεό» Διότι οι λόγοι του Σωτήρα είναι στον Πατέρα και οι λόγοι του Πατέρα στον Υιό. «Στον Θεό ήλπισα» Πότε άραγε η ανθρώπινη σάρκα είχε τη δύναμη να εκστρατεύσει κατά του Θεού (του Χριστού); «Όλη την ημέρα» Όταν δηλαδή δίδασκε ο Χριστός, οι Ιουδαίοι τον περιγελούσαν λέγοντας: από πού ξέρει αυτός γράμματα, χωρίς να έχει μαθητεύσει; «Εναντίον μου όλοι» Επειδή άπαντες σκέφτονταν με ποιον τρόπο θα τον θανατώσουν. «Θα παροικήσουν» Διότι τον περικύκλωναν και παρέμεναν κοντά, για να βρουν κάτι και να μηχανευτούν κάποιον δόλο κατά του Χριστού. «Αυτοί την πτέρνα» Διότι, λέει, παρακολουθούσαν κρυφά τον Κύριο, αν θεραπεύει το Σάββατο, ώστε να τον κατηγορήσουν. «Υπέρ του μηδενός» Επειδή ο Κύριος ήθελε να θεωρήσει ως μη γενόμενα τα όσα συνέβησαν και να τους συγχωρήσει, ώστε αφού μετανοήσουν να σωθούν· αυτοί όμως δεν το κατενόησαν. «Με οργή» Αναφέρεται στα πλήθη των Ιουδαίων, οι οποίοι εξέπεσαν από την αξία τους.

«Αυτοί θα παραφυλάξουν την πτέρνα μου», λέει. Διότι οι Ιουδαίοι ερευνούν και το παραμικρό μας σφάλμα. Και έτσι θα κατανοήσεις αυτό που είπε ο Θεός προς το φίδι: «Αυτός θα παραμονεύει το κεφάλι σου, και εσύ θα παραμονεύεις την πτέρνα του». Εμείς δε, προπάντων προσταζόμαστε να προσέχουμε το κεφάλι του, δηλαδή την ειδωλολατρία, αλλά και να φυλαγόμαστε από τα υπόλοιπα αμαρτήματα, έστω κι αν είναι έσχατα, έστω κι αν φαίνονται ευτελή, ώστε να θεωρούνται πτέρνα. Επειδή ο εχθρός τα παρατηρεί αυτά, θέλοντας να μας διαβάλει στον Κριτή ακόμη και μέσω των τυχόντων σφαλμάτων. Επομένως, αρμόζει να εκλαμβάνεται αυτός ο στίχος όχι μόνο για τους Ιουδαίους, αλλά και για τους πραγματικούς εχθρούς, τους δαίμονες, σύμφωνα με το οποίο αρμόζει να προστίθενται και τα εξής: «Έβαλες τα δάκρυά μου ενώπιόν σου». Μακάριοι είναι εκείνοι των οποίων τα δάκρυα δέχεται ο Θεός, διότι παρηγορεί τη θλίψη τους, όπως ακριβώς υποσχέθηκε μέσω της δικής του επαγγελίας. Και ποια είναι η επαγγελία; «Μακάριοι όσοι πενθούν, διότι αυτοί θα παρηγορηθούν».

ΚΑΘΙΣΜΑ ΟΓΔΟΟ Ψαλμός 55ος. Στο τέλος, υπέρ του λαού που έχει απομακρυνθεί από τα άγια· για τον Δαβίδ ως στηλογραφία, όταν τον συνέλαβαν οι αλλόφυλοι στη Γεθ. «Ελέησέ με, Θεέ, διότι με καταπάτησε άνθρωπος, πολεμώντας με όλη την ημέρα με έθλιψε. Με καταπάτησαν οι εχθροί μου όλη την ημέρα». Και ο Δαβίδ μεν τα έλεγε αυτά υπέρ του λαού, που είχε αιχμαλωτιστεί από τους αλλοφύλους, ταιριάζουν όμως αυτά και σε εκείνον που κυριεύεται και καταπονείται από τα σαρκικά θελήματα. «Διότι είναι πολλοί αυτοί που με πολεμούν από τα ύψη» και είναι επηρμένοι στο φρόνημα. «Δεν θα φοβηθώ» όμως, έχοντας ταπεινό φρόνημα και «ελπίζοντας σε εσένα. Στον Θεό ψάλλοντας τους λόγους μου και έχοντας την ελπίδα μου, δεν θα φοβηθώ, ακόμη κι αν βδελύσσονται τους λόγους μου. Εναντίον μου όλοι οι διαλογισμοί τους είναι για κακό, εφόσον και θα παροικήσουν και θα κρυφτούν παραφυλάγοντας την πτέρνα μου», δηλαδή τα τελευταία μου. Και «όπως ακριβώς αυτοί καρτέρεσαν» εναντίον μου, έτσι και εσύ, «υπέρ του μηδενός», δηλαδή, εύκολα σαν ένας θα τους ανατρέψεις. «Με οργή θα καταβιβάσεις λαούς» που είναι άξιοι οργής, «ω Θεέ. Τη ζωή μου την ανέθεσα σε εσένα, έθεσες τα δάκρυά μου ενώπιόν σου, όπως και στην υπόσχεσή σου». Πλύνε και αποκάθαρέ με. «Θα στραφούν οι εχθροί μου προς τα πίσω, σε όποια ημέρα σε επικαλεστώ» και «θα γνωρίσουν ότι εσύ είσαι ο Θεός μου».