Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 55:9

Θεέ μου, τη ζωή μου εξήγγειλα σε σένα. Έχοντας παρρησία, λέει, και μη επαισχυνόμενος για τη ζωή μου, την εξέθεσα ολόκληρη σε σένα. Εσύ δε, αποδεχόμενος αυτήν, δεν απέρριψες τα δάκρυά μου· αλλά τα έθεσες ενώπιον των οφθαλμών σου, επιβεβαιώνοντας την υπόσχεσή σου που λέει: Ενώ εσύ ακόμη θα μιλάς, εγώ θα πω· Ιδού, είμαι παρών. Γι' αυτό συνέβαινε, καθώς εισακουόμουν, οι εχθροί μου να υποχωρούν προς τα πίσω· εξού και λέω: Σε όποια ημέρα σε επικαλεστώ.

Εισάγαγέ με εκεί για να δω πού κρύφτηκε ο Αδάμ, και να προσφέρω δόξα στη φιλανθρωπία σου, διότι εισάκουσες τα δάκρυά μου και εξάλειψες όλες τις ανομίες μου. Έθεσες τα δάκρυά μου ενώπιόν σου, Κύριε, όπως και στην υπόσχεσή σου, ώστε να καταισχυνθεί ο Εχθρός μου, όταν με δει στον τόπο της ζωής, τον οποίο ετοίμασαν για εμένα οι οικτιρμοί σου, και να σκοτιστεί, αποτυγχάνοντας να με δει στον τόπο που ετοίμασες για εμένα εξαιτίας των αμαρτιών μου. Ναι, Δέσποτα, ο μόνος αναμάρτητος και φιλάνθρωπος, έκχεε επάνω μου την άφατη αγαθότητά σου· χάρισε σε εμένα και σε όλους όσους σε αγαπούν να προσκυνήσουμε τη δόξα σου στη βασιλεία σου, και εντρυφώντας στο κάλλος σου να πούμε: δόξα στον Πατέρα που μας δημιούργησε, και δόξα στον Υιό που μας έσωσε, και δόξα στο Πανάγιο Πνεύμα που μας ανακαίνισε, σε όλους τους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Γι' αυτό λέει ο Προφήτης: Μην παραμείνεις σιωπηλός μπροστά στα δάκρυά μου. Και πάλι λέει: Έθεσες τα δάκρυά μου ενώπιόν σου, σύμφωνα με την υπόσχεσή σου. Και πάλι: Έγιναν τα δάκρυά μου για μένα άρτος ημέρα και νύχτα, και το ποτό μου το ανακάτευα με κλάμα. Διότι το δάκρυ που χύνεται από πολλή θλίψη και συνοχή καρδιάς, με πύρωση των σπλάχνων και εν γνώσει της αλήθειας, είναι τροφή της ψυχής που χορηγείται από τον ουράνιο άρτο, από τον οποίο μετείχε προηγουμένως η μακαρία Μαρία, όταν κάθισε στα πόδια του Χριστού και, καθώς λέει ο Χριστός, δάκρυσε· διότι λέει: Η Μαριάμ διάλεξε την αγαθή μερίδα, η οποία δεν πρόκειται να της αφαιρεθεί.

«Τη ζωή μου σου εξήγγειλα, έθεσες τα δάκρυά μου ενώπιόν σου· όπως ακριβώς και στην επαγγελία σου, θα στραφούν οι εχθροί μου προς τα πίσω, όποια ημέρα σε επικαλεστώ». Και αυτά ο Σύμμαχος τα ερμήνευσε σαφέστερα, λέγοντας τα εξής: «Τα ενδόμυχά μου εξαρίθμησες· εσύ έθεσες τα δάκρυά μου ενώπιόν σου. Μήπως, όταν τα εξαριθμείς, δεν θα στραφούν τότε οι εχθροί μου προς τα πίσω, όποια ημέρα σε επικαλεστώ;». Οι μεν εχθροί μου, λέει, καθ' όλη την ημέρα κινούσαν λόγια για μένα, και εναντίον μου στρέφονταν όλοι οι διαλογισμοί τους· εγώ όμως, ποιους λογισμούς συγκέντρωνα μέσα μου και ποιες σκέψεις είχα, εσύ ο ίδιος, ως καρδιογνώστης Θεός, το γνωρίζεις. Διότι όλα τα ενδόμυχά μου τα εξαρίθμησες, και γνωρίζεις τα κρυφά μου και τις σκέψεις της ψυχής μου· γι' αυτό έθεσες τα δάκρυά μου ενώπιόν σου και δεν τα αποστράφηκες· αλλά, όπως ακριβώς υπόσχεσαι στην επαγγελία σου λέγοντας: «Ενώ εσύ ακόμη θα μιλάς, εγώ θα πω: Ιδού, είμαι παρών», πράττοντας λοιπόν σύμφωνα με τις επαγγελίες σου, έθεσες τα δάκρυά μου ενώπιόν σου. Και σύμφωνα με την απόδοση των Εβδομήκοντα, «Τη ζωή μου, λέει, σου εξήγγειλα», έχοντας παρρησία και μη αισθανόμενος ντροπή για την ίδια του τη ζωή. Και εσύ, αποδεχόμενος τη ζωή μου, δεν απώθησες τα δάκρυά μου, αλλά τα έθεσες προ των οφθαλμών σου, επιβεβαιώνοντας τις επαγγελίες σου.

Με τα ίδια τα έργα, λέει, το διαπίστωσα και γνώρισα αληθινά ότι δεν ήλπισα μάταια, αλλά απέκτησα τον Θεό βοηθό. Απόδειξη αυτού είναι ότι έθεσες τα δάκρυά μου ενώπιόν σου. Έπειτα, εμένα με εισάκουσες, ενώ οι εχθροί μου υποχώρησαν προς τα πίσω· γι' αυτό, μέσω του Θεού θα αινέσω τον λόγο· ή, κατά τον Ακύλα: Στον Θεό θα καυχηθώ για τον λόγο· κατά δε τον Σύμμαχο: Τον Θεό θα υμνολογήσω· αλλά και μέσω του Κυρίου θα αινέσω τον λόγο· ή, κατά τον Ακύλα, στον Κύριο θα υμνήσω τον λόγο· ή, κατά τον Σύμμαχο, μέσω του Κυρίου θα συνθέσω ύμνο· και πάλι, όπως ανέφερα και πρωτύτερα: Στον Θεό ήλπισα, δεν θα φοβηθώ τι θα μου κάνει η σάρκα· και τώρα λέω: Στον Θεό ήλπισα, δεν θα φοβηθώ τι θα μου κάνει ο άνθρωπος.

«Ο Θεός τη ζωή»: Ο πιστός άνθρωπος εμπιστεύεται τα πάντα στον Θεό. «Έθεσες τα δάκρυα»: Διότι ο Θεός ζήτησε τα δάκρυα της μετανοίας από τον λαό, τέτοια που είχαν όταν τους έδινε υποσχέσεις πριν αυτοί παρανομήσουν. «Θα επιστρέψουν»: Τα τέκνα των Ιουδαίων, έχοντας ντροπιαστεί μετά την ανάσταση του Κυρίου. «Σε όποια ημέρα»: Διότι, όταν, έχοντας μετανοήσει, επικαλέστηκαν τον Θεό, τον βρήκαν να τους εισακούει. «Στον Θεό»: Διότι οι δίκαιοι δεν ομιλούν χωρίς τον Θεό. «Θα αινέσω τον λόγο»: Οι πιστοί αναθέτουν και τους λόγους και τα έργα τους στον Κύριο, διότι τα πάντα τα εμπιστεύονται σε Αυτόν. «Ήλπισα»: Διότι οι άγιοι δεν φοβούνται τον φόβο των ανθρώπων, ενδυναμούμενοι από τον φόβο του Θεού. «Μέσα μου, ω Θεέ»: Διότι στον άνθρωπο που ζει σύμφωνα με τον Θεό, η προσευχή αποτελεί διηνεκή θυσία προς τον Θεό. «Διότι έσωσες»: Ο Χριστός, αφού ανέλαβε την ψυχή του Αδάμ. «Τους οφθαλμούς μου»: Εννοεί τον δόλο των ειδώλων. «Για να ευαρεστήσω»: Στο φως των αγγέλων, διότι αυτοί ζουν πάντοτε ως ασώματοι.

«Αυτοί θα παραφυλάξουν την πτέρνα μου», λέει. Διότι οι Ιουδαίοι ερευνούν και το παραμικρό μας σφάλμα. Και έτσι θα κατανοήσεις αυτό που είπε ο Θεός προς το φίδι: «Αυτός θα παραμονεύει το κεφάλι σου, και εσύ θα παραμονεύεις την πτέρνα του». Εμείς δε, προπάντων προσταζόμαστε να προσέχουμε το κεφάλι του, δηλαδή την ειδωλολατρία, αλλά και να φυλαγόμαστε από τα υπόλοιπα αμαρτήματα, έστω κι αν είναι έσχατα, έστω κι αν φαίνονται ευτελή, ώστε να θεωρούνται πτέρνα. Επειδή ο εχθρός τα παρατηρεί αυτά, θέλοντας να μας διαβάλει στον Κριτή ακόμη και μέσω των τυχόντων σφαλμάτων. Επομένως, αρμόζει να εκλαμβάνεται αυτός ο στίχος όχι μόνο για τους Ιουδαίους, αλλά και για τους πραγματικούς εχθρούς, τους δαίμονες, σύμφωνα με το οποίο αρμόζει να προστίθενται και τα εξής: «Έβαλες τα δάκρυά μου ενώπιόν σου». Μακάριοι είναι εκείνοι των οποίων τα δάκρυα δέχεται ο Θεός, διότι παρηγορεί τη θλίψη τους, όπως ακριβώς υποσχέθηκε μέσω της δικής του επαγγελίας. Και ποια είναι η επαγγελία; «Μακάριοι όσοι πενθούν, διότι αυτοί θα παρηγορηθούν».

ΚΑΘΙΣΜΑ ΟΓΔΟΟ Ψαλμός 55ος. Στο τέλος, υπέρ του λαού που έχει απομακρυνθεί από τα άγια· για τον Δαβίδ ως στηλογραφία, όταν τον συνέλαβαν οι αλλόφυλοι στη Γεθ. «Ελέησέ με, Θεέ, διότι με καταπάτησε άνθρωπος, πολεμώντας με όλη την ημέρα με έθλιψε. Με καταπάτησαν οι εχθροί μου όλη την ημέρα». Και ο Δαβίδ μεν τα έλεγε αυτά υπέρ του λαού, που είχε αιχμαλωτιστεί από τους αλλοφύλους, ταιριάζουν όμως αυτά και σε εκείνον που κυριεύεται και καταπονείται από τα σαρκικά θελήματα. «Διότι είναι πολλοί αυτοί που με πολεμούν από τα ύψη» και είναι επηρμένοι στο φρόνημα. «Δεν θα φοβηθώ» όμως, έχοντας ταπεινό φρόνημα και «ελπίζοντας σε εσένα. Στον Θεό ψάλλοντας τους λόγους μου και έχοντας την ελπίδα μου, δεν θα φοβηθώ, ακόμη κι αν βδελύσσονται τους λόγους μου. Εναντίον μου όλοι οι διαλογισμοί τους είναι για κακό, εφόσον και θα παροικήσουν και θα κρυφτούν παραφυλάγοντας την πτέρνα μου», δηλαδή τα τελευταία μου. Και «όπως ακριβώς αυτοί καρτέρεσαν» εναντίον μου, έτσι και εσύ, «υπέρ του μηδενός», δηλαδή, εύκολα σαν ένας θα τους ανατρέψεις. «Με οργή θα καταβιβάσεις λαούς» που είναι άξιοι οργής, «ω Θεέ. Τη ζωή μου την ανέθεσα σε εσένα, έθεσες τα δάκρυά μου ενώπιόν σου, όπως και στην υπόσχεσή σου». Πλύνε και αποκάθαρέ με. «Θα στραφούν οι εχθροί μου προς τα πίσω, σε όποια ημέρα σε επικαλεστώ» και «θα γνωρίσουν ότι εσύ είσαι ο Θεός μου».

Διότι, δεν θα αξιωθείς με κανέναν άλλον τρόπο αυτά τα θαυμαστά και μακάρια παραδείγματα, παρά μόνο εάν χύνεις δάκρυα ημέρα και νύχτα, σύμφωνα με εκείνον που λέει: «κάθε νύχτα θα λούζω την κλίνη μου, με τα δάκρυά μου θα βρέχω το στρώμα μου». Διότι δεν αγνοείς ότι «εκείνοι που σπέρνουν με δάκρυα, θα θερίσουν με αγαλλίαση»· γι' αυτό λέει ο προφήτης με παρρησία: «για τα δάκρυά μου μην αποσιωπήσεις», και πάλι: «έθεσες τα δάκρυά μου σύμφωνα και με την επαγγελία σου» και: «έγιναν τα δάκρυά μου για εμένα άρτος ημέρα και νύχτα», και σε άλλον ψαλμό: «το ποτό μου με κλάμα το αναμείγνυα». Διότι το δάκρυ που πραγματικά αναβλύζει «από πολλή θλίψη και συνοχή καρδίας» με επίγνωση της αλήθειας και με φλόγα στα σπλάχνα, είναι τροφή της ψυχής που χορηγείται από τον επουράνιο άρτο, από τον οποίο προηγουμένως μετείχε η Μαρία, όταν κάθισε στα πόδια του Κυρίου και δάκρυζε, σύμφωνα με τη μαρτυρία του ίδιου του Σωτήρος, διότι λέει: «Η Μαρία εξέλεξε την αγαθή μερίδα, η οποία δεν θα της αφαιρεθεί». Ω, τι πολύτιμα μαργαριτάρια ήταν εκείνα μέσα στη ροή των μακάριων δακρύων! Ω, τι ευθεία και ευπειθής ακοή! Ω, τι ανδρεία και σοφή διάνοια! Ω, οξύνοια του πνεύματος του Κυρίου, που ελκύει σφοδρό έρωτα προς τον άχραντο Νυμφίο! Ω, κέντρισμα πόθου της ψυχής προς τον Θεό Λόγο! Ω, άμεση κοινωνία της νύμφης με τον ουράνιο Νυμφίο!