Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 56:11

Θα σε δοξολογήσω ανάμεσα στους λαούς, Κύριε, θα σου ψάλω ανάμεσα στα έθνη. Ευαγγελίζεται την επιστροφή όλων των εθνών μέσω αυτών που δοξολογεί, καθώς βεβαίως όλα τα έθνη ψάλλουν τους ύμνους Του. «Διότι μεγαλύνθηκε έως τον ουρανό το έλεός Σου». Αυτό είναι παρόμοιο με το: «Διότι και η ίδια η κτίση θα ελευθερωθεί από τη φθορά, για να συμμετάσχει στην ελευθερία των τέκνων του Θεού».

Και έως τις νεφέλες η αλήθειά σου. Απέδειξες αληθινές, λέγει, δια των πραγμάτων τις φωνές των νεφελών, δηλαδή των προφητών σου. [Έως τις νεφέλες η αλήθειά σου. Απέδειξαν αληθινές, λέγει, δια των πραγμάτων τις φωνές των νεφελών, δηλαδή των προφητών. Το «Έως τους ουρανούς», είναι όμοιο με το: Ότι και αυτή η ίδια η κτίση θα ελευθερωθεί από τη φθορά, για να εισέλθει στην ελευθερία της δόξας των τέκνων του Θεού.]

Και στη συνέχεια διασαφηνίζει ότι οι προφητικοί λόγοι που αναφωνήθηκαν παλαιότερα πρόκειται να γίνουν πράξη, λέγοντας: «Διότι εμεγαλύνθη έως τους ουρανούς το έλεός σου, και έως τις νεφέλες η αλήθειά σου». Διότι το παράδοξο ήταν τούτο, ότι τα μεν επουράνια, λέγω, αξιώνονται το έλεος, τα δε επίγεια την αλήθεια. Διότι, μολονότι κατεξοχήν φαίνεται ότι τα επουράνια είναι εξαγνισμένα και απολύτως τέλεια και έχουν φτάσει στο αποκορύφωμα της αρετής, εντούτοις και αυτά χάρη στο δικό σου έλεος έχουν καταστεί τέτοια. Διότι δεν μετέχουν σε αυτήν τη μακαριότητα από μόνα τους ούτε χάρη στον εαυτό τους, αλλά από εσένα, τον χορηγό όλων των αγαθών. Ή με άλλα λόγια: «Διότι εμεγαλύνθη έως τους ουρανούς το έλεός σου», δηλαδή το έλεος που εκχύθηκε σε όλους τους ανθρώπους, για το οποίο μάλιστα ελέγετο και πιο πάνω ότι έχει αποσταλεί με το χωρίο: «Εξαπέστειλε ο Θεός το έλεός του και την αλήθειά του».

Διότι τέτοια κατόρθωσε μεταξύ των ανθρώπων το έλεος που απεστάλη, ώστε σε όλους τους λαούς εγώ, το Άγιο Πνεύμα, να σε δοξολογώ, και σε όλα τα έθνη να σου ψάλλω· γι' αυτό μεγαλύνθηκε έως τους ουρανούς· επειδή ανύψωσε μέχρι τους ουρανούς εκείνους που πρόκοψαν μεταξύ των ανθρώπων, ώστε να έχει δοθεί σε αυτούς και η επαγγελία της βασιλείας των ουρανών. Αλλά και έως τις νεφέλες, λέει, φθάνει η αλήθειά σου. Οι νεφέλες δε είναι υπηρέτριες της βροχής, διακονώντας το θέλημα της θείας Πρόνοιας. Έτσι λοιπόν ο λόγος παρουσιάζει τον Θεό να προνοεί για τους ανθρώπους, από το γεγονός ότι η διοίκησή Του εκτείνεται μέχρι τις νεφέλες, και η αλήθεια της επισκοπής Του φθάνει μέχρι την υπηρεσία των νεφελών. Αλλά και με άλλη έννοια, τις τέλειες ψυχές μεταξύ των ανθρώπων, οι οποίες χορηγούν σαν βροχή τις θεϊκές διδασκαλίες στις ψυχές που έχουν ανάγκη από αυτές, η Γραφή συνηθίζει να τις ονομάζει νεφέλες. Όταν, λοιπόν, ο προφήτης Ησαΐας απειλούσε το ιουδαϊκό έθνος με ερήμωση, παρουσίασε τον Θεό να λέει: Θα κατεδαφίσω τον φραγμό του, και θα παραδοθεί σε διαρπαγή· και θα γκρεμίσω το τείχος του, και θα παραδοθεί σε καταπάτηση. Και θα εγκαταλείψω τον αμπελώνα μου, και δεν θα κλαδευτεί, ούτε θα σκαφτεί· και θα φυτρώσουν σε αυτόν αγκάθια σαν σε χέρσα γη. Και θα δώσω εντολή στις νεφέλες να μη ρίξουν βροχή πάνω του.

Ολοφάνερα, μέσω αυτών των θείων προφητών, οι οποίοι ονομάστηκαν νεφέλες, εκείνοι που πληρούνταν από το ουράνιο πνεύμα χορηγούσαν λογικούς υετούς στις ψυχές των ανθρώπων. Επειδή, λοιπόν, η αλήθεια του Θεού και το έλεός Του, για τα οποία έλεγε λίγο πριν: «Εξαπέστειλε ο Θεός το έλεός Του και την αλήθειά Του, και έσωσε την ψυχή μου από το μέσο των σκύμνων»· παλαιά μεν έσωσε την ψυχή του Δαβίδ, αλλά επρόκειτο και μετά από αυτά να επιβλέψει και όλα τα έθνη· εύλογα το Άγιο Πνεύμα, ευαγγελιζόμενο αυτά, και το ότι θα Τον δοξολογήσει ανάμεσα στους λαούς και θα ψάλει στον Θεό ανάμεσα σε όλα τα έθνη, προσθέτει την αιτία λέγοντας: «Διότι μεγαλύνθηκε έως τους ουρανούς το έλεός σου», και τα εξής. Έπειτα, σε όλα αυτά προσθέτει το επισφράγισμα λέγοντας: «Υψώσου πάνω από τους ουρανούς, Θεέ, και σε όλη τη γη ας είναι η δόξα σου», επαναλαμβάνοντας για δεύτερη φορά την ίδια θεολογία. Διότι, λέγει, σε Εσένα αρμόζει να υψώνεσαι, αν και κατεξοχήν για τους ανθρώπους συγκαταβαίνεις στη δική μας ταπείνωση, προσκαλώντας λαούς και έθνη με τη δική Σου χάρη. Αλλά υψώσου και ανάλαβε πάλι τον δικό Σου θρόνο. Διότι και έτσι, παραμένοντας στους ουρανούς και ευρισκόμενος στη δική Σου θεότητα και βασιλεία, θα μπορέσεις να γεμίσεις όλη τη γη με τη δική Σου δόξα.

«Έτοιμη η καρδιά»: Διότι αφού αναστήθηκα, με προθυμία δίδαξα στον άνθρωπο το νέο άσμα, λέγει ο Χριστός. «Εξεγέρθητι»: Η θεότητα που ανασταίνει τον άνθρωπο, καθώς το δεσποτικό σώμα έγινε δόξα του Θεού. «Εξεγέρθητι»: Διότι από το μηδέν δόθηκε ο ύμνος των αγγέλων μετά την έγερση του Κυρίου. «Εξεγερθήσομαι»: Ο Χριστός το λέγει· διότι η ανάσταση έγινε τα χαράματα (εξεγέρθηκε, δηλαδή αναστήθηκε). «Εξομολογήσομαι»: Δίνοντας σε όλους τους λαούς το θάρρος να δοξολογούν και να σώζονται. «Ψαλώ σοι»: Διότι τα έθνη, αφού πίστεψαν, ψάλλουν τη νέα διδασκαλία, το σύμβολο της Καινής Διαθήκης. «Ότι εμεγαλύνθη»: Διότι το έλεος του Θεού είναι αμέτρητο, μη χωρώντας ούτε στον ουρανό ούτε στη γη. «Και έως των νεφελών»: Διότι όπως οι νεφέλες σκεπάζουν την υπουράνια περιοχή και δροσίζουν, έτσι και η αλήθεια του Θεού γεμίζει τα σύμπαντα και τα ζωογονεί. «Υψώθητι»: Δηλώνει την άνοδο στους ουρανούς. «Και επί πάσαν»: Διότι η γη έγινε πλήρης από τη δόξα του Θεού, όταν ο Κύριος ήλθε σε αυτήν (όταν ο Χριστός εμφανίστηκε σε αυτήν).

Ο δε θείος Δαβίδ σε εκείνη την έρημο λέει: «ανάμεσα σε σκύμνους κοιμήθηκα ταραγμένος», δηλαδή, έντρομος από τα θηρία της ερήμου, τα οποία αποτελούν προτύπωση του Χριστού, που αναπαύθηκε στον τάφο ανάμεσα στους λογικούς, αλλά με τρόπους θηρίων Ιουδαίους, «των οποίων τα δόντια είναι όπλα και βέλη, και η γλώσσα τους κοφτερό μαχαίρι», που θανατώνει τον ευεργέτη. Αλλά εσύ, που θανατώθηκες από αυτούς: «Υψώσου στους ουρανούς, ως Θεός, και σε όλη τη γη ας απλωθεί η δόξα σου», έστω κι αν «ετοίμασαν παγίδα και έσκαψαν λάκκο μπροστά σου, όμως οι ίδιοι έπεσαν πάλι μέσα σε αυτόν». Και καθένας από όσους έχουν την ελπίδα τους σε σένα ψάλλει μαζί με τον Δαβίδ: «Έτοιμη είναι η καρδιά μου, Θεέ μου, έτοιμη είναι η καρδιά μου, θα υμνήσω και θα ψάλω» στη δόξα μου, «εξεγέρθητι», ξύπνα, «η δόξα μου» εν Αγίω Πνεύματι. «Ξύπνα, ψαλτήρι και κιθάρα», και ψάλε μελωδικά στον Θεό που υψώθηκε μέσω νεφέλης. «Θα εξυπνήσω το πρωί. Θα σε δοξολογήσω ανάμεσα στους λαούς, Κύριε, θα σου ψάλω ανάμεσα στα έθνη», σε αυτόν που αναστήθηκε κατά τον όρθρο της τρίτης ημέρας από τον τάφο. «Διότι μεγαλύνθηκε έως τους ουρανούς το έλεός σου και έως τις νεφέλες η αλήθεια σου», συμπαραλαμβάνοντας μαζί με αυτά και όλα τα πληρώματα της γης. «Υψώσου στους ουρανούς, Θεέ, και πάνω σε όλη τη γη ας απλωθεί η δόξα σου», διότι οι ουρανοί δεν πρόκειται ποτέ να την αποκρύψουν.