Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 56:4

Ο πατριάρχης Ιακώβ, λοιπόν, φεύγοντας αξιώθηκε περισσότερων οραμάτων, και μάλιστα θεϊκών· και παραμένοντας ο ίδιος ήσυχος, είχε τον Κύριο υπέρ αυτού, ο οποίος αφενός απέτρεπε τον Λάβαν και αφετέρου εμπόδιζε τον Ησαύ. Και μετά από αυτά, έγινε πατέρας του Ιούδα, από τον οποίο ανέτειλε κατά σάρκα ο Κύριος, και μετέδωσε τις ευλογίες στους πατριάρχες. Και ο θεοφιλής Μωυσής, όταν έφευγε, τότε είδε το μεγάλο όραμα, και αφού διασώθηκε από τους διώκτες του, αποστάλθηκε ως προφήτης στην Αίγυπτο, και, γενόμενος διάκονος τόσων πολλών σημείων και του νόμου, καθοδήγησε τόσο μεγάλο λαό μέσα στην έρημο. Και ο μεν Δαβίδ καταδιωκόμενος δίδασκε: «ανέβλυσε η καρδιά μου λόγο αγαθό» και «ο Θεός μας θα έλθει φανερά· ο Θεός μας, και δεν θα σιωπήσει»· και μάλιστα ενδυναμωνόταν λέγοντας: «το μάτι μου επέβλεψε πάνω στους εχθρούς μου», και πάλι «στον Θεό έλπισα, δεν θα φοβηθώ τι θα μου κάνει ο άνθρωπος». Ενώ, όταν έφευγε και δραπέτευε στο σπήλαιο από το πρόσωπο του Σαούλ, έλεγε: «Εξαπέστειλε βοήθεια από τον ουρανό και με έσωσε, παρέδωσε σε ονειδισμό αυτούς που με καταπατούν· εξαπέστειλε ο Θεός το έλεός Του και την αλήθειά Του, και λύτρωσε την ψυχή μου ανάμεσα από λιοντάρια». Έτσι, αφού σώθηκε κατ' οικονομίαν, έγινε και αυτός μετέπειτα βασιλιάς, και έλαβε την υπόσχεση ότι από το σπέρμα του επρόκειτο να ανατείλει ο Κύριός μας.

Θα κράξω προς τον Θεό τον Ύψιστο, τον Θεό που με ευεργέτησε. Θα εξομολογηθώ, λέγει, και θα αναπέμψω ευχαριστίες σε εσένα τον ευεργέτη μου. Έστειλε από τον ουρανό και με έσωσε. Σαφώς κηρύσσει την κάθοδο του Κυρίου. Παρέδωσε σε ονειδισμό εκείνους που με καταπατούν. Προφανώς, εννοεί τις νοητές και αντίπαλες δυνάμεις. [Παράσχε, λοιπόν, την ευεργεσία, ώστε να μπορώ να λέω με παρρησία, ότι από τον ουρανό επέβλεψες την κατάστασή μας· και τα μεν δικά μας τα διόρθωσες, ενώ των εχθρών τα οδήγησες σε ονειδισμό.]

Ή βεβαίως εννοεί τη σωτηρία, με την οποία διασώθηκε στο σπήλαιο, όταν μάλιστα έλαβε τον εχθρό του υποχείριο, αλλά τον σπλαχνίστηκε. Αυτό βέβαια αποτελούσε και όνειδος για τον διασωθέντα, εφόσον μάταια επιβουλευόταν τον σωτήρα του.] Εξαπέστειλε ο Θεός το έλεός Του και την αλήθειά Του.

Το έλεος και η αλήθεια του Πατρός είναι ο Υιός. Και ελύτρωσε την ψυχή μου από το μέσο των σκύμνων. [Αφού εγκαταλείφθηκα, δηλαδή, στο μέσο των σκύμνων, των αλλοφύλων της Τεθ. Ή, σε ό,τι αφορά εμένα, και εξαιτίας της ανθρώπινης ασέβειας κοιμήθηκα ταραγμένος. Αλλά ο Ύψιστος, αποστέλλοντας τον Λόγο Του, ελύτρωσε την ψυχή μου, ώστε αυτή να μην υποστεί καμία απολύτως βλάβη από την ταραχή των σκύμνων. Ποια είναι όμως αυτά τα θηρία; Είναι οι υιοί των ανθρώπων· των οποίων τα δόντια και οι βουλές είναι όπλα· δηλαδή, είναι βλαπτικοί με κάθε τρόπο. Όπως ακριβώς το ξίφος, όταν είναι ακονισμένο, εύκολα αφαιρεί τη ζωή, έτσι και η γλώσσα, όταν είναι ακονισμένη, θανατώνει με τις καταλαλιές.] Προφανώς, εννοεί τους νοητούς σκύμνους. Κοιμήθηκα ταραγμένος.

Διαμένοντας, λοιπόν, με ησυχία στο σπήλαιο του Οδολλάμ, έγραφε την παρούσα στηλογραφία. Αυτό το αποδεικνύουν τα όσα αναφέρονται στη συνέχεια, και μεταξύ άλλων εκείνα όπου λέει: «Εξαπέστειλε εξ ουρανού και με έσωσε»· και πάλι: «Εξαπέστειλε ο Θεός το έλεός Του και την αλήθειά Του, και ελευθέρωσε την ψυχή μου από το μέσο των σκύμνων». Βλέπεις πώς, αφού διέφυγε από τους αλλοφύλους στη Γεθ, όντας πλέον σε ασφάλεια και σε άνεση, ανέπεμπε τέτοιες φωνές, και ακόμη περισσότερο σε εκείνα που ακολουθούν όπου έχει πει: «Ετοίμη είναι η καρδιά μου, ω Θεέ, θα άσω και θα ψάλω».

Λέγοντας δε, «Απέστειλε από τον ουρανό και με έσωσε», φανερώνει ότι έχει σταλεί κάποιος Σωτήρας από τον Θεό. Το ποιος είναι αυτός, προς το παρόν δεν το παρουσίασε, αλλά το διδάσκει σε άλλο σημείο, όπου λέει: «Απέστειλε τον λόγο του και τους θεράπευσε, και τους λύτρωσε από τη φθορά τους». Επομένως, ήταν ο Λόγος του Θεού, αυτός που και παλαιότερα αποστελλόταν, και γινόταν Σωτήρας αυτών που ήταν άξιοι της σωτηρίας του, τον οποίο γνωρίζοντας με ακρίβεια ο Δαβίδ έλεγε: «Απέστειλε από τον ουρανό και με έσωσε». Τον άξιο, λοιπόν, της σωτηρίας τον έσωζε μέσω του Σωτήρα ο Ύψιστος· ο Ίδιος δε, κρίνοντας δίκαια, αυτούς που επαναστατούσαν και καταπατούσαν τον δίκαιο τους παρέδιδε στον ονειδισμό, ωφελώντας τους και καθιστώντας τους καλύτερους, μέσω του ονειδισμού και της επιστροφής προς τον Εαυτό Του.

Εξαπέστειλε ο Θεός το έλεός Του και την αλήθειά Του, και λύτρωσε την ψυχή μου από το μέσο των σκύμνων, και τα εξής. Το προηγουμένως ελλιπές νόημα το απέδωσε μέσω των προκείμενων λόγων. Διότι, καθώς αναζητούνταν ποιον εξαπέστειλε από τον ουρανό και έσωσε τον Δαβίδ, το φανέρωσε εδώ λέγοντας: «Εξαπέστειλε ο Θεός το έλεός Του και την αλήθειά Του». Και το έλεος και η αλήθεια που εξαποστέλλεται, ποιος άλλος θα μπορούσε να είναι παρά ο Λόγος του Θεού, για τον οποίο λεγόταν: «Εξαπέστειλε τον λόγο Του, και τους γιάτρεψε, και τους λύτρωσε από τις καταστροφές τους»; Ο ίδιος, παρομοίως, ονομάζεται και φως που αποστέλλεται, στον ψαλμό που λέει: «Εξαπόστειλε το φως Σου και την αλήθειά Σου· αυτά θα με οδηγήσουν».

Το φως, η αλήθεια και ο λόγος που αποστέλλονται από τον ύψιστο Θεό, δεν είναι ανoύσια, ούτε ανυπόστατα· διότι δεν ήταν δυνατόν να αποσταλεί κάτι ανυπόστατο. Και όπως ακριβώς ο Λόγος νοείται ως δημιουργός ίασης και σωτηρίας, έτσι και στην προκειμένη περίπτωση ο ίδιος έχει ονομαστεί έλεος, επειδή υπηρετεί τη φιλανθρωπία του Πατέρα· παρομοίως δε και αλήθεια, επειδή υφίσταται αληθινά και είναι ουσιωμένος κατ' ενέργειαν. Ο δικός μας λόγος, βέβαια, ο οποίος έχει την υπόστασή του σε συλλαβές, ρήματα και ονόματα, και ηχεί διαμέσου της γλώσσας και της φωνής, δεν θα μπορούσε να ονομαστεί κυρίως και αληθινά λόγος. Έχει, λοιπόν, κάποιον άλλον που τον γεννά, τον οποίο θα μπορούσε κανείς κυριολεκτικά να αποκαλέσει αληθινό λόγο· και λένε ότι αυτός είναι ο ενδιάθετος. Όπως λοιπόν ο ενδιάθετος λόγος μέσα μας, ο οποίος κυριολεκτικά θα ονομαζόταν αληθινός λόγος, τυγχάνει ενυπόστατος, υφιστάμενος κατά την ουσία, και διαφορετικός από εκείνον που τον αποστέλλει· γι' αυτό προηγουμένως ελέγετο: «Εξαπέστειλε από τον ουρανό και με έσωσε». Το ποιον εξαπέστειλε, μας το διδάσκει τώρα λέγοντας: «Εξαπέστειλε το έλεός του και την αλήθειά του, και ελευθέρωσε την ψυχή μου από το μέσο των σκύμνων»· ανάμεσα στους οποίους αφού βρέθηκα, λέει, κοιμήθηκα ταραγμένος. Διότι, έχοντας εγκλωβιστεί ανάμεσα σε σκύμνους, δηλαδή τους αλλοφύλους της Γεθ ή άλλους εχθρούς που με πολεμούσαν, σε ό,τι αφορούσε εμένα και την ανθρώπινη ασθένεια, κοιμήθηκα ταραγμένος.

Και στη συνέχεια διασαφηνίζει ότι οι προφητικοί λόγοι που αναφωνήθηκαν παλαιότερα πρόκειται να γίνουν πράξη, λέγοντας: «Διότι εμεγαλύνθη έως τους ουρανούς το έλεός σου, και έως τις νεφέλες η αλήθειά σου». Διότι το παράδοξο ήταν τούτο, ότι τα μεν επουράνια, λέγω, αξιώνονται το έλεος, τα δε επίγεια την αλήθεια. Διότι, μολονότι κατεξοχήν φαίνεται ότι τα επουράνια είναι εξαγνισμένα και απολύτως τέλεια και έχουν φτάσει στο αποκορύφωμα της αρετής, εντούτοις και αυτά χάρη στο δικό σου έλεος έχουν καταστεί τέτοια. Διότι δεν μετέχουν σε αυτήν τη μακαριότητα από μόνα τους ούτε χάρη στον εαυτό τους, αλλά από εσένα, τον χορηγό όλων των αγαθών. Ή με άλλα λόγια: «Διότι εμεγαλύνθη έως τους ουρανούς το έλεός σου», δηλαδή το έλεος που εκχύθηκε σε όλους τους ανθρώπους, για το οποίο μάλιστα ελέγετο και πιο πάνω ότι έχει αποσταλεί με το χωρίο: «Εξαπέστειλε ο Θεός το έλεός του και την αλήθειά του».

Ολοφάνερα, μέσω αυτών των θείων προφητών, οι οποίοι ονομάστηκαν νεφέλες, εκείνοι που πληρούνταν από το ουράνιο πνεύμα χορηγούσαν λογικούς υετούς στις ψυχές των ανθρώπων. Επειδή, λοιπόν, η αλήθεια του Θεού και το έλεός Του, για τα οποία έλεγε λίγο πριν: «Εξαπέστειλε ο Θεός το έλεός Του και την αλήθειά Του, και έσωσε την ψυχή μου από το μέσο των σκύμνων»· παλαιά μεν έσωσε την ψυχή του Δαβίδ, αλλά επρόκειτο και μετά από αυτά να επιβλέψει και όλα τα έθνη· εύλογα το Άγιο Πνεύμα, ευαγγελιζόμενο αυτά, και το ότι θα Τον δοξολογήσει ανάμεσα στους λαούς και θα ψάλει στον Θεό ανάμεσα σε όλα τα έθνη, προσθέτει την αιτία λέγοντας: «Διότι μεγαλύνθηκε έως τους ουρανούς το έλεός σου», και τα εξής. Έπειτα, σε όλα αυτά προσθέτει το επισφράγισμα λέγοντας: «Υψώσου πάνω από τους ουρανούς, Θεέ, και σε όλη τη γη ας είναι η δόξα σου», επαναλαμβάνοντας για δεύτερη φορά την ίδια θεολογία. Διότι, λέγει, σε Εσένα αρμόζει να υψώνεσαι, αν και κατεξοχήν για τους ανθρώπους συγκαταβαίνεις στη δική μας ταπείνωση, προσκαλώντας λαούς και έθνη με τη δική Σου χάρη. Αλλά υψώσου και ανάλαβε πάλι τον δικό Σου θρόνο. Διότι και έτσι, παραμένοντας στους ουρανούς και ευρισκόμενος στη δική Σου θεότητα και βασιλεία, θα μπορέσεις να γεμίσεις όλη τη γη με τη δική Σου δόξα.

Επομένως, στο προοίμιο της ψαλμωδίας ο λόγος φιλοσοφεί με υψηλά δόγματα, εξετάζοντας τη φύση της κακίας. Διότι διδάσκει ότι έχουμε ανάγκη τη συμμαχία του ελέους μέχρις εκείνου του σημείου, έως ότου παρέλθει από τη ζωή μας η ανομία που επιδήμησε κακώς στον βίο. Μια τέτοια όμως συμμαχία μάς χαρίζεται με το να έχουμε εμπιστοσύνη στη δύναμη Εκείνου που συμμαχεί μαζί μας και με το να εξοπλιζόμαστε με τη σκιά των πτερύγων του Θεού. Και δεν θα σφάλει κανείς, αν εννοήσει ως τις αρετές τη σκιά των θείων πτερύγων, η οποία γίνεται για εμάς κάλυμμα. Διότι αυτό καθαυτό το θείο, όποια κι αν είναι η φύση του, παραμένει ανέφικτο και ακατάληπτο για την ανθρώπινη φύση, καθώς υπερίπταται κάπου ψηλά, λόγω του άρρητου χαρακτήρα του, πάνω από τον ανθρώπινο λογισμό. Ωστόσο, ένα αποτύπωμα της άρρητης φύσης, μέσω της σκιαγράφησης των αρετών, δημιουργείται σε όσους αποβλέπουν σε αυτήν, έτσι ώστε κάθε σοφία και φρόνηση και γνώση και κάθε προσέγγιση της καταληπτικής σκέψης να μην είναι αυτές καθαυτές οι θείες πτέρυγες, αλλά η σκιά των θείων πτερύγων. Είναι δε μεγάλη για εμάς αυτή η ευεργεσία, έστω κι αν πρόκειται για σκιά. Διότι λέει: «Θα κραυγάσω προς τον Ύψιστο Θεό, τον Θεό που με ευεργέτησε», μέσω αυτής της σκιάς, την οποία απέστειλε από το ύψος στον επίγειο βίο. Διότι με έσωσε διά του Πνεύματος που επισκίασε μέσα στη νεφέλη, και εκείνους που στις προηγούμενες ψαλμωδίες καταπατούσαν, τώρα τους μετέφερε στην τάξη των ονειδιζομένων.

Διότι εξαπέστειλε ο Θεός το έλεός Του και την αλήθειά Του και διέσωσε την ψυχή μου μέσα από σκύμνους. Σκύμνοι δε πράγματι ήταν για εμένα προηγουμένως οι αμαρτίες, δηλαδή νεαρά λιοντάρια, τα οποία με το φοβερό χάσμα του στόματος και με τις αιχμές των ονύχων τους με κατασπάραζαν. Ήλθαν όμως οι σύμμαχοι, το έλεος και η αλήθεια, η καλή αυτή συζυγία. Διότι ούτε το έλεος είναι άκριτο, ούτε η αλήθεια ανελέητη. Και διά μέσου αυτών ελευθερώνομαι από τη διαβίωση μαζί με αυτούς τους σκύμνους. Τα θηρία δε αυτά, λέγει, είναι υιοί ανθρώπων, των οποίων τα δόντια είναι όπλα και βέλη, και η γλώσσα τους μάχαιρα οξεία. Η κατασκευή της φύσεώς μας δεν γνωρίζει να βρίσκονται τοποθετημένα αυτά τα αισθητά βέλη στα ανθρώπινα στόματα αντί για δόντια, αλλά, όταν κάποιος εξομοιωθεί με το πάθος και μεταμορφωθεί σύμφωνα με την επικρατούσα κακία, αποβάλλοντας την κατά φύσιν μορφή του, γίνεται θηρίο. Γι' αυτό, μνημονεύοντας τους λέοντες, ονόμασε θηρία τους υιούς των ανθρώπων, των οποίων τα δόντια και η γλώσσα αποτελούν όργανα πολέμου.

Εκείνος λοιπόν που τόσο πολύ ανυψώθηκε πάνω από τους εχθρούς, ώστε να αναπαύεται υπό τη σκιά των θείων πτερύγων και να αναληφθεί από τη γη στην επουράνια μακαριότητα («Διότι εξαπέστειλε», λέει, «από τον ουρανό και με έσωσε»), δεν στρέφει πλέον το βλέμμα του στα γήινα, αλλά μελετά τη δόξα των επουρανίων, λέγοντας: «Υψώσου πάνω από τους ουρανούς, Θεέ, και σε όλη τη γη ας είναι η δόξα σου». Και διηγούμενος τις επιθέσεις των εχθρών, λέει ότι εκείνοι παγιδεύονται από τα ίδια τους τα κακά, πέφτοντας μέσα στους λάκκους τους. Διότι λέει ότι: «Ετοίμασαν παγίδα για τα πόδια μου και λύγισαν την ψυχή μου· έσκαψαν λάκκο μπροστά μου και έπεσαν οι ίδιοι σε αυτόν». Ο ίδιος όμως δηλώνει ότι είναι έτοιμος να υμνήσει τη θεία δόξα με εγκώμια. Πόσο μακάριος είναι για το τόσο μεγάλο πνευματικό του μεγαλείο εκείνος, του οποίου η καρδιά έχει προετοιμαστεί για την εξύμνηση της θείας δόξας, χωρώντας μέσα της το αχώρητο. Και λέγοντας ότι είναι προετοιμασμένος και έτοιμος, δεν αναβάλλει την ωδή, αλλά προσκαλεί τα ζωντανά του όργανα, καλώντας τα ονομαστικά στην υπηρεσία της υμνωδίας, λέγοντας: «Εξυπνήστε, ψαλτήρι και κιθάρα». Πράγμα το οποίο καταδεικνύει την εναρμόνια συνωδία του διπλού ανθρώπου, δηλαδή του ορατού και του κεκρυμμένου, προς τη θεία δοξολογία, και τα όργανα υπακούουν σε αυτόν που τα καλεί. Ο δε κατάλληλος χρόνος για μια τέτοια μουσική είναι ο όρθρος. Διότι σε κανέναν από όσους δεν έχουν αποβάλει τα έργα του σκότους δεν αφυπνίζεται η δόξα του Θεού.

«Ελέησόν με»: Ο λόγος αναφέρεται στον Αδάμ· ο προφήτης βοά εκ προσώπου του Χριστού, και ο Χριστός πάλι εκ προσώπου του Αδάμ· διπλό αποζητά το έλεος ο άνθρωπος, καθώς η αμαρτία έχει διογκωθεί. «Διότι σε εσένα έχει ελπίσει»: Διότι ο άνθρωπος περίμενε την παρουσία του Χριστού, για να τον επισκιάσει με τις πτέρυγες, που είναι το δεσποτικό σώμα. «Έως ότου παρέλθει»: Διότι όταν απομακρύνεις, Κύριε, την ανομία της παραβάσεως, τότε θα γνωρίσω ότι σώθηκα, λέει ο άνθρωπος. «Θα κραυγάσω»: Διότι ο άνθρωπος δεν σταμάτησε να κραυγάζει προς τον ουρανό, επειδή η θλίψη του ήταν μεγάλη. «Στον Θεό»: Ο Οποίος δεν παρέβλεψε τον άνθρωπο, αλλά αφού ήλθε [και τον προσέλαβε], τον ελευθέρωσε από τα κακά. «Εξαπέστειλε»: Ο Πατέρας, αφού έστειλε τον Υιό, έσωσε τον άνθρωπο. «Έδωσε» (Παρέδωσε): Τους δαίμονες, οι οποίοι εξαπάτησαν τον άνθρωπο. Να εννοείς όμως και τους Ιουδαίους, που εξουθένωσαν τον Χριστό.

Διάψαλμα: συνεχής μεταβολή της προφητείας. Εξαπέστειλεν ο Θεός: τον Χριστό, τον οποίο έστειλε ο Πατέρας προς αναζήτηση του χαμένου ανθρώπου· διότι ο Χριστός αποτελεί το έλεος και την αλήθεια όλης της κτίσεως. Και ερρύσατο: τον Αδάμ από το μέσον των δαιμόνων· διότι σαν λέοντες (αυτοί δηλαδή ως λέοντες) κατέτρωγαν τον Αδάμ (τον άνθρωπο), όπως ακριβώς οι Ιουδαίοι περιέσφιγγαν τον Χριστό ωρυόμενοι σαν λέοντες. Εκοιμήθην: Ο Χριστός κοιμήθηκε στον τάφο για το τριήμερο, τεταραγμένος δε: διότι με οργή κατήλθε στον Άδη, για να ελευθερώσει τις επί πολύ χρόνο κατεχόμενες (ταραγμένες) ψυχές. Υιοί ανθρώπων: Ονειδίζει τους θηριώδεις ανθρώπους, πρώτοι εκ των οποίων είναι οι Ιουδαίοι, που έτριζαν τα δόντια τους εναντίον του Χριστού. Και η γλώσσα: Των Ιουδαίων, διότι εξαπέλυσαν τις γλώσσες τους εναντίον του Χριστού σαν σκυλιά. Υψώθητι: [Δηλαδή ο λόγος αναφέρεται στην Ανάληψή του.] Και επί πάσαν: Διότι πλήρης είναι ο ουρανός και η γη από τη δόξα του Κυρίου, ο οποίος γέμισε τη γη λέγοντας: «την ειρήνη την δική μου σας αφήνω». Παγίδας ητοίμασαν: Οι Ιουδαίοι στον Χριστό· διότι ήθελαν, λέγει, να τον παγιδεύσουν στα λόγια. Και κατέκαμψαν: Διότι από ανάγκη συναναστρεφόταν μαζί τους, προκειμένου να καταστεί πρότυπο ταπεινοφροσύνης. Ώρυξαν: Εννοεί τον δεσποτικό τάφο· διότι σε αυτόν και εξαιτίας αυτού υπέστησαν οι Ιουδαίοι μια φοβερή πτώση. Ετοίμη η καρδία: Για να αναστηθεί και να διασώσει το γένος των ανθρώπων (το ανθρώπινο).

ΨΑΛΜΟΣ ΡΙΣΤ'. «Διότι κραταιώθηκε το έλεός του.» Εφόσον δηλαδή το έλεος που κραταιώθηκε σε εμάς συνδιαιωνίζεται με την αλήθεια. Σε πολλά σημεία δε αυτά τα ονόματα, το έλεός του και η αλήθεια, αποδίδονται στον Σωτήρα, όπως ακριβώς και στο χωρίο: Εξαπέστειλε ο Θεός το έλεός του και την αλήθειά του, και ελευθέρωσε την ψυχή μου από το μέσο των σκύμνων.

Ψαλμός 56ος. Εις το τέλος· μη διαφθείρης· του Δαβίδ, για στηλογραφία, όταν αυτός διέφευγε από το πρόσωπο του Σαούλ στο σπήλαιο. «Ελέησέ με, Θεέ, ελέησέ με, διότι σε εσένα έχει εναποθέσει την πεποίθησή της η ψυχή μου και στη σκιά των πτερύγων σου θα ελπίσω, μέχρι να παρέλθει η ανομία». Αφού διέφυγε ο Δαβίδ από το πρόσωπο του Σαούλ και κρύφτηκε σε κάποιο σπήλαιο στην έρημο, με αυτά τα λόγια προσείλκυσε τη θεία ευμένεια. «Θα κράξω», λέει, ακόμη «προς τον Ύψιστο Θεό, τον Θεό που με ευεργέτησε», ο οποίος «έστειλε βοήθεια από τον ουρανό και με έσωσε».

Αλλά βεβαίως από αυτό το θείο ρητό επωφελήθηκε πλουσιοπάροχα και η δική μου ταπεινότητα. Εάν ο Θεός δεν έστελνε βοήθεια από τον ουρανό και δεν με απεγκλώβιζε από τον απότομο γκρεμό, ποιος άλλος θα ήταν ικανός να με σώσει από έναν τέτοιο κίνδυνο; Ενώ το ένα μου χέρι βρισκόταν εγκλωβισμένο κάτω από την πέτρα και το υπόλοιπο σώμα μου αιωρούνταν στην κατωφέρεια του γκρεμού, χωρίς να διαφέρει σε τίποτα από πτηνό που κρέμεται σε παγίδα κυνηγού: «Παρέδωσε σε ονειδισμό εκείνους που με καταπατούν, απέστειλε ο Θεός το έλεός Του και την αλήθειά Του και έσωσε την ψυχή μου». Διότι, βεβαίως, τα κηρύγματα των προφητών δεν εκπληρώθηκαν σε έναν μόνο τόπο και με έναν τρόπο, αλλά μέχρι τη συντέλεια του αιώνος δεν θα πάψουν να εκπληρώνονται, σε εκείνα για τα οποία ευδοκεί ο Θεός.

Διατήρησες την πίστη, και μέσω εσένα πολλοί τη γνώρισαν· φύλαξες την παρθενία άμεμπτη, και πολλοί μέσω εσένα θα τη γνωρίσουν· και σου επιφυλάσσεται πλέον η βασιλεία των ουρανών. Σήκω, «ας φύγουμε από εδώ». Και η Παρθένος: «Εσύ, Κύριε, θα μας φυλάξεις και θα μας διατηρήσεις από τώρα και έως τον αιώνα»· «διότι απέστειλε ο Θεός το έλεός Του και την αλήθειά Του και έσωσε την ψυχή μου»· «ας είναι ευλογημένο το όνομα του Κυρίου από τώρα και έως τον αιώνα».

«Η δεξιά σου», λέει, «Κύριε, δοξάστηκε με δύναμη, η δεξιά σου χείρα, Κύριε», και τα εξής. Και πάλι: «Απέστειλε», λέει, «ο Θεός το έλεός του και την αλήθειά του», δηλαδή τον Χριστό («εγώ είμαι», λέει, «η αλήθεια»), «και έσωσε την ψυχή μου». Διότι έπρεπε, από απέραντο έλεος, να αναζητήσει το χαμένο του πρόβατο, ως καλός ποιμένας, και ως δημιουργός να ανανεώσει το παλαιωμένο φύραμα των παναγίων του χεριών και να το ανακαινίσει, και να κυβερνήσει ως πάνσοφος αρχιτέκτονας το σκάφος του που είχε σαθρώσει και βυθιστεί, και ως άριστος κυβερνήτης να το καθοδηγήσει προς τα δικά του λιμάνια και να το διασώσει, και από τον βυθό της απώλειας να το τραβήξει πάνω προς τον εαυτό του, καθώς βρίσκεται υπεράνω όλων, και να ανυψώσει το δημιούργημα των δικών του χεριών στο αρχαίο του αξίωμα.

Δόξα σε σένα, Χριστέ παμβασιλιά της δόξας, Κύριε του ελέους, διά του οποίου, αφού απαλλαχθήκαμε από την τυραννία του Άδη και τη μοχθηρή δουλεία του αντιδίκου, αποκτήσαμε την ελευθερία, λυτρωνόμενοι θαυμαστά από αόρατους και ορατούς κινδύνους. Δόξα σε σένα, Μονογενή Υιέ, ομοφυή και αγαπητέ Λόγε του Θεού και Πατρός, το έλεος του Θεού και η αλήθεια που κατήλθε από τον ουρανό και μας έσωσε, για την οποία και ο Δαβίδ μιλώντας προανήγγειλε τρανά: «Έστειλε από τον ουρανό και με έσωσε». «Εξαπέστειλε ο Θεός το έλεός Του και την αλήθειά Του και ελευθέρωσε την ψυχή μου». Δόξα σε σένα, μόνε αναμάρτητε Ιησού Εμμανουήλ και αυτόκλητε βοηθέ του γένους των ανθρώπων. Θεός μου είσαι εσύ, και θα σε δοξολογήσω, Θεός μου είσαι εσύ, και θα σε υψώσω· θα σε δοξολογήσω, διότι με εισάκουσες και έγινες για μένα σωτηρία.