Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 56:9

15 πατερικά χωρίαΌλες οι κατηγορίες γνησιότητας

ἐξεγέρθητι, ἡ δόξα μου· ἐξεγέρθητι, ψαλτήριον καὶ κιθάρα· ἐξεγερθήσομαι ὄρθρου.

Ανάγνωση ολόκληρου κεφαλαίου

Πατερικά χωρία

1–15 από 15

Μέγας Αθανάσιος Εἰς τοὺς Ψαλμούς
Ἐξεγέρθητι, ἡ δόξα μου. Δόξαν ἑαυτοῦ τὸ πνεῦμα τὸ προφητικόν φησιν. Ἐξεγέρθητι, ψαλτήριον καὶ κιθάρα. Ψαλτήριον μὲν τὴν ψυχήν φησι, κιθάραν δὲ τὸ σῶμα καλεῖ. Ἐξεγερθήσομαι ὄρθρου. Ἐν αἰσθήσει, φησὶ, τοῦ νοητοῦ φωτὸς γενόμενος ἐπὶ τὸ ὑμνεῖν ἐξεγερθήσομαι.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Εγέρσου, δόξα μου. Ως δόξα του, λέει, εννοεί το προφητικό πνεύμα. Εγέρσου, ψαλτήρι και κιθάρα. Ψαλτήρι εννοεί την ψυχή, ενώ κιθάρα ονομάζει το σώμα. Θα εγερθώ τον όρθρο. Αφού αποκτήσω την αίσθηση, λέει, του νοητού φωτός, θα εγερθώ για να υμνήσω.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Μέγας Αθανάσιος Ἐρωτήσεις πρὸς Ἀντίοχον τὸν ἡγεμόνα
Γέγραπται δὲ καὶ ἐν τῷ Ἰὼβ οὕτως· «Ἀνοίγονταί σοι φόβῳ πύλαι θανάτου· πυλωροὶ δὲ ᾅδου ἰδόντες ἔπτηξαν·» πρόδηλον δὲ, ὅτι αἱ ἐναντίαι τῶν δαιμόνων δυνάμεις. Ὁμοίως δὲ καὶ ἐν τῷ ξζʹ ψαλμῷ· «Ἐξάγων πεπεδημένους ἐν ἀνδρείᾳ, ὁμοίως τοὺς παραπικραίνοντας τοὺς κατοικοῦντας ἐν τάφοις.» Ὅτι δὲ ὁ Χριστὸς ἐν τῷ ᾅδῃ ἀπομένειν οὐκ ἔμελλεν, ἀλλὰ τριήμερος ἀνίστασθαι, ψαλμοῦ ιεʹ ἀκούσωμεν· «Ὅτι οὐκ ἐγκαταλείψεις τὴν ψυχήν μου εἰς ᾅδην, οὐδὲ δώσεις τὸν ὅσιόν σου ἰδεῖν διαφθοράν·» καὶ πάλιν νϛʹ ψαλμοῦ· «Ἐξεγερθήσομαι ὄρθρου.» Καὶ ὁ προφήτης δὲ Ὠσηὲ οὕτως ἔφη· «Πορευθῶμεν, καὶ ἐπιστρέψωμεν πρὸς Κύριον τὸν Θεὸν ἡμῶν, ὅτι αὐτὸς πεποίηκεν ἡμᾶς, καὶ ἰάσεται ἡμᾶς· ὑγιάσει ἡμᾶς μετὰ δύο ἡμέρας, ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῇ τρίτῃ ἀναστησόμεθα καὶ ζησόμεθα.» Περὶ δὲ τῶν μυροφόρων γυναικῶν Ἡσαΐας ὁ προφήτης εἶπε· «Γυναῖκες ἐρχόμεναι ἀπὸ θέας, δεῦτε· οὐ γάρ ἐστι λαὸς ἔχων σύνεσιν.» Περὶ δὲ τῆς ἀναλήψεως τοῦ Χριστοῦ ἐν ζʹ καὶ ιʹ ψαλμῷ γέγραπται· «Καὶ ἐπέβη ἐπὶ χερουβὶμ, καὶ ἐπετάσθη· ἐπετάσθη ἐπὶ πτερύγων ἀνέμων.» Καὶ πάλιν ἐν μϛʹ ψαλμῷ· «Ἀνέβη ὁ Θεὸς ἐν ἀλαλαγμῷ, Κύριος ἐν φωνῇ σάλπιγγος·» καὶ ἐν Ζαχαρίᾳ τῷ προφήτῃ· «Ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ στήσονται οἱ πόδες Κυρίου εἰς τὸ ὄρος τῶν Ἐλαιῶν, τὸ κατέναντι Ἱερουσαλὴμ ἐξ ἀνατολῶν.»
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Έχει γραφεί δε και στο βιβλίο του Ιώβ ως εξής: «Ανοίγουν για σένα με φόβο οι πύλες του θανάτου· και οι πυλωροί του άδη μόλις είδαν, έφριξαν·» είναι δε ολοφάνερο, ότι εννοεί τις αντίπαλες δυνάμεις των δαιμόνων. Ομοίως δε και στον 67ο ψαλμό: «Αυτός που εξάγει τους δεσμώτες με ανδρεία, καθώς και εκείνους που τον παροργίζουν, οι οποίοι κατοικούν στους τάφους.» Το ότι δε ο Χριστός δεν επρόκειτο να παραμείνει στον άδη, αλλά να αναστηθεί τριήμερος, ας το ακούσουμε από τον 15ο ψαλμό: «Διότι δεν θα εγκαταλείψεις την ψυχή μου στον άδη, ούτε θα επιτρέψεις στον όσιό σου να δει φθορά·» και πάλι από τον 56ο ψαλμό: «Θα εγερθώ την αυγή.» Και ο προφήτης Ωσηέ είπε τα εξής: «Ας πορευθούμε και ας επιστρέψουμε προς τον Κύριο τον Θεό μας, διότι αυτός μας έπλασε, και θα μας ιατρέψει· θα μας θεραπεύσει μετά από δύο ημέρες, την τρίτη ημέρα θα αναστηθούμε και θα ζήσουμε.» Σχετικά δε με τις μυροφόρες γυναίκες, ο προφήτης Ησαΐας είπε: «Γυναίκες που έρχεστε από το θέαμα, ελάτε· διότι δεν είναι λαός που έχει σύνεση.» Σχετικά δε με την ανάληψη του Χριστού έχει γραφεί στον 17ο ψαλμό: «Και ανέβηκε πάνω σε χερουβίμ, και πέταξε· πέταξε πάνω σε φτερά ανέμων.» Και πάλι στον 46ο ψαλμό: «Ανέβηκε ο Θεός με αλαλαγμό, ο Κύριος με φωνή σάλπιγγας·» και στον προφήτη Ζαχαρία: «Την ημέρα εκείνη θα σταθούν τα πόδια του Κυρίου στο όρος των Ελαιών, το οποίο βρίσκεται απέναντι από την Ιερουσαλήμ, στα ανατολικά.»
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Μέγας Βασίλειος Περὶ τοῦ ἁγίου πνεύματος
ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΚΔʹ Ἔλεγχος τῆς ἀτοπίας τῶν μὴ δοξαζόντων τὸ Πνεῦμα ἐκ τῆς πρὸς τὰ ἐν τῇ κτίσει δοξαστὰ παραθέσεως. Εἶτα «δόξῃ μὲν καὶ τιμῇ ἐστεφάνωται» ὁ κοινὸς ἄνθρωπος, καὶ «δόξα καὶ τιμὴ καὶ εἰρήνη παντὶ τῷ ποιοῦντι τὸ ἀγαθὸν» ἐν ἐπαγγελίαις ἀπόκειται. Ἔστι δέ τις καὶ ἰδίως τοῦ Ἰσραὴλ δόξα· «ὧν ἡ υἱοθεσία, φησί, καὶ ἡ δόξα καὶ ἡ λατρεία.» Καὶ ἑαυτοῦ τινα δόξαν ὁ ψαλμῳδὸς λέγει· «Ὅταν ψάλῃ σοι ἡ δόξα μου.» Καὶ πάλιν· «Ἐξεγέρθητι ἡ δόξα μου.» Ἔστι δέ τις δόξα ἡλίου καὶ σελήνης καὶ ἀστέρων· κατὰ δὲ τὸν ἀπόστολον καὶ «ἡ διακονία τῆς κατακρίσεως διὰ δόξης».
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΔʹ Έλεγχος του παραλόγου εκείνων που δεν δοξάζουν το Πνεύμα, μέσα από την αντιπαραβολή με τα όντα που δοξάζονται μέσα στην κτίση. Έπειτα, «με δόξα και τιμή έχει στεφανωθεί» ο κοινός άνθρωπος, και «δόξα και τιμή και ειρήνη σε καθέναν που πράττει το αγαθό» επιφυλάσσεται στις υποσχέσεις του Θεού. Υπάρχει δε και κάποια ιδιαίτερη δόξα του Ισραήλ· «στους οποίους ανήκει η υιοθεσία», λέει, «και η δόξα και η λατρεία». Αλλά και για κάποια δική του δόξα κάνει λόγο ο ψαλμωδός· «Όταν σου ψάλλει η δόξα μου». Και πάλι· «Ξύπνησε, δόξα μου». Υπάρχει επίσης και κάποια δόξα του ήλιου και της σελήνης και των αστέρων· και σύμφωνα με τον απόστολο ακόμη και «η διακονία της κατάκρισης έγινε με δόξα».
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Κύριλλος Ἀλεξανδρείας Εἰς τὸν Ἠσαΐαν προφήτην
Ὥσπερ, γὰρ καθά φησιν ὁ πάνσοφος Παῦλος, «Οὗ ἐπλεόνασεν ἡ ἁμαρτία, ὑπερεπερίσσευσεν ἡ χάρις·» οὕτως, ἔνθα πολὺ τὸ πικρὸν τῆς δίκης, ἐκεῖ ἰσοπαλὴς ταῖς συμφοραῖς παράκλησις, μᾶλλον δὲ πολὺ λίαν τῶν ἀμυδρῶν ἀμφιλαφεστέρα. Ἐνδύσασθαι δὲ προστέταχε τὴν ἰσχὺν αὐτῆς, καὶ πρός γε τούτῳ τὴν δόξαν. Καὶ ἰσχὺς μὲν ἡ κατ᾽ ἐνέργειαν πρακτικὴ νοοῖτ᾽ ἂν εἰκότως, καθ᾽ ἣν ἡ ἑκάστου ψυχὴ πρὸς τόδε τι τυχὸν τῶν πρακτέων ἴεται σὺν φρονήματι νεανικῷ. Δόξα δὲ τίς ἂν ἕτερος εἴη παρὰ τὸν τῆς δόξης Κύριον, ὅς ἐστι Χριστός; πρὸς ὅν πού φησι καὶ ὁ θεσπέσιος μελῳδὸς, ποτὲ μὲν, ὅτι «Ἐξεγέρθητι, ἡ δόξα μου·» ποτὲ δὲ πάλιν περὶ παντὸς τοῦ πιστεύοντος εἰς αὐτὸν, ὅτι «Τὸ καύχημα τῆς δυνάμεως αὐτῶν σὺ εἶ.» Ἐνδυσόμεθα δὲ τίνα τρόπον τήν τε δόξαν, καὶ τὴν ἰσχὺν αὐτὴν, διεσάφησεν ἡμῖν ὁ πάνσοφος Παῦλος. Ἔφη δὲ πάλιν· «Ἐνούσασθε τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν, καὶ τῆς σαρκὸς πρόνοιαν μὴ ποιεῖσθε εἰς ἐπιθυμίαν.» Καὶ προσέτι τούτῳ· «Ὅσοι γὰρ εἰς Χριστὸν ἐβαπτίσθητε, Χριστὸν ἐνεδύσασθε.» Ναὶ μὴν καὶ ὁ προφήτης Ἡσαΐας ὡς ἐν τάξει γυναικὸς πολυτρόπως ὡραϊσμένης τὸ τῆς Ἐκκλησίας πρόσωπον εἰσκεκόμικε λέγων· «Ἀγαλλιάσθω ἡ ψυχή μου ἐπὶ τῷ Κυρίῳ. Ἐνέδυσε γάρ με ἱμάτιον σωτηρίου, καὶ χιτῶνα εὐφροσύνης.» Ἄμφιον οὖν ἄρα Χριστὸς ἁγίῳ παντὶ πρεπωδέστατον· καὶ χιτὼν εὐφροσύνης τῆς νοητῆς, πρόξενος ἡμῖν ἰσχύος καὶ δόξης.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Διότι, όπως ακριβώς λέει ο πάνσοφος Παύλος, «Όπου επλεόνασε η αμαρτία, υπερεπερίσσευσε η χάρις»· έτσι, όπου είναι πολλή η πίκρα της καταδίκης, εκεί υπάρχει παρηγοριά ισόρροπη με τις συμφορές, ή μάλλον πάρα πολύ πιο πλούσια από τις αμυδρές θλίψεις. Πρόσταξε δε να ενδυθεί την ισχύ της, και επιπλέον αυτού τη δόξα. Και ως ισχύς μεν θα μπορούσε εύλογα να νοηθεί η έμπρακτη ενέργεια, κατά την οποία η ψυχή του καθενός ορμά προς κάποιο από τα πρακτέα με νεανικό φρόνημα. Δόξα δε, ποιος άλλος θα μπορούσε να είναι παρά ο Κύριος της δόξης, ο οποίος είναι ο Χριστός; Προς τον οποίο λέει κάπου και ο θεσπέσιος μελωδός, άλλοτε μεν, «Εξεγέρθητι, η δόξα μου»· άλλοτε δε πάλι για τον καθένα που πιστεύει σε αυτόν, ότι «Το καύχημα της δυνάμεώς τους είσαι εσύ». Το με ποιον τρόπο θα ενδυθούμε τη δόξα και την ίδια την ισχύ, μας το αποσαφήνισε ο πάνσοφος Παύλος. Είπε δε πάλι: «Ενδυθείτε τον Κύριό μας Ιησού Χριστό, και μην προνοείτε για τη σάρκα προς ικανοποίηση των επιθυμιών». Και επιπλέον αυτού: «Διότι όσοι βαπτιστήκατε στον Χριστό, ενδυθήκατε τον Χριστό». Μάλιστα δε και ο προφήτης Ησαΐας εισήγαγε το πρόσωπο της Εκκλησίας σε θέση γυναίκας στολισμένης με πολλούς τρόπους, λέγοντας: «Ας αγαλλιάσει η ψυχή μου για τον Κύριο. Διότι με ενέδυσε με ιμάτιο σωτηρίας, και με χιτώνα ευφροσύνης». Επομένως, ο Χριστός είναι το πιο ταιριαστό ένδυμα για κάθε άγιο· και χιτώνας της νοητής ευφροσύνης, πρόξενος ισχύος και δόξας για εμάς.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἐπιφάνιος Σαλαμῖνος Κύπρου Περὶ τῆς ἐνανθρωπήσεως τοῦ θεοῦ
Καὶ πάλιν ἐν τῷ 〈πζ〉 λέγει· Ἐγὼ πρὸς σέ, Κύριε, ἐκέκραξα, καὶ τὸ πρωὶ ἡ προσευχή μου προφθάσει σε. Καὶ πάλιν ἐν τῷ 〈νϛ〉 λέγει· Ἐξεγέρθητι ψαλτήριον καὶ κιθάρα· ἐξεγερθήσομαι ὄρθρου. 〈οζ〉 ὅτι μαρτύριον ὁ τόπος ἔσται— Ναουμ λέγει· Ἑτοιμάζου ὄρθρισον, διέφθαρται πᾶσα ἡ ὑποφυλλὶς αὐτῶν· διὰ τοῦτο ὑπόμεινόν με, λέγει Κύριος, εἰς ἡμέραν ἀναστάσεώς μου εἰς μαρτύριόν μου· διότι τὸ κρίμα μου ἄξει πάντας τοὺς ἐχθρούς μου. 〈οη〉 ὅτι ἀπὸ τοῦ προτειχίσματος— Ἐν τοῖς ᾌσμασι λέγει· Ἀνάστα, ἐλθέ, ἡ πλησίον μου, ἐν σκέπῃ τῆς πέτρας, ἐχόμενα τοῦ προτειχίσματος. 〈οθ〉 ὅτι ζητηθήσεται ὑπὸ γυναικῶν— Ἐν τοῖς ᾌσμασι λέγει· Ἐπὶ κοίτην μου ἐξεζήτησα ὃν ἠγάπησεν ἡ ψυχή μου, ἐζήτησα, καὶ οὐκ εὗρον αὐτόν. μὴ ὃν ἠγάπησεν ἡ ψυχή μου ἴδετε; 〈π〉 ὅτι πρῶτον ἀπαντήσει γυναιξί— Ἐν τοῖς ᾌσμασι λέγει· Εὗρον ὃν ἠγάπησεν ἡ ψυχή μου, ἐκράτησα αὐτὸν καὶ οὐκ ἀφῆκα αὐτόν. 〈πα〉 ὅτι ἀναχωρήσουσιν ἔμφοβοι— Δαυιδ ἐν τῷ 〈β〉 ψαλμῷ λέγει· Δουλεύσατε τῷ Κυρίῳ ἐν φόβῳ καὶ ἀγαλλιᾶσθε αὐτῷ ἐν τρόμῳ.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Και πάλι στο 〈πζ〉 λέει: Εγώ προς εσένα, Κύριε, έκραξα, και το πρωί η προσευχή μου θα σε προφθάσει. Και πάλι στο 〈νϛ〉 λέει: Εξεγέρσου ψαλτήρι και κιθάρα· θα εγερθώ την αυγή. 〈οζ〉 Ότι ο τόπος θα αποτελέσει μαρτυρία — Ο Ναούμ λέει: Ετοιμάσου, σήκω πρωί, έχει καταστραφεί όλο το φύλλωμά τους· γι' αυτό υπόμεινέ με, λέει ο Κύριος, έως την ημέρα της αναστάσεώς μου για την μαρτυρία μου· διότι η κρίση μου θα οδηγήσει όλους τους εχθρούς μου. 〈οη〉 Ότι από το προτείχισμα — Στο Άσμα λέει: Σήκω, έλα, αγαπημένη μου, υπό τη σκέπη της πέτρας, κοντά στο προτείχισμα. 〈οθ〉 Ότι θα αναζητηθεί από γυναίκες — Στο Άσμα λέει: Στην κλίνη μου αναζήτησα αυτόν που αγάπησε η ψυχή μου, τον ζήτησα και δεν τον βρήκα. Μήπως είδατε αυτόν που αγάπησε η ψυχή μου; 〈π〉 Ότι πρώτα θα συναντήσει γυναίκες — Στο Άσμα λέει: Βρήκα αυτόν που αγάπησε η ψυχή μου, τον κράτησα και δεν τον άφησα. 〈πα〉 Ότι θα αναχωρήσουν έμφοβοι — Ο Δαβίδ στον 〈β〉 ψαλμό λέει: Να δουλεύετε τον Κύριο με φόβο και να αγαλλιάσθε σε αυτόν με τρόμο.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Εὐσέβιος Καισαρείας Εἰς τοὺς Ψαλμούς
Ἐξεγέρθητι ἡ δόξα μου, ἐξεγέρθητι ψαλτήριον καὶ κιθάρα, ἐξεγερθήσομαι ὄρθρου. Ἐξομολογήσομαι ἐν λαοῖς, Κύριε, ψαλῶ σοι ἐν ἔθνεσι. Ταῦτα γὰρ πολλῆς σχολῆς ἐμφατικὰ τυγχάνει, ἀλλὰ καὶ θυμηδίας. Λέγει γοῦν ὁ ἱερὸς ἀπόστολος· Κακοπαθεῖ τις ἐν ὑμῖν; προσευχέσθω· εὐθυμεῖ τις; ψαλάτω. Ἀλλ᾽ οὐδὲ οἷός τε ἦν ταῦτα λέγειν ἐν τῷ σπηλαίῳ τῷ Ἐνγαδδὶ συνεχόμενος ὑπὸ τοῦ Σαοὺλ πρὸ τῆς εἰσόδου καθεζομένου. Ποία γὰρ ἦν εὐκαιρία τότε, ὡς ψαλτήριον ἀναλαμβάνειν καὶ κιθάραν, κρυπταζόμενον ἐνδοτάτω τοῦ σπηλαίου; ὡς αὖ πάλιν οὐκ εἶχε λόγον, ἐν σχολῇ καὶ ἀνέσει διάγοντα αὐτὸν ἐν τῷ σπηλαίῳ τῷ Ὀδολλὰμ μετὰ τετρακοσίων ἀνδρῶν τῶν συνόντων αὐτῷ, λέγειν· Ἀπώλετο φυγὴ ἀπ᾽ ἐμοῦ, καὶ, Ἐξάγαγε ἐκ φυλακῆς τὴν ψυχήν μου.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
«Ξύπνησε, δόξα μου, ξύπνησε ψαλτήρι και κιθάρα, θα εγερθώ την αυγή. Θα σε δοξολογήσω ανάμεσα στους λαούς, Κύριε, θα σου ψάλω ανάμεσα στα έθνη». Διότι αυτά φανερώνουν μεγάλη άνεση χρόνου, αλλά και ευθυμία. Λέει άλλωστε ο ιερός απόστολος: «Κακοπαθεί κανείς ανάμεσά σας; Ας προσεύχεται. Έχει κανείς ευθυμία; Ας ψάλλει». Όμως δεν ήταν σε θέση να τα λέει αυτά στο σπήλαιο του Ενγαδδί, καθώς βρισκόταν εγκλωβισμένος από τον Σαούλ, ο οποίος καθόταν μπροστά στην είσοδο. Διότι ποια ευκαιρία υπήρχε τότε για να πάρει στα χέρια του ψαλτήρι και κιθάρα, όταν κρυβόταν στα βάθη του σπηλαίου; Όπως, από την άλλη πλευρά, δεν είχε λογική, όταν περνούσε τον χρόνο του με ησυχία και άνεση στο σπήλαιο του Οδολλάμ μαζί με τους τετρακόσιους άνδρες που ήταν μαζί του, να λέει: «Χάθηκε για μένα η διαφυγή» και «Βγάλε από τη φυλακή την ψυχή μου».
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Εὐσέβιος Καισαρείας Εἰς τοὺς Ψαλμούς
Εἰ δὴ οὖν ταῦτα νενόηται, εἰκότως καὶ ὁ Δαυῒδ τῷ ἀπεσταλμένῳ Θεῷ εἰς τὴν αὐτοῦ βοήθειαν προφήσας, Ὑψώθητι ἐπὶ τοὺς οὐρανοὺς, ὁ Θεὸς, καὶ ἐπὶ πᾶσαν τὴν γῆν ἡ δόξα σου, ἱκετεύει ἑξῆς τὸν αὐτὸν καταπέμψαι αὐτῷ τὸ Πνεῦμα τὸν Παράκλητον, τὸ προφητικὸν, ἕτοιμον εἶναι ἑαυτὸν φάσκων εἰς ὑποδοχὴν αὐτοῦ· κεκαθάρθαι γὰρ τὸν ἐν αὐτῷ ναὸν καὶ τὸ δοχεῖον τῆς αὐτοῦ ψυχῆς· δηλαδὴ τὴν αὐτὴν διάνοιαν, ἣν τροπικῶς καρδίαν εἴωθεν ὀνομάζειν ὁ λόγος· ὃ δὴ παρίστησι λέγων· Ἑτοίμη ἡ καρδία μου, ὁ Θεὸς, ἑτοίμη ἡ καρδία μου. Ἡ μὲν οὖν ἐμὴ καρδία καὶ τὸ διανοητικὸν ἕτοιμον τυγχάνει, φησί. Σὺ δὲ λοιπὸν κατάπεμπέ σου τὸ Πνεῦμα. Ἐπιστάντος γὰρ αὐτοῦ καὶ ἐποχουμένου τῇ ἐμῇ ψυχῇ, συνήθως ᾄσομαι καὶ ψαλῶ, τὴν ἐμαυτοῦ διακονίαν καὶ ὑπηρεσίαν παρέχων τῇ δυνάμει τοῦ προφητικοῦ Πνεύματος. Καὶ ταῦτ᾽ εἰπὼν, παραχρῆμά τε εἰσακουσθεὶς κατὰ τὸ, Ἔτι λαλοῦντός σου ἐρῶ· Ἰδοὺ πάρειμι, συνήσθετο τῆς τοῦ ἁγίου Πνεύματος παρουσίας. Εἶθ᾽ ὥσπερ ἐπὶ θύραις ἑστῶτος, ἐπιστρέφεται ὁ Προφήτης, καὶ διεγείρει αὐτὸς ἑαυτὸν ἐπὶ τὴν διακονίαν τῆς προφητείας· διὸ ἐπιφέρει· Ἐξεγέρθητι, ἡ δόξα μου. Δόξα μου ἐστὶ τὸ προφητεύειν.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Εάν, λοιπόν, αυτά έχουν γίνει κατανοητά, εύλογα και ο Δαβίδ, αφού μίλησε προφητικά προς τον Θεό που απεστάλη για τη βοήθειά του, λέγοντας: «Υψώσου πάνω από τους ουρανούς, Θεέ, και σε όλη τη γη ας είναι η δόξα σου», ικετεύει στη συνέχεια τον ίδιο να καταπέμψει σε αυτόν το Πνεύμα το Παράκλητο, το προφητικό, δηλώνοντας ότι ο ίδιος είναι έτοιμος για την υποδοχή του· διότι έχει καθαριστεί ο ναός μέσα του και το δοχείο της ψυχής του· δηλαδή η ίδια η διάνοια, την οποία μεταφορικά συνηθίζει να ονομάζει καρδιά ο λόγος· πράγμα που ακριβώς φανερώνει λέγοντας: «Έτοιμη είναι η καρδιά μου, Θεέ, έτοιμη είναι η καρδιά μου». Η δική μου καρδιά, λοιπόν, και το διανοητικό μου μέρος τυγχάνει έτοιμο, λέει. Εσύ, συνεπώς, κατάπεμψε το Πνεύμα σου. Διότι, όταν αυτό έλθει και εγκατασταθεί στην ψυχή μου, όπως συνηθίζω θα υμνήσω και θα ψάλω, προσφέροντας την προσωπική μου διακονία και υπηρεσία στη δύναμη του προφητικού Πνεύματος. Και αφού είπε αυτά, έχοντας αμέσως εισακουστεί σύμφωνα με το ρητό: «Ενώ εσύ ακόμη θα μιλάς, θα πω: Ιδού, είμαι παρών», συναισθάνθηκε την παρουσία του Αγίου Πνεύματος. Έπειτα, σαν να στεκόταν αυτό στις θύρες, στρέφεται ο Προφήτης και διεγείρει ο ίδιος τον εαυτό του για τη διακονία της προφητείας· γι' αυτό και προσθέτει: «Εξεγέρσου, δόξα μου. Δόξα μου είναι το να προφητεύω».
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Εὐσέβιος Καισαρείας Εἰς τοὺς Ψαλμούς
Εἶτ᾽ ἐπιλέγει· Ἐξεγέρθητι, ψαλτήριον καὶ κιθάρα· τὴν μὲν ψυχὴν διὰ τοῦ ψαλτηρίου, τὴν δὲ κιθάραν διὰ τοῦ σώματος αἰνιττόμενος· ἢ καὶ αὐτὰ τὰ συνήθη ὄργανα ταῖς χερσὶν ἀναλαμβάνων, ἐπὶ τῷ ἀνακρούσασθαι τὰ ὑπὸ τοῦ Πνεύματος ὑποβαλλόμενα.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Έπειτα προσθέτει: «Εξεγέρθητι, ψαλτήριο και κιθάρα»· με το ψαλτήριο υπαινίσσεται την ψυχή, ενώ με την κιθάρα το σώμα· ή πάλι εννοεί και τα ίδια τα συνηθισμένα όργανα, τα οποία παίρνει στα χέρια του, για να ανακρούσει όσα του υποβάλλονται από το Πνεύμα.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Εὐσέβιος Καισαρείας Εἰς τοὺς Ψαλμούς
Καὶ τούτοις προστίθησι λέγων· Ἐξεγερθήσομαι ὄρθρου. Ἄρτι γὰρ φωτισθεὶς διὰ τῆς τοῦ Πνεύματος παρουσίας, ἐν ἡμέρᾳ τε θείου φωτὸς γενόμενος, ἕτοιμός εἰμι προφητεύειν. Καὶ ταῦτ᾽ εἰπὼν, ἀνατίθησιν ὅλον ἑαυτὸν τῷ Πνεύματι· τὸ δὲ ὡς δι᾽ ὀργάνου διὰ τοῦ προφήτου ἀγαθῶν ἀπαγγέλλει, ἀνὰ πᾶσιν εὐαγγελίζεται τοῖς ἔθνεσι φάσκον· Ἐξομολογήσομαί σοι ἐν λαοῖς, Κύριε, ψαλῶ σοι ἐν ἔθνεσιν.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Και σε αυτά προσθέτει λέγοντας: «Θα εγερθώ την αυγή». Διότι, έχοντας μόλις φωτισθεί διά της παρουσίας του Πνεύματος και έχοντας βρεθεί σε ημέρα θείου φωτός, είμαι έτοιμος να προφητεύσω. Και αφού είπε αυτά, αναθέτει ολόκληρο τον εαυτό του στο Πνεύμα· και αυτό, χρησιμοποιώντας τον προφήτη ως όργανο, εξαγγέλλει αγαθά και κηρύττει το χαρμόσυνο μήνυμα σε όλα τα έθνη λέγοντας: «Θα σε δοξολογήσω ανάμεσα στους λαούς, Κύριε, θα σου ψάλω ανάμεσα στα έθνη».
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Γρηγόριος ὁ Νύσσης Εἰς τὰς ἐπιγραφὰς τῶν Ψαλμῶν
Ὁ οὖν τοσοῦτον ὑπεραρθεὶς τῶν ἐναντίων, ὡς ὑπὸ τὴν σκιὰν τῶν θείων πτερύγων αὐλίζεσθαι καὶ ἀπὸ τῆς γῆς εἰς τὴν ἐπουράνιον λῆξιν ἀναληφθῆναι (Ἐξαπέστειλεν γάρ, φησίν, ἐξ οὐρανοῦ, καὶ ἔσωσέν με), οὐκέτι πρὸς τὰ περίγεια βλέπει, ἀλλὰ τὴν ἐν τοῖς ἐπουρανίοις δόξαν περιεργάζεται, Ὑψώθητι, λέγων, ἐπὶ τοὺς οὐρανούς, ὁ θεός, καὶ ἐπὶ πᾶσαν τὴν γῆν ἡ δόξα σου. καὶ διηγούμενος τὰς τῶν ἐχθρῶν προσβολὰς ἐκείνους φησὶν αὐτοῖς τοῖς ἑαυτῶν κακοῖς περιστρέφεσθαι τοῖς βόθροις ἐγκαταπίπτοντας. φησὶ γὰρ ὅτι Παγίδα ἡτοίμασαν τοῖς ποσί μου καὶ κατέκαμψαν τὴν ψυχήν μου. ὤρυξαν πρὸ προσώπου μου βόθρον, καὶ ἐνέπεσον εἰς αὐτόν. αὐτὸς δὲ ἐν ἑτοίμῳ εἶναί φησιν τοῦ τὴν θείαν δόξαν δι᾽ εὐφημίας ὑμνεῖν. ὡς μακάριος τῆς τοσαύτης μεγαλοφυΐας ἐκεῖνος, οὗ ἡ καρδία πρὸς εὐφημίαν τῆς θείας δόξης ἡτοίμασται, χωροῦσα ἐν ἑαυτῇ τὸ ἀχώρητον· εὐτρεπής τε εἶναι λέγων καὶ ἕτοιμος, καὶ οὐκ ἀναβάλλεται τὴν ᾠδήν, ἀλλὰ προσκαλεῖται τὰ ζῶντα ἑαυτοῦ ὄργανα ὀνομαστὶ πρὸς τὴν τῆς ὑμνῳδίας ὑπηρεσίαν καλῶν, Ἐξεγέρθητι, λέγων, ψαλτήριον καὶ κιθάρα. ὅπερ τοῦ διπλοῦ ἀνθρώπου τοῦ φαινομένου τε καὶ κεκρυμμένου τὴν ἐναρμόνιον συνῳδίαν πρὸς τὴν θείαν δοξολογίαν ἐνδείκνυται καὶ ὑπακούει τῷ καλοῦντι τὰ ὄργανα. ὁ δὲ καιρὸς τῆς τοιαύτης μουσικῆς ὄρθρος ἐστίν. οὐδενὶ γὰρ τῶν μὴ ἀποθεμένων τὰ ἔργα τοῦ σκότους ἡ δόξα τοῦ θεοῦ διεγείρεται.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Εκείνος λοιπόν που τόσο πολύ ανυψώθηκε πάνω από τους εχθρούς, ώστε να αναπαύεται υπό τη σκιά των θείων πτερύγων και να αναληφθεί από τη γη στην επουράνια μακαριότητα («Διότι εξαπέστειλε», λέει, «από τον ουρανό και με έσωσε»), δεν στρέφει πλέον το βλέμμα του στα γήινα, αλλά μελετά τη δόξα των επουρανίων, λέγοντας: «Υψώσου πάνω από τους ουρανούς, Θεέ, και σε όλη τη γη ας είναι η δόξα σου». Και διηγούμενος τις επιθέσεις των εχθρών, λέει ότι εκείνοι παγιδεύονται από τα ίδια τους τα κακά, πέφτοντας μέσα στους λάκκους τους. Διότι λέει ότι: «Ετοίμασαν παγίδα για τα πόδια μου και λύγισαν την ψυχή μου· έσκαψαν λάκκο μπροστά μου και έπεσαν οι ίδιοι σε αυτόν». Ο ίδιος όμως δηλώνει ότι είναι έτοιμος να υμνήσει τη θεία δόξα με εγκώμια. Πόσο μακάριος είναι για το τόσο μεγάλο πνευματικό του μεγαλείο εκείνος, του οποίου η καρδιά έχει προετοιμαστεί για την εξύμνηση της θείας δόξας, χωρώντας μέσα της το αχώρητο. Και λέγοντας ότι είναι προετοιμασμένος και έτοιμος, δεν αναβάλλει την ωδή, αλλά προσκαλεί τα ζωντανά του όργανα, καλώντας τα ονομαστικά στην υπηρεσία της υμνωδίας, λέγοντας: «Εξυπνήστε, ψαλτήρι και κιθάρα». Πράγμα το οποίο καταδεικνύει την εναρμόνια συνωδία του διπλού ανθρώπου, δηλαδή του ορατού και του κεκρυμμένου, προς τη θεία δοξολογία, και τα όργανα υπακούουν σε αυτόν που τα καλεί. Ο δε κατάλληλος χρόνος για μια τέτοια μουσική είναι ο όρθρος. Διότι σε κανέναν από όσους δεν έχουν αποβάλει τα έργα του σκότους δεν αφυπνίζεται η δόξα του Θεού.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἡσύχιος ὁ Πρεσβύτερος Σύντομος ἑρμηνεία
ἑτοίμη ἡ καρδία Ἀναστὰς γὰρ ἑτοίμως ἐδίδαξα, φησὶ ὁ Χριστός, τὸν ἄνθρωπον τὸ ᾆσμα τὸ καινόν. ἐξεγέρθητι Ἡ θεότης ἐξεγείρουσα τὸν ἄνθρωπον, ὡς δόξα (δόξαν) θεοῦ γενόμενον τὸ σῶμα τὸ δεσποτικόν. ἐξεγέρθητι Ἐξ οὐκ ὄντων γὰρ ὁ ὕμνος τῶν ἀγγέλων ἐδόθη μετὰ τὴν ἔγερσιν τοῦ κυρίου. ἐξεγερθήσομαι Ὁ Χριστός· ὄρθρου γὰρ ἡ ἀνάστασις (ἐξηγέρθη τουτέστιν ἐξανέστη). ἐξομολογήσομαι Διδοὺς πᾶσι τοῖς λαοῖς παρρησίαν εἰς τὸ ἐξομολογεῖσθαι καὶ σώζεσθαι. ψαλῶ σοι Τὰ ἔθνη γὰρ πιστεύσαντα ᾄδουσι τὸ δόγμα τὸ καινόν, τῆς καινῆς διαθήκης τὸ σύμβολον. ὅτι ἐμεγαλύνθη Ἀμέτρητον γὰρ τὸ ἔλεος τοῦ θεοῦ, μήτε ἐν οὐρανῷ μήτε ἐπὶ τῆς γῆς χωρούμενον. καὶ ἕως τῶν νεφελῶν Ὡς γὰρ αἱ νεφέλαι σκέπουσιν τὴν ὑπουράνιον καὶ δροσίζουσιν, οὕτως ἡ ἀλήθεια τοῦ θεοῦ πληροῖ τὰ σύμπαντα καὶ πιαίνει. ὑψώθητι Δῆλον (δηλοῖ) τὴν εἰς τοὺς οὐρανοὺς ἄνοδον. καὶ ἐπὶ πᾶσαν Πλήρης γὰρ ἡ γῆ τῆς δόξης τοῦ θεοῦ ἐγένετο, ἐπιδημήσαντος ἐν αὐτῇ τοῦ κυρίου (ἐπιδημήσας ἐν αὐτῇ ὁ Χριστός).
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
«Έτοιμη η καρδιά»: Διότι αφού αναστήθηκα, με προθυμία δίδαξα στον άνθρωπο το νέο άσμα, λέγει ο Χριστός. «Εξεγέρθητι»: Η θεότητα που ανασταίνει τον άνθρωπο, καθώς το δεσποτικό σώμα έγινε δόξα του Θεού. «Εξεγέρθητι»: Διότι από το μηδέν δόθηκε ο ύμνος των αγγέλων μετά την έγερση του Κυρίου. «Εξεγερθήσομαι»: Ο Χριστός το λέγει· διότι η ανάσταση έγινε τα χαράματα (εξεγέρθηκε, δηλαδή αναστήθηκε). «Εξομολογήσομαι»: Δίνοντας σε όλους τους λαούς το θάρρος να δοξολογούν και να σώζονται. «Ψαλώ σοι»: Διότι τα έθνη, αφού πίστεψαν, ψάλλουν τη νέα διδασκαλία, το σύμβολο της Καινής Διαθήκης. «Ότι εμεγαλύνθη»: Διότι το έλεος του Θεού είναι αμέτρητο, μη χωρώντας ούτε στον ουρανό ούτε στη γη. «Και έως των νεφελών»: Διότι όπως οι νεφέλες σκεπάζουν την υπουράνια περιοχή και δροσίζουν, έτσι και η αλήθεια του Θεού γεμίζει τα σύμπαντα και τα ζωογονεί. «Υψώθητι»: Δηλώνει την άνοδο στους ουρανούς. «Και επί πάσαν»: Διότι η γη έγινε πλήρης από τη δόξα του Θεού, όταν ο Κύριος ήλθε σε αυτήν (όταν ο Χριστός εμφανίστηκε σε αυτήν).
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἡσύχιος ὁ Πρεσβύτερος Εἰς τοὺς ψαλμούς (ἐκ τοῦ μεγάλου ἑρμηνευτικοῦ)
Οὕτω γὰρ ἡμῖν ὁ Θεὸς οὐκ ἐνδημήσει μόνον, ἀλλὰ καὶ ἐγχρονίσει. Δόξαν ἑαυτοῦ ὁ Προφήτης τὸν Χριστὸν προσηγόρευσεν· ἐπειδὴ συμμόρφους ἡμᾶς τῆς δόξης τῆς οἰκείας, ἀναλαβὼν τὰ ἡμέτερα, πεποίηκεν. Ἐν τούτῳ τοίνυν ᾄδειν καὶ ψάλλειν φησί, τουτέστι, σὺν αἰνέσει δοξολογεῖν. Τί δὲ ἐν τῷ Χριστῷ δοξολογεῖν καὶ ψάλλειν; τὰ περὶ αὐτοῦ δηλονότι μυστήρια. «Ἐξεγέρθητι, ἡ δόξα μου.» Πόθεν; ἐκ τῶν ταπεινῶν τῆς ἀνθρωπότητος μυστηρίων, ἐκ τῶν νεκρῶν οὓς κατελθὼν ὁ Χριστὸς ἐπεσκέψατο· ἐκεῖθεν αὐτὸν ἐξαναστῆσαι, ἵνα καὶ ἀναληφθῇ, ὡς μελλόντων ἡμῶν κοινωνεῖν αὐτῷ τῆς δόξης τῆς εἰς οὐρανοὺς βούλεται. Οὐδὲ γὰρ μόνον συνήγειρεν ἡμᾶς, ἀλλὰ καὶ συνεκάθισεν ἐν δεξιᾷ ἑαυτοῦ ἐν τοῖς ἐπουρανίοις. Παλαιὰν ἐνταῦθα καὶ Καινὴν Διαθήκην ἐξεγερθῆναι, εἰς τὰς περὶ Θεοῦ μαρτυρίας παρακαλεῖ, ὥστε δι’ αὐτῶν πιστευθῆναι τοῦ Χριστοῦ τὴν ἀνάστασιν. Ἡ μὲν γὰρ προλέγει τοὺς καιροὺς καὶ τοὺς τόπους· ἡ δὲ ἐπὶ τῆς ἱστορίας τὰ προλεχθέντα δείκνυσιν. «Ἐξεγερθήσομαι ὄρθρου.» Ἀπόκρισιν εἰσήγαγε τοῦ Χριστοῦ τῇ δεήσει τοῦ Προφήτου συμβαίνουσαν· ὁ μὲν γὰρ αὐτὸν ἐξεγερθῆναι ἱκέτευσεν εἰπών, Ἐξεγέρθητι, ἡ δόξα μου.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Διότι έτσι ο Θεός όχι μόνο θα κατοικήσει ανάμεσά μας, αλλά και θα παραμείνει για πολύ. Ο Προφήτης ονόμασε τον Χριστό δική του δόξα, επειδή, αφού ανέλαβε τη δική μας φύση, μας έκανε σύμμορφους με τη δική Του δόξα. Γι' αυτό, λοιπόν, λέει ότι θα άδει και θα ψάλλει, δηλαδή θα δοξολογεί με αίνο. Και τι σημαίνει να δοξολογεί και να ψάλλει εν Χριστώ; Προφανώς τα μυστήρια που αφορούν Αυτόν. «Εξεγέρθητι, η δόξα μου». Από πού; Από τα ταπεινά μυστήρια της ανθρωπότητας, από τους νεκρούς τους οποίους επισκέφθηκε ο Χριστός κατεβαίνοντας στον Άδη. Από εκεί επιθυμεί να αναστηθεί Εκείνος, ώστε να αναληφθεί, επειδή πρόκειται να κοινωνήσουμε μαζί Του τη δόξα στους ουρανούς. Διότι όχι μόνο μας συνέγειρε, αλλά και μας συνεκάθισε στα δεξιά Του στα επουράνια. Εδώ παρακαλεί να εγερθούν η Παλαιά και η Καινή Διαθήκη, προς μαρτυρία περί του Θεού, ώστε μέσω αυτών να γίνει πιστευτή η ανάσταση του Χριστού. Διότι η μεν πρώτη προλέγει τους καιρούς και τους τόπους, ενώ η δεύτερη αποδεικνύει ιστορικά τα όσα προλέχθηκαν. «Εξεγερθήσομαι όρθρου». Εισήγαγε την απάντηση του Χριστού, η οποία συμφωνεί με τη δέηση του Προφήτη· διότι ο μεν Τον ικέτευσε να εγερθεί λέγοντας: Εξεγέρθητι, η δόξα μου.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος Εἰς τοὺς ψαλμοὺς 101-107
Δυνάμει δέ φησιν ὁ προφήτης· Ἰδού σοι, Δέσποτα, τὰ παρὰ τῆς ἐμῆς δυνάμεως παρεσκεύασται· πέμπε σου τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, καὶ τὴν προφητικὴν δωροῦ χάριν· εἰς γὰρ τὴν ταύτης ὑπηρεσίαν τὴν ἐμὴν ἡτοίμασα γλῶσσαν. ᾌσω τε καὶ ψαλῶ. εἴ μου πληρώσῃς τὴν ἐπιθυμίαν, μᾶλλον δὲ τὴν καρδίαν. Ἡ ἐμὴ δόξα, ἡ χάρις ἡ προφητικὴ, ἤγουν ἕξις ἡ θεωρητική τε καὶ πρακτική. Ἐξεγέρθητι ἡ δόξα μου, ἐξεγέρθητι, ψαλτήριον καὶ κιθάρα, Ἐξεγερθήσομαι ὄρθρου· ἐξομολογήσομαί σοι ἐν λαοῖς. Κύριε, ψαλῶ σοι ἐν ἔθνεσι. Ψαλτήριον καὶ κιθάραν ἑαυτὸν ὁ προφήτης καλεῖ. Ὡς ἐν ὀργάνῳ γὰρ μουσικῷ, τοῦ Πνεύματος ἡ χάρις ἐν αὐτῷ τὴν προφητικὴν ἀνεκρούετο μελῳδίαν. Εὐτρεπίζεται γὰρ πρὸς τὴν θείαν ἐπίπνοιαν, ψυχήν τε καὶ σῶμα κινῶν· διὰ μὲν τῆς κιθάρας τὰ μέλη τοῦ σώματος καὶ τὰ αἰσθητήρια, δι᾽ ὧν ὁ νοῦς ἀνακρούεται πᾶν ὅ τι βούλεται· διὰ δὲ τοῦ ψαλτηρίου τὰς λογικὰς τῆς ψυχῆς δυνάμεις. Ὡς δὲ τὰς ἀπαρχὰς τῆς ἑαυτοῦ ζωῆς ἀναθεὶς τῷ Θεῷ, τοὺς ὄρθρους ἀπολαμβάνει καὶ τοὺς καιροὺς τοῦ φωτὸς, ὡς ἐπιτηδειοτέρους τῆς ὅλης ἡμέρας. Διεγείρας τοίνυν ἑαυτὸν εἰς ὑμνῳδίαν τοῦ Δεσπότου, ἀποκρίνεται πάλιν καὶ ὑπισχνεῖται ὄρθρου τοῦτο ποιήσειν· ἅτε δὴ τηνικαῦτα οὐκ αὐτὸς μόνος προσοίσων τὸν ὕμνον, ἀλλὰ καὶ μετὰ μυρίων ἐθνῶν καὶ λαῶν τὴν θείαν ᾠδὴν ποιησόμενος.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Ουσιαστικά λέει ο προφήτης: Ιδού, Δέσποτα, σου έχουν ετοιμαστεί αυτά που εξαρτώνται από τη δική μου δύναμη· στείλε το Άγιό σου Πνεύμα και δώρισε την προφητική χάρη. Διότι για την υπηρεσία της ετοίμασα τη γλώσσα μου. Θα άσω και θα ψάλω, εάν εκπληρώσεις την επιθυμία μου, ή μάλλον εάν γεμίσεις την καρδιά μου. Η δική μου δόξα είναι η προφητική χάρη, δηλαδή η θεωρητική και πρακτική έξη. Εξεγέρσου, δόξα μου, εξεγέρσου ψαλτήρι και κιθάρα, θα εγερθώ την ώρα του όρθρου· θα σε δοξολογήσω ανάμεσα στους λαούς. Κύριε, θα σου ψάλω ανάμεσα στα έθνη. Ο προφήτης αποκαλεί τον εαυτό του ψαλτήρι και κιθάρα. Διότι, όπως ακριβώς σε ένα μουσικό όργανο, η χάρη του Πνεύματος έκρουε μέσα του την προφητική μελωδία. Καθώς προετοιμάζεται για τη θεία έμπνευση, κινώντας και την ψυχή και το σώμα: μέσω της κιθάρας εννοεί τα μέλη του σώματος και τα αισθητήρια, μέσω των οποίων ο νους παράγει οτιδήποτε επιθυμεί· και μέσω του ψαλτηρίου εννοεί τις λογικές δυνάμεις της ψυχής. Και έχοντας αφιερώσει τις απαρχές της ζωής του στον Θεό, επιλέγει τους όρθρους και τις ώρες του φωτός, ως τις πλέον κατάλληλες από ολόκληρη την ημέρα. Αφού λοιπόν διέγειρε τον εαυτό του προς την υμνωδία του Δεσπότη, αποκρίνεται και πάλι και υπόσχεται ότι θα το πράξει αυτό την ώρα του όρθρου· διότι εκείνη τη στιγμή δεν πρόκειται να προσφέρει μόνος του τον ύμνο, αλλά θα αναπέμψει τη θεία ωδή μαζί με αναρίθμητα έθνη και λαούς.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Νεόφυτος ὁ Ἔγκλειστος Εἰς τοὺς ψαλμούς
Ὁ δὲ θεῖος Δαβὶδ ἐν ἐκείνῃ τῇ ἐρήμῳ «ἐν μέσῳ σκύμνων», φησίν, «ἐκοιμήθην τεταραγμένος», ἤτοι, περίφοβος τὰ τῆς ἐρήμου θηρία τύπον ἀποτελοῦντα τὸν ἐν μέσῳ τῶν λογικῶν θηριοτρόπων Ἰουδαίων κοιμηθέντα Χριστόν, «ὧν οἱ ὀδόντες ὅπλα καὶ βέλη καὶ ἡ γλῶσσα αὐτῶν μάχαιρα ὀξεῖα» ἀναιροῦσα τὸν εὐεργέτην. Ἀλλά γε σὺ ὁ ἀναιρεθεὶς ὑπ’ αὐτῶν· «Ὑψώθητι ἐπὶ τοὺς οὐρανούς, ὡς Θεός, καὶ ἐπὶ πᾶσαν τὴν γῆν ἡ δόξα σου», κἂν «καὶ παγίδα ἡτοίμασαν καὶ βόθρον ὤρυξαν πρὸ προσώπου σου, ἀλλ’ αὐτοί, πάλιν ἐνέπεσον εἰς αὐτόν». Ἕκαστος δὲ τῶν ἐπὶ σοὶ πεποιθότων ᾄδει σὺν τῷ Δαβίδ· «Ἑτοίμη ἡ καρδία μου, ὁ Θεός, ἑτοίμη ἡ καρδία μου, ᾄσομαι καὶ ψαλῶ» ἐν τῇ δόξῃ μου, «ἐξεγέρθητι», διεγέρθητι, «ἡ δόξα μου» ἐν ἁγίῳ Πνεύματι. «Ἐξεγέρθητι, ψαλτήριον καὶ κιθάρα», καὶ μελῴδησον τῷ διὰ νεφέλης ὑψωθέντι Θεῷ. «Ἐξεγερθήσομαι ὄρθρου. Ἐξομολογηθήσομαί σοι ἐν λαοῖς, Κύριε, ψαλῶ σοι ἐν ἔθνεσιν» τῷ ἐξεγερθέντι περὶ ὄρθρον τριημέρῳ ἀπὸ τοῦ τάφου. «Ὅτι ἐμεγαλύνθη ἕως τῶν οὐρανῶν τὸ ἔλεός σου καὶ ἕως τῶν νεφελῶν ἡ ἀλήθειά σου» σὺν τούτοις παραλαβοῦσα καὶ πάντα τῆς γῆς τὰ πληρώματα. «Ὑψώθητι ἐπὶ τοὺς οὐρανούς, ὁ Θεός, καὶ ἐπὶ πᾶσαν τὴν γῆν ἡ δόξα σου», οὐ γὰρ μὴ αὐτὴν οἱ οὐρανοὶ ἀποκρύψουσιν.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Ο δε θείος Δαβίδ σε εκείνη την έρημο λέει: «ανάμεσα σε σκύμνους κοιμήθηκα ταραγμένος», δηλαδή, έντρομος από τα θηρία της ερήμου, τα οποία αποτελούν προτύπωση του Χριστού, που αναπαύθηκε στον τάφο ανάμεσα στους λογικούς, αλλά με τρόπους θηρίων Ιουδαίους, «των οποίων τα δόντια είναι όπλα και βέλη, και η γλώσσα τους κοφτερό μαχαίρι», που θανατώνει τον ευεργέτη. Αλλά εσύ, που θανατώθηκες από αυτούς: «Υψώσου στους ουρανούς, ως Θεός, και σε όλη τη γη ας απλωθεί η δόξα σου», έστω κι αν «ετοίμασαν παγίδα και έσκαψαν λάκκο μπροστά σου, όμως οι ίδιοι έπεσαν πάλι μέσα σε αυτόν». Και καθένας από όσους έχουν την ελπίδα τους σε σένα ψάλλει μαζί με τον Δαβίδ: «Έτοιμη είναι η καρδιά μου, Θεέ μου, έτοιμη είναι η καρδιά μου, θα υμνήσω και θα ψάλω» στη δόξα μου, «εξεγέρθητι», ξύπνα, «η δόξα μου» εν Αγίω Πνεύματι. «Ξύπνα, ψαλτήρι και κιθάρα», και ψάλε μελωδικά στον Θεό που υψώθηκε μέσω νεφέλης. «Θα εξυπνήσω το πρωί. Θα σε δοξολογήσω ανάμεσα στους λαούς, Κύριε, θα σου ψάλω ανάμεσα στα έθνη», σε αυτόν που αναστήθηκε κατά τον όρθρο της τρίτης ημέρας από τον τάφο. «Διότι μεγαλύνθηκε έως τους ουρανούς το έλεός σου και έως τις νεφέλες η αλήθεια σου», συμπαραλαμβάνοντας μαζί με αυτά και όλα τα πληρώματα της γης. «Υψώσου στους ουρανούς, Θεέ, και πάνω σε όλη τη γη ας απλωθεί η δόξα σου», διότι οι ουρανοί δεν πρόκειται ποτέ να την αποκρύψουν.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Μακάριος ὁ Αἰγύπτιος Λόγοι (Νόθος)
Ὥσπερ γάρ τις ἐγκατάκλειστος γενόμενος ἐν σκοτεινῷ οἴκῳ οὐ θεωρεῖ τὸ ἑαυτοῦ σῶμα, οὕτω καὶ ἡ ψυχὴ διὰ τὴν παρακοὴν ὑπὸ τῆς ἁμαρτίας κατάκλειστος γενομένη εἰς τὸν αἰῶνα τοῦτον οὐκ ἐπιγινώσκει τὸ ἑαυτῆς κάλλος. πότε οὖν ἡ καρδία ἑτοιμάσει ἑαυτὴν καὶ μετὰ παρρησίας λαλήσει πρὸς τὸν θεόν· «ἑτοίμη ἡ καρδία μου, ὁ θεός, ἑτοίμη ἡ καρδία μου. ἐξεγέρθητι ἡ δόξα μου», ἵνα ἐλθὼν ὁ ζῶν λόγος ἐμφανίσῃ αὐτῇ τὴν ἑαυτοῦ δόξαν. ἐπεὶ οὖν ἡ ψυχὴ ἰδίῳ θελήματι ἐξέδωκεν ἑαυτὴν πνεύμασι τῆς πονηρίας, ὁδηγεῖται ὑπ᾽ αὐτῶν καὶ κινεῖται ἐν αὐτῇ πάθη ἀσωτίας—λέγω δὴ τὸ πνεῦμα τῆς γαστριμαργίας—ἐμποιεῖ πολυποσίαν τε καὶ πολυβρωσίαν τρυφήν τε καὶ σπατάλην, ὑποτίθεται δὲ τῇ ψυχῇ μακροὺς χρόνους, ὥστε αὐτὴν συναγαγεῖν χρήματα ἐν τῷ αἰῶνι τούτῳ, περισπῶν αὐτήν, ἵνα ἐν τῷ μέλλοντι αἰῶνι ἀναξίαν αὐτὴν ἐργάσηται. οὐ μόνον δὲ ἀλλὰ καὶ ἡ τρυφή τε καὶ σπατάλη, καθὼς προείπομεν, τὴν φιλαργυρίαν τε καὶ πλεονεξίαν καὶ λογισμοὺς ῥυπαροὺς ἐμποιεῖ, καὶ οὕτως ἕκαστον πνεῦμα τὸ ἑαυτοῦ πάθος ἐγκινεῖ.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Διότι, όπως ακριβώς κάποιος που έχει κλειστεί σε σκοτεινό οίκημα δεν βλέπει το ίδιο του το σώμα, έτσι και η ψυχή, επειδή λόγω της παρακοής φυλακίστηκε από την αμαρτία σε τούτο τον αιώνα, δεν αναγνωρίζει τη δική της ομορφιά. Πότε λοιπόν η καρδιά θα ετοιμάσει τον εαυτό της και θα μιλήσει με παρρησία προς τον Θεό: «Έτοιμη είναι η καρδιά μου, Θεέ μου, έτοιμη είναι η καρδιά μου. Ξύπνησε, δόξα μου», ώστε, όταν έλθει ο ζωντανός Λόγος, να της φανερώσει τη δική Του δόξα; Επειδή λοιπόν η ψυχή με το δικό της θέλημα παραδόθηκε στα πνεύματα της πονηρίας, οδηγείται από αυτά και κινούνται μέσα της πάθη ασωτίας -εννοώ δηλαδή το πνεύμα της γαστριμαργίας- το οποίο προκαλεί πολυποσία και πολυφαγία, καλοπέραση και σπατάλη, και υποβάλλει στην ψυχή την ιδέα ότι έχει πολλά χρόνια ζωής, ώστε να συγκεντρώσει χρήματα σε αυτόν τον αιώνα, περισπώντας την, για να την καταστήσει ανάξια στον μέλλοντα αιώνα. Και όχι μόνο αυτό, αλλά και η καλοπέραση και η σπατάλη, όπως προείπαμε, προκαλούν τη φιλαργυρία και την πλεονεξία και ρυπαρούς λογισμούς, και έτσι το κάθε πνεύμα υποκινεί το δικό του πάθος.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες