Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 57:10

Προτού τα αγκάθια σας γίνουν ράμνος. Η ράμνος είναι ακανθώδες φυτό. Εννοεί δε το ακάνθινο στεφάνι. Προτού, λέγει, αυξηθούν τα αγκάθια σας, δηλαδή οι αμαρτίες σας, και γίνουν ράμνος, αντί να ανθίσουν και να καρποφορήσουν, θα επέλθει εναντίον σας η θεία οργή.

«Θα τεντώσει το τόξο του μέχρις ότου εξασθενήσουν. Σαν λιωμένο κερί θα αφανιστούν· έπεσε φωτιά πάνω τους, και δεν είδαν τον ήλιο. Πριν προλάβουν τα αγκάθια σας να γίνουν ράμνος, σαν ζωντανούς, σαν σε οργή θα σας καταπιεί». Επειδή τα παραπάνω μεταφέρονται κάπως ασαφώς από τη Μετάφραση των Εβδομήκοντα, ο Σύμμαχος απέδωσε το νόημά τους με κάποιο μέτρο πιο καθαρά, ερμηνεύοντάς τα με τον εξής τρόπο: «Εκείνος που τεντώνει το τόξο του ας ταραχθεί σαν αυτά που συντρίβονται, σαν περίβλημα που διαλύθηκε, ας χαθεί σαν έκτρωμα γυναίκας, για να μην δουν τον ήλιο. Πριν αυξηθούν τα αγκάθια σας ώστε να γίνουν ράμνος, ενώ είναι ακόμη ζωντανά σαν ολόξερα θα τα αρπάξει η λαίλαπα». Το νόημα των προκειμένων εδαφίων θα ήταν το εξής: Επειδή πρόκειται να περιγραφεί ποιο θα είναι το τέλος των αμαρτωλών, μάθετε, ω υιοί των ανθρώπων, ότι αυτά τα δεινά τους περιμένουν, εκτός από εκείνα που προαναφέρθηκαν. Διότι πριν από αυτό είχε λεχθεί ότι «Ο Θεός θα συντρίψει τα δόντια τους μέσα στο στόμα τους, και τους τραπεζίτες των λεόντων θα τους θρυμματίσει ο Κύριος, και θα εξουθενωθούν σαν νερό που διαρρέει».

Διότι το μεν σώμα τους, αφού διαλυθεί όπως ακριβώς το εμβρυϊκό περίβλημα, θα παραδοθεί στη φθορά, χωρίς να έχει καμία ελπίδα για την ανάσταση μαζί με τους αγίους. Η δε ψυχή τους, η οποία είναι εγκλωβισμένη στο σώμα όπως μέσα στο εμβρυϊκό περίβλημα, θα παρομοιαστεί με την αποβολή μιας γυναίκας, χωρίς να απολαμβάνει ούτε τη ζωή, ούτε το φως, ούτε τις αχτίδες του ήλιου, αλλά θα μεταβεί από το σκοτάδι στο σκοτάδι. Και ούτε θα αναληφθεί στη χώρα των ζώντων, ούτε θα ευαρεστήσει τον Κύριο στο φως των ζώντων. Ούτε βέβαια θα πει: «Επίστρεψε, ψυχή μου, στην ανάπαυσή σου, διότι ο Κύριος σε ευεργέτησε». αλλά, στερημένη από όλα αυτά, θα παραδοθεί στο σκοτάδι. Κάνοντας μνεία αυτού ο Σωτήρας, έλεγε: «Αφού του δέσετε τα πόδια και τα χέρια, ρίξτε τον στο εξώτερο σκότος· εκεί θα είναι ο κλαυθμός και ο βρυγμός των οδόντων». Και αυτό μεν θα είναι το τέλος των ασεβών. Τον δε καρπό τους και τις πράξεις τους, που δεν διαφέρουν σε τίποτα από τα αγκάθια, πριν προλάβουν να ολοκληρωθούν και να φτάσουν στην τελείωση της κακίας, ενώ βρίσκονται ακόμη στο ξεκίνημά τους, θα τα ξηράνει η οργή του Θεού που πρόκειται να τους καταλάβει. Αυτό ακριβώς σημαίνει ο λόγος που αναφέρει: «Πριν αυξηθούν τα αγκάθια σας, ώστε να γίνουν βάτος, ενώ είναι ακόμη ζωντανός, σαν να ήταν ολόξερος θα τον αρπάξει η λαίλαπα». Επειδή, λοιπόν, κατανοήσαμε σε ικανοποιητικό βαθμό το νόημα της μετάφρασης του Συμμάχου, είναι ώρα να προχωρήσουμε και σε αυτή των Εβδομήκοντα, και από την προαναφερθείσα αντιπαραβολή να αντιληφθούμε και το δικό τους νόημα. Λέει λοιπόν: «Θα τεντώσει το τόξο του μέχρις ότου ασθενήσουν».

Γι’ αυτό, όπως ακριβώς εκεί, αφού ανέφερε γενικότερα την ονομασία του φιδιού, εισάγει το είδος του θηρίου που είναι το πιο φαρμακερό στο γένος του, κατονομάζοντας την ασπίδα· έτσι και εδώ, αφού πρώτα χρησιμοποίησε το όνομα του αγκαθιού σαν να ήταν ένα γενικότερο είδος, προσθέτει το πιο σκληρό είδος ανάμεσα στα αγκάθια, αναφέροντας τον ράμνο, του οποίου οι αιχμές είναι κοφτερές, οι προεξοχές συνεχόμενες και οι αμυχές βλαπτικές και δηλητηριώδεις για όσους τον πλησιάζουν. Πλην όμως, λέει, έστω κι αν είστε αγκάθι, έστω κι αν είστε ράμνος ανάμεσα στα αγκάθια, καθώς νομίζετε ότι ακόμη ζείτε —διότι δεν ζει αληθινά εκείνος που δεν κατέχει την αληθινή ζωή— η οργή θα σας καταπιεί. Και όπως ακριβώς η ζωή των αμαρτωλών δεν είναι αληθινά αυτό που λέγεται, αλλά μόνο κατ’ όνομα υφίσταται (διότι αυτό που είναι διαχωρισμένο από την αληθινή ζωή δεν αποτελεί ζωή)· με τον ίδιο τρόπο και στην περίπτωση του Θεού η οργή, έστω κι αν φαίνεται ως τέτοια στους αμαρτωλούς και ονομάζεται έτσι από αυτούς, δεν είναι σε καμία περίπτωση οργή, αλλά παρουσιάζεται ως οργή σε εκείνους που αποκαλούν με αυτόν τον τρόπο την ανταπόδοση που δίνεται σύμφωνα με τη δικαιοσύνη του Θεού. Αυτό, λοιπόν, σημαίνει το «Σαν ζωντανούς» (ὡσεὶ ζῶντας). Και το «Σαν με οργή (ὡσεὶ ἐν ὀργῇ) θα σας καταπιεί», σημαίνει ότι ούτε εσείς βρίσκεστε σε αληθινή ζωή, ούτε Εκείνος νοείται ότι βρίσκεται αληθινά σε κατάσταση οργής. Έπειτα προσθέτει: «Θα ευφρανθεί ο δίκαιος όταν δει εκδίκηση», όχι επειδή χαίρεται για την καταστροφή εκείνων που χάνονται, αλλά επειδή, αντιπαραβάλλοντας τα δικά του με τα δικά τους, θα μακαρίσει τότε τον εαυτό του για την ορθή του επιλογή, διότι δεν βρέθηκε ανάμεσα σε εκείνους στους οποίους βλέπει να επιβάλλεται η τιμωρία των αμαρτωλών.

«η οποία δεν θα εισακούσει»: Διότι με το να μην έχει (να μην παρέχει) τα αυτιά της, είναι φανερό ότι δεν υπακούει σε αυτόν που την καλεί. Ούτε άλλωστε οι Ιουδαίοι υπάκουσαν σε εκείνον που έλεγε: «Εγώ είμαι το φως του κόσμου». «του φαρμάκου» (του γητευτή): Όπως ακριβώς η ασπίδα (το φίδι), όταν γητεύεται με τον λόγο, παραμένει κουφή, έτσι και η άκαμπτη συναγωγή, μολονότι διδασκόταν από τον Χριστό, πολλές φορές παρέμεινε κωφή εξαιτίας της απιστίας της. «Ο Θεός συνέτριψε»: [Επειδή οι δαίμονες νόμισαν ότι ο Χριστός ήταν απλός άνθρωπος, επιχείρησαν να τον καταπιούν όπως τον Αδάμ· βρίσκοντας όμως σε αυτόν τη θεότητα, σαν ισχυρή πέτρα, και προσπαθώντας να τον μασήσουν, συνέτριψαν τα ίδια τους τα δόντια.] «τους τραπεζίτες»: Του διαβόλου· διότι είναι σαν άρπαγας λέοντας. «θα εξουθενωθούν»: Διότι οι δαίμονες έγιναν βδελυροί από αυτούς που εξαπατήθηκαν, σαν το ρυπαρό νερό που ρέει και παρέρχεται. «θα τεντώσει το τόξο»: Τόξο ονομάζει τον ευαγγελικό λόγο· διότι από αυτόν εξασθένησαν οι άπιστοι και οι δαίμονες. «σαν το κερί»: Διότι οι Ιουδαίοι έλιωσαν από τον φθόνο και αφανίστηκαν, σαν το κερί στη φωτιά. «έπεσε φωτιά»: Τυφλωμένοι από τη φωτιά του φθόνου, οι Ιουδαίοι δεν μπορούν (δεν ίσχυσαν, δεν ηδυνήθησαν) να αναγνωρίσουν τον ήλιο της δικαιοσύνης. «πριν να κατανοήσουν»: Η ράμνος είναι ακανθώδες ξύλο και κάθε αγκάθι φυτρώνει σε χέρσους τόπους. Επομένως, δεν κατάλαβαν οι Ιουδαίοι ότι ο τόπος τους έγινε χέρσος και γέμισε με αγκάθια.

Σαν ζωντανούς: Το πυρ, αυτό του πνεύματος, κατέφλεξε με οργή τους Ιουδαίους ενώ ήταν ακόμη ζωντανοί, σαν αγκάθια σε χέρσο τόπο. Θα ευφρανθεί: Ο Χριστός, ο αληθινά δίκαιος, ας ευφρανθεί υψώνοντας το τρόπαιο της νίκης. Τα χέρια: Ο Πιλάτος, που ένιψε τα χέρια του στο αίμα του αμαρτωλού λαού, ο οποίος είπε: το αίμα του ας πέσει πάνω μας και στα παιδιά μας. Και θα πει ο άνθρωπος: Οι Ιουδαίοι κραυγάζοντας: άφησε να δούμε, αν έρχεται ο Ηλίας να τον σώσει (και τον σώζει). Άραγε είναι ο Θεός: Ο προφήτης λέει υπέρ αυτών που αμάρτησαν στον Κύριο: άραγε πάνω στη γη θα κάνεις την κρίση (εκδίκησή) τους;

Εδώ όμως, δεν γνωρίζουμε αν λέει ότι έχουν συντριβεί τα δόντια των αισθητών ή των νοητών λεόντων. Νοητοί λέοντες είναι οι τύραννοι βασιλείς και η φατρία των δαιμόνων· και στις δύο περιπτώσεις, ο Χριστός ο Κύριος συνέτριψε τα δόντια τους με το ξύλο του σταυρού, «οι οποίοι και εξουθενώθηκαν σαν το νερό που διαρρέει» και εύκολα καταπατείται «μέχρι να εξασθενήσουν» και να γίνουν εντελώς ανίσχυροι. «Σαν το λιωμένο κερί θα αφανιστούν· έπεσε φωτιά» επάνω τους «και δεν είδαν τον ήλιο» της δικαιοσύνης. Αυτό δε το έπαθαν «προτού τα αγκάθια τους αντιληφθούν τη ράμνο». Η ράμνος είναι ακανθώδες φυτό που αποτελεί τύπο του σταυρού, μέσω του οποίου συνετρίβη το αγκάθι της αμαρτίας. «Σαν ζωντανούς, σαν μέσα σε οργή θα τους καταπιεί», δηλαδή τους ασύνετους και αμετανόητους η ακανθώδης αμαρτία τους κατατρώει πολύ εύκολα. «Και θα ευφρανθεί ο δίκαιος, όταν δει εκδίκηση· θα νίψει τα χέρια του στο αίμα του αμαρτωλού», δηλαδή, θα δει τον αφανισμό του μέσα από το αίμα που χύνεται. «Και θα πει ο άνθρωπος· Άρα υπάρχει καρπός για τον δίκαιο, άρα υπάρχει ο Θεός που τους κρίνει στη γη».