Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 57:2

Εάν αληθώς, λοιπόν, λαλείτε δικαιοσύνη. Επειδή συνάγονταν εναντίον του Σωτήρος, ως υπερασπιστές του νόμου, ευλόγως το προφητικό πνεύμα τούς παραγγέλλει, εάν βεβαίως μεριμνούν για το δίκαιο, να κρίνουν ορθά, τουτέστι δίκαια. Αυτοί όμως δεν έκριναν δίκαια, θέλοντας να θανατώσουν τον αθώο και δίκαιο. Διότι μέσα στην καρδιά σας απεργάζεσθε ανομίες επί της γης. Αν και τα λόγια, λέγει, είναι χρηστά, επειδή προσποιούνται ότι υπερασπίζονται τον νόμο· εντούτοις η καρδιά είναι πλήρης πικρίας, και οι πράξεις ομοίως είναι γεμάτες ανομία.

Προς αυτόν θα πει ο ψαλμός το εξής: «Εάν αληθινά μιλάτε για δικαιοσύνη, κρίνετε με ευθύτητα, υιοί των ανθρώπων». Διότι απόδειξη της δίκαιης διάθεσης είναι η ορθότητα στην κρίση. Γι' αυτό και ο ίδιος στη συνέχεια το απαγορεύει λέγοντας: «Ζύγι μεγάλο και μικρό είναι βδελυρά ενώπιον του Κυρίου», υπονοώντας παροιμιωδώς με την ονομασία των ζυγιών την ανισότητα κατά την κρίση.

ΨΑΛΜΟΣ ΝΖ'. <Διότι μέσα στην καρδιά σας εργάζεστε ανομίες επάνω στη γη.> (A f. 298.) Δεν προστίθεται μάταια η φράση «επάνω στη γη»· διότι, ακόμη κι αν κάποιος διαπράξει ανομία μέσα στην καρδιά του, την ενεργεί επάνω στη γη, δηλαδή γύρω από τα υλικά πράγματα. Θα μπορούσαν δε να ακούσουν και οι Ιουδαίοι: Κρίνετε δίκαια και αναλογιστείτε μέσα σας εάν τα έργα συμφωνούν με τα λόγια σας· διότι αποδεικνύεται ότι συλλογίζεστε την αδικία στην καρδιά, και άλλα μεν σκέφτεστε, άλλα δε λέτε με το στόμα. Διότι, ακόμη κι αν τα λόγια με τα οποία θέλετε να υπερασπιστείτε τον νόμο είναι χρηστά, εντούτοις η καρδιά είναι γεμάτη πικρία, και οι πράξεις επίσης είναι γεμάτες αδικία, αποτελώντας απόδειξη των νοημάτων της καρδιάς, τα οποία πάνω στη γη είναι δυνατόν να παραμένουν κρυφά, όχι όμως και όταν τα πάντα κριθούν γυμνά. Έπειτα προσθέτει, αγανακτώντας για όσους έχουν εκπέσει από τη σωτηρία, τα ακόλουθα λόγια, λέγοντας: <Οι αμαρτωλοί αποξενώθηκαν από τη μήτρα.> (A f. 298 b.) Υπάρχουν δε ορισμένοι που δεν γνωρίζουν τη συνήθεια της φρασεολογίας των θεόπνευστων Γραφών, και νομίζουν ότι κάποιοι έχουν αποξενωθεί από τον Θεό από την ίδια τη μήτρα, και σαν να έχουν πλανηθεί από την ίδια την κοιλιά και πριν από την ολοκλήρωση της λογικής. Αυτό όμως δεν σημαίνει τίποτε άλλο παρά ακριβώς εκείνο, ότι δηλαδή το κακό υπάρχει εκ φύσεως, και κάποιοι έχουν γίνει από την ίδια τη δημιουργία, άλλοι μεν αγαθοί στον χαρακτήρα, άλλοι δε κακοί. Το να φρονεί κανείς κατ' αυτόν τον τρόπο, ή μάλλον το να παραφρονεί, χαρακτηρίζει τους Μανιχαίους· διότι αυτό είναι πιο αληθινό να ειπωθεί.

ΣΤΟ ΤΕΛΟΣ, ΜΗ ΔΙΑΦΘΕΙΡΕΙΣ, ΤΟΥ ΔΑΒΙΔ, ΕΙΣ ΣΤΗΛΟΓΡΑΦΙΑΝ. ΝΖʹ. Εάν, λοιπόν, πράγματι μιλάτε για δικαιοσύνη, κρίνετε ορθά, υιοί των ανθρώπων. Το να μη διαφθείρει κανείς μέχρι τέλους, αλλά να διαφυλάττει ο καθένας τα δικά του τέλη (σκοπούς), αυτό προτρέπει και ο παρών λόγος. Και οι δύο, τόσο αυτός που εξετάζουμε τώρα όσο και ο προηγούμενος, φέρουν την ίδια επιγραφή, περιέχοντας ομοίως το «Εις το τέλος, μη διαφθείρεις, του Δαβίδ» και το «εις στηλογραφίαν». Ο χρόνος, ωστόσο, αν και δεν αναφέρεται στον παρόντα, έχει δηλωθεί στον προηγούμενο ψαλμό, σύμφωνα με την προσθήκη που αναφέρει: «Όταν αυτός διέφευγε από το πρόσωπο του Σαούλ στο σπήλαιο».

Επομένως, το ότι και ο προκείμενος ψαλμός έχει ειπωθεί κατά τον ίδιο χρόνο, μου φαίνεται όχι μόνο από όσα έχουν ήδη λεχθεί, αλλά και από όσα ακολουθούν. Διότι, επειδή η προηγούμενη στηλογραφία έλεγε για τους υιούς των ανθρώπων, «Υιοί ανθρώπων, τα δόντια τους είναι όπλα και βέλη»· εύλογα και η παρούσα απευθύνεται εξαρχής στους ίδιους υιούς των ανθρώπων, λέγοντας: «Εάν λοιπόν μιλάτε αληθινά για δικαιοσύνη, να κρίνετε δίκαια, υιοί των ανθρώπων». Και επειδή ακριβώς στον προηγούμενο ψαλμό λεγόταν: «Έσωσε την ψυχή μου από το μέσο σκύμνων», ή «από το μέσο λεόντων» σύμφωνα με τις υπόλοιπες μεταφράσεις, εύλογα στον παρόντα προστίθεται: «Τους μύλους των λεόντων συνέθλιψε ο Κύριος». Διότι έπρεπε να μάθουμε πώς έσωσε την ψυχή του Δαβίδ από το μέσο των σκύμνων. Και πάλι, σχετικά με τα δόντια εκείνων που τον διαβάλλουν, ενώ στον προηγούμενο λεγόταν, «Υιοί ανθρώπων, τα δόντια τους είναι όπλα και βέλη», στον παρόντα λέγεται: «Ο Θεός θα συντρίψει τα δόντια τους μέσα στο στόμα τους». Από τα παραπάνω αποδεικνύεται η συμφωνία που υπάρχει και στις δύο στηλογραφίες.

Και με άλλον τρόπο, λοιπόν, θα μπορούσε κανείς να πει, επειδή η προηγούμενη περιέχει την κλήση των εθνών, εύλογα με μια τέτοια προφητεία έχει συνδεθεί η παρούσα στηλογραφία, η οποία διακηρύσσει στους υιούς των ανθρώπων τον λόγο περί της δικαιοκρισίας του Θεού, και παραγγέλλει σε όλους τους λαούς να προσέρχονται στη διδασκαλία του λόγου με αληθινή προαίρεση και καθαρή συνείδηση, και να μην υποκρίνονται τη θεοσέβεια. Γι' αυτό, προς όλους τους λαούς που ονομάστηκαν ανωτέρω και προς όλα τα έθνη, για τα οποία ειπώθηκε: «Θα σε δοξολογήσω ανάμεσα στους λαούς, Κύριε, θα σου ψάλω ανάμεσα στα έθνη», απευθύνοντας την προσφώνηση ο παρών λόγος διαμαρτύρεται λέγοντας: «Αν αληθινά, λοιπόν, λαλείτε δικαιοσύνη, να κρίνετε δίκαια (ευθέα), υιοί των ανθρώπων». Διότι, αν κάποιος αληθινά επαγγέλλεται τη δικαιοσύνη, από πουθενά αλλού δεν θα αποδειχθεί αυτό, παρά από το να κρίνει δίκαια. Κρίνει δε δίκαια εκείνος που έχει αποφασίσει μέσα του σύμφωνα με τον ορθό λόγο, και δεν πράττει τίποτα το σκολιό ούτε το διεστραμμένο. Έπειτα, επειδή οι υιοί των ανθρώπων μιλούν μεν ορθά με τα χείλη, και με το στόμα επαγγέλλονται δικαιοσύνη, ελέγχονται όμως από τα έργα τους ότι συλλογίζονται τα αντίθετα στη διάνοιά τους, προσθέτει: «Διότι μέσα στην καρδιά σας κατεργάζεστε ανομίες πάνω στη γη»· και απόδειξη αυτού, λέει, είναι οι πράξεις σας: «Αδικία συμπλέκουν τα χέρια σας».

Κρίνετε, λοιπόν, ορθά, υιοί των ανθρώπων, και αναλογιστείτε μέσα σας, εάν τα έργα συμφωνούν με τα λόγια σας. Διότι, εάν ομιλείτε για δικαιοσύνη, πώς τα χέρια σας κατεργάζονται την αδικία; Αφού αποδεικνύεται ότι συλλογίζεστε ανομίες στην καρδιά σας, και άλλα μεν σκέπτεστε, άλλα δε λέγετε με το στόμα.

Εάν, λοιπόν, αληθινά ομιλείτε περί δικαιοσύνης, κρίνετε με ευθύτητα, ω άνθρωποι, και όσα λέτε, αυτά και να πράττετε, και να μην απεργάζεστε ανομίες μέσα στην καρδιά σας, ούτε τα χέρια σας να συνυφαίνουν την ανομία. Αποξενώθηκαν οι αμαρτωλοί ήδη από τη μήτρα, πλανήθηκαν από την κοιλιά της μητέρας τους, είπαν ψεύδη.

Και αυτά απευθύνονται προς τους υιούς των ανθρώπων που διατείνονται ότι είναι θεοσεβείς και ότι ακολουθούν τους νόμους της δικαιοσύνης, χωρίς όμως να κρίνουν ορθά. Λέει, λοιπόν, προς αυτούς: Ακούστε, εσείς, που μιλάτε μεν για δικαιοσύνη με το στόμα, αλλά με τα χέρια εργάζεστε την αδικία, και συνυφαίνετε ταυτόχρονα πολλές αμαρτίες· τίποτε από όσα συλλογίζεται ο καθένας στη διάνοιά του δεν διαφεύγει από τον μέγα Κριτή.

Όταν λοιπόν ο Θεός συντρίψει τα δόντια τους και τους τραπεζίτες τους, τότε πια θα εξουθενωθούν σαν να έχουν νεκρωθεί, και θα διαλυθούν σαν νερό που χάνεται καθώς κυλά. Τέτοιο λοιπόν θα είναι το τέλος όλων των ασεβών. Και αυτό είναι αναγκαίο να το γνωρίζετε, υιοί των ανθρώπων, ώστε, αν πράγματι λαλείτε δικαιοσύνη, να κρίνετε ευθέως· και να μη ακολουθείτε την οδό των ανδρών που προαναφέρθηκαν, ούτε να εργάζεσθε ανομίες μέσα στην καρδιά σας, ούτε τα χέρια σας να πλέκουν αδικία· ούτε να κατασκευάζετε τους εαυτούς σας όμοιους με τον όφι, ούτε να γίνεσθε σαν κωφή ασπίδα που φράζει τα αυτιά της, ούτε να παρασύρεσθε μαζί με τους ασεβείς και αμαρτωλούς που προειπώθηκαν. Αυτούς ο Θεός, προλαβαίνοντάς τους με την πρόγνωσή Του, πριν ακόμη έλθουν στο φως, γνώριζε ότι τέτοιοι θα γίνουν· όμως, παρ’ όλα αυτά, επέτρεψε να γεννηθούν και να έλθουν στο φως, δωρίζοντας και σε αυτούς τη χάρη που προέρχεται από Αυτόν, για να φανερωθεί η προαίρεσή τους.

Όπως λοιπόν, προγνωρίζοντας ότι αυτοί επρόκειτο να τον αγαπήσουν τους προόρισε, έτσι και τους ασεβείς, επειδή προγνώριζε ότι θα μιλούν για δικαιοσύνη λόγω του ότι τη γνωρίζουν, χωρίς όμως να την εφαρμόσουν και στα έργα τους, επειδή τα χέρια τους διαπλέκονται με την αδικία, γι' αυτόν τον λόγο τους αποξένωσε από τη μήτρα, και τους συγκατέλεξε ενώπιόν του μεταξύ εκείνων που πλανώνται και λένε ψέματα πριν ακόμη γεννηθούν· και επέτρεψε, αν και γνώριζε ότι θα γίνουν τέτοιοι, να φανερωθούν, ώστε να λάμψει η διαφορά των δίκαιων και θεοσεβών ανδρών μέσα από την παραβολή τους με τους χειρότερους. Διότι, αν και όλοι είναι μιας φύσεως, οι μεν επέλεξαν εκούσια τα καλύτερα, οι δε βάδισαν την αντίθετη οδό, κάνοντας χρήση της αυτεξούσιας προαίρεσής τους. Και ο ύψιστος, ο μέγας κριτής των συμπάντων, προεδρεύοντας και στα δύο τάγματα, απονέμει τα πρέποντα. Γι' αυτό, όσους τον αγάπησαν τους εδόξασε, καθιστώντας τους σύμμορφους με την εικόνα του Υιού του, εφόσον με τα έργα τους απέδειξαν την αγάπη τους προς αυτόν· ενώ τους αντιθέτους, επειδή αποξένωσαν μόνοι τους τον εαυτό τους από τη χάρη του, τους καταβάλλει συντρίβοντας τα δόντια τους, τα οποία δεν χρησιμοποίησαν όπως έπρεπε, και θρυμματίζοντας τα σαγόνια τους, με τα οποία έβλαψαν πολλούς· και τέλος τους παραδίδει στην εξουθένωση, τη χλεύη και το όνειδος, οπότε και χάνονται σαν τα ρευστά και ασταθή νερά, έχοντας οι ίδιοι προκαλέσει για τον εαυτό τους ένα τέτοιο τέλος.

Αυτά όμως μπορούν να ειπωθούν και για όλους εκείνους που συγκρότησαν άθεα δόγματα και ασεβείς ψευδοδοξίες μέσα σε άθεες αιρέσεις, καθώς και για εκείνους που επαγγέλλονται τη σοφία αυτού του αιώνα, οι οποίοι ακόνισαν τις γλώσσες τους εναντίον της σωτηριώδους διδασκαλίας. Δεν πρέπει δε να παραλείψουμε να συμπεριλάβουμε μαζί με αυτούς και όσους μέσα στην Εκκλησία αναλίσκονται σε διαβολές και καταλαλιές προς όλεθρο των πλησίον τους. Προς όλους αυτούς θα μπορούσε να λεχθεί το εξής: «Αν, λοιπόν, μιλάτε αληθινά με δικαιοσύνη, να κρίνετε ορθά, υιοί των ανθρώπων», έχοντας επίγνωση ότι «κάθε έργο ο Θεός θα το φέρει σε κρίση»· και ότι «πρέπει όλοι να παραστούμε μπροστά στο βήμα του Θεού, ώστε ο καθένας να λάβει την ανταπόδοση για όσα έπραξε διά του σώματος, είτε αγαθό είτε κακό».

Διότι δεν παραπονιέται πλέον ότι καταπατάται από τους εχθρούς, ούτε επικαλείται το έλεος ως σύμμαχο, αλλά έχοντας ανυψωθεί, σαν από κάποια ψηλή σκοπιά, προς εκείνους που διάγουν τον βίο τους κάτω, στα κοιλώματα των προπόδων της ανθρώπινης ζωής, φωνάζει με ελεγκτικό τρόπο λέγοντας τα εξής: Ώ άνθρωποι, τι λέτε και τι πράττετε; Άραγε είναι δικαιοσύνη αυτό που λέγεται; Άραγε αποδίδετε την κρίση με ευθύτητα; Και όμως βλέπω ότι οι καρδιές σας βρίσκονται στη γη, και κάθε εγκάρδιο κίνημα είναι έργο και όχι απλώς σκέψη. Διότι, αμέσως μόλις σχηματιστεί το κακό στη διάνοια, το έργο συνυφαίνεται μέσω των χεριών με τις σκέψεις. Αυτά τα εξέθεσα παραφράζοντας λίγο το ψαλμικό κείμενο χάριν σαφήνειας, τα λόγια του οποίου έχουν ως εξής: «Εάν αληθινά, λοιπόν, μιλάτε για δικαιοσύνη, κρίνετε με ευθύτητα, υιοί των ανθρώπων. Διότι μέσα στην καρδιά σας εργάζεστε την ανομία πάνω στη γη, αδικία συνυφαίνουν τα χέρια σας». Έπειτα, αγανακτώντας για εκείνους που έχουν εκπέσει από τη σωτηρία, προσθέτει τα ακόλουθα λόγια, λέγοντας: «Αποξενώθηκαν οι αμαρτωλοί από τη μήτρα, και πλανήθηκαν από την κοιλιά».

«Εάν αληθώς»: Ο λόγος απευθύνεται προς τους Ιουδαίους λέγοντας: άραγε δίκαια μιλάτε, συκοφαντώντας τον Χριστό; «Κρίνετε ευθέως»: Ο λόγος απευθύνεται προς τους άρχοντες των Ιουδαίων: ως κριτές του λαού, γιατί δεν λέτε την αλήθεια, αλλά εκφέρετε διεστραμμένη κρίση κατά του Χριστού και Θεού; «Διότι μέσα στην καρδιά τους»: Διαλογίστηκαν να καταδικάσουν σε θάνατο τον αθάνατο· και τι είναι μεγαλύτερο από αυτήν την ανομία; «Αδικία»: Υπαινίσσεται τον καιρό κατά τον οποίο επρόκειτο να πλέξουν το ακάνθινο και άδικο στεφάνι. «Αποξενώθηκαν»: Αναφέρεται μεν στους δαίμονες, οι οποίοι απορρίφθηκαν από τους ουράνιους τόπους· υπαινίσσεται όμως και τους Ιουδαίους, οι οποίοι καταδικάστηκαν πριν καν γεννηθούν. «Πλανήθηκαν»: Διότι, όταν κυοφορήθηκε ο Θεός Λόγος σε παρθενική μήτρα, αμέσως εξαιτίας της απιστίας τους περιέπεσαν σε πλάνη, λέγοντας ψεύδη ότι συνελήφθη εκ πορνείας· διότι αυτό υπαινίχθηκε ο προφήτης. «Οργή σε αυτούς»: Με τον ίδιο τρόπο που επιτιμήθηκε ο όφις που πλάνησε την Εύα, την ίδια πληγή δέχθηκαν και οι Ιουδαίοι, επειδή διέσυραν το μυστήριο της θείας Παρθένου. «Ωσάν της ασπίδας»: Διότι η ασπίδα, όταν ακούσει τη φωνή του γητευτή, ακουμπά το ένα αυτί στη γη και φράζει το άλλο με την ουρά της, ώστε να μην υπακούσει σε αυτόν που την καλεί· έτσι και οι Ιουδαίοι δεν προσέφεραν τα αυτιά τους στον Σωτήρα που δίδασκε, εξαιτίας του φθόνου τους.

Αντίθετα προς κάθε προσδοκία παρουσιάστηκε το θέαμα, όπως ακριβώς φάνηκε η λάμψη του λυχναριού. Ελέγχθηκε η λανθάνουσα συνείδηση, ότι δηλαδή κατακρατούμαστε από τη βία· και συνεπώς δεν σταθήκαμε όρθιοι. Έως πότε θα εμπαίζουμε την αλήθεια; Έως πότε θα εμπορευόμαστε τα του Κυρίου; Ή μήπως δεν άκουσες τον ψαλμό που λέει, καλώντας σε ταυτόχρονα να υπακούσεις: «Εάν λέτε την αλήθεια, κρίνετε με ευθύτητα»; Εάν τηρείς αληθινά τη νηστεία, να έχεις χαρά για τη νηστεία· εάν όμως δυσφορείς, αδικείς τον εαυτό σου· εάν πονάς, δεν ευφραίνεσαι· εάν συμπεριφέρεσαι σαν να έχεις στερηθεί τα αγαθά, δεν πρόκειται να αποκτήσεις αγαθά. Ο Ιησούς σταυρώθηκε εξαιτίας σου, και δεν δυσανασχέτησε, αλλά αντίθετα έσπευδε προς το πάθος· εσύ όμως δεν ανέχεσαι ούτε μια μικρή νηστεία για τη δική σου σωτηρία; Άνθρωπε, δεν έχω τόση δύναμη για να φωνάξω όσο οφείλω. Ο Ιησούς σταυρώθηκε· κοίταξε, και χτύπησε το στήθος σου, χύσε δάκρυα από τα μάτια σου. Σταυρώθηκε για σένα· συσταυρώσου και συνδοξάσου μαζί Του, όχι για να πεθάνεις, αλλά για να απαλλαγείς από τον θάνατο. Αυτή η ημέρα της Παρασκευής είναι η ημέρα κατά την οποία στήθηκε ο σταυρός για χάρη σου· συσταυρώσου λοιπόν κι εσύ και συναπόθανε. Διότι ο λόγος είναι για τον Θεό, τον Θεό που έγινε άνθρωπος για σένα. Δεν νιώθουμε δέος μπροστά στο μεγαλείο Του; Δεν κοκκινίζουμε από ντροπή μπροστά στο πάθος Του; Αναλογίσου και τα δύο, άνθρωπε: ποιος ήταν και τι έπαθε.

Θα διοικήσω την εξουσία σαν καλός προστάτης και όχι σαν τύραννος. Διότι αρκεί να ικανοποιούμαι με την τιμή του τίτλου, αλλά τη λήψη αποφάσεων σε κάθε ζήτημα θα την παραχωρώ σε όλους. ΤΙΤΛΟΣ ΙΘ΄. — Περί των δικαστών που δωροδοκούνται και καταδικάζουν παράνομα. «Φωτιά θα κατακάψει τα σπίτια όσων δωροδοκούνται». «Οργή θα πέσει στους ασεβείς, εξαιτίας της ασέβειας των δώρων που δέχονταν». «Ας γίνουν άλαλα τα δόλια χείλη, τα οποία μιλούν παράνομα εναντίον του δικαίου με υπερηφάνεια». «Αν αληθινά λοιπόν μιλάτε για δικαιοσύνη, να κρίνετε δίκαια. Έως πότε θα κρίνετε με αδικία και θα μεροληπτείτε υπέρ των αμαρτωλών; Αποδώστε δικαιοσύνη στο ορφανό». «Ο δωρολήπτης καταστρέφει τον εαυτό του». «Όταν κάποιος λαμβάνει δώρα στους κόλπους της αδικίας, οι δρόμοι του δεν προκόβουν». «Εκείνος που δίνει δώρα εξασφαλίζει νίκη και τιμή· ωστόσο, αυτά αφαιρούν την ψυχή από εκείνους που τα αποκτούν». «Το ασήμι (ή τα χρήματα) που δίνεται με δόλο, πρέπει να θεωρείται σαν πήλινο θραύσμα». «Όποιος βγάζει δίκαιο τον άδικο, και άδικο τον δίκαιο, είναι ακάθαρτος και βδελυρός ενώπιον του Κυρίου». «Εκείνος που λέει στον ασεβή "είσαι δίκαιος", θα είναι καταραμένος από τους λαούς και μισητός στα έθνη». «Πούλησαν τον δίκαιο για ασήμι, και τον φτωχό για ένα ζευγάρι παπούτσια. Αυτοί που πατούν στο χώμα της γης, καταφέρανε χτυπήματα στα κεφάλια των εθνών και εξέτρεψαν την οδό των ταπεινών». «Γιατί αποσιωπήσατε την ασέβεια και τρυγήσατε τις αδικίες τους;» «Οι άρχοντές τους θα πέσουν από ρομφαία εξαιτίας της αχαλίνωτης γλώσσας τους». «

Προς αυτόν θα πει ο ψαλμός: Εάν πράγματι λαλείτε δικαιοσύνη, κρίνετε με ευθύτητα, υιοί των ανθρώπων. Αυτό βλέπουμε να παθαίνουν πολλοί από τους σημερινούς κριτές, οι οποίοι ευκολότερα θα συγχωρούσαν τα μεγάλα παραπτώματα στους ισχυρούς, παρά τα ελάχιστα στους ταπεινούς. Διότι αποτελεί γνώρισμα έσχατης δυστυχίας το να μην αντλεί κανείς την ασφάλειά του από τα δικά του ισχυρά θεμέλια, αλλά από τα σαθρά των άλλων.

Ψαλμός νζ'. Εις το τέλος· μη διαφθείρεις· του Δαβίδ εις στηλογραφίαν. «Εάν αληθινά λοιπόν λαλείτε δικαιοσύνη, κρίνετε ορθά, υιοί των ανθρώπων», και «μην εργάζεσθε μέσα στην καρδιά σας ανομίες επί της γης» ούτε «να πλέκουν αδικία τα χέρια σας». «Εάν αληθινά», λέγει, και όχι με υποκρισία προσηλώνεσθε στη δικαιοσύνη, «κρίνετε ορθά», δηλαδή διακρίνετε και επιλέξτε το καλύτερο από το χειρότερο. «Αποξενώθηκαν οι αμαρτωλοί από τη μήτρα, πλανήθηκαν από την κοιλιά, μίλησαν ψεύδη», είτε επειδή εμφανίστηκαν τέτοιοι από τα ίδια τα σπάργανα, είτε έπειτα από την αναγέννηση της κολυμβήθρας, αθετώντας τη σύνταξη με τον Θεό και την απόταξη του διαβόλου. Γι' αυτό και επέρχεται «θυμός του Θεού κατά την ομοιότητα του όφεως», διότι και εκείνος εξαπάτησε με ψεύδη τον πρωτόπλαστον άνθρωπο. Τα δε αυτιά τέτοιων ανθρώπων είναι «σαν της κωφής ασπίδας που βουλώνει», δηλαδή που κλείνει «τα αυτιά της για να μην ακούσει τις φωνές των γητευτών». Και εκείνη μεν μαγεύεται «μαγευόμενη από σοφό», δηλαδή αιχμαλωτίζεται από τον γητευτή, «αυτών όμως ο Θεός θα συντρίψει τα δόντια μέσα στο στόμα τους». Διότι χωρίς δόντια ούτε η φωνή είναι χρήσιμη. Έτσι και σε αυτούς, επειδή ψεύστηκαν στον Θεό, θα συντρίψει και θα εξαφανίσει την ψευδολογία των δογμάτων τους. «Τους τραπεζίτες των λεόντων συνέθλασε ο Κύριος». Διότι υπάρχουν δύο είδη δοντιών· τα μεν μπροστινά κόβουν την όποια τροφή, τα δε εσωτερικά συγκεντρώνουν αυτό που κόπηκε, γι' αυτό και ονομάζονται μύλοι.

Επειδή, αν θέλεις να αποκαλείς Νεστοριανό εκείνον που απλώς διακρίνει τις φύσεις του Χριστού, πρόσεξε μήπως αθετείς ολόκληρη εκείνη τη μεγάλη Τετάρτη Σύνοδο και συγκαταλέγεις τον εαυτό σου ανάμεσα στους αιρετικούς οπαδούς του Διόσκορου, του Ευτυχή και του Σεβήρου. Όσο για το ότι από τις φύσεις η μία προσφέρει και η άλλη αποδέχεται, μάλλον δεν μπορείς να κατονομάσεις αυτόν που το είπε, αλλά αποτελεί εξ ολοκλήρου δική σου υπόθεση, ή μεταφέρεις με διαφορετικό τρόπο κάτι που έχει ειπωθεί διαφορετικά και πλάθεις συκοφαντίες, ώστε να κρίνεις άδικα, αντίθετα με εκείνη την προφητική παραγγελία: «Αν αληθινά λαλείτε δικαιοσύνη, κρίνετε δίκαια, υιοί των ανθρώπων». Διότι ποιος δεν γνωρίζει ότι η φύση από μόνη της, χωρίς υπόσταση, δεν μπορεί ούτε να πράξει ούτε να πάθει κάτι, ούτε να προσφέρει ούτε να αποδεχθεί; Επειδή δεν υφίσταται καθόλου ανυπόστατη φύση.

Εάν αληθινά λοιπόν λαλείτε δικαιοσύνη, ορθά να κρίνετε, υιοί των ανθρώπων. Εσύ λοιπόν, αφού εισήγαγες έτσι το θέμα, έτσι εξάγεις και την κρίση. Διότι, αν πρέπει πράγματι να λέγεται για τις φύσεις ότι η μία προσφέρει και η άλλη αποδέχεται, είναι απόλυτη ανάγκη να ονομάζουμε υπόσταση αυτήν που προσφέρει, ως αρχιερέα και θύτη, και ομοίως υπόσταση αυτήν που αποδέχεται τα της θυσίας, ως Θεό· ο ευθύς όμως και αληθινός και δίκαιος κριτής θα έλεγε τα εξής: Εάν ο Χριστός είναι δύο φύσεις, Θεός και άνθρωπος, αλλά μία υπόσταση, είναι ανάγκη ο ένας Χριστός, σύμφωνα με καθεμία από τις φύσεις, αφενός ως άνθρωπος, αρχιερέας και θύτης να προσφέρει το θύμα, δηλαδή το δικό του αίμα, και κατά τούτο να προσφέρεται ο ίδιος· αφετέρου ως Θεός να το αποδέχεται, ώστε ο ίδιος να είναι, σύμφωνα με τους αγίους Πατέρες και όλη την καθολική Εκκλησία, και αυτός που προσφέρει και αυτός που προσφέρεται και αυτός που αποδέχεται, πράγμα το οποίο νομίζω πως λέει και εκείνος που κατηγορείται από εσένα. Εάν όμως ισχυρίζεσαι ότι αυτός εισάγει δύο πρόσωπα, το ένα επειδή προσφέρει και το άλλο επειδή αποδέχεται, και ότι εξαιτίας αυτού νεστοριανίζει, γιατί δεν προσθέτεις και ένα τρίτο πρόσωπο εξαιτίας του ότι προσφέρεται, ώστε να πεις ότι το αμάρτημά του είναι πιο ολέθριο και από εκείνο του Νεστορίου; Διότι, με τον ίδιο τρόπο που αυτός που αποδέχεται μπορεί να διαχωριστεί από αυτόν που προσφέρει, έτσι και οι δύο μπορούν να διαχωριστούν από αυτό που προσφέρεται. Όπως ακριβώς δεν είναι το ίδιο ιερέας και Θεός, έτσι δεν είναι το ίδιο ιερέας και θύμα, ή Θεός και θύμα.