Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 58:13

Μην τους θανατώσεις, μήπως τυχόν λησμονήσουν τον νόμο σου. Εύχεται μεν να μην αφανιστεί ολοκληρωτικά από τους ανθρώπους το γένος εκείνων που επαναστάτησαν κατά του Κυρίου· αξιώνει δε μάλλον να διασκορπιστούν και να ζουν σε αιχμαλωσία, εξαιτίας της αμαρτίας του στόματός τους και εξαιτίας της υπερηφάνειάς τους.

«Και εξαιτίας της κατάρας και του ψεύδους θα διαλαληθούν κατά τη συντέλεια». Ας γίνει ξακουστή, λέει, η συντέλειά τους εξαιτίας των καταρών με τις οποίες σε καταριούνται, διαδίδοντας ψέματα εις βάρος της δόξας σου. Με τον όρο συντέλεια όμως, δεν εννοεί την ολοκληρωτική απώλεια του έθνους, αλλά την καταστροφή της δόξας τους. Και δόξα τους ήταν οι κατά τον νόμο λατρείες, ο θείος ναός, οι προφήτες, οι αρχιερείς, οι νομοδιδάσκαλοι, η εμφάνιση των αγγέλων· τα οποία όλα αθρόα, μετά τη μιαιφονία εναντίον του Κυρίου, έλαβαν τέλος.

«Αμαρτία του στόματός τους, λόγος των χειλέων τους· και ας συλληφθούν μέσα στην υπερηφάνειά τους». Πάλι και εδώ παρουσιάζει την αιτία των όσων προαναφέρθηκαν. Διότι εξηγεί αναγκαίως τον λόγο για τον οποίο αξίωνε να υποστούν αυτά, λέγοντας: «Εξαιτίας της αμαρτίας του στόματός τους, και εξαιτίας του λόγου των χειλέων τους». Και αξίζει να θαυμάσει κανείς την ακρίβεια της προφητείας του Αγίου Πνεύματος. Επειδή δηλαδή δεν προκάλεσαν τον θάνατό του οι ίδιοι οι Ιουδαίοι κατά την εποχή του Σωτήρος μας, αλλά αυτό διαπράχθηκε από ρωμαϊκό χέρι, καθώς ο Πιλάτος δίκαζε, οι στρατιώτες τον παρέλαβαν και τον οδήγησαν, ενώ οι Ιουδαίοι δεν έπραξαν απολύτως τίποτε από αυτά· ευλόγως δεν αποδίδει σε αυτούς καθαυτή την πράξη του θανάτου, αλλά την αιτία της. Διότι οι άρχοντες των Ιουδαίων, αφού συγκρότησαν συνέδριο, έθεσαν σε κίνηση κάθε μηχανουργία, προκειμένου να τον εξοντώσουν· και οι ψευδομάρτυρες και οι συκοφάντες, για να τους γίνουν αρεστοί, στάθηκαν κατά πρόσωπο του Σωτήρος· και ολόκληρος ο λαός με φωνές και με τα ίδια του τα χείλη ζήτησε να πέσει το αίμα του επάνω τους και επάνω στα ίδια τους τα παιδιά. Ευλόγως, λοιπόν, ο παρών λόγος δεν μνημονεύει την πράξη του θανάτου, την οποία αποφάσισε μεν ο Πιλάτος και διέπραξαν οι υπό τις διαταγές του στρατιώτες, αλλά τη σκευωρία των αρχιερέων, και τη μαρτυρία των συκοφαντών, καθώς και τη φωνή του πλήθους που κραύγασε εναντίον του.

Γι' αυτό λέει: «Αμαρτία του στόματός τους, λόγο των χειλιών τους»· σαν να έλεγε πιο ξεκάθαρα: Εξαιτίας της αμαρτίας του στόματός τους και εξαιτίας του λόγου των χειλιών τους. Γι' αυτά, λοιπόν, διασκόρπισέ τους με τη δύναμή σου και κατάβαλέ τους, Κύριε, ο υπερασπιστής μου.

Γι' αυτό, προσερχόμενοι με πολλή υπερηφάνεια, του έλεγαν: «Ποιος σου έδωσε αυτήν την εξουσία; Και με ποια εξουσία τα κάνεις αυτά; Διότι, ενώ εμείς εξουσιάζουμε τον ναό και είμαστε άρχοντες ολόκληρου του έθνους, εσύ ποιος είσαι και από πού τολμάς να κάνεις τέτοια πράγματα;». Εξαιτίας λοιπόν αυτών των λόγων αναφέρεται εδώ: «Ας πιαστούν στην υπερηφάνειά τους, και εξαιτίας της κατάρας και του ψεύδους θα καταγγελθούν»· αντί αυτού, ο Σύμμαχος μετέφρασε: «Ας πιαστούν με την υπερηφάνειά τους, επειδή λαλούν κατάρα και ψεύδος». Έπειτα, στη συνέχεια προσθέτει: «Σε συντέλεια, σε οργή συντέλειας, και δεν θα υπάρχουν πια». Αντί αυτού πάλι, ο Σύμμαχος το απέδωσε σαφέστερα λέγοντας: «Εξολόθρευσέ τους με οργή, αφάνισέ τους, ώστε να μην υπάρχουν». Αυτά όμως το προφητικό Πνεύμα τα προαναφωνεί όχι επειδή καταριέται αυτούς που πρόκειται να τα υποστούν, αλλά προαγγέλλοντας τα όσα πρόκειται να συμβούν, καθώς η διάνοια του κειμένου παρουσιάζει αυτό ακριβώς το νόημα.

Εξαιτίας της αμαρτίας του στόματός τους και εξαιτίας του λόγου των χειλέων τους, θα συλληφθούν μέσα στην υπερηφάνειά τους, και θα πιαστούν να προφέρουν κατάρες και ψέματα· και θα οδηγηθούν σε συντέλεια, μέσα σε οργή που θα τους καταναλώσει, ώστε να μην υπάρχουν πλέον.

Αυτός λοιπόν εκείνος, ο Θεός που αποκαλύφθηκε στον Ιακώβ, θα κυβερνήσει τα πέρατα της γης, αναγνωριζόμενος κυριολεκτικά από όλα τα έθνη, και ονομαζόμενος δεσπότης και Κύριος. Για να τα διαπιστώσουν αυτά με τα μάτια τους όσοι τον αρνήθηκαν, έχει αναγκαίως προλεχθεί: «Μην τους θανατώσεις, μήπως και ξεχάσουν τον λαό μου»· και στο σημείο αυτό (αναφέρει): «Και θα γνωρίσουν ότι ο Θεός του Ιακώβ δεσπόζει στα πέρατα της γης». «Θα επιστρέψουν το βράδυ και θα πεινάσουν σαν τον σκύλο, και θα περικυκλώσουν την πόλη». Προς επιβεβαίωση των όσων προλέχθηκαν, επαναλαμβάνει τον λόγο και, αναλαμβάνοντας την ίδια προφητεία, προφητεύει ότι δεν θα αφανιστούν από τους ανθρώπους ούτε θα θανατωθούν, αλλά θα επιστρέψουν, δηλαδή θα έλθουν σε επίγνωση κάποτε αργά και το βράδυ· και «θα πεινάσουν σαν τον σκύλο»· ή, κατά τον Ακύλα, «θα γίνουν οχληροί σαν τον σκύλο»· ή, κατά τον Σύμμαχο, «θα θορυβηθούν σαν τους σκύλους, και θα περικυκλώσουν την πόλη». Αυτά βέβαια προφητεύονταν και στα προηγούμενα· αλλά εκεί μεν αναφερόταν στη συνέχεια η αιτία στο εξής: «Ιδού, θα αποφανθούν με το στόμα τους, και ρομφαία υπάρχει στα χείλη τους, και εξαιτίας της αμαρτίας του στόματός τους, και του λόγου των χειλέων τους»· ενώ εδώ, μετά το: «Θα επιστρέψουν το βράδυ, και θα πεινάσουν σαν τον σκύλο, και θα περικυκλώσουν την πόλη», προστίθεται: «Αυτοί θα διασκορπιστούν για να φάνε· και εάν δεν χορτάσουν, θα γογγύσουν».

Και τα επόμενα εδάφια του ψαλμού περιγράφουν τον κυνώδη βίο. Διότι, αντί για γαύγισμα, λέει ότι βγαίνει κάποιος ήχος από το στόμα τους, και αντί για κυνόδοντες λέει ότι υπάρχει κρυμμένη ρομφαία στα χείλη τους, χρησιμοποιώντας τα εξής λόγια: «Ιδού, θα αποφθεγχθούν με το στόμα τους και ρομφαία υπάρχει στα χείλη τους». Αλλά αυτά τα φοβερά προκαλούν γέλιο σε όσους έχουν τον Θεό μέσα τους. Διότι λέει: «Εσύ, Κύριε, θα τους περιγελάσεις· εγώ δε τη δύναμή μου σε Σένα θα φυλάξω». Και λίγο πιο κάτω προαναγγέλλει την ορισμένη από τον Θεό οικονομία για το δικό Του πλάσμα. Διότι λέει: «Μην τους σκοτώσεις, αλλά κατέβασέ τους από το ύψος της κακίας στο επίπεδο και ομαλό της κατά Θεόν πολιτείας». Αυτό ακριβώς έκανε και ο μέγας Παύλος και ο βαπτιστής Ιωάννης. Στον Παύλο μεν με το να καθαιρείται κάθε ύψωμα που επαιρόταν εναντίον της θείας γνώσεως· στον Ιωάννη δε, σύμφωνα με την προφητεία του Ησαΐα, με το να καταβιβάζεται κάθε όρος και βουνό στο ταπεινό. Μέσα από αυτά μαθαίνουμε ότι δεν πρόκειται να υπάρξει αφανισμός των ανθρώπων, για να μην αχρηστευθεί το θείο έργο, αφανιζόμενο στην ανυπαρξία. Αντίθετα, αντί για αυτούς, θα καταστραφεί η αμαρτία και θα καταλήξει στο μη ον. Διότι λέει: «Αμαρτία του στόματός τους και λόγος των χειλέων τους». Και η υπερηφάνεια, η κατάρα και το ψεύδος, «μέσα στην οργή της συντέλειας δεν θα υπάρξουν».

Αμαρτία. Διότι και με το στόμα και με τα χείλη και με την καρδιά και με όλα τα μέλη τους αμάρτησαν οι Ιουδαίοι στον Θεό (στον Χριστό). Και ας συλληφθούν. Διότι, ό,τι έπραξαν από υπερηφάνεια [ή αλαζονεία], σε αυτά τα ίδια πιάστηκαν, όπως για παράδειγμα στον σταυρό και στον τάφο. Και από την κατάρα. Διότι και η κατάρα και το ψεύδος θα τους καταλάβουν κατά τη συντέλεια, επειδή είπαν ψέματα κατά του Χριστού. Στην οργή της συντέλειας. Διότι κατά τη συντέλεια δεν θα μπορέσουν να υπομείνουν την οργή του Θεού. Και θα γνωρίσουν. Δηλαδή, τότε θα γνωρίσουν κατά τη συντέλεια, ότι ο Χριστός είναι Θεός και ότι αυτός δεσπόζει επί του λαού και των περάτων της γης και όλης της κτίσεως.

Και εμείς, αφού τα εξετάσαμε αυτά, δεν αντιλέγουμε στους πανόσιους πατέρες μας που λένε ότι το να κρίνει και να κατακρίνει κανείς συνίσταται σε αυτό: στο να εξετάζει τα ξένα σφάλματα και να λησμονεί τα δικά του, αλλά μάλιστα συμφωνούμε απόλυτα μαζί τους και ομοφωνούμε ότι «στην εξουσία της γλώσσας βρίσκεται η ζωή και ο θάνατος», και ότι είναι προτιμότερο να πέσει κανείς από γκρεμό παρά από τη γλώσσα του, διότι στην πρώτη περίπτωση πεθαίνει κανείς σωματικά, ενώ στη δεύτερη ψυχικά. Και ο Δαβίδ λέει: «αμαρτία του στόματός τους είναι ο λόγος των χειλιών τους» και «εξερεύνησαν την ανομία, εξαντλήθηκαν κάνοντας εξερευνήσεις»· διότι και «εκείνος που κάνει βαρύ το φορτίο του, αυτός και θα το βαστάξει», σύμφωνα με τον μέγα και θείο Βασίλειο.