Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 58:14

Και θα γνωρίσουν ότι ο Θεός δεσπόζει επί του Ιακώβ και επί των περάτων της γης. Αφού στερηθούν κάθε δόξα, λέγει, θα γνωρίσουν εμπράκτως ότι πράγματι εσύ είσαι ο Δεσπότης του Ιακώβ, και εκείνος που εξέτεινε την Εκκλησία σου έως τα πέρατα της γης.

«Θα επιστρέψουν το βράδυ». Επαναλαμβάνει τα προηγούμενα, καθιστώντας την εναντίον τους προφητεία πιο βέβαιη. [Επειδή είπε: «Μέσα σε οργή συντέλειας, και δεν θα υπάρχουν πλέον», για να μη νομίσει κανείς ότι ο προφήτης εξέφρασε αντιφατικά πράγματα λέγοντας: «Διασκόρπισέ τους με τη δύναμή σου»· ευλόγως χρησιμοποίησε την ταυτολογία με τη φράση: «Θα επιστρέψουν»· κατά το γράμμα τους, οι στίχοι παρουσιάζουν ασάφεια. Διότι θέλει να αναφέρει το παράδειγμα των σκύλων, οι οποίοι, συγκεντρωμένοι γύρω από κάποια τροφή, κατασπαράζουν ο ένας τον άλλον προτού καν αγγίξουν το φαγητό· γι' αυτό και διασκορπίζονται, χάνοντας πολλές φορές την τροφή.] Αυτοί θα διασκορπιστούν για να φάνε· και εάν δεν χορτάσουν, θα γογγύσουν. Θα περιπλανηθούν ζητώντας τον λόγο του Κυρίου, και δεν πρόκειται να τον βρουν.

Γι' αυτό, προσερχόμενοι με πολλή υπερηφάνεια, του έλεγαν: «Ποιος σου έδωσε αυτήν την εξουσία; Και με ποια εξουσία τα κάνεις αυτά; Διότι, ενώ εμείς εξουσιάζουμε τον ναό και είμαστε άρχοντες ολόκληρου του έθνους, εσύ ποιος είσαι και από πού τολμάς να κάνεις τέτοια πράγματα;». Εξαιτίας λοιπόν αυτών των λόγων αναφέρεται εδώ: «Ας πιαστούν στην υπερηφάνειά τους, και εξαιτίας της κατάρας και του ψεύδους θα καταγγελθούν»· αντί αυτού, ο Σύμμαχος μετέφρασε: «Ας πιαστούν με την υπερηφάνειά τους, επειδή λαλούν κατάρα και ψεύδος». Έπειτα, στη συνέχεια προσθέτει: «Σε συντέλεια, σε οργή συντέλειας, και δεν θα υπάρχουν πια». Αντί αυτού πάλι, ο Σύμμαχος το απέδωσε σαφέστερα λέγοντας: «Εξολόθρευσέ τους με οργή, αφάνισέ τους, ώστε να μην υπάρχουν». Αυτά όμως το προφητικό Πνεύμα τα προαναφωνεί όχι επειδή καταριέται αυτούς που πρόκειται να τα υποστούν, αλλά προαγγέλλοντας τα όσα πρόκειται να συμβούν, καθώς η διάνοια του κειμένου παρουσιάζει αυτό ακριβώς το νόημα.

Εξαιτίας της αμαρτίας του στόματός τους και εξαιτίας του λόγου των χειλέων τους, θα συλληφθούν μέσα στην υπερηφάνειά τους, και θα πιαστούν να προφέρουν κατάρες και ψέματα· και θα οδηγηθούν σε συντέλεια, μέσα σε οργή που θα τους καταναλώσει, ώστε να μην υπάρχουν πλέον.

Σύμφωνα δε με τον Ακύλα αναφέρεται: «Φέρε το τέλος με οργή, φέρε το τέλος, και δεν θα υπάρχουν πλέον». Όπως ακριβώς και κατά τον Σύμμαχο: «Εξολόθρευσε με θυμό, αφάνισε, για να μην υπάρχουν». Μέσω αυτών, λοιπόν, ο λόγος προαναγγέλλει ότι δεν θα υπάρχουν πλέον στην προαναφερθείσα πόλη όσοι αποτόλμησαν τέτοια έργα· και ότι θα λάβει πια τέλος η λατρεία που άλλοτε επιτελούνταν με ζήλο στην πόλη, καθώς και η βασιλεία που είχε εγκαθιδρυθεί σε αυτήν, και όλα τα αγαθά που είχαν προηγουμένως λάβει από τον Θεό, δηλαδή οι παρουσίες προφητών, οι εμφανίσεις αγγέλων και η εν γένει θεία επιστασία· τα οποία, πράγματι, έλαβαν τέλος εξαιτίας της οργής που τους έπληξε. Το ότι δε γι' αυτά έχει ειπωθεί το «Εξολόθρευσε με θυμό, αφάνισε, για να μην υπάρχουν», καθίσταται φανερό από τα όσα αναφέρονται στη συνέχεια.

Τι όμως ήταν αυτό; «Και θα γνωρίσουν ότι ο Θεός δεσπόζει στον Ιακώβ έως τα πέρατα της γης». Διότι, εάν λεγόταν για το ίδιο το έθνος και για τους ίδιους τους άνδρες το «Εξολόθρευσέ τους με οργή, αφάνισέ τους, ώστε να μην υπάρχουν πλέον», πώς, αφού θα είχαν εξολοθρευθεί και δεν θα υπήρχαν πια, θα μπορούσαν να γνωρίσουν ότι ο Θεός δεσπόζει στα πέρατα της γης; Και πώς επίσης ειπώθηκε και πιο πάνω;

«Μην τους σκοτώσεις», διότι θα φαινόταν ότι το «Μην τους σκοτώσεις» είναι αντίθετο προς το «Εξολόθρευσε με οργή, αφάνισε, για να μην υπάρχουν». Αλλά δεν αναφέρεται εδώ «Εξολόθρευσέ τους», παρά μόνο αόριστα «Εξολόθρευσε με οργή, αφάνισε, για να μην υπάρχουν», με το να κατανοούμε και να συμπληρώνουμε εμείς νοερά το: για να μην είναι όπως ήταν πρωτύτερα, και για να μην υπάρχουν με την τιμή που απολάμβαναν παλαιότερα ενώπιον του Θεού. Αφού τους αφαιρέθηκε αυτή, και αφού αφαιρέθηκαν όσα κατείχαν παλαιότερα, έχοντας εγκαταλειφθεί γυμνοί και έχοντας κατακρημνιστεί από το ύψος της υπερηφάνειάς τους, διασκορπισμένοι σε όλα τα έθνη, συνειδητοποίησαν μέσα από τα ίδια τα γεγονότα ότι Εκείνος που παλαιότερα ονομαζόταν Θεός του Ιακώβ, ο Ίδιος δεσπόζει πλέον όχι μόνο του Ιακώβ, ούτε του Ισραήλ, αλλά όλων των περάτων της γης. Και ευλόγως τώρα Τον ονόμασε Θεό του Ιακώβ, υποδηλώνοντας τον Χριστό· διότι Αυτός ήταν που εμφανίστηκε με σχήμα και μορφή ανθρώπου στον πατριάρχη Ιακώβ, όταν ένας άνθρωπος πάλευε μαζί του. Και του αλλάζει το όνομα λέγοντας: «Το όνομά σου δεν θα καλείται πλέον Ιακώβ, αλλά Ισραήλ θα είναι το όνομά σου· διότι στάθηκες ισχυρός απέναντι στον Θεό, και ανάμεσα στους ανθρώπους δυνατός».

Αυτός λοιπόν εκείνος, ο Θεός που αποκαλύφθηκε στον Ιακώβ, θα κυβερνήσει τα πέρατα της γης, αναγνωριζόμενος κυριολεκτικά από όλα τα έθνη, και ονομαζόμενος δεσπότης και Κύριος. Για να τα διαπιστώσουν αυτά με τα μάτια τους όσοι τον αρνήθηκαν, έχει αναγκαίως προλεχθεί: «Μην τους θανατώσεις, μήπως και ξεχάσουν τον λαό μου»· και στο σημείο αυτό (αναφέρει): «Και θα γνωρίσουν ότι ο Θεός του Ιακώβ δεσπόζει στα πέρατα της γης». «Θα επιστρέψουν το βράδυ και θα πεινάσουν σαν τον σκύλο, και θα περικυκλώσουν την πόλη». Προς επιβεβαίωση των όσων προλέχθηκαν, επαναλαμβάνει τον λόγο και, αναλαμβάνοντας την ίδια προφητεία, προφητεύει ότι δεν θα αφανιστούν από τους ανθρώπους ούτε θα θανατωθούν, αλλά θα επιστρέψουν, δηλαδή θα έλθουν σε επίγνωση κάποτε αργά και το βράδυ· και «θα πεινάσουν σαν τον σκύλο»· ή, κατά τον Ακύλα, «θα γίνουν οχληροί σαν τον σκύλο»· ή, κατά τον Σύμμαχο, «θα θορυβηθούν σαν τους σκύλους, και θα περικυκλώσουν την πόλη». Αυτά βέβαια προφητεύονταν και στα προηγούμενα· αλλά εκεί μεν αναφερόταν στη συνέχεια η αιτία στο εξής: «Ιδού, θα αποφανθούν με το στόμα τους, και ρομφαία υπάρχει στα χείλη τους, και εξαιτίας της αμαρτίας του στόματός τους, και του λόγου των χειλέων τους»· ενώ εδώ, μετά το: «Θα επιστρέψουν το βράδυ, και θα πεινάσουν σαν τον σκύλο, και θα περικυκλώσουν την πόλη», προστίθεται: «Αυτοί θα διασκορπιστούν για να φάνε· και εάν δεν χορτάσουν, θα γογγύσουν».

Και τα επόμενα εδάφια του ψαλμού περιγράφουν τον κυνώδη βίο. Διότι, αντί για γαύγισμα, λέει ότι βγαίνει κάποιος ήχος από το στόμα τους, και αντί για κυνόδοντες λέει ότι υπάρχει κρυμμένη ρομφαία στα χείλη τους, χρησιμοποιώντας τα εξής λόγια: «Ιδού, θα αποφθεγχθούν με το στόμα τους και ρομφαία υπάρχει στα χείλη τους». Αλλά αυτά τα φοβερά προκαλούν γέλιο σε όσους έχουν τον Θεό μέσα τους. Διότι λέει: «Εσύ, Κύριε, θα τους περιγελάσεις· εγώ δε τη δύναμή μου σε Σένα θα φυλάξω». Και λίγο πιο κάτω προαναγγέλλει την ορισμένη από τον Θεό οικονομία για το δικό Του πλάσμα. Διότι λέει: «Μην τους σκοτώσεις, αλλά κατέβασέ τους από το ύψος της κακίας στο επίπεδο και ομαλό της κατά Θεόν πολιτείας». Αυτό ακριβώς έκανε και ο μέγας Παύλος και ο βαπτιστής Ιωάννης. Στον Παύλο μεν με το να καθαιρείται κάθε ύψωμα που επαιρόταν εναντίον της θείας γνώσεως· στον Ιωάννη δε, σύμφωνα με την προφητεία του Ησαΐα, με το να καταβιβάζεται κάθε όρος και βουνό στο ταπεινό. Μέσα από αυτά μαθαίνουμε ότι δεν πρόκειται να υπάρξει αφανισμός των ανθρώπων, για να μην αχρηστευθεί το θείο έργο, αφανιζόμενο στην ανυπαρξία. Αντίθετα, αντί για αυτούς, θα καταστραφεί η αμαρτία και θα καταλήξει στο μη ον. Διότι λέει: «Αμαρτία του στόματός τους και λόγος των χειλέων τους». Και η υπερηφάνεια, η κατάρα και το ψεύδος, «μέσα στην οργή της συντέλειας δεν θα υπάρξουν».

Όταν αυτά δεν θα υπάρχουν πλέον, «Θα γνωρίσουν», λέει, «ότι ο Θεός δεσπόζει επί του Ιακώβ και έως τα πέρατα της γης». Διότι, εφόσον δεν θα έχει απομείνει πουθενά κακία, ο Κύριος θα είναι οπωσδήποτε δεσπότης των περάτων της γης, καθώς η αμαρτία, που τώρα βασιλεύει στους πολλούς, θα έχει απομακρυνθεί. Έπειτα πάλι επαναλαμβάνει τον ίδιο λόγο για αυτούς που επιστρέφουν το βράδυ και πεινούν σαν τον σκύλο και περιφέρονται γύρω από την πόλη, φανερώνοντας, νομίζω, μέσω της επαναλήψεως του λόγου, ότι και στις δύο περιπτώσεις οι άνθρωποι, είτε ως προς το πονηρό είτε ως προς το αγαθό, σε όποια κατάσταση βρεθούν τώρα, στην ίδια θα βρεθούν και στο μέλλον. Διότι αυτός που τώρα εξαιτίας της ασέβειας περιφέρεται κυκλικά και δεν κατοικεί μέσα στην πόλη, ούτε διαφυλάσσει τον ανθρώπινο χαρακτήρα στη δική του ζωή, αλλά αποθηριώνεται εξαιτίας της προαιρέσεώς του και γίνεται σκύλος, αυτός και τότε, έχοντας εκπέσει από την άνω πόλη, θα κολαστεί με τη στέρηση των αγαθών. Αντίθετα, εκείνος που νικά τους εχθρούς και προχωρεί (όπως λέει κάπου αλλού ο ψαλμωδός) από δύναμη σε δύναμη και ανταλλάσσει νίκη με νίκη, λέει: «Θα ψάλω τη δύναμή σου, και θα αγαλλιάσω το πρωί για το έλεός σου, διότι έγινες αντιλήπτοράς μου και καταφυγή μου, και σε σένα πρέπει η δόξα στους αιώνες των αιώνων. Αμήν».

Αμαρτία. Διότι και με το στόμα και με τα χείλη και με την καρδιά και με όλα τα μέλη τους αμάρτησαν οι Ιουδαίοι στον Θεό (στον Χριστό). Και ας συλληφθούν. Διότι, ό,τι έπραξαν από υπερηφάνεια [ή αλαζονεία], σε αυτά τα ίδια πιάστηκαν, όπως για παράδειγμα στον σταυρό και στον τάφο. Και από την κατάρα. Διότι και η κατάρα και το ψεύδος θα τους καταλάβουν κατά τη συντέλεια, επειδή είπαν ψέματα κατά του Χριστού. Στην οργή της συντέλειας. Διότι κατά τη συντέλεια δεν θα μπορέσουν να υπομείνουν την οργή του Θεού. Και θα γνωρίσουν. Δηλαδή, τότε θα γνωρίσουν κατά τη συντέλεια, ότι ο Χριστός είναι Θεός και ότι αυτός δεσπόζει επί του λαού και των περάτων της γης και όλης της κτίσεως.

Διότι αυτά και τα παρεμφερή με αυτά έλεγε εναντίον εκείνων που συνωμοτούσαν για να τον θανατώσουν· και αυτά αποτελούσαν προτυπώσεις του πάθους του Χριστού. «Και θα γνωρίσουν», λέει, «ότι ο Θεός δεσπόζει του Ιακώβ και των περάτων της γης· αυτοί δε θα διασκορπιστούν για να φάνε, και αν δεν χορτάσουν, θα γογγύσουν», ως κοιλιόδουλοι. «Εγώ όμως θα ψάλω τη δύναμή σου, διότι έγινες βοηθός μου και καταφυγή μου· ο Θεός μου, το έλεός μου». Διότι έτσι αρμόζει σε εμάς σε κάθε πειρασμό να καταφεύγουμε στον Θεό· και αφού αξιωθούμε της δικής του βοήθειας, με ευγνωμοσύνη πάλι να τον ευχαριστούμε και να τον δοξάζουμε.