Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 58:16

«Θα επιστρέψουν το βράδυ». Επαναλαμβάνει τα προηγούμενα, καθιστώντας την εναντίον τους προφητεία πιο βέβαιη. [Επειδή είπε: «Μέσα σε οργή συντέλειας, και δεν θα υπάρχουν πλέον», για να μη νομίσει κανείς ότι ο προφήτης εξέφρασε αντιφατικά πράγματα λέγοντας: «Διασκόρπισέ τους με τη δύναμή σου»· ευλόγως χρησιμοποίησε την ταυτολογία με τη φράση: «Θα επιστρέψουν»· κατά το γράμμα τους, οι στίχοι παρουσιάζουν ασάφεια. Διότι θέλει να αναφέρει το παράδειγμα των σκύλων, οι οποίοι, συγκεντρωμένοι γύρω από κάποια τροφή, κατασπαράζουν ο ένας τον άλλον προτού καν αγγίξουν το φαγητό· γι' αυτό και διασκορπίζονται, χάνοντας πολλές φορές την τροφή.] Αυτοί θα διασκορπιστούν για να φάνε· και εάν δεν χορτάσουν, θα γογγύσουν. Θα περιπλανηθούν ζητώντας τον λόγο του Κυρίου, και δεν πρόκειται να τον βρουν.

Αυτός λοιπόν εκείνος, ο Θεός που αποκαλύφθηκε στον Ιακώβ, θα κυβερνήσει τα πέρατα της γης, αναγνωριζόμενος κυριολεκτικά από όλα τα έθνη, και ονομαζόμενος δεσπότης και Κύριος. Για να τα διαπιστώσουν αυτά με τα μάτια τους όσοι τον αρνήθηκαν, έχει αναγκαίως προλεχθεί: «Μην τους θανατώσεις, μήπως και ξεχάσουν τον λαό μου»· και στο σημείο αυτό (αναφέρει): «Και θα γνωρίσουν ότι ο Θεός του Ιακώβ δεσπόζει στα πέρατα της γης». «Θα επιστρέψουν το βράδυ και θα πεινάσουν σαν τον σκύλο, και θα περικυκλώσουν την πόλη». Προς επιβεβαίωση των όσων προλέχθηκαν, επαναλαμβάνει τον λόγο και, αναλαμβάνοντας την ίδια προφητεία, προφητεύει ότι δεν θα αφανιστούν από τους ανθρώπους ούτε θα θανατωθούν, αλλά θα επιστρέψουν, δηλαδή θα έλθουν σε επίγνωση κάποτε αργά και το βράδυ· και «θα πεινάσουν σαν τον σκύλο»· ή, κατά τον Ακύλα, «θα γίνουν οχληροί σαν τον σκύλο»· ή, κατά τον Σύμμαχο, «θα θορυβηθούν σαν τους σκύλους, και θα περικυκλώσουν την πόλη». Αυτά βέβαια προφητεύονταν και στα προηγούμενα· αλλά εκεί μεν αναφερόταν στη συνέχεια η αιτία στο εξής: «Ιδού, θα αποφανθούν με το στόμα τους, και ρομφαία υπάρχει στα χείλη τους, και εξαιτίας της αμαρτίας του στόματός τους, και του λόγου των χειλέων τους»· ενώ εδώ, μετά το: «Θα επιστρέψουν το βράδυ, και θα πεινάσουν σαν τον σκύλο, και θα περικυκλώσουν την πόλη», προστίθεται: «Αυτοί θα διασκορπιστούν για να φάνε· και εάν δεν χορτάσουν, θα γογγύσουν».

Αντί αυτού, ο Σύμμαχος το ερμήνευσε με τον εξής τρόπο: Ας επιστρέψουν την ημέρα, ας θορυβούν σαν σκυλιά, περιφερόμενοι και περιπλανώμενοι στην πόλη, για να μην καταλύσουν αχόρταγοι. Διασκορπισμένοι λοιπόν σε όλα τα έθνη, σαν πεινασμένα σκυλιά ζητούν να φάνε· μη βρίσκοντας όμως λογική τροφή, εκλείπουν. Κι αν κάποτε λάβουν τροφή από την απλή και μόνο ανάγνωση των θείων Γραφών, ωστόσο, επειδή δεν μεταλαμβάνουν τίποτα το στερεό ούτε γεύονται τον ζωοποιό άρτο, παραμένουν αχόρταγοι· και μη χορταίνοντας, καταγογγύζουν, όπως ακριβώς γόγγυσαν κάποτε στην έρημο. Διότι αυτό συνηθίζουν να κάνουν. Γι' αυτό ο Απόστολος λέει προς εμάς: «Μήτε να γογγύζετε, όπως ακριβώς γόγγυσαν μερικοί από αυτούς και εξολοθρεύτηκαν από τα φίδια».

Διάψαλμα: μεταβολή της προφητείας. «Θα επιστρέψουν»: Διότι οι Ιουδαίοι πείνασαν από το πρωί έως το βράδυ, μη βρίσκοντας ευκαιρία ούτε για να φάνε, σκεπτόμενοι τον θάνατο του Σωτήρος, και κατά τη νύχτα μάλιστα τρέχοντας εδώ και εκεί σε όλη την πόλη και ξεσηκώνοντας τους πάντες εναντίον του Χριστού. «Αυτοί θα διασκορπιστούν»: Διότι ο καθένας απήλθε στον οίκο του για να λάβει τροφή, σαν από πολύ κόπο. «Εάν δε χορτασθούν»: Διότι ούτε κατά κόρον έφαγαν, γογγύζοντας και βιαζόμενοι να συλλάβουν τον Κύριο. «Εγώ δε θα ψάλω»: Ο Χριστός προς τον Πατέρα: «Εδόξασα», λέγει, «και πάλι θα δοξάσω», το οποίο σημαίνει «θα ψάλω». «Και θα αγαλλιάσω»: Ομιλεί περί της αναστάσεως, διότι έγινε τα ξημερώματα. «Διότι έγινες»: Αυτή είναι η φωνή του Αδάμ, ο οποίος σώθηκε από την πλάνη των δαιμόνων. «Και καταφυγή»: Δηλαδή αναφέρεται στον Αδάμ, που είναι ο άνθρωπος, ο οποίος συνήλθε από την πλάνη και κατέφυγε στον Θεό. «Βοηθός μου»: Διότι ο άνθρωπος, έχοντας σωθεί, δεν παύει πλέον να δοξάζει τον Θεό με ψαλμούς και ύμνους. «Διότι είσαι αντιλήπτορας»: Επειδή Αυτός είναι και το έλεος και η ζωή του ανθρώπου.

Διότι αυτά και τα παρεμφερή με αυτά έλεγε εναντίον εκείνων που συνωμοτούσαν για να τον θανατώσουν· και αυτά αποτελούσαν προτυπώσεις του πάθους του Χριστού. «Και θα γνωρίσουν», λέει, «ότι ο Θεός δεσπόζει του Ιακώβ και των περάτων της γης· αυτοί δε θα διασκορπιστούν για να φάνε, και αν δεν χορτάσουν, θα γογγύσουν», ως κοιλιόδουλοι. «Εγώ όμως θα ψάλω τη δύναμή σου, διότι έγινες βοηθός μου και καταφυγή μου· ο Θεός μου, το έλεός μου». Διότι έτσι αρμόζει σε εμάς σε κάθε πειρασμό να καταφεύγουμε στον Θεό· και αφού αξιωθούμε της δικής του βοήθειας, με ευγνωμοσύνη πάλι να τον ευχαριστούμε και να τον δοξάζουμε.

Πολλούς κατέστρεψε το λαιμαργικό πάθος της λαθροφαγίας και τον ίδιο τον πρωτόπλαστο τον εκδίωξε από τον παράδεισο. Γι' αυτό, σας παρακαλώ, αδελφοί, να μην νικιέστε από αυτό το πάθος, σαν τον «φτωχό που τρώει στα κρυφά», όπως είναι γεγραμμένο, για να απολαύσετε τη φανερή τρυφή του παραδείσου, όταν έρθει ο καιρός. Πρέπει δε οι προϊστάμενοι της Εγκλείστρας να επιθεωρούν τα κελιά των αδελφών και, αν τυχόν βρεθεί φαγητό ή κάποιο άλλο περιττό πράγμα, να το αφαιρούν και να παραγγέλλουν αυστηρά στον αδελφό να μην ξανακάνει ποτέ κάτι τέτοιο. Και αυτός δεν είναι απλώς ένας δικός μου νεότερος κανόνας, αλλά και η Φιλόθεος Ιστορία και πολλοί από τους αγίους Πατέρες τον θέσπισαν για τη διόρθωση και την ασφάλεια των πιο λαιμάργων αδελφών, ώστε να σωθούν. ΙΒ΄. Περί του να μην γογγύζει κανείς για τα φαγητά. «Φάε», λέει, «σαν άνθρωπος όσα σου παρατίθενται και μην τρως άπληστα, για να μην γίνεις μισητός». Διότι ο αληθινός μοναχός δεν γογγύζει στην τράπεζα, ούτε ρωτά γιατί δεν υπάρχει το τάδε φαγητό και το τάδε ποτό, αλλά ευχαριστεί τον Θεό, αρκούμενος σε όσα υπάρχουν, και του γίνονται σωτηρία και αίμα και σάρκα, και το κουτάλι του γίνεται σαν δίκοπη ρομφαία που εξοντώνει τους μεμψίμοιρους λογισμούς, και θυμάται το: «Αν δεν χορτάσουν, θα γογγύσουν»· και το: «Ενώ η τροφή βρισκόταν ακόμη», λέει, «στο στόμα τους, η οργή του Θεού για την αχαριστία τους υψώθηκε εναντίον τους και σκότωσε τους περισσότερους από αυτούς».