Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 58:2

Ελευθέρωσέ με από τους εχθρούς μου, Θεέ. Προσεύχεται να απαλλαγεί από τους αισθητούς και τους νοητούς εχθρούς. Διότι αυτοί, πράττοντας άνομα, έτρεφαν φθόνο εναντίον του. Ούτε η ανομία μου, ούτε η αμαρτία μου, Κύριε. Αυτό είναι όμοιο με το: Διότι δεν διέπραξε ανομία, ούτε βρέθηκε δόλος στο στόμα του.

Εύχεται να αξιωθεί της ευαγγελικής διδασκαλίας. Λύτρωσέ με από τους εχθρούς μου. Δηλαδή από τους νοητούς.

Και πάλι στον 〈νη〉 ψαλμό λέει: Απάλλαξέ με από τους εχθρούς μου, Θεέ μου, και από εκείνους που ξεσηκώνονται εναντίον μου λύτρωσέ με· ελευθέρωσέ με από αυτούς που εργάζονται την ανομία και από αιμοδιψείς άνδρες σώσε με. 〈μγ〉 Ότι ο Ιούδας θα προδώσει — ο Δαβίδ στον 〈μ〉 ψαλμό λέει: Οι εχθροί μου είπαν κακά λόγια για μένα: «Πότε θα πεθάνει και θα εξαλειφθεί το όνομά του;». Και όταν έμπαινε για να με δει, έλεγε μάταια λόγια· η καρδιά του συγκέντρωνε την ανομία μέσα της, έβγαινε έξω και τα έλεγε. Όλοι μαζί οι εχθροί μου ψιθύριζαν εναντίον μου, εναντίον μου μηχανεύονταν συμφορές, παράνομο λόγο κατέθεσαν εναντίον μου.

Στο τέλος, μη διαφθείρεις· του Δαβίδ, για στηλογραφία, όταν ο Σαούλ έστειλε ανθρώπους και φρουρούσαν τον οίκο του, για να τον θανατώσουν. ΝΗʹ. «Απάλλαξέ με από τους εχθρούς μου, Θεέ, και λύτρωσέ με από εκείνους που ξεσηκώνονται εναντίον μου». Έχουμε ήδη παρατηρήσει προηγουμένως ότι οι ψαλμοί από τον πεντηκοστό πρώτο και εξής έχουν ειπωθεί πριν βασιλεύσει ο Δαβίδ, ενώ ζούσε ακόμη ο Σαούλ· όπως ακριβώς σχεδόν όλοι οι ψαλμοί στο πρώτο μέρος του βιβλίου, εκτός από λίγους, ελέχθησαν μετά το σφάλμα στο οποίο υπέπεσε. Επίσης, παρατηρήσαμε ότι, από υπερβολική ευσέβεια, έταξε πρώτους στο βιβλίο εκείνους που περιέχουν εξομολόγηση, μολονότι είναι δεύτεροι χρονικά· εκείνους δε που ήταν πρώτοι χρονικά, τους κατέταξε δεύτερους, προκειμένου να καλυφθούν τα της εξομολογήσεως μέσω της ανάμνησης των κατορθωμάτων του. Αυτό, λοιπόν, αποδεικνύει και ο παρών ψαλμός. Ας λεχθεί δε, κατά τη συνήθεια, επειδή και αυτός τυγχάνει να αποτελεί στηλογραφία, ότι επισημαίνει τον καιρό κατά τον οποίο ελέχθη· και αυτός ήταν: «Όταν ο Σαούλ έστειλε [ανθρώπους] και φρουρούσαν τον οίκο του, για να τον θανατώσουν».

Προσπάθησε, λοιπόν, να τον χτυπήσει με το δόρυ· όταν όμως αστόχησε να τον πλήξει, όχι πλέον κρυφά, αλλά απροκάλυπτα, στέλνοντας ανθρώπους στο σπίτι του Δαβίδ, επιδίωξε να τον θανατώσει. Εκείνος δε, έχοντας περιέλθει σε μια τέτοια συμφορά, συντάσσει την προκειμένη στηλογραφία, αναβοώντας προς τον Θεό και λέγοντας: «Ελευθέρωσέ με από τους εχθρούς μου, Θεέ μου, και λύτρωσέ με από εκείνους που ξεσηκώνονται εναντίον μου. Γλίτωσέ με από εκείνους που πράττουν την ανομία, και σώσε με από αιμοσταγείς άνδρες».

Εάν, λοιπόν, όλοι αγαπούσαν τον Δαβίδ, και μόνο ο Σαούλ, φλεγόμενος από φθόνο εξαιτίας αυτού, τον επιβουλεύθηκε, πώς εδώ αναφέρει στον πληθυντικό: «Ελευθέρωσέ με από τους εχθρούς μου και από εκείνους που ξεσηκώνονται εναντίον μου»· και πάλι: «Διότι, ιδού, καταδίωξαν την ψυχή μου, μου επιτέθηκαν ισχυροί»; Αλλά είναι σαφές ότι μέσω αυτών των λόγων παρουσιάζονται αόρατοι και αφανείς εχθροί, για τους οποίους και ο Απόστολος έλεγε: «Ο αγώνας μας δεν είναι προς αίμα και σάρκα, αλλά προς τις αρχές και τις εξουσίες, και προς τους κοσμοκράτορες του σκότους τούτου, και προς τα πνεύματα της πονηρίας». Αυτοί, λοιπόν, υποδαύλιζαν τον Σαούλ εναντίον του Δαβίδ· γι' αυτό και παρακαλούσε τον Θεό να τον λυτρώσει από αυτούς. Διότι, απέναντι στον Γολιάθ και απέναντι στους υπόλοιπους αλλοφύλους, αρκούσε να σταθεί ο ίδιος και να τους αντιμετωπίσει όλους σύμφωνα με τους κανόνες του πολέμου· απέναντι όμως στις αφανείς δυνάμεις και στους αόρατους εχθρούς, παρακαλούσε να γίνει ο Θεός υπέρμαχός του.

Αλλά θα ήταν καιρός να διατρέξουμε εν συντομία και το νόημα της ψαλμωδίας, το οποίο έχει ως εξής: η προφητεία χωρίζει τον λόγο σε δύο μέρη. Διότι το ένα μέρος απευθύνεται προς τον Θεό υπέρ ημών, προσαγόμενο από την κοινή μας φύση, ενώ το άλλο απευθύνεται προς εμάς από Εκείνον που καταδέχθηκε το πάθος για χάρη μας. Επομένως, τα όσα λέγονται υπέρ ημών είναι τα εξής: «Ελευθέρωσέ με», λέγει, «από τους εχθρούς μου, Θεέ μου, και λύτρωσέ με από εκείνους που ξεσηκώνονται εναντίον μου, και από αυτούς που εργάζονται την ανομία και από άνδρες αιμάτων, οι οποίοι κυνήγησαν την ψυχή μου και επιτέθηκαν με σφοδρότητα, χωρίς να έχουν υποστεί προηγουμένως κανένα κακό από εμάς». Διότι δεν αμάρτησα σε τίποτα εναντίον τους, ούτε υπάρχει κάποια ανομία που να έχει διαπραχθεί από εμάς προς βλάβη των εχθρών, εξαιτίας της οποίας και εξοργίζονται. Χωρίς ανομία ήταν η αρχική μας πορεία. «Αλλά ιδού», λέγει, «πώς έχουν τα πάντα. Δες και δώσε προσοχή, ώστε να τα επιβλέψεις. Και μην αναβάλλεις, από φιλανθρωπία, την εκδίκηση εναντίον εκείνων που έχουν σφάλει».

«Απάλλαξέ με»: Αυτά τα φωνάζει ο Χριστός εκ μέρους του Αδάμ· διότι εχθροί του ανθρώπου είναι οι πονηροί δαίμονες. Και από τους [Διότι οι Ιουδαίοι ξεσηκώθηκαν εναντίον του Χριστού, όπως οι δαίμονες εναντίον του ανθρώπου.] «λύτρωσέ με»: Από τον λαό των Ιουδαίων, επειδή τολμούν (τόλμησαν) παράνομες και ασεβείς πράξεις. «Και από άνδρες»: Των οποίων τα χέρια είναι γεμάτα [αίμα από] τις ειδωλολατρικές θυσίες, [όπως] και το αίμα του Χριστού χύθηκε από αυτούς στη μέση της Ιερουσαλήμ. «Διότι, ιδού, καταδίωξαν»: Διότι σαν άγρια θηρία οι Ιουδαίοι παραμόνευαν τον Χριστό για να τον θανατώσουν, όπως νόμιζαν. «Επιτέθηκαν»: Οι άρχοντες του λαού και ο Πιλάτος, ως έχοντες την εξουσία, παραμόνευαν και αυτοί τον Χριστό. «Ούτε η ανομία μου»: Διότι ούτε αμάρτησα απέναντί τους, λέει ο Κύριος, ούτε τους ενόχλησα· αντίθετα, δεν έπαψα να τους ευεργετώ. «Χωρίς ανομία»: Ως Θεός, χωρίς καμία λύπη και βλάβη συναναστράφηκα μαζί τους και οι οδοί μου είναι ευθείες, καθώς είναι γεγραμμένο. «Εξεγέρθητι» (σήκω): Αφού αναστήθηκε από τους νεκρούς, κατήργησε τον θάνατο και ελευθέρωσε τον άνθρωπο. «Και εσύ, Κύριε»: Ο προφήτης, προσευχόμενος, φωνάζει προς τον Κύριο. «Πρόσχες» (δώσε προσοχή): Εννοεί τα έθνη· διότι έχουν λάβει ως κληρονομιά τους τα μυστήρια του Θεού. «Μην σπλαχνιστείς»: Τον ιουδαϊκό λαό· διότι αυτοί έχουν γίνει εργάτες της ανομίας. Γι' αυτόν τον λόγο δεν είναι άξιοι σπλαχνισμού.

διδάσκοντας εκείνους που επιζητούν το έλεος από τον Θεό και λέγοντας: Ελέησόν με, ο Θεός, κατά το μέγα έλεός σου· περιφρουρώντας αυτούς που κλήθηκαν στην ιερωσύνη και λέγοντας: Μη με απορρίψεις από το πρόσωπό σου· διδάσκοντας εκείνους που σύρονται στα δικαστήρια και λέγοντας: Λύτρωσέ με από τη συκοφαντία των ανθρώπων· νουθετώντας αυτούς που φοβούνται την επίθεση των εχθρών και λέγοντας: Απάλλαξέ με από τους εχθρούς μου, Θεέ μου· παρακινώντας σε ευχαριστία όσους δείχνουν υπομονή και δέχονται ευεργεσίες, και λέγοντας: Με υπομονή περίμενα τον Κύριο, και με πρόσεξε, και εισάκουσε τη δέησή μου.

Ψαλμός νή'. Εις το τέλος· μη διαφθείρεις· του Δαβίδ για στηλογραφία, όταν ο Σαούλ απέστειλε ανθρώπους και φύλαξε την οικία του για να τον θανατώσει. «Ελευθέρωσέ με από τους εχθρούς μου, Θεέ μου, και λύτρωσέ με από εκείνους που επαναστατούν εναντίον μου· σώσε με από αυτούς που εργάζονται την ανομία και διάσωσέ με από άνδρες αιμάτων· διότι ιδού, κυνήγησαν την ψυχή μου, επιτέθηκαν εναντίον μου ισχυροί». Αυτά έλεγε ο Δαβίδ προς τον Θεό, όταν ο Σαούλ έστειλε ανθρώπους στην οικία του Δαβίδ για να τον συλλάβουν και να τον θανατώσουν. Εκείνος δε, όπως συνήθιζε, κάνοντας καταφύγιό του τον Θεό ως ακαταμάχητο τείχος, δεν απέτυχε του σκοπού του. «Ούτε η ανομία μου φταίει, ούτε η αμαρτία μου, Κύριε· χωρίς να έχω ανομία έτρεξα και κατηύθυνα την πορεία μου». Διότι ενώπιόν σου αμάρτησα και ανόμησα· απέναντι στον Σαούλ, όμως, ούτε αμάρτησα ούτε ανόμησα. Γι' αυτό, «εξεγέρσου σε συνάντησή μου και δες, ο Θεός των δυνάμεων, ο Θεός του Ισραήλ, και μην σπλαχνιστείς κανέναν από αυτούς που εργάζονται την ανομία. Θα επιστρέψουν το βράδυ και θα πεινάσουν σαν σκύλοι και θα περικυκλώσουν την πόλη».

Την επόμενη ημέρα λοιπόν, πάλι μετά την ενάτη ώρα, όταν ο άγιος ανακλίθηκε για να λάβει τροφή, μπήκε μέσα και εκείνος (ο δαίμονας) και προσπαθούσε να πλαγιάσει μαζί του. Ο άγιος όμως, αφού τον σφράγισε με το σημείο του σταυρού, φάνηκε σαν να πετάει στον αέρα με πολύ θόρυβο και βουή. Άλλη φορά, αργά το βράδυ του Σαββάτου, ενώ ο άγιος αγρυπνούσε και προσευχόταν όπως συνήθιζε, ο μιαρός μεταμόρφωσε τον εαυτό του σε μια υπερβολικά στολισμένη γυναίκα, μπήκε μέσα σε αυτόν με αναίδεια, και, αφού γδύθηκε, προσπαθούσε να παρασύρει τον ασκητή σε άτοπους λογισμούς. Αυτός όμως, κλείνοντας τα εξωτερικά μάτια του, και βλέποντας με τα εσωτερικά ψηλά προς τον Θεό, έψαλλε: «Λύτρωσέ με, Θεέ μου, από τους εχθρούς μου, και από εκείνους που εγείρονται εναντίον μου σώσε με». Και αμέσως άκουσε μια φωνή από ψηλά να του λέει: «Μη φοβάσαι, Παχώμιε, διότι εγώ είμαι μαζί σου». Και μαζί με τη φωνή, ο δαίμονας εξαφανίστηκε από μπροστά του.