Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 58:3

Και πάλι στον 〈νη〉 ψαλμό λέει: Απάλλαξέ με από τους εχθρούς μου, Θεέ μου, και από εκείνους που ξεσηκώνονται εναντίον μου λύτρωσέ με· ελευθέρωσέ με από αυτούς που εργάζονται την ανομία και από αιμοδιψείς άνδρες σώσε με. 〈μγ〉 Ότι ο Ιούδας θα προδώσει — ο Δαβίδ στον 〈μ〉 ψαλμό λέει: Οι εχθροί μου είπαν κακά λόγια για μένα: «Πότε θα πεθάνει και θα εξαλειφθεί το όνομά του;». Και όταν έμπαινε για να με δει, έλεγε μάταια λόγια· η καρδιά του συγκέντρωνε την ανομία μέσα της, έβγαινε έξω και τα έλεγε. Όλοι μαζί οι εχθροί μου ψιθύριζαν εναντίον μου, εναντίον μου μηχανεύονταν συμφορές, παράνομο λόγο κατέθεσαν εναντίον μου.

Προσπάθησε, λοιπόν, να τον χτυπήσει με το δόρυ· όταν όμως αστόχησε να τον πλήξει, όχι πλέον κρυφά, αλλά απροκάλυπτα, στέλνοντας ανθρώπους στο σπίτι του Δαβίδ, επιδίωξε να τον θανατώσει. Εκείνος δε, έχοντας περιέλθει σε μια τέτοια συμφορά, συντάσσει την προκειμένη στηλογραφία, αναβοώντας προς τον Θεό και λέγοντας: «Ελευθέρωσέ με από τους εχθρούς μου, Θεέ μου, και λύτρωσέ με από εκείνους που ξεσηκώνονται εναντίον μου. Γλίτωσέ με από εκείνους που πράττουν την ανομία, και σώσε με από αιμοσταγείς άνδρες».

Λέγοντας δε αδιακρίτως «όλους», συμπεριλαμβάνει και τον Ισραήλ, καθώς και όσους από αυτούς έγιναν τέτοιοι στο παρελθόν. Διότι τι περισσότερο κέρδισε, λέει, ο Σαούλ, ο οποίος από τη μία καταγόταν από το γένος του Ισραήλ και από τη φυλή Βενιαμίν, και είχε καταστεί βασιλιάς ενός τόσο μεγάλου έθνους, από την άλλη όμως επιχειρούσε τόσα πολλά μάταια και άσκοπα εναντίον εκείνου που δεν τον είχε αδικήσει σε τίποτα; Εάν λοιπόν υπάρξουν ποτέ και άλλοι που σκέπτονται και πράττουν όμοια με τον Σαούλ, δεν είναι γι' αυτόν τον λόγο αναγκαίο να σωθούν επειδή θεωρείται ότι ανήκουν στη δική σου μερίδα. Όπως αντίθετα στα αλλόφυλα έθνη, αν βρίσκονταν κάποιοι που είχαν την κατάλληλη διάθεση για σωτηρία, τίποτα δεν θα τους εμπόδιζε να τύχουν της δικής σου επισκοπής σύμφωνα με τον κανόνα της δικαιοσύνης. Γι' αυτό λέω: «Πρόσεξε στο να επισκεφθείς όλα τα έθνη· αυτούς όμως που εργάζονται την ανομία, από όπου κι αν προέρχονται, μην τους σπλαχνιστείς». Μνημονεύει δε αυτούς που εργάζονται την ανομία και παραπάνω λέγοντας: «Λύτρωσέ με από αυτούς που εργάζονται την ανομία, και από άνδρες αιμάτων σώσε με». Έτσι δε αποκαλούσε τους άθεους που άπλωσαν τα χέρια τους κατά του Σωτήρος ημών. Τους ίδιους δε υπονοούσε και στον 54ο ψαλμό λέγοντας: «Διότι είδα ανομία και αντιλογία στην πόλη. Ημέρα και νύχτα θα την περικυκλώσει»· και πάλι: «Βεβήλωσαν τη διαθήκη του, διασκορπίστηκαν από την οργή του προσώπου του»· και ξανά: «Άνδρες αιμάτων και δολιότητας δεν θα ζήσουν ούτε τις μισές ημέρες της ζωής τους· εγώ όμως σε σένα θα ελπίζω».

Θα επιστρέψουν προς το εσπέρας, και θα πεινάσουν σαν τον σκύλο, και θα περικυκλώσουν την πόλη. Με απόλυτη συνέπεια, αφού ικέτευσε να γίνει η επίσκεψη των εθνών και η τιμωρία εκείνων που πράττουν την ανομία, στη συνέχεια προφητεύει λέγοντας: Θα επιστρέψουν προς το εσπέρας. Ποιοι είναι όμως αυτοί, παρά εκείνοι που πράττουν την ανομία και οι άνδρες των αιμάτων; Και γιατί προς το εσπέρας; Επειδή αυτά έμελλε να συμβούν κατά τη συντέλεια του αιώνος.

Επειδή και μέσω του προφήτη Ησαΐα το ίδιο το Άγιο Πνεύμα διδάσκει για τους ίδιους ανθρώπους, λέγοντας: «Όλοι είναι σκύλοι άλαλοι που δεν γνωρίζουν να γαυγίζουν»· και στον εικοστό πρώτο ψαλμό, ο οποίος περιγράφει τα πάθη του Σωτήρα μας, έχει ειπωθεί από το ίδιο το πρόσωπο του Σωτήρα: «Με περικύκλωσαν σκύλοι πολλοί, συναγωγή κακοποιών με περιέκλεισαν». Αυτοί, λοιπόν, που εργάζονται την ανομία και οι άνδρες των αιμάτων, αν και τώρα φαίνεται να έχουν μεγάλη δύναμη και να κατέχουν τη βασιλεία όπως ο Σαούλ έως τώρα στο παρόν, ωστόσο όλοι όσοι έπραξαν τα παρόμοια με αυτόν θα επιστρέψουν κάποτε αργά, και το βράδυ θα θορυβήσουν και θα ηχήσουν όλοι μαζί, χωρίς να εκφέρουν καμία έναρθρη φωνή ούτε να προσφέρουν λόγια άξια μνήμης προερχόμενα από λογική διάνοια, αλλά βγάζοντας γαυγίσματα παρόμοια με τους σκύλους, και φωνές υβριστικές και αναιδείς. Γι' αυτό και θα λιμοκτονήσουν στερημένοι από τον άρτο της ζωής, επειδή δεν αποδέχθηκαν τη σωτήρια και ουράνια τροφή, τον ίδιο που έχει πει: «Εγώ είμαι ο άρτος που κατέβηκε από τον ουρανό και δίνει ζωή στους ανθρώπους». Εξού και ένας άλλος προφήτης, υπονοώντας αυτήν την πείνα, φώναζε λέγοντας: «Ιδού, οι δούλοι μου θα φάνε, εσείς όμως θα πεινάσετε· ιδού, οι δούλοι μου θα πιουν, εσείς όμως θα διψάσετε». Στερημένοι, λοιπόν, από την αιώνια τροφή και έχοντας απορρίψει τον άρτο της ζωής, δεν θα γίνουν πλέον ως πρόβατα του καλού ποιμένα, αλλά θα παρομοιαστούν με σκύλους.

Αλλά θα ήταν καιρός να διατρέξουμε εν συντομία και το νόημα της ψαλμωδίας, το οποίο έχει ως εξής: η προφητεία χωρίζει τον λόγο σε δύο μέρη. Διότι το ένα μέρος απευθύνεται προς τον Θεό υπέρ ημών, προσαγόμενο από την κοινή μας φύση, ενώ το άλλο απευθύνεται προς εμάς από Εκείνον που καταδέχθηκε το πάθος για χάρη μας. Επομένως, τα όσα λέγονται υπέρ ημών είναι τα εξής: «Ελευθέρωσέ με», λέγει, «από τους εχθρούς μου, Θεέ μου, και λύτρωσέ με από εκείνους που ξεσηκώνονται εναντίον μου, και από αυτούς που εργάζονται την ανομία και από άνδρες αιμάτων, οι οποίοι κυνήγησαν την ψυχή μου και επιτέθηκαν με σφοδρότητα, χωρίς να έχουν υποστεί προηγουμένως κανένα κακό από εμάς». Διότι δεν αμάρτησα σε τίποτα εναντίον τους, ούτε υπάρχει κάποια ανομία που να έχει διαπραχθεί από εμάς προς βλάβη των εχθρών, εξαιτίας της οποίας και εξοργίζονται. Χωρίς ανομία ήταν η αρχική μας πορεία. «Αλλά ιδού», λέγει, «πώς έχουν τα πάντα. Δες και δώσε προσοχή, ώστε να τα επιβλέψεις. Και μην αναβάλλεις, από φιλανθρωπία, την εκδίκηση εναντίον εκείνων που έχουν σφάλει».

«Απάλλαξέ με»: Αυτά τα φωνάζει ο Χριστός εκ μέρους του Αδάμ· διότι εχθροί του ανθρώπου είναι οι πονηροί δαίμονες. Και από τους [Διότι οι Ιουδαίοι ξεσηκώθηκαν εναντίον του Χριστού, όπως οι δαίμονες εναντίον του ανθρώπου.] «λύτρωσέ με»: Από τον λαό των Ιουδαίων, επειδή τολμούν (τόλμησαν) παράνομες και ασεβείς πράξεις. «Και από άνδρες»: Των οποίων τα χέρια είναι γεμάτα [αίμα από] τις ειδωλολατρικές θυσίες, [όπως] και το αίμα του Χριστού χύθηκε από αυτούς στη μέση της Ιερουσαλήμ. «Διότι, ιδού, καταδίωξαν»: Διότι σαν άγρια θηρία οι Ιουδαίοι παραμόνευαν τον Χριστό για να τον θανατώσουν, όπως νόμιζαν. «Επιτέθηκαν»: Οι άρχοντες του λαού και ο Πιλάτος, ως έχοντες την εξουσία, παραμόνευαν και αυτοί τον Χριστό. «Ούτε η ανομία μου»: Διότι ούτε αμάρτησα απέναντί τους, λέει ο Κύριος, ούτε τους ενόχλησα· αντίθετα, δεν έπαψα να τους ευεργετώ. «Χωρίς ανομία»: Ως Θεός, χωρίς καμία λύπη και βλάβη συναναστράφηκα μαζί τους και οι οδοί μου είναι ευθείες, καθώς είναι γεγραμμένο. «Εξεγέρθητι» (σήκω): Αφού αναστήθηκε από τους νεκρούς, κατήργησε τον θάνατο και ελευθέρωσε τον άνθρωπο. «Και εσύ, Κύριε»: Ο προφήτης, προσευχόμενος, φωνάζει προς τον Κύριο. «Πρόσχες» (δώσε προσοχή): Εννοεί τα έθνη· διότι έχουν λάβει ως κληρονομιά τους τα μυστήρια του Θεού. «Μην σπλαχνιστείς»: Τον ιουδαϊκό λαό· διότι αυτοί έχουν γίνει εργάτες της ανομίας. Γι' αυτόν τον λόγο δεν είναι άξιοι σπλαχνισμού.

Ψαλμός νή'. Εις το τέλος· μη διαφθείρεις· του Δαβίδ για στηλογραφία, όταν ο Σαούλ απέστειλε ανθρώπους και φύλαξε την οικία του για να τον θανατώσει. «Ελευθέρωσέ με από τους εχθρούς μου, Θεέ μου, και λύτρωσέ με από εκείνους που επαναστατούν εναντίον μου· σώσε με από αυτούς που εργάζονται την ανομία και διάσωσέ με από άνδρες αιμάτων· διότι ιδού, κυνήγησαν την ψυχή μου, επιτέθηκαν εναντίον μου ισχυροί». Αυτά έλεγε ο Δαβίδ προς τον Θεό, όταν ο Σαούλ έστειλε ανθρώπους στην οικία του Δαβίδ για να τον συλλάβουν και να τον θανατώσουν. Εκείνος δε, όπως συνήθιζε, κάνοντας καταφύγιό του τον Θεό ως ακαταμάχητο τείχος, δεν απέτυχε του σκοπού του. «Ούτε η ανομία μου φταίει, ούτε η αμαρτία μου, Κύριε· χωρίς να έχω ανομία έτρεξα και κατηύθυνα την πορεία μου». Διότι ενώπιόν σου αμάρτησα και ανόμησα· απέναντι στον Σαούλ, όμως, ούτε αμάρτησα ούτε ανόμησα. Γι' αυτό, «εξεγέρσου σε συνάντησή μου και δες, ο Θεός των δυνάμεων, ο Θεός του Ισραήλ, και μην σπλαχνιστείς κανέναν από αυτούς που εργάζονται την ανομία. Θα επιστρέψουν το βράδυ και θα πεινάσουν σαν σκύλοι και θα περικυκλώσουν την πόλη».