Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 58:7

Πρόσεξε να επισκεφθείς όλα τα έθνη. Εύχεται να πραγματοποιηθεί η επιστροφή των ειδωλολατρών στην πίστη του Χριστού, και η αποβολή του Ισραήλ εξαιτίας της ανομίας του. Μην σπλαχνιστείς όλους όσους εργάζονται την ανομία. Θα επιστρέψουν το εσπέρας. Αναφέρει την αιτία για την οποία προσευχήθηκε να μην τους σπλαχνιστεί ο Θεός. Η δε αιτία είναι ότι θα συσπειρωθούν εναντίον του Σωτήρα κατά τον καιρό εκείνο, κατά τον οποίο, στις έσχατες ημέρες, επιδήμησε στον κόσμο με σάρκα. Και θα πεινάσουν σαν τον σκύλο· θα πεινάσουν μεν επειδή δεν δέχθηκαν τον ζωοποιό άρτο, και τους αποκαλεί σκύλους εξαιτίας της αναιδείας της ψυχής τους. Όσο για το: «Θα περικυκλώσουν την πόλη», σημαίνει ότι, έχοντας εκπέσει από την πατρίδα τους και έχοντας αποκλειστεί από αυτήν με βασιλικούς νόμους, την περιτριγυρίζουν απ' έξω, βλέποντάς την μετά βίας από κάπου μακριά.

«Χαίρε, ραββί», και παρέδιδε τον διδάσκαλο στον θάνατο. Δεν ντράπηκε την υπενθύμιση εκείνου που έλεγε: «Ιούδα, με φίλημα παραδίδεις τον Υιό του Ανθρώπου;» Διότι σχεδόν αυτό του έλεγε: θυμήσου το ίδιο σου το όνομα. Η λέξη «Ιούδας» σημαίνει «εξομολόγηση». Συμφώνησες, πήρες τα αργύρια, εξομολογήσου γρήγορα. «Ω Θεέ, μην αποσιωπήσεις τον αίνο μου, διότι στόμα αμαρτωλού και στόμα δόλιου άνοιξε εναντίον μου. Μίλησαν εναντίον μου με δόλια γλώσσα και με λόγια μίσους με περικύκλωσαν». Το ότι βέβαια παρευρίσκονταν και κάποιοι από τους αρχιερείς, και ότι τα δεσμά μπήκαν μπροστά από τις πύλες της πόλεως, το άκουσες προηγουμένως, εφόσον βέβαια θυμάσαι την ερμηνεία για τον χρόνο και τον τόπο του ψαλμού, ο οποίος έλεγε πως «επέστρεψαν το βράδυ και πείνασαν σαν σκυλιά και περικύκλωσαν την πόλη».

Και αυτά αποτελούσαν μέρη των «ακανθών», τα οποία λέγεται ότι «παρήγαγε ο αμπελώνας αντί για σταφύλια». Είναι δε πιθανό ότι και μετά το τόλμημά τους εναντίον του Σωτήρος μας, όταν θα έπρεπε να πενθούν «για την οργή που έμελλε» να τους καταλάβει, εκείνοι επιδίδονταν σε «κραιπάλες», «οινοφλυγίες» και σε άλλη τρυφή. Γι' αυτό ελεεινολογούνται από τον λόγο, επειδή παραμένουν αναίσθητοι στα δεινά που επρόκειτο πολύ σύντομα να τους βρουν. Επειδή όμως τα προκείμενα έχουν σαφέστερο νόημα, δεν επιτρέπεται να ενδιατρίβουμε σε αυτά, καθώς σπεύδουμε στην εξέταση των πιο ασαφών χωρίων. Πάντως, φαίνεται ότι ο λόγος, αφού ήλεγξε τους προαναφερθέντες για τις πράξεις τους, τους απειλεί ότι θα τους βρει λιμός, θάνατος, πόλεμος και αιχμαλωσία, τα οποία βεβαίως όλα συνέβησαν στη γενεά που έζησε κατά τους χρόνους του Σωτήρος μας. Διότι όλα αυτά τους βρήκαν κατά γράμμα επί των Ρωμαίων αυτοκρατόρων Ουεσπασιανού και Αδριανού, ενώ κατά τη διάνοια, έχοντας στερηθεί τον λογικό άρτο της ζωής, μέχρι και σήμερα πεινούν στις ψυχές τους από την έλλειψη της επουράνιας τροφής, σύμφωνα με τη Γραφή που αναφέρει γι' αυτούς: «θα επιστρέψουν το εσπέρας και θα πεινάσουν σαν σκύλος και θα κυκλώσουν την πόλη», και, «αρνούμενοι» «τον αρχηγό της ζωής», έχουν περιπέσει στον θάνατο της ψυχής.

Θα επιστρέψουν προς το εσπέρας, και θα πεινάσουν σαν τον σκύλο, και θα περικυκλώσουν την πόλη. Με απόλυτη συνέπεια, αφού ικέτευσε να γίνει η επίσκεψη των εθνών και η τιμωρία εκείνων που πράττουν την ανομία, στη συνέχεια προφητεύει λέγοντας: Θα επιστρέψουν προς το εσπέρας. Ποιοι είναι όμως αυτοί, παρά εκείνοι που πράττουν την ανομία και οι άνδρες των αιμάτων; Και γιατί προς το εσπέρας; Επειδή αυτά έμελλε να συμβούν κατά τη συντέλεια του αιώνος.

Αλλά εκεί μεν φανερώνονταν τα όσα αποτολμήθηκαν από τον Ισραήλ μέσα στην ίδια την Ιερουσαλήμ εναντίον του Σωτήρα· εδώ όμως η Γραφή, μέσω της προγνώσεως του Αγίου Πνεύματος, στηλιτεύει αυτό που τους συνέβη έπειτα από αυτά· γι' αυτό άλλωστε έχει ονομαστεί στηλογραφία. Το αποτέλεσμα δε του λόγου το επιβεβαιώνει η έκβαση των πραγμάτων. Ύστερα, λοιπόν, από την επιβουλή τους εναντίον του Σωτήρα μας, οι Ρωμαίοι που επήλθαν εκπλήρωσαν τους προφητικούς λόγους. Με νόμους, λοιπόν, των αρχόντων από τότε έχει απαγορευτεί σε ολόκληρο το έθνος των Ιουδαίων να εισέρχεται σε εκείνους τους τόπους, με την απειλή αμείλικτης τιμωρίας να επικρέμαται στους παραβάτες του νόμου. Γι' αυτό έως και σήμερα περιφέρονται γύρω από τα όρια της περιοχής και στέκονται από μακριά, χωρίς να αξιώνονται ούτε καν από απόσταση να αντικρίσουν το ιερό έδαφος που άλλοτε θεωρούσαν δικό τους. Αλλά περικυκλώνοντάς την απ' έξω, προσδίδουν αξιοπιστία στην ανά χείρας Γραφή που λέει: «Θα επιστρέψουν το βράδυ, και θα πεινάσουν σαν τον σκύλο, και θα περικυκλώσουν την πόλη». Και αμέσως μετά από αυτά προστίθεται η αιτία για την οποία θα τα υποστούν αυτά: «Διότι ιδού», λέει, «θα μιλήσουν με το στόμα τους, και ρομφαία υπάρχει στα χείλη τους· διότι ποιος άκουσε;» Επειδή όλα αυτά τα έπαθαν εξαιτίας των άθεων και ασεβών φωνών τους, τις οποίες εξαπέλυσαν εναντίον του Σωτήρα μας, όταν κραύγαζαν ενώπιον του Πιλάτου: «Πάρε τον, πάρε τον, σταύρωσέ τον».

Αυτός λοιπόν εκείνος, ο Θεός που αποκαλύφθηκε στον Ιακώβ, θα κυβερνήσει τα πέρατα της γης, αναγνωριζόμενος κυριολεκτικά από όλα τα έθνη, και ονομαζόμενος δεσπότης και Κύριος. Για να τα διαπιστώσουν αυτά με τα μάτια τους όσοι τον αρνήθηκαν, έχει αναγκαίως προλεχθεί: «Μην τους θανατώσεις, μήπως και ξεχάσουν τον λαό μου»· και στο σημείο αυτό (αναφέρει): «Και θα γνωρίσουν ότι ο Θεός του Ιακώβ δεσπόζει στα πέρατα της γης». «Θα επιστρέψουν το βράδυ και θα πεινάσουν σαν τον σκύλο, και θα περικυκλώσουν την πόλη». Προς επιβεβαίωση των όσων προλέχθηκαν, επαναλαμβάνει τον λόγο και, αναλαμβάνοντας την ίδια προφητεία, προφητεύει ότι δεν θα αφανιστούν από τους ανθρώπους ούτε θα θανατωθούν, αλλά θα επιστρέψουν, δηλαδή θα έλθουν σε επίγνωση κάποτε αργά και το βράδυ· και «θα πεινάσουν σαν τον σκύλο»· ή, κατά τον Ακύλα, «θα γίνουν οχληροί σαν τον σκύλο»· ή, κατά τον Σύμμαχο, «θα θορυβηθούν σαν τους σκύλους, και θα περικυκλώσουν την πόλη». Αυτά βέβαια προφητεύονταν και στα προηγούμενα· αλλά εκεί μεν αναφερόταν στη συνέχεια η αιτία στο εξής: «Ιδού, θα αποφανθούν με το στόμα τους, και ρομφαία υπάρχει στα χείλη τους, και εξαιτίας της αμαρτίας του στόματός τους, και του λόγου των χειλέων τους»· ενώ εδώ, μετά το: «Θα επιστρέψουν το βράδυ, και θα πεινάσουν σαν τον σκύλο, και θα περικυκλώσουν την πόλη», προστίθεται: «Αυτοί θα διασκορπιστούν για να φάνε· και εάν δεν χορτάσουν, θα γογγύσουν».

Επειδή και εκείνος φανέρωνε την απόρριψη του έθνους λέγοντας: «Θα επιστρέψουν το βράδυ, και θα πεινάσουν σαν τον σκύλο, και θα κυκλώσουν την πόλη», και τα όσα ακολουθούν. Στη συνέχεια αυτών, σχετικά με την κλήση των εθνών έλεγε: «Και εσύ, Κύριε, ο Θεός των δυνάμεων, ο Θεός του Ισραήλ, πρόσεξε ώστε να επισκεφθείς όλα τα έθνη». Την δε επιγραφή της στήλης και τώρα, όπως και στα προηγούμενα, ο μεν Ακύλας την ερμήνευσε «του ταπεινού και τέλειου Δαβίδ»· ο δε Σύμμαχος, «του ταπεινόφρονος και άμωμου Δαβίδ». Διότι η μετριοφροσύνη ενός τόσο μεγάλου βασιλιά ήταν άξια να αναγραφεί σε στήλη. Διότι, αφού αναδείχθηκε νικητής σε τόσους πολέμους, και υπέταξε τους λαούς μέχρι τη Μεσοποταμία, καθιστώντας τους φόρου υποτελείς, παρέμεινε στο ίδιο ήθος, με το οποίο διέπρεπε και όταν καταδιωκόταν από τον Σαούλ και κατοικούσε ως φυγάς στις ερήμους.

Διότι, λέγει, μην ελεήσεις όλους εκείνους που εργάζονται την ανομία. Έπειτα μεταφέρει τον λόγο στο υπερκείμενο πρόσωπο και αναφέρει, ως εκ μέρους Εκείνου που εισάκουσε την προσευχή, ότι αυτοί οι εχθροί θα επιστρέψουν κατά την εσπέρα τους. Αυτό δεν σημαίνει τίποτε άλλο, παρά μόνο ότι θα εκδιωχθούν στο εξώτερο σκότος. Διότι η εσπέρα αποτελεί την αρχή και τη μητέρα του σκότους.

«Θα επιστρέψουν»: Οι Ιουδαίοι· διότι μετά το δείπνο επιχείρησαν να συλλάβουν τον Χριστό, πεινώντας για τον θάνατό του, όπως ο σκύλος όταν πεινά και αναζητά θήραμα· έτσι περιέτρεχαν ολόκληρη την πόλη, υποκινώντας στάση εναντίον του Κυρίου. «Ιδού, θα αποφθεγχθούν»: Δυσπιστώντας (ή δυσφορώντας) και λέγοντας ψέματα. «Και ρομφαία»: Διότι ακόνισαν τα χείλη τους και τις γλώσσες τους εναντίον του, σαν δίκοπα μαχαίρια. «Διότι ποιος άκουσε;»: Διότι ποιος τα άκουσε αυτά; Ποιος είδε πράγματα σαν αυτά που τόλμησαν οι Ιουδαίοι; Το δε «θα περιγελάσεις», σημαίνει ότι ήταν μάταια και ανώφελα τα όσα μηχανεύονταν. «Θα εξουδενώσεις»: Τις φυλές των δαιμόνων. «Το κράτος μου»: Ο Υιός μιλάει προς τον Πατέρα, δηλαδή: «Ακόμη και όταν βρισκόμουν στη γη, δεν χωρίστηκα από τους κόλπους σου ούτε από τη δύναμή σου». «Ότι ο Θεός»: Αυτή είναι η φωνή του Αδάμ και του ανθρώπου που ζει κατά Θεόν. «Ο Θεός μου»: Εννοεί τη δίκαιη τιμωρία των Ιουδαίων· διότι αυτοί είναι αληθινά οι εχθροί του Χριστού. «Μη σκοτώσεις»: Διότι γι' αυτούς είπε ο Κύριος: «Μην τους καταλογίσεις αυτή την αμαρτία· διότι δεν γνωρίζουν τι κάνουν». Επειδή παντού ο Κύριος ανέμενε την επιστροφή τους. «Διασκόρπισε»: Διότι μετά την Ανάσταση, ο Χριστός τους διεσκόρπισε, ως παντοδύναμος Θεός, σε όλο το πρόσωπο της γης. «Και κατάγαγε»: Διότι εξέπεσαν από τον Θεό και από τη συγγένεια με τους πατέρες και τους προφήτες.

Ψαλμός νή'. Εις το τέλος· μη διαφθείρεις· του Δαβίδ για στηλογραφία, όταν ο Σαούλ απέστειλε ανθρώπους και φύλαξε την οικία του για να τον θανατώσει. «Ελευθέρωσέ με από τους εχθρούς μου, Θεέ μου, και λύτρωσέ με από εκείνους που επαναστατούν εναντίον μου· σώσε με από αυτούς που εργάζονται την ανομία και διάσωσέ με από άνδρες αιμάτων· διότι ιδού, κυνήγησαν την ψυχή μου, επιτέθηκαν εναντίον μου ισχυροί». Αυτά έλεγε ο Δαβίδ προς τον Θεό, όταν ο Σαούλ έστειλε ανθρώπους στην οικία του Δαβίδ για να τον συλλάβουν και να τον θανατώσουν. Εκείνος δε, όπως συνήθιζε, κάνοντας καταφύγιό του τον Θεό ως ακαταμάχητο τείχος, δεν απέτυχε του σκοπού του. «Ούτε η ανομία μου φταίει, ούτε η αμαρτία μου, Κύριε· χωρίς να έχω ανομία έτρεξα και κατηύθυνα την πορεία μου». Διότι ενώπιόν σου αμάρτησα και ανόμησα· απέναντι στον Σαούλ, όμως, ούτε αμάρτησα ούτε ανόμησα. Γι' αυτό, «εξεγέρσου σε συνάντησή μου και δες, ο Θεός των δυνάμεων, ο Θεός του Ισραήλ, και μην σπλαχνιστείς κανέναν από αυτούς που εργάζονται την ανομία. Θα επιστρέψουν το βράδυ και θα πεινάσουν σαν σκύλοι και θα περικυκλώσουν την πόλη».