Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 59:11

Ποιος θα με οδηγήσει σε πόλη περιοχής; Αφού άκουσε ο προφήτης μέσω του Πνεύματος ότι τα έθνη δέχονται τη χάρη, λέει: Ποιος θα με οδηγήσει στην πόλη της περιοχής; Και πόλη περιοχής ονομάζει την Εκκλησία, η οποία είναι περιφραγμένη με τη δύναμη του Θεού. Αυτά δε τα λέει ο προφήτης εκ μέρους του λαού των Ιουδαίων που μετανοεί, και ο οποίος επιθυμεί να αποδεχθεί την πίστη στον Χριστό. Ή ποιος θα με οδηγήσει έως την Ιδουμαία; Με αυτό φανερώνει ποια είναι η πόλη της περιοχής.

Όλοι οι αλλόφυλοι, επομένως, υποτάχθηκαν, σκύβοντας κάτω από τον ζυγό του Χριστού· γι' αυτόν τον λόγο, πάνω στην Ιδουμαία θα ρίξει το υπόδημά Του. Υπόδημα δε της θεότητας είναι η θεοφόρος σάρκα, μέσω της οποίας ήρθε στους ανθρώπους. Στηριζόμενος σε αυτήν την ελπίδα και μακαρίζοντας τον καιρό της παρουσίας του Κυρίου, ο Προφήτης λέει: «Ποιος θα με οδηγήσει σε πόλη περιοχής;». Πιθανότατα εννοεί την Εκκλησία· την ονομάζει πόλη μεν, επειδή αποτελεί μια κοινότητα που κατοικείται σύμφωνα με τον νόμο, περιοχής δε, εξαιτίας της περιβολής της πίστεως. Γι' αυτό, με μεγάλη σαφήνεια κάποιος από τους ερμηνευτές απέδωσε το χωρίο: «Σε πόλη περιφραγμένη».

Διότι όλοι «όσοι θέλουν να ζουν με ευσέβεια εν Χριστώ, θα διωχθούν.» Ήθελε και ο Σωτήρας να συνάξει τα τέκνα της Ιερουσαλήμ, με τον τρόπο που η όρνιθα συνάγει τα πουλιά της κάτω από τις φτερούγες της, αλλά εκείνη δεν το θέλησε. Γι' αυτό, υπέρ της Εκκλησίας ως υπέρ του ίδιου του σώματός Του ζητά από τον Πατέρα την προστατευτική δύναμη. Καταπονούν και εμάς, και μας καθιστούν άθλιους και ταλαίπωρους, οι εφευρέτες της ασέβειας και της αμαρτίας, οι δαίμονες· αλλά ο Θεός θα φρουρήσει τις καρδιές μας και τα νοήματά μας, σαν μέσω κάποιων πτερύγων συμφυών και ομοουσίων με Αυτόν, δηλαδή του μονογενούς Του Υιού και του ζωοποιού και αγίου Πνεύματος. <Αφού με εξέβαλαν τώρα, με περικύκλωσαν.> (C f. 29 b.) Και από πού μας εκβάλλουν, όταν θέλουν να μας περικυκλώσουν και να μας συλλάβουν; Από τον νόμο βεβαίως και από τις εντολές, ο οποίος υπάρχει αντί για τείχος και ισχυρή πόλη για αυτούς που νήφουν. Περί αυτής θα βρεις τον προφήτη να λέει: «Ποιος θα με οδηγήσει σε οχυρωμένη πόλη;» Ας μην εξαπατηθούμε λοιπόν ποτέ και εκπέσουμε από αυτήν, μήπως και πέσουμε στα χέρια των εχθρών. (A f. 95.) Και όσοι πολεμούσαν τους αγίους, δεν έβλεπαν ούτε σκέφτονταν τίποτε άλλο παρά ακριβώς αυτό και μόνο: το να εκβάλουν τους αγίους από τις αγαθές ενασχολήσεις και να τους απομακρύνουν και να τους εκτρέψουν από την κατά Θεόν οδό. Και πού επιθυμούν οι εχθροί να απομακρύνουν τους αγίους από τη φιλοθεΐα;

Έτσι, λοιπόν, και στην προκειμένη περίπτωση θεσπίζεται ότι ο Θεός των όλων θα κατοικήσει μέσα στον άγιό Του, και ότι μέσα σε αυτόν και μέσω αυτού θα μιλήσει στους ανθρώπους· και ότι θα αποδεχθεί μαζί και ταυτόχρονα τον Εφραίμ, τον Μανασσή και τον Ιούδα· οι οποίοι παλαιότερα βρίσκονταν σε διάσταση, όταν ο μεν Ιούδας βασίλευε στην Ιερουσαλήμ, ο δε Εφραίμ στα Σίκιμα και στη Σαμάρεια, και ο Μανασσής κατοικούσε στη Γαλαάδ. Εφόσον, λοιπόν, δεν υπάρχει πλέον διαχωρισμός, ούτε διαίρεση μεταξύ τους, αυτούς καλεί πρώτους· έπειτα τους Μωαβίτες και τους Αμμανίτες, τους Ιδουμαίους και όλους τους υπόλοιπους ανθρώπους που κατοικούν σε ολόκληρη την οικουμένη. Μπορείς να το διαπιστώσεις αυτό από την ιστορία των Ευαγγελίων, πώς κατά τους χρόνους εκείνους που ο άγιος του Θεού επισκεπτόταν και τα Σίκιμα, και την ίδια τη Σαμάρεια, καθώς και την Ιερουσαλήμ, ο Ισραήλ ήταν τότε ενωμένος, και δεν υπήρχε καμία διαίρεση μέσα σε αυτόν· έτσι, και τους αποστόλους Του τους έστειλε αρχικά στα απωλωλότα πρόβατα του οίκου Ισραήλ· μετά δε από αυτά, χρησιμοποιώντας τους ίδιους σαν υποδήματα, αξίωσε της σωτήριας χάρης το γένος όλων των ανθρώπων. «Ποιος θα με οδηγήσει σε οχυρωμένη πόλη; Ή ποιος θα με οδηγήσει μέχρι την Ιδουμαία; Όχι εσύ, Θεέ, που μας απέρριψες, και δεν θα εκστρατεύσεις μαζί με τις δυνάμεις μας;» Αφού εμβάθυνε στο νόημα των προλεχθέντων ο Προφήτης, εκπλήσσεται υπερβολικά για το θαύμα της παράδοξης μεταστροφής των αλλοφύλων εθνών.

Γι' αυτό μακαρίζει μεν αυτούς, στους οποίους επρόκειτο να επιδημήσει ο Θεός· κάνει δε την ευχή να αξιωθεί κάποτε και ο ίδιος να δει αυτό το θέαμα. Γι' αυτό λέει: «Ποιος θα με φέρει σε πόλη οχυρωμένη; Ή ποιος θα με οδηγήσει έως την Ιδουμαία;» Διότι ευχόταν να οδηγηθεί και να παραταθούν τα χρόνια της ζωής του μέχρι εκείνον τον καιρό, κατά τον οποίο επρόκειτο ο Θεός να εκτείνει το υπόδημά Του πάνω στην Ιδουμαία, ώστε να δει το μέγα θέαμα, δηλαδή τον Θεό να επιδημεί ανάμεσα στους ανθρώπους και να περπατά στην Ιδουμαία, και τους αλλοφύλους να υποτάσσονται σε Αυτόν και να γίνονται φίλοι Του. Γι' αυτό λέει: «Ποιος θα με οδηγήσει έως την Ιδουμαία;» Και «πόλη οχυρωμένη» ονομάζει την Εκκλησία του Θεού, η οποία είναι περιφραγμένη με στερεό και οχυρότατο τείχος, δηλαδή με τη σωτήρια δύναμη, την οποία ευχόταν να δει και την ίδια. Γι' αυτό έλεγε: «Ποιος θα με φέρει σε πόλη οχυρωμένη;» Πρόσεξε δε πώς δεν ευχήθηκε να οδηγηθεί έως την Ιερουσαλήμ, ή έως τη Γαλαάδ, ή έως τη Συχέμ, ή έως τον Εφραίμ, ή έως τον Ιούδα· αλλά σαν να έμεινε έκπληκτος από το παράδοξο της υπόσχεσης, εάν δηλαδή οι απόγονοι του μισητού και πόρνου Ησαύ επρόκειτο τότε να τύχουν τέτοιας χάριτος, ώστε να τους επισκεφθεί ο Θεός, εύχεται λέγοντας: «Ποιος θα με οδηγήσει έως την Ιδουμαία;»

Με πολύ θαυμαστό τρόπο λέγεται ότι ο Θεός θα περπατήσει όχι με γυμνά πόδια, αλλά με υποδήματα· υπονοώντας ο λόγος τις ψυχές που υπηρετούν το θέλημά του, μέσω των οποίων, αφού πραγματοποίησε την κλήση των εθνών, συγκρότησε παντού στη γη τη δική του πόλη, εννοώ την καθολική του Εκκλησία και το σύστημα της πολιτείας των θεοσεβών. Για αυτήν έχει ειπωθεί αλλού: «Δεδοξασμένα ελέχθησαν για σένα, η πόλη του Θεού»· και, «Τα ορμητικά νερά του ποταμού ευφραίνουν την πόλη του Θεού». Και αυτήν λοιπόν την πόλη της περιοχής επειδή διψούσε να δει ο Προφήτης, έλεγε: «Ποιος θα με οδηγήσει σε πόλη περιοχής;» ή, «σε περιφραγμένη πόλη;» διότι έτσι το ερμήνευσε ο Σύμμαχος. Επειδή πύλες και θύρες και μοχλοί θεϊκών δυνάμεων την περιφράσσουν, ώστε να μην υποστεί καμία πολιορκία. Γι' αυτό έλεγε για αυτήν ο Σωτήρας: «Πάνω σε αυτή την πέτρα θα οικοδομήσω την Εκκλησία μου, και πύλες άδη δεν θα την κατισχύσουν.» Αυτήν λοιπόν την περιφραγμένη πόλη επιθυμώντας να δει ο Προφήτης έλεγε: «Ποιος θα με οδηγήσει σε πόλη περιοχής;» Και επειδή ευχόταν να δει με τα μάτια του τη σωτηρία των αλλοφύλων, πρόσθετε λέγοντας: «Ποιος θα με οδηγήσει έως την Ιδουμαία;» Έπειτα, αφού είπε την πρώτη και τη δεύτερη φορά «Ποιος;», ομολογεί ότι γνωρίζει τον μόνο που έχει τη δύναμη να τα δείξει αυτά· και αυτός ήταν ο Θεός, για τον οποίο στην αρχή της προκείμενης στηλογραφίας έλεγε: «Θεέ, μας απώθησες και μας κατέβαλες».

Πάνω στην Ιδουμαία θα ρίξω το υπόδημά μου· σε εμένα οι αλλόφυλοι υποτάχθηκαν. Ποιος θα με φέρει σε πόλη οχυρωμένη ή ποιος θα με οδηγήσει έως την Ιδουμαία; Μήπως όχι εσύ, ο Θεός, που μας απώθησες, και δεν θα εκστρατεύσεις, ω Θεέ, μαζί με τις δυνάμεις μας; Δώσε μας βοήθεια από τη θλίψη, διότι μάταιη είναι η σωτηρία που προέρχεται από άνθρωπο.

Ιούδας: Όσοι εξομολογούνται θα δεχθούν τη βασιλεία του Θεού· διότι το όνομα Ιούδας ερμηνεύεται εξομολόγηση. Μωάβ λέβης: Το Μωάβ ερμηνεύεται πατέρας· και ο λέβητας είναι το σκεύος στο οποίο κρατείται το νερό. Αναφέρεται λοιπόν στο βάπτισμα, όπως ακριβώς δόθηκε στον Υιό η φωνή του Πατέρα όταν εκείνος βαπτιζόταν. «Ελπίδα», δηλαδή για τον άνθρωπο. Στην Ιδουμαία: Ιδουμαία ερμηνεύεται αυτή που εκλείπει, κάνοντας φανερό ότι, καθώς ο άνθρωπος εξέλειπε, ήλθε στη γη ο Χριστός, για να σώσει το ανθρώπινο γένος. Σε μένα οι αλλόφυλοι: Τα έθνη, καταπατούμενα από τους δαίμονες, υποτάχθηκαν στην πίστη· διότι αλλόφυλοι ερμηνεύονται οι καταπατούμενοι. Ποιος θα οδηγήσει: Υπαινίσσεται τη νέα Ιερουσαλήμ, η οποία ονομάζεται πόλη του μεγάλου Βασιλιά. Ποιος θα καθοδηγήσει: Δηλαδή, ποιος έκανε τον Λόγο να έλθει στη γη που εξέλειπε, αν όχι ο Πατέρας; Διότι Ιδουμαία ερμηνεύεται αυτή που εκλείπει. Δεν είσαι εσύ, ο Θεός: Τα έθνη λένε στον Θεό: [Μας απέρριψες] εξαιτίας της ειδωλολατρίας, αλλά επειδή πιστέψαμε σωθήκαμε. Και δεν θα εξέλθεις: Διότι ούτε με τη δική μας δύναμη ούτε με τη δικαιοσύνη μας εξέλεξες, λένε τα έθνη, αλλά ως Θεός με τη χάρη σου μας έσωσες. Δώσε μας: Κράζουν τα έθνη, για να λυτρωθούν από τη μανία των ειδώλων. Και μάταιη: Διότι ούτε οι προφήτες ούτε οι πατριάρχες μπόρεσαν να σώσουν τον άνθρωπο, αλλά ο Θεός Λόγος με την έλευσή Του τον έσωσε. Και με τον Θεό: Τα έθνη, επιδεικνύοντας την πίστη, εξουθενώνουν τους δαίμονες· διότι αυτοί θλίβουν πάντοτε τον άνθρωπο.

Διότι ο Εφραίμ ερμηνεύεται ως καρποφορία. Ιούδας: Διότι αυτοί που εξομολογούνται επιτυγχάνουν τη βασιλεία. Επειδή ο Ιούδας ερμηνεύεται ως εξομολόγηση. Μωάβ: Ο πατέρας του υιού είναι πλήρωμα ελπίδας. Διότι ως «λέβητα» εννοεί το βάπτισμα, στο οποίο εναποτίθεται η ελπίδα των πιστών. Επειδή ο Μωάβ ερμηνεύεται ως πατέρας. «Επί την Ιδουμαίαν»: Σε αυτούς που απομακρύνθηκαν από τον Θεό· διότι η Ιδουμαία ερμηνεύεται ως «εκλείπουσα». Εκεί θα απλώσω το ευαγγελικό κήρυγμα· διότι ως υπόδημα του Θεού νοείται το Ευαγγέλιο, ως ασφάλεια, επειδή σε αυτό ασφαλίστηκαν τα πόδια των πιστών. «Εμοί»: Αυτοί που πέφτουν (ή ξεπέφτουν) στην αμαρτία υποτάχθηκαν στον Θεό διά της μετανοίας. Διότι οι αλλόφυλοι ερμηνεύονται ως «πίπτοντες». «Τις απάξει»: Η Γραφή ονομάζει την Ιερουσαλήμ περιοχή, καθώς περιβάλλεται από τους προφήτες και όλες τις δυνάμεις. Υπαινίσσεται δε την άνω Ιερουσαλήμ, αυτήν στους ουρανούς, στην οποία σπεύδουν όλοι οι άγιοι. «Τις οδηγήσει»: Δηλαδή, ποιος θα με οδηγήσει προς τον Θεό, λέγει ο άνθρωπος, εμένα που χάνομαι εξαιτίας της αμαρτίας;

Διότι βλέπεις τον λέβητα να θερμαίνεται με φωτιά. «Πάνω στην Ιδουμαία θα εκτείνω το υπόδημά μου». Ο Χριστός δείχνει πώς κατέστησε υποταγμένη την Εκκλησία των εθνών, η οποία προηγουμένως προερχόταν από τον Ισραήλ, εκτείνοντας και μέχρι αυτούς το υπόδημα, δηλαδή το Ευαγγέλιο. Αυτό ακριβώς φανερώνοντας ο Ιωάννης ο Βαπτιστής έλεγε: Έρχεται οπίσω μου εκείνος, του οποίου δεν είμαι ικανός να λύσω τον ιμάντα του υποδήματός του. Διότι δεν είχε έρθει ακόμη ο καιρός να φανερωθεί το Ευαγγέλιο. Έτσι το ονομάζει και ο Παύλος, διότι λέει: «Αφού υποδηθείτε στα πόδια την ετοιμασία του Ευαγγελίου της ειρήνης». Γι' αυτόν τον λόγο, λοιπόν, ο Ιησούς υπέταξε σε αυτόν τους αλλοφύλους, δηλαδή τους προερχόμενους από τα έθνη, και ως υποταγμένους τους συγκέντρωσε στην κληρονομία του Ισραήλ. «Ποιος θα με οδηγήσει σε πόλη περιοχής;» Πόλη περιοχής ονομάζει την Εκκλησία. Διότι μέσα σε αυτήν περιέχονται όλα τα μυστήρια του Χριστού, και ο νόμος και οι προφήτες περιέχονται διαμέσου της ίδιας πολιτείας.

Μου φαίνεται δε ότι ο Θεός δια μέσου αυτών υπόσχεται και στον Μωάβ τη χάρη της κλήσεως, δια του λουτρού της παλιγγενεσίας. Επειδή λοιπόν τέτοια υπόσχεται στον Μωάβ, μας αφήνει να εννοήσουμε τα ίδια και για τα υπόλοιπα έθνη. Αυτό άλλωστε το δηλώνει η συνέχεια της προφητείας. Διότι οι Ιδουμαίοι κατάγονταν από τον μισητό Ησαύ. «Θα ρίξω λοιπόν το υπόδημά μου πάνω στην ίδια εκείνη τη χώρα του μισητού»· θα πατήσω, δηλαδή, επάνω στους παλαιούς εχθρούς, κατατάσσοντάς τους στη θέση των φίλων. «Ποιος θα με οδηγήσει εις πόλιν περιοχής; Ή ποιος θα με οδηγήσει έως την Ιδουμαία; Μήπως όχι εσύ, που μας απέρριψες;». Έχοντας πληροφορηθεί ο προφήτης την κλήση των εθνών, και μέσω του νθ' ψαλμού μακαρίζει εκείνους που αξιώνονται να δουν τα όσα αφορούν τους Ιουδαίους, ευχόμενος να είναι και αυτός ένας από αυτούς. Τη δε λέξη «Περιοχής», ο Σύμμαχος την απέδωσε ως «Περιπεφραγμένην», η οποία είναι η Εκκλησία.

«Ποιος θα με οδηγήσει σε πόλη περιοχής;» «Πόλη περιοχής» είναι η σοφία που έχει συγκεντρωθεί από πολλά θεία και μυστικά θεωρήματα, η οποία περιέχεται, δηλαδή είναι περιφραγμένη, όπως είπε και κάποιος άλλος από τους εκδότες, με τα οχυρώματα των αρετών. Ή πάλι, «πόλη περιοχής» είναι η κατάσταση κατά την οποία ο αληθινά θεοσεβής και φιλόθεος γίνεται απόρθητος και απροσπέλαστος στους εχθρούς, εξαιτίας της προστατευτικής περιβολής των αγίων δυνάμεων που τον φρουρούν. Ή πάλι, «πόλη περιοχής» είναι η ψυχή που έχει τειχιστεί με τον λόγο και τον βίο και η οποία είναι γεμάτη από όλα τα χαρίσματα των αρετών. Ή πάλι, «πόλη περιοχής» είναι η έξη της αληθινής και αλάνθαστης γνώσης, η οποία συγκροτείται από όλα τα ηθικά, φυσικά και θεολογικά θεωρήματα, στην οποία οδηγείται κάθε ευσεβής, από κανέναν άλλον, παρά μόνο από τον Θεό, ο Οποίος ελκύει τους πάντες προς τον Εαυτό Του εξαιτίας του άρρητου μεγαλείου της αγαθότητάς Του.

Ή ποιος θα με οδηγήσει έως την Ιδουμαία; Η Ιδουμαία, όπως έδειξε προηγουμένως ο λόγος, είναι η σύσταση όλων των αισθητών κτισμάτων, γύρω από την οποία εκ φύσεως συγκροτείται η εν Πνεύματι φυσική θεωρία. Σύμφωνα με αυτήν, από την ωραιότητα και το μέγεθος των κτισμάτων θεωρείται αναλογικά ο Δημιουργός από εκείνον που αναλογίζεται ευσεβώς τη γνώση των όντων· ή, ενδεχομένως, είναι η κατ' αρετήν πρακτική φιλοσοφία διά της σαρκός, κατά την οποία το σώμα μας γίνεται ναός του Αγίου Πνεύματος, συνοικοδομούμενο με τις ωραιότητες των εντολών, προς την οποία και πάλι ο ίδιος ο Κύριος οδηγεί, χαρίζοντας σε όσους τον αγαπούν και την επιστήμη των ορατών, και διδάσκοντας τη νέκρωση των μελών αυτής της γήινης και φθαρτής σάρκας.

Ή, για να μιλήσω συνοπτικά, «πόλη περιοχής» είναι η γνωστική θεωρία των νοητών, και «Ιδουμαία» είναι η επιστήμη των αισθητών, προς τις οποίες «φέρει» και «οδηγεί» η μόνη σοφία του Θεού και Πατρός, ο μονογενής Υιός. Γι' αυτό, συνεχίζοντας ο προφήτης, λέει: «Δεν είσαι εσύ, Θεέ, που μας απώθησες;» δηλαδή ότι «εσύ, ο Θεός», που στην αρχή εξαιτίας της αμαρτίας «μας απώθησες», εσύ ο ίδιος, δείχνοντας οίκτο από τα σπλάχνα του ελέους σου, «μας εισάγεις σε πόλη περιοχής» και «μας οδηγείς έως την Ιδουμαία», σύμφωνα με την εξήγηση που δόθηκε προηγουμένως.

Ψαλμός νθ'. Εις το τέλος· για εκείνους που πρόκειται να αλλοιωθούν ακόμη, ως στηλογραφία για τον Δαβίδ, για διδαχή, όταν πυρπόλησε τη Μεσοποταμία της Συρίας και τη Συρία Σωβά, και επέστρεψε ο Ιωάβ και πάταξε τον Εδώμ στην κοιλάδα των αλάτων, δώδεκα χιλιάδες. «Ο Θεός, μας απώθησες και μας κατέβαλες, οργίστηκες και» πάλι «μας σπλαγχνίστηκες. Συντάραξες τη γη και την αναστάτωσες· γιάτρεψε τα συντρίμματά της, διότι κλονίστηκε». Διότι αυτά και τα παρόμοια λέχθηκαν προς τον Δαβίδ για κάποιους εμπρησμούς και άλλα θλιβερά γεγονότα που συνέβησαν τότε. Αρμόζει όμως και σε ολόκληρο τον βίο, επειδή από τη ζωή δεν λείπουν οι εμπρησμοί, οι σεισμοί και οι διάφορες μάστιγες. Έπειτα λέει: «Ο Θεός μίλησε στο άγιό του», δηλαδή ο Πατέρας προς τον Υιό: «Θα αγαλλιάσω και θα διαμερίσω τη Σίκιμα». Σίκιμα ονομάζεται η Ναζαρέτ, η πατρίδα της Παρθένου Μαρίας. Έπειτα πάλι για την Ιδουμαία λέει: «Θα εκτείνω το υπόδημά μου», υπονοώντας με το υπόδημα τη σάρκωση του Λόγου, και με την Ιδουμαία την οικονομία, με την οποία «και συναναστράφηκε με τους ανθρώπους», όπως λέει, «σε εμένα υποτάχθηκαν οι αλλόφυλοι», αινισσόμενος τη σύναξη των εθνών. «Ποιος θα με οδηγήσει σε πόλη οχυρή;» δηλαδή, που πολιορκείται; ή «Ποιος θα με οδηγήσει έως την Ιδουμαία;» Κανείς άλλος, παρά μόνο η ευδοκία του Πατέρα προς εσένα, τον Υιό. «

Διότι πράγματι υποτάχθηκαν στον Χριστό πολυάριθμα πλήθη αλλοεθνών που πίστεψαν σε αυτόν. «Ποιος θα με οδηγήσει σε πόλη οχυρωμένη;», δηλαδή, σε πόλη πολιορκημένη; «Ποιος θα με οδηγήσει έως την Ιδουμαία;», δηλαδή, καθώς η οικουμένη πολιορκείται από τις δαιμονικές λατρείες, ποιος θα τον ελευθερώσει από αυτήν τη φοβερή πολιορκία; «Δεν θα το κάνεις εσύ, Θεέ, που μας απέρριψες; Και δεν θα εκστρατεύσεις, Θεέ, μαζί με τα στρατεύματά μας; Δώσε μας βοήθεια από τη θλίψη, διότι μάταιη είναι η σωτηρία που προέρχεται από τους ανθρώπους».

Προς τον Θεσσαλονίκης κυρ Κωνσταντίνο Μεσοποταμίτη. Δέσποτά μου της Θεσσαλονίκης, όσο καθυστερημένα, τόσο πιο ευπρόσδεκτα επιστρέφεις σε εμάς από τα δυτικά μέρη, επιθυμώντας βέβαια από καιρό να φτάσεις στην αγαπημένη πατρική γη, αυτήν που άλλοτε ήταν άρχουσα των εθνών και βασίλισσα και πόλη οχυρή και καλά θεμελιωμένο αγαλλίαμα όλης της γης, ενώ τώρα έγινε λημέρι ληστών, καθώς παρασυρόσουν σαν από άξονα εξαιτίας της σύγχυσης των δημόσιων πραγμάτων και απομακρυνόσουν από τη βόρεια ζώνη. Δόξα τω Θεώ, λοιπόν, που σε πήραμε πίσω ζωντανό, το γλυκό φως, το κοινό αγαθό, αφού διέφυγες από τα χέρια των καταστροφέων, οι οποίοι όχι μόνο ξέσπασαν λυσσαλέα εναντίον ανθρώπων και πόλεων, αλλά και στράφηκαν με τρόπο εντελώς αθέμιτο και αλαζονικό εναντίον του Θεού και των δικών Του.