Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 59:3

Διότι αυτά μας διδάσκει η Γραφή, λέγοντάς τα προς διδαχή. Διδασκόμαστε, λοιπόν, ότι κατά τον καιρό που εκείνος που προέρχεται κατά σάρκα από το σπέρμα του Δαβίδ πάταξε τους εχθρούς και έκανε δικά του τα έθνη, ο λαός των Ιουδαίων, έχοντας συναισθανθεί την τιμωρία του εξαιτίας της στάσης του απέναντι στον Χριστό, πραγματοποιεί μια επιστροφή, ζητώντας και αυτός να αξιωθεί τη χάρη του Χριστού. Πρώτα όμως θρηνεί για την καταστροφή που του συνέβη εξαιτίας της ασέβειάς του προς τον Χριστό, γι' αυτό και λέει: «Θεέ, μας απώθησες και μας κατέστρεψες, οργίστηκες και μας σπλαχνίστηκες». Μας τιμώρησες, λέει, για την ασέβεια που δείξαμε απέναντί σου. Αλλά και «μας σπλαχνίστηκες»· διότι το «μας σπλαχνίστηκες» τίθεται αντί του «σπλαχνίσου μας», ή διαφορετικά, το «μας σπλαχνίστηκες» σημαίνει ότι μας κατέστησες ελεεινούς και άθλιους, ώστε εξαιτίας των συμφορών είναι πλέον καιρός να μας δείξεις ευσπλαχνία. «Συγκλόνισες τη γη και την συντάραξες». Εννοεί την Ιερουσαλήμ, λόγω της πολιορκίας της και της καταστροφής του ναού που βρισκόταν σε αυτήν. Ή εννοεί και τη νοητή τους γη, η οποία έχει συγκλονιστεί λόγω της αποστροφής που στράφηκε εναντίον τους. «Θεράπευσε τα συντρίμματά της, διότι κλονίστηκε». Και πάλι διηγείται τα όσα έχουν συμβεί.

ΣΤΟΝ ΝΘʹ ΨΑΛΜΟ. Βλέποντας την προθυμία σας να ακούσετε και την αδυναμία της δικής μου δυνάμεως, μου ήλθε στο νου μια εικόνα ενός κάπως μεγάλου παιδιού, που όμως δεν έχει ακόμη απογαλακτιστεί, το οποίο ενοχλεί τον μητρικό μαστό που έχει παγώσει από την αρρώστια. Και η μητέρα, παρότι αισθάνεται ότι οι πηγές του γάλακτος έχουν στερέψει, καθώς εκείνο την τραβά και την ταλαιπωρεί, του προσφέρει τον μαστό· όχι για να θρέψει το νήπιο, αλλά για να το κάνει να σταματήσει το κλάμα. Έτσι λοιπόν, αν και τα δικά μου αποθέματα έχουν στερέψει από αυτή τη μακρά και ποικίλη αρρώστια του σώματος, ωστόσο προσφέρονται σε εσάς, παρέχοντας όχι κάποια αξιόλογη απόλαυση, αλλά μια κάποια βεβαιότητα, διότι η υπερβολική σας αγάπη αρκείται έστω και μόνο στη φωνή για να καταπραΰνει τον πόθο που έχετε για εμάς. Ας απευθύνουμε λοιπόν τον λόγο στην Εκκλησία του Θεού και ας την διδάξουμε να λέει αυτό που μόλις λέγαμε: «Δώσε μας βοήθεια από τη θλίψη, και μάταιη είναι η σωτηρία του ανθρώπου». Ώστε ίσως ούτε το να προφασιζόμαστε αρρώστια μάς το συγχωρεί το νόημα του ψαλμού, εφόσον η θλίψη γίνεται πρόξενος βοήθειας, και δεν αποτελεί αφορμή αδυναμίας. Σε αυτούς λοιπόν που έχουν απορριφθεί εξαιτίας των αμαρτιών τους, και έπειτα από φιλανθρωπία του Θεού έχουν γίνει πάλι δεκτοί, ταιριάζει να λένε: «Θεέ, μας απέρριψες και μας κατέβαλες· οργίστηκες και μας σπλαχνίστηκες». Μάλλον όμως, επειδή ο λόγος εισήλθε πλέον στην ακολουθία του νοήματος του ψαλμού, ελάτε να καταπιαστούμε με μέτρο με την ερμηνεία του.

Διότι άλλες είναι οι φωνές αυτών που εορτάζουν, και άλλες εκείνων που σκυθρωπάζουν. Τα επινίκια, όμως, αποτελούν αφορμή για πάνδημη εορτή, όχι μόνο για τους στρατιώτες, αλλά και για τους γεωργούς, και τους εμπόρους, και τους χειροτέχνες, και για όλους όσοι μετέχουν στα αγαθά της ειρήνης. Πώς λοιπόν λέει: «Ο Θεός, μας απώθησες και μας κατέβαλες»; Και όμως, ευεργέτησε τους νικητές. Και πώς κατέβαλε αυτούς τους οποίους τόσο πολύ ανέδειξε, προσθέτοντάς τους όπλα, και άρματα, και ίππους, και υπηκόους, και φόρου υποτελή χώρα, ολόκληρη την Αραβία, τη Φοινίκη και τη Μεσοποταμία; Αξίζει να προσέξουμε μήπως τα λόγια αυτά ενέχουν κάποια αχαριστία. Διότι αυτός, αφού εξόντωσε πρωτύτερα τον Αδραζάρ, τον βασιλιά της Σωβά, και έλαβε από αυτόν χίλια άρματα, επτά χιλιάδες ιππείς και είκοσι χιλιάδες πεζούς, και έπειτα, αφού υποδούλωσε τον βασιλιά της Συρίας, που είχε προσέλθει σε βοήθεια του ηττημένου, και τον κατέστησε φόρου υποτελή, κατασφάζοντας σε μια στιγμή είκοσι δύο χιλιάδες άνδρες του, και πετυχαίνοντας τρίτη νίκη κατετρόπωσε τους υιούς Αμμών, οι οποίοι είχαν παραταχθεί παρά την πύλη της πόλεως, μέσω του Ιωάβ του αρχιστρατήγου —ο οποίος, διαιρώντας σε δύο μέρη τη δύναμή του, τους μεν αντιμετώπισε κατά πρόσωπο, τους δε κατέβαλε κυκλώνοντάς τους από τον νότο— πώς, λοιπόν, έπειτα από τέτοια ανδραγαθήματα εκφράζεται με τόσο σκυθρωπά και θλιβερά λόγια, λέγοντας: «Ο Θεός, μας απώθησες, και μας κατέβαλες· οργίστηκες, και μας σπλαχνίστηκες»;

Ω Θεέ, λοιπόν, μας απώθησες. Απώθησες εκείνους που απομακρύνουν τον εαυτό τους από εσένα, κατ' αναλογίαν των αμαρτημάτων τους. Κατέρριψες τα συστήματα της πονηρίας μας, [ευεργετώντας μας μέσω της ασθένειας.] Οργίστηκες, όταν ήμασταν εκ φύσεως τέκνα οργής, μη έχοντας ελπίδα, και όντας άθεοι μέσα στον κόσμο. Μας σπλαχνίστηκες, όταν προέβαλες τον Μονογενή σου ως ιλαστήριο υπέρ των αμαρτιών μας, ώστε να βρούμε την απολύτρωση στο αίμα Του. Και αυτά δεν θα τα είχαμε κατανοήσει καθώς δεχόμαστε τις ευεργεσίες, εάν δεν μας είχες ποτίσει με Οίνο κατανύξεως.

ΕΙΣ ΤΟ ΤΕΛΟΣ, ΓΙΑ ΕΚΕΙΝΟΥΣ ΠΟΥ ΠΡΟΚΕΙΤΑΙ ΝΑ ΑΛΛΟΙΩΘΟΥΝ, ΣΕ ΣΤΗΛΟΓΡΑΦΙΑ, ΣΤΟΝ ΔΑΒΙΔ ΓΙΑ ΔΙΔΑΧΗ, ΟΤΑΝ ΠΥΡΠΟΛΗΣΕ ΤΗ ΜΕΣΟΠΟΤΑΜΙΑ ΤΗΣ ΣΥΡΙΑΣ, ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΡΙΑ ΣΩΒΑΛ, ΚΑΙ ΕΠΕΣΤΡΕΨΕ Ο ΙΩΑΒ ΚΑΙ ΠΑΤΑΞΕ ΣΤΗ ΦΑΡΑΓΓΑ ΤΩΝ ΑΛΩΝ ΔΩΔΕΚΑ ΧΙΛΙΑΔΕΣ, ΝΘʹ. «Θεέ, μας απώθησες και μας κατέβαλες, οργίστηκες και μας σπλαχνίστηκες.» Και ο παρών λόγος βέβαια αποτελεί στηλογραφία, όμως δεν έχει ειπωθεί κατά τους ίδιους χρόνους με τις προηγούμενες. Διότι εκείνες ελέχθησαν ενώ ζούσε ακόμη ο Σαούλ και πριν βασιλεύσει ο Δαβίδ· η μεν πρώτη, «όταν τον συνέλαβαν οι Αλλόφυλοι στη Γεθ»· η δε δεύτερη, «όταν δραπέτευε από το πρόσωπο του Σαούλ στο σπήλαιο»· και η τελευταία, «όταν έστειλε ανθρώπους ο Σαούλ και φρουρούσε τον οίκο του, για να τον θανατώσει». Την προκείμενη όμως την συντάσσει ο Δαβίδ μετά τον θάνατο του Σαούλ, ενώ ήδη ασκούσε τη βασιλική εξουσία και έχοντας διανύσει πολύ χρόνο σε αυτήν.

Ο χρόνος φανερώνει ότι τα προκείμενα ελέχθησαν όταν ο Δαβίδ, ως βασιλιάς, διέπρεπε και κατόρθωνε σπουδαία έργα, πριν από την ιστορία με τη Βηρσαβεέ, τότε που τα πράγματα πήγαιναν πολύ καλά για αυτόν, καθώς ήταν ευάρεστος στον Θεό και σε όλους· ώστε να μαρτυρείται ότι έπραττε κρίση και δικαιοσύνη στον Ισραήλ. Αλλά, βεβαίως, αξίζει στο σημείο αυτό να απορήσει κανείς, πώς, ενώ βρισκόταν σε μια τέτοια κατάσταση, αρχίζοντας τη στηλογραφία λέει: «Ο Θεός, μας απέρριψες και μας κατέβαλες». Και όμως, έστηνε τρόπαια εναντίον των εχθρών και είχε πετύχει νίκες κατά των πολεμίων· θα έπρεπε, λοιπόν, εξαιτίας αυτών να ψάλλει επινίκιες ωδές και να προσφέρει ευχαριστήριες θυσίες στον Θεό. Αυτός όμως δεν πράττει τίποτε από αυτά, αλλά αντίθετα θρηνεί λέγοντας: «Ο Θεός, μας απέρριψες και μας κατέβαλες, οργίστηκες και μας σπλαγχνίστηκες». Αντί όμως της φράσης «και μας σπλαγχνίστηκες», ο Σύμμαχος μετέφρασε «και μας περιέφερες»· η δε πέμπτη έκδοση «και μας περικύκλωσαν»· και ο Ακύλας «θύμωσες και στράφηκες εναντίον μας». Έπειτα προσθέτει στη συνέχεια: «Έδειξες στον λαό σου σκληρά [πράγματα]· μας πότισες οίνο κατανύξεως». Αυτά όμως θα μπορούσαν να θεωρηθούν ακατάλληλα και ανάρμοστα σε σχέση με όσα δηλώνονται στην επιγραφή του ψαλμού. Αλλά θεωρώ ότι η επιγραφή δεν μας παραπέμπει άσκοπα στο τέλος, ούτε φέρει άσκοπα τον τίτλο «τοῖς ἀλλοιωθησομένοις», ούτε αποκαλεί άσκοπα τους λόγους στηλογραφία. «

Παρατήρησε δε πώς κατά την εποχή εκείνη ο Ισραήλ, υπό τη βασιλεία του Δαβίδ, κυριαρχούσε μέχρι τη Μεσοποταμία και λάμβανε φόρους από τα γύρω έθνη, καθώς η επαγγελία του Θεού προς τον Αβραάμ γινόταν πράξη· μέσω αυτής του είχε υποσχεθεί να δώσει στους απογόνους του όλη τη γη από τον ποταμό της Αιγύπτου μέχρι τον ποταμό Ευφράτη· πράγματα τα οποία, κατά τη βασιλεία του Δαβίδ, εκπληρώνονταν εμπράκτως. Αυτό, άλλωστε, μαρτυρούσε και η παρατεθείσα ιστορία από το βιβλίο των Βασιλειών. Όμως, ο προφήτης, έχοντας φωτιστεί από το Άγιο Πνεύμα, προφητεύει όσα πρόκειται να συμβούν στους μελλοντικούς χρόνους. Το ποια ήταν αυτά, το διδάσκει λέγοντας: «Εις το τέλος, για εκείνους που πρόκειται να αλλοιωθούν». Έπειτα, προχωρώντας παρακάτω, προσθέτει: «Θεέ, μας απώθησες και μας κατέστρεψες», και τα εξής· στα οποία, μετά από άλλα, λέγει: «Ο Θεός μίλησε στο άγιό Του· θα αγαλλιάσω και θα διαμοιράσω τα Σίκιμα, και θα καταμετρήσω την κοιλάδα των σκηνών», και τα εξής. Με αυτά υποδηλώνει τη συνδιαλλαγή του Θεού με τους αλλοφύλους.

Σχετικά με τους αλλοφύλους, πάλι, ο ίδιος προσθέτει: «Σε εμένα υποτάχθηκαν οι αλλόφυλοι»· ή, σύμφωνα με τον Ακύλα: «Σε εμένα η Φυλιστιαία συνεταιρίστηκε»· σύμφωνα δε με τον Θεοδοτίωνα: «Με εμένα οι αλλόφυλοι συνήψαν φιλία». Αυτά ακριβώς, με τα ίδια ρήματα και με τις ίδιες λέξεις, έχουν λεχθεί και στον ρζ΄ ψαλμό, στον οποίο και, σύμφωνα με τους Εβδομήκοντα, προφητεύεται ότι οι αλλόφυλοι θα συνάψουν φιλία με τον Θεό. Έχει γραφτεί, λοιπόν, και σε εκείνον: «Ο Μωάβ είναι ο λέβητας της ελπίδας μου. Πάνω στην Ιδουμαία θα ρίξω το υπόδημά μου, με εμένα οι αλλόφυλοι συνήψαν φιλία». Και αυτά μεν ανέπτυξε σχετικά με τους αλλοφύλους. Μετά από αυτά, εκ προσώπου του ιουδαϊκού λαού, η προφητεία και πάλι προσθέτει λέγοντας: «Δεν είσαι Εσύ ο Θεός, ο οποίος μας απώθησε, και δεν θα εκστρατεύσεις μαζί με τις δυνάμεις μας;». Αυτά βεβαίως είναι όμοια με εκείνα που ειπώθηκαν στην αρχή, στο εδάφιο: «Θεέ, μας απώθησες και μας κατέβαλες»· μέσω των οποίων σαφώς ομολογούν ότι οι ίδιοι έχουν απωθηθεί και καταβληθεί, και ότι δεν έχουν τον Θεό ως βοηθό στις δυνάμεις τους· ενώ οι αλλόφυλοι, γενικώς μεν όλοι, έχουν γίνει φίλοι του Θεού, ειδικότερα δε ο Μωάβ έχει γίνει ο λέβητας της ελπίδας Του, ή ο λέβητας του λουτρού Του, ή της αμεριμνησίας Του· και η Ιδουμαία έχει καταξιωθεί να δεχθεί το υπόδημα του Θεού.

Αυτά, λοιπόν, έχοντας φωτιστεί από το θείο Πνεύμα ο Δαβίδ, τα διατυπώνει συλλογικά σαν να μιλά εκ μέρους ολόκληρου του λαού και λέει: «Θεέ, μας απώθησες και μας κατέβαλες»· ή, σύμφωνα με τον Σύμμαχο: «Θεέ, μας απέρριψες και μας διέσπασες»· δηλώνοντας με σαφήνεια την αποβολή και την αποκοπή τους. Έπειτα προσθέτει: «Οργίστηκες και μας σπλαχνίστηκες»· σύμφωνα δε με τον Ακύλα: «Αφού θύμωσες, μας μετέστρεψες»· σύμφωνα δε με τον Σύμμαχο: «Οργίστηκες, και μας περιήγαγες»· ενώ κατά την πέμπτη έκδοση: «Και μας περιήγαγες». Αυτά δε, περισσότερο από τα λόγια, τα καταδεικνύει η ίδια η έκβαση των γεγονότων.

Με πολύ θαυμαστό τρόπο λέγεται ότι ο Θεός θα περπατήσει όχι με γυμνά πόδια, αλλά με υποδήματα· υπονοώντας ο λόγος τις ψυχές που υπηρετούν το θέλημά του, μέσω των οποίων, αφού πραγματοποίησε την κλήση των εθνών, συγκρότησε παντού στη γη τη δική του πόλη, εννοώ την καθολική του Εκκλησία και το σύστημα της πολιτείας των θεοσεβών. Για αυτήν έχει ειπωθεί αλλού: «Δεδοξασμένα ελέχθησαν για σένα, η πόλη του Θεού»· και, «Τα ορμητικά νερά του ποταμού ευφραίνουν την πόλη του Θεού». Και αυτήν λοιπόν την πόλη της περιοχής επειδή διψούσε να δει ο Προφήτης, έλεγε: «Ποιος θα με οδηγήσει σε πόλη περιοχής;» ή, «σε περιφραγμένη πόλη;» διότι έτσι το ερμήνευσε ο Σύμμαχος. Επειδή πύλες και θύρες και μοχλοί θεϊκών δυνάμεων την περιφράσσουν, ώστε να μην υποστεί καμία πολιορκία. Γι' αυτό έλεγε για αυτήν ο Σωτήρας: «Πάνω σε αυτή την πέτρα θα οικοδομήσω την Εκκλησία μου, και πύλες άδη δεν θα την κατισχύσουν.» Αυτήν λοιπόν την περιφραγμένη πόλη επιθυμώντας να δει ο Προφήτης έλεγε: «Ποιος θα με οδηγήσει σε πόλη περιοχής;» Και επειδή ευχόταν να δει με τα μάτια του τη σωτηρία των αλλοφύλων, πρόσθετε λέγοντας: «Ποιος θα με οδηγήσει έως την Ιδουμαία;» Έπειτα, αφού είπε την πρώτη και τη δεύτερη φορά «Ποιος;», ομολογεί ότι γνωρίζει τον μόνο που έχει τη δύναμη να τα δείξει αυτά· και αυτός ήταν ο Θεός, για τον οποίο στην αρχή της προκείμενης στηλογραφίας έλεγε: «Θεέ, μας απώθησες και μας κατέβαλες».

Γι' αυτό, σε εκείνη τη φωνή αποδίδει εδώ το ίδιο νόημα λέγοντας: «Μήπως δεν είσαι εσύ, ο Θεός, που μας απέρριψες;». Διότι ποιος άλλος, λέει, μπορεί να μας δείξει την εκπλήρωση των υποσχέσεών σου και τα αποτελέσματα των λόγων σου, παρά εσύ ο ίδιος που μας απέρριψες; Ή, σύμφωνα με τον Σύμμαχο, «Παρά εσύ, ο Θεός που μας απέρριψες και δεν εκστράτευσες μαζί με τα στρατεύματά μας;». Διότι εσύ, Κύριε, μας απέρριψες και μας κατέβαλες· αλλά, ενώ στο παρελθόν είχες τη συνήθεια να εκστρατεύεις και να συμπολεμάς με τις δικές μας δυνάμεις, τώρα που πραγματοποίησες την κλήση των εθνών, μας απέρριψες και δεν εκστρατεύεις πλέον μαζί με τις δυνάμεις μας.

Εις το τέλος· για εκείνους που πρόκειται να αλλοιωθούν... όταν... Σχετικά με την έκπτωση του ιουδαϊκού λαού, η προφητεία στο τέλος υποδηλώνει ότι κατακάηκαν, επειδή υπερηφανεύτηκαν εναντίον του Θεού. Ο Θεός, απώθησες. Ο εβραϊκός λαός κραυγάζει, βλέποντας τα έθνη να πιστεύουν και να εισέρχονται, ενώ οι ίδιοι αποβάλλονται. Οργίστηκες. Διότι πολλοί από αυτούς πίστεψαν και σώθηκαν. Συγκλόνισες. Όταν ο Χριστός έπασχε (έπαθε) πάνω στον σταυρό, η γη, μη αντέχοντας [να βλέπει] την αυθάδεια των Ιουδαίων, ταραζόταν και σειόταν από τον φόβο. Θεράπευσε. Διότι η γη, αφού κλονίστηκε, στερεώθηκε και πάλι· παρομοίως και η νοητή γη, που είναι ο άνθρωπος <ο Αδάμ>, αφού συνετρίβη από την αμαρτία, αναπλάστηκε <και πάλι>. Έδειξες. Στον ιουδαϊκό λαό· διότι τους φάνηκε σκληρό που τα έθνη σώζονταν ενώ οι ίδιοι έπεφταν. Πότισες. Τον θυμό, για τον οποίο μιλάει ο Ησαΐας: αλίμονο σε εκείνους που μεθούν χωρίς κρασί. Διότι, όπως ακριβώς από πολύ κρασί, έτσι εξάφθηκαν οι Ιουδαίοι κατά του Σωτήρα. Έδωσες. Στον πιστό λαό το να ονομάζονται χριστιανοί και να φέρουν πάντοτε τον σταυρό στο μέτωπο. Διότι μέσω αυτού ξεφεύγουμε από τα βέλη του πονηρού.

Θεέ, μας απέρριψες και μας καθαίρεσες, οργίστηκες και μας σπλαχνίστηκες. 〈Μας απέρριψε ο Θεός,〉 όταν, επειδή δεν τηρήσαμε εξαρχής την εντολή, φανήκαμε ανάξιοι της πρόσωπο με πρόσωπο συνομιλίας μαζί Του· 〈μας καθαίρεσε,〉 όταν μας αποξένωσε από το ύψος της δόξας του παραδείσου εξαιτίας της κακίας μας· 〈οργίστηκε,〉 όταν, προς τιμωρία και κόλαση της κακίας, μας καθυπέβαλε στο επιτίμιο του θανάτου· 〈μας σπλαχνίστηκε,〉 όταν, διά του μονογενούς Του Υιού, του Θεού Λόγου, ο οποίος σαρκώθηκε και καταδέχθηκε την οφειλή για χάρη όλων μας, μας λύτρωσε από τον θάνατο και μας επανέφερε πάλι στη δική Του δόξα.

Ψαλμός νθ'. Εις το τέλος· για εκείνους που πρόκειται να αλλοιωθούν ακόμη, ως στηλογραφία για τον Δαβίδ, για διδαχή, όταν πυρπόλησε τη Μεσοποταμία της Συρίας και τη Συρία Σωβά, και επέστρεψε ο Ιωάβ και πάταξε τον Εδώμ στην κοιλάδα των αλάτων, δώδεκα χιλιάδες. «Ο Θεός, μας απώθησες και μας κατέβαλες, οργίστηκες και» πάλι «μας σπλαγχνίστηκες. Συντάραξες τη γη και την αναστάτωσες· γιάτρεψε τα συντρίμματά της, διότι κλονίστηκε». Διότι αυτά και τα παρόμοια λέχθηκαν προς τον Δαβίδ για κάποιους εμπρησμούς και άλλα θλιβερά γεγονότα που συνέβησαν τότε. Αρμόζει όμως και σε ολόκληρο τον βίο, επειδή από τη ζωή δεν λείπουν οι εμπρησμοί, οι σεισμοί και οι διάφορες μάστιγες. Έπειτα λέει: «Ο Θεός μίλησε στο άγιό του», δηλαδή ο Πατέρας προς τον Υιό: «Θα αγαλλιάσω και θα διαμερίσω τη Σίκιμα». Σίκιμα ονομάζεται η Ναζαρέτ, η πατρίδα της Παρθένου Μαρίας. Έπειτα πάλι για την Ιδουμαία λέει: «Θα εκτείνω το υπόδημά μου», υπονοώντας με το υπόδημα τη σάρκωση του Λόγου, και με την Ιδουμαία την οικονομία, με την οποία «και συναναστράφηκε με τους ανθρώπους», όπως λέει, «σε εμένα υποτάχθηκαν οι αλλόφυλοι», αινισσόμενος τη σύναξη των εθνών. «Ποιος θα με οδηγήσει σε πόλη οχυρή;» δηλαδή, που πολιορκείται; ή «Ποιος θα με οδηγήσει έως την Ιδουμαία;» Κανείς άλλος, παρά μόνο η ευδοκία του Πατέρα προς εσένα, τον Υιό. «

Προς τον κύριο Γρηγόριο Καματηρό. Είναι καιρός να πω το προφητικό λόγιο, τιμιότατε αδελφέ, αλίμονο διότι φωτιά κατέφαγε τα ωραία της οικουμένης. Διότι, τι είναι ωραιότερο από τον θείο οίκο, τι πιο τερπνό, και τι πιο ευπρεπές από τα αγαπητά σκηνώματα του Θεού και τον τόπο της δόξας Του; Αλίμονο στις αμαρτίες μου, οι οποίες ίσως παρέδωσαν στις φλόγες το αγιαστήριο του Θεού. Ποιος θα δώσει στο κεφάλι μου νερό και στα μάτια μου πηγή δακρύων, για να κλάψω τόσο τη συντριβή της θυγατέρας του λαού μου, δηλαδή αυτής της ελεεινής πολίχνης, που σαν την κολοκυθιά του Ιωνά μόλις φάνηκε καταστράφηκε, όσο και το σύντριμμα της μητέρας του λαού μου, το οποίο θεωρώ και πιο οικτρό, δηλαδή της εκκλησίας του Θεού; Ποιος έχει τόσο αδαμάντινη ψυχή, ποιος έχει τόσο σκληρύνει την καρδιά του, ώστε να μην καταφλεχθεί και ο ίδιος, όχι λέω βλέποντάς το, αλλά και μόνο ακούγοντάς το; Τι είναι αυτό, Κύριε; Διότι περί κριμάτων θα σου μιλήσω. Πώς μας απέρριψες και μας κατέρριψες; Έδειξες όχι μόνο στον λαό αλλά και στους ιερείς σκληρά πράγματα· μας πότισες κρασί κατανύξεως και άφησες τον οίκο σου έρημο και σταμάτησες τον ήχο των ωδών από αυτόν, και καθένας που θα περνά θα τον περιπαίζει, και ταπείνωσες το διάδημα της ομορφιάς και κατέστρεψες το στεφάνι της δόξας και της υμνολογίας.