Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 60:7

Ημέρες στις ημέρες του βασιλέως θα προσθέσεις. Ο λόγος αυτός σημαίνει ότι και αυτό αποτελεί μέρος της κληρονομίας, δηλαδή η αιώνια ζωή. Διότι αυτό ακριβώς είναι το να προσθέσει κανείς ημέρες επί ημερών στα έτη του βασιλέως. Επειδή διά των ημερών υποδηλώνει ορισμένους χρόνους και αιώνες. Θα διαμείνει εις τον αιώνα ενώπιον του Θεού· το έλεος και την αλήθεια Του ποιος θα τα εκζητήσει; Ο λόγος διατυπώνεται κατ' αναστροφήν, ώστε να έχει την εξής έννοια: Εάν κάποιος εκζητήσει το έλεός Του και την αλήθειά Του, αυτός διαμένει στους ατελεύτητους αιώνες ενώπιον του Θεού.

Ευσεβίου, Αθανασίου, Κυρίλλου. Κατά το πνευματικό νόημα, ο λόγος σημαίνει ότι και αυτό αποτελεί μέρος της κληρονομίας, δηλαδή η αιώνια ζωή. Διότι αυτό ακριβώς σημαίνει το να προστεθούν ημέρες επί ημερών στα έτη του βασιλιά. Επειδή με τη λέξη «ημέρες» υποδηλώνει κάποιους χρόνους και αιώνες. Και μην υποθέσεις ότι αναφέρει αυτά τα πράγματα για κάποιον συγκεκριμένο βασιλιά· αντίθετα, να γνωρίζεις ότι αναφέρεται σε καθέναν που έχει κληθεί στη βασιλεία των ουρανών· για τον οποίο και λέει ότι θα παραμένει στον αιώνα ενώπιον του Θεού. Διότι εκείνοι που έγιναν σύμμορφοι με τα πάθη Του, θα συμβασιλεύσουν μαζί Του στο διηνεκές. Αφού όμως προείπε ο Προφήτης ότι: «Εσύ, Θεέ, εισάκουσες τις προσευχές μου», συνέδεσε έπειτα με υπερβατό σχήμα το εξής: «Θα προσθέσεις ημέρες επί ημερών στον βασιλιά».

Διότι, λέγει, εισήκουσας τις προσευχές μου· ημέρες επί ημερών πρόσθεσες. Ενδιαμέσως δε παρενεβλήθη η αναφορά σε όσους φοβούνται το όνομα του Κυρίου, επειδή και σε αυτούς έχει υποσχεθεί την κληρονομία η προφητεία. Αυτή δε ήταν η αιώνια ζωή.

Διότι, όπως ακριβώς εκείνοι που πρόκειται να τελέσουν μια γιορτή, επειδή την έχουν κοντά και προ των πυλών γεμίζουν από πριν με χαρά, και βλέπουν αυτήν που δεν έχει έρθει ακόμη σαν να είναι ήδη παρούσα, έτσι και οι άγιοι έχοντας αγαθές ελπίδες για τη μέλλουσα ζωή, χαίρονται για αυτήν. Πτέρυγες ονομάζει τις προνοητικές δυνάμεις του Θεού, υπό τις οποίες σκέπεται ο θεοφιλής, μη αναχωρώντας ποτέ από τη σκηνή του Θεού, αλλά κατοικώντας σε αυτήν αιώνια. <Ημέρες επί ημερών του βασιλιά θα προσθέσεις.> (A f. 316, F f. 90 b. Κυρίλλου και Αθανασίου.) Κατά την πνευματική έννοια, ο λόγος σημαίνει ότι και αυτό αποτελεί μέρος της κληρονομιάς, δηλαδή η αιώνια ζωή. Διότι αυτό ακριβώς σημαίνει το να προσθέσει κανείς ημέρες επί ημερών στα έτη του βασιλιά: υποδηλώνει δηλαδή μέσω των ημερών κάποιους χρόνους και αιώνες. Μην υποθέσεις όμως ότι λέει αυτά τα πράγματα για κάποιον συγκεκριμένο βασιλιά, αλλά να γνωρίζεις μάλλον ότι αναφέρεται σε κάθε άνθρωπο που έχει κληθεί στη βασιλεία των ουρανών, για τον οποίο λέει επίσης ότι θα παραμένει αιώνια ενώπιον του Θεού. Διότι όσοι έγιναν σύμμορφοι με τα παθήματά του, θα συμβασιλεύσουν επίσης μαζί του στο διηνεκές. Αφού προείπε πάντως ο προφήτης: «Διότι εσύ, Θεέ, εισάκουσες τις προσευχές μου», συνέδεσε με υπερβατό τρόπο το, «Ημέρες επί ημερών του βασιλιά θα προσθέσεις». Διότι, αφού άκουσες, λέει, τις προσευχές μου, πρόσθεσες ημέρες επί ημερών.

Σε αυτούς λοιπόν τους ίδιους, λέει, έδωσες κληρονομιά· και ποια είναι αυτή δεν το είπε, αλλά το άφησε σε εμάς να το αναζητήσουμε. Στον μεν Ισραήλ υποσχέθηκε μέσω του Μωυσή τη γη που ρέει μέλι και γάλα· σε εκείνους όμως που τον φοβούνται, τι είδους κληρονομιά έδωσε, το άφησε να αναζητηθεί. Θα τη βρεις δε αυτήν στους μακαρισμούς του Σωτήρα μας, στους οποίους έχει ειπωθεί: «Μακάριοι οι πτωχοί τω πνεύματι, διότι δική τους είναι η βασιλεία των ουρανών»· και πάλι έχεις την επαγγελία του Σωτήρα μας, διά της οποίας λέει: «Και στον αιώνα τούτο θα λάβει πολλαπλάσια, και στον μέλλοντα θα κληρονομήσει αιώνια ζωή». Και εξαιτίας αυτής της κληρονομιάς ο πέμπτος ψαλμός έφερε την επιγραφή: «Εἰς τὸ τέλος, ὑπὲρ τῆς κληρονομούσης»· και στον δέκατο πέμπτο ψαλμό η ίδια κληρονομιά δηλωνόταν σύμφωνα με το: «Ο Κύριος είναι η μερίδα της κληρονομιάς μου και του ποτηρίου μου, εσύ είσαι αυτός που αποκαθιστά την κληρονομιά μου σε εμένα. Διότι πράγματι η κληρονομιά μου είναι άριστη για εμένα». «Ημέρες επί ημερών του βασιλιά θα προσθέσεις· τα έτη του έως ημέρας γενεάς και γενεάς, θα διαμείνει στον αιώνα ενώπιον του Θεού. Το έλεος και την αλήθειά του ποιος θα τα εκζητήσει;» Αφού προείπε: «Διότι εσύ, ο Θεός, εισάκουσες τις προσευχές μου», συνέδεσε με υπερβατό σχήμα το: «Ημέρες επί ημερών του βασιλιά θα προσθέσεις». Επειδή δηλαδή εισάκουσες, λέει, τις προσευχές μου, μου πρόσθεσες ημέρες επί ημερών.

Στο ενδιάμεσο παρενεβλήθη η μνεία για εκείνους που φοβούνται το όνομα του Κυρίου, επειδή και σε αυτούς η προφητεία έχει υποσχεθεί την κληρονομιά. Αυτή δε η κληρονομιά ήταν η αιώνια ζωή, την οποία υποδηλώνει ο λόγος λέγοντας: «Ημέρες στις ημέρες του βασιλιά θα προσθέσεις». Επομένως, αφού ο βασιλιάς Δαβίδ προσευχήθηκε για μεγάλα πράγματα, ο Θεός υποσχέθηκε μέσω του Πνεύματος να προσθέσει ημέρες στις ημέρες του, και τα έτη του να διαρκέσουν έως τις ημέρες γενεάς και γενεάς. Διότι αυτή την κληρονομιά του υποσχέθηκε· πράγμα το οποίο άλλωστε δηλώνεται και στον εικοστό ψαλμό, όπου αναφέρεται: «Κύριε, με τη δύναμή σου θα ευφρανθεί ο βασιλιάς. Την επιθυμία της καρδιάς του έδωσες σε αυτόν·» και στη συνέχεια: «Ζωή σου ζήτησε, και του έδωσες μακρότητα ημερών στον αιώνα και στον αιώνα του αιώνος». Επειδή δηλαδή προσευχήθηκε επιδιώκοντας τα επουράνια και επιθυμώντας τα δικά σου αγαθά· τον εισάκουσες, λέει, και αφού τον εισάκουσες, «του έδωσες την επιθυμία της καρδιάς του, και δεν του στέρησες τη θέληση των χειλέων του». Το ποια δε ήταν η επιθυμία του, και ποιο το αίτημα των χειλέων του, μας το διδάσκει στη συνέχεια λέγοντας: «Ζωή σου ζήτησε, και του έδωσες μακρότητα ημερών στον αιώνα και στον αιώνα του αιώνος».

Και στο παρόν, λοιπόν, παρόμοια με εκείνους προσευχήθηκε ο Δαβίδ, και αφού προσευχήθηκε, εισακούστηκε· και έχοντας εισακουστεί έλαβε αυτήν την υπόσχεση, μέσω της οποίας έχει ειπωθεί: «Ημέρες στις ημέρες του βασιλιά θα προσθέσεις· τα έτη του θα είναι έως την ημέρα γενεάς και γενεάς»· ή, σύμφωνα με τον Σύμμαχο: «Ημέρες στις ημέρες του βασιλιά θα προσθέσεις, τα έτη του, εφόσον υπάρχει γενεά και γενεά· θα κατοικήσει αιώνια ενώπιον του Θεού· έλεος και αλήθεια θα τον περιφράξουν». Όλα αυτά δε θα τα επιτύχει εκείνος που μπόρεσε να πει: «Από τα πέρατα της γης προς εσένα έκκραξα, όταν λιποψύχησε η καρδιά μου». Διότι, ως άξιο καρπό μιας τέτοιας πνευματικής προκοπής, θα λάβει την αιώνια ζωή. Λέγοντας δε ο λόγος, «Τα έτη του έως την ημέρα γενεάς και γενεάς», σημαίνει πως ο Δαβίδ θα μνημονεύεται όχι μόνο κατά τον χρόνο που έζησε, αλλά και σε κάθε γενεά, ή σε δύο συγκεκριμένες γενεές, υπονοώντας ο λόγος τον λαό της περιτομής και την Εκκλησία από τα έθνη. Εφόσον, λοιπόν, η πρώτη γενεά μελετά τις θείες Γραφές, διατηρεί στη μνήμη της τον Δαβίδ· και η δεύτερη γενεά, αυτή της εκλογής από όλα τα έθνη, ομοίως δεν παύει ποτέ να μνημονεύει τον Δαβίδ, επειδή έχει διαρκώς στο στόμα της τη βίβλο της γενέσεως του Ιησού Χριστού, του υιού του Δαβίδ. Αυτό λοιπόν υπονόησε ο λόγος λέγοντας: «Τα έτη του έως την ημέρα γενεάς και γενεάς».

Διάψαλμα: διαχωρισμός του λόγου. «Διότι εσύ, ο Θεός»: Ο Θεός πάντοτε εισακούει τον πιστό κατά Θεόν άνθρωπο. «Έδωσες»: Ώστε να κληρονομούμε τη βασιλεία του Θεού και να ονομαζόμαστε χριστιανοί πάνω στη γη. «Ημέρες επί ημερών»: Διότι από ημέρα σε ημέρα και έως τον αιώνα τα έτη του Χριστού ως βασιλιά δεν θα εκλείψουν. «Έως ημέρας»: Διότι ο Χριστός διαμένει στις γενεές των αιώνων. «Θα διαμείνει»: Ο Υιός ενώπιον του Πατρός ως αχώριστος. «Έλεος και αλήθεια»: Διότι ο Υιός ως Θεός είναι ανελλιπής και στο έλεος και στην αλήθεια. «Έτσι θα ψάλω»: Έτσι και όχι διαφορετικά δοξολογώντας ο άνθρωπος δεν παύει εις τον αιώνα. «Να αποδώσω»: Διότι οι πιστοί δεν παύουν λοιπόν από ημέρα σε ημέρα να επιτελούν τα μυστήρια.

ΤΙΤΛΟΣ Θʹ. — Περί βασιλέως χρηστού και μισοπονήρου. «Θα αυξηθεί η βασιλεία του, θα καταφάει τα έθνη των εχθρών του, και τα πάχη τους θα εκμυζήσει, και με τα βέλη του θα καταβάλει τα έθνη.» «Τα κέρατά του είναι κέρατα μονοκέρωτος· με αυτά θα κερατίσει τα έθνη. Θα σε κολακεύσουν ψευδώς οι εχθροί σου, και εσύ θα πατήσεις πάνω στον τράχηλό τους.» «Ο Θεός έσωσε τον Δαβίδ σε όλα όσα πορεύθηκε, και ο Δαβίδ εφάρμοζε κρίση και δικαιοσύνη.» «Είπε ο Δαβίδ: Άφησέ τον να καταριέται, διότι του το είπε ο Θεός· ίσως επιβλέψει ο Κύριος στην ταπείνωσή μου, και μου ανταποδώσει αγαθά αντί γι' αυτήν την κατάρα.» «Και ο Σεμεΐ έπεσε με το πρόσωπό του ενώπιον του βασιλέως, και είπε προς τον βασιλέα: Ας μην μου καταλογίσει ο κύριος ανομία, και ας μην θυμηθείς όσα αδίκησε ο δούλος σου την ημέρα κατά την οποία αναχωρούσε ο κύριός μου ο βασιλεύς από την Ιερουσαλήμ, διότι αναγνώρισα εγώ ο δούλος σου, ότι αμάρτησα. Και του ορκίστηκε ο βασιλεύς: Δεν θα πεθάνεις.» «Κύριε, με τη δύναμή σου θα ευφρανθεί ο βασιλεύς», και τα λοιπά. «Ημέρα στις ημέρες του βασιλέως θα προσθέσεις», και τα λοιπά. «Θεέ, την κρίση σου δώσε στον βασιλέα, και την», και τα λοιπά. «Η τιμή του βασιλέως αγαπά την κρίση.» «Όπως η ορμή του νερού, έτσι η καρδιά του βασιλέως βρίσκεται στο χέρι του Θεού.» «Βδέλυγμα για τον βασιλέα είναι αυτός που πράττει κακά. Διότι με τη δικαιοσύνη εδραιώνεται ο θρόνος της εξουσίας. Δεκτά στον βασιλέα είναι τα δίκαια χείλη, και αγαπά τους ορθούς λόγους.»

Ψαλμός 60ός. Εις το τέλος, με ύμνους· ψαλμός του Δαβίδ. «Εισάκουσε, Θεέ, τη δέησή μου, πρόσεξε την προσευχή μου. Από τα πέρατα της γης προς εσένα έκραξα, όταν η καρδιά μου κυριεύθηκε από ακηδία· πάνω σε πέτρα με ύψωσες, με οδήγησες, διότι έγινες η ελπίδα μου». Ο ψαλμός είναι πολύ γενικός, ώστε να μπορεί να προσοικειωθεί από κάθε πρόσωπο. Διότι αυτό δηλώνει και το «από τα πέρατα της γης προς εσένα έκραξα», δηλαδή από κάθε τόπο στον οποίο παροικεί ο καθένας. Διότι ο Δαβίδ δεν έκραζε αυτά «από τα πέρατα της γης», αλλά από το μέσον της γης, εκτός αν ίσως τα ανέφερε αυτά εκ μέρους του αιχμάλωτου λαού στη Βαβυλώνα. «Έδωσες κληρονομιά σε όσους φοβούνται το όνομά σου», δηλαδή παραμένει το όνομά σου αιώνιο και ανεξάλειπτο. «Θα προσθέσεις ημέρες στις ημέρες του βασιλιά, τα έτη του μέχρι την ημέρα γενεάς και γενεάς. Παραμένει στον αιώνα ενώπιον του Θεού», δηλαδή ο Υιός μαζί με τον Πατέρα. «Το έλεος και την αλήθειά του ποιος θα τα εκζητήσει;» αντί του κανείς δεν θα τα εξιχνιάσει. «Έτσι θα ψάλλω στο όνομά σου στους αιώνες».

Αλλά πώς, λέγει κάποιος, εάν βεβαίως δεν υπάρχει όριο στη ζωή των ανθρώπων, προστέθηκαν στον Εζεκία δεκαπέντε έτη στον χρόνο του; Διότι έτσι μαρτυρεί η Γραφή. Με το να πεις «προστέθηκαν», εσύ ο ίδιος έλυσες την απορία σου. Διότι, εάν το μέτρο των ετών της ζωής του ήταν προκαθορισμένο, δεν θα ήταν δυνατόν να επιζήσει ούτε μία ημέρα παραπάνω, εφόσον βεβαίως το όριο έχει σφραγιστεί με ασφάλεια και αποκλείει προσθήκες καθώς και αφαιρέσεις, όπως ακριβώς διακήρυξε από παλιά η Θεία Γραφή. Εάν πάλι επιθυμείς να μάθεις την αιτία για την οποία καθυστέρησε γι' αυτόν ο φυσικός θάνατος, μάθε αφενός ότι ο βασιλιάς ήταν φιλόθεος και δίκαιος, όπως μαρτυρεί γι' αυτόν η Γραφή. Έπειτα άκουσε τον Δαβίδ που λέει πώς ο δίκαιος χορταίνει από τον Θεό με μακροημέρευση, ύστερα τον σοφότατο Σειράχ που παρακαλεί για λύτρωση από τον θάνατο και σώζεται από την απώλεια. Και πάλι στρέψε το βλέμμα σου στον Ψαλμό, πώς προστίθενται ημέρες στις ημέρες και έτη στον βασιλιά εξαιτίας της δικαιοσύνης του, ενώ ο θρόνος του αμαρτωλού συντρίβεται στη γη και λιγοστεύουν οι ημέρες του χρόνου του. Έπειτα πρόσεξε τα λόγια: «Ο Κύριος θανατώνει και ζωογονεί, κατεβάζει στον άδη και ανεβάζει». Διότι εάν η ζωή του καθενός είχε καθοριστεί με όριο, όπως πολλές φορές προείπα, ο Κύριος δεν θα μπορούσε να θανατώνει και πάλι να ζωογονεί, ούτε θα είχε τη δύναμη να ανασταίνει νεκρούς, των οποίων ίσως τα όρια των ετών έχουν προ πολλού εκπληρωθεί. Και αν ίσχυε αυτό, θα ήταν προφανής μύθος η αναζωογόνηση των νεκρών, η οποία επιτελέστηκε θαυματουργικά από τον Θεό κατά το παρελθόν μέσω των προφητών.