Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 61:6

Αυτό το λέει επειδή, υποβάλλοντάς μας όσα είναι ευχάριστα, μέσω αυτών μας καθιστούν τέκνα κατάρας. Όμως, υποτάξου στον Θεό, ψυχή μου. Πάλι απευθύνεται στην ψυχή, εντείνοντας την υποταγή της προς τον Θεό. Καταδεικνύει δε το μέγεθος των πειρασμών, και αναφέρει τον λόγο του Αποστόλου: Ότι δεν θα επιτρέψει να πειραστείτε περισσότερο από όσο μπορείτε να αντέξετε.

Στον Θεό επαφίεται η σωτηρία μου και η δόξα μου. Σε Αυτόν έχω την ελπίδα της σωτηρίας και της δόξας. Δηλαδή, Αυτός και θα με διασώσει και θα με δοξάσει, αναδεικνύοντάς με νικητή αυτών. [Μόνο στον Θεό να υποτάσσεσαι, ψυχή μου. Διότι σχεδόν μας στέρησαν και αυτήν ακόμη τη λογική, αναγκάζοντάς μας να προσκυνούμε ξύλα και λίθους, με αποτέλεσμα να λέγεται και για εμάς: «Ο άνθρωπος, ενώ βρισκόταν σε τιμή, δεν το αντελήφθη». Αλλά εκείνοι μεν, ω ψυχή, είναι τέτοιοι· εσύ όμως υποτάξου στη δουλεία Του. Έπειτα προσθέτει, ότι ακριβώς αυτό ελπίζω από Αυτόν, το να επιτύχω δηλαδή τη σωτηρία, εφόσον με προστατεύει και δεν επιτρέπει να γίνω μετανάστης και φυγάς από Αυτόν, δηλαδή να υποταχθώ σε άλλη δεσποτεία. Διότι από εκεί προσδοκώ και να σώζομαι και να βοηθούμαι, από το να ελπίζω σε Αυτόν.] Ελπίσατε σε Αυτόν, κάθε συναγωγή λαών.

Όμως στον Θεό, λέγει, υποτάξου, ψυχή μου, διότι από Αυτόν προέρχεται η υπομονή μου. Έτσι καταδεικνύεται το μέγεθος των πειρασμών, και εκφράζει τον λόγο του Αποστόλου: ότι δεν θα επιτρέψει να πειρασθούμε περισσότερο από όσο μπορούμε να υπομείνουμε. Διότι από Αυτόν προέρχεται η υπομονή μου.

Ακούς πώς οι υιοί της ανομίας σπεύδουν να μας απομακρύνουν από την τιμή που μας έχει απονεμηθεί από τον Θεό, και βιάζονται να μας αποστερήσουν από τα αγαθά που μας έχουν δωρηθεί άνωθεν; Θέλοντας δε να στερήσουν από την τιμή τους αγιασμένους, δίψασαν για την κατόρθωση αυτού του πράγματος, και έχουν καταβάλει κάθε προσπάθεια για αυτό. Διότι αυτό σημαίνει το, «Έτρεξαν με δίψα.» Και ποια τεχνάσματα χρησιμοποίησαν; <Με το στόμα τους ευλογούσαν, και με την καρδιά τους καταριούνταν.> (E f. 112 b.) Διότι υπάρχουν, υπάρχουν κάποιοι που έχουν τη γλώσσα διχαλωτή, και την καρδιά διπρόσωπη, οι οποίοι είναι καλοί όσον αφορά τα λόγια, αλλά έχουν τον νου τους γεμάτο από δηλητήριο και κάθε πονηρία. <Όμως στον Θεό υποτάξου, ψυχή μου.> (A f. 318. Κυρίλλου, Βασιλείου, Θεοδωρήτου.) Πάλι συνομιλεί με τη δική του ψυχή, επιτείνοντας την υποταγή της προς τον Θεό. Υποδεικνύεται δε το μέγεθος των πειρασμών, και λέγει τα λόγια του Αποστόλου: «Διότι δεν θα μας αφήσει να πειραστούμε πέραν από ό,τι μπορούμε να υπομείνουμε.» — «Διότι από Αυτόν προέρχεται η υπομονή μου.» <Διότι Αυτός είναι ο Θεός μου και ο Σωτήρας μου, ο βοηθός μου, δεν θα κλονιστώ.> (A f. 318 b.) Ομολογούμε όχι με συστολή, αλλά με παρρησία, έχοντας θάρρος και λέγοντας την αλήθεια, ότι ο Θεός μας είναι ο Εμμανουήλ, τον οποίο γέννησε η αγία Θεοτόκος Παρθένος. Γνωρίζοντάς τον, λοιπόν, ως αληθινό Θεό και πηγή σωτηρίας, δεν θα ανεχθούμε να αλλάξουμε τη δουλεία μας και να προστρέξουμε σε άλλη δεσποτεία.

Διότι με χαρά υποτάσσεται, σύμφωνα με τον άγιο που λέει: «Μόνο στον Θεό υποτάξου, ψυχή μου», σε εκείνη την απαθή και άρρητη αγαθότητα που την επισκιάζει. Γι' αυτό, λοιπόν, όσοι παροξυσμοί κι αν μεθοδεύονται τότε από τους δαίμονες εναντίον της ψυχής, αυτή παραμένει χωρίς οργή και γεμάτη από κάθε χαρά. Σε αυτή την κατάσταση φτάνει κανείς ή παραμένει, εάν ακατάπαυστα γλυκαίνει την ψυχή του με τον φόβο του Θεού.

Διδασκόμαστε δε μέσω αυτών ότι βεβαίως όλοι όσοι επιβουλεύονται τους ανθρώπους του Θεού, δεν επιδιώκουν τίποτε άλλο παρά να τους αποστερήσουν από την τιμή που έχουν ενώπιον του Θεού. «Μόνο στον Θεό να υποτάσσεσαι, ψυχή μου, διότι από Αυτόν προέρχεται η υπομονή μου. Διότι Αυτός είναι ο Θεός μου και ο Σωτήρας μου, ο αντιλήπτοράς μου, δεν θα μεταναστεύσω.» Στην αρχή μεν έλεγε: «Δεν θα υποταχθεί η ψυχή μου στον Θεό;», σαν να ενδοιάζει ακόμη· εδώ όμως, αποφαντικά, έχοντας βεβαιωθεί από τα όσα ειπώθηκαν, δίνοντας θάρρος στην ίδια του την ψυχή την προτρέπει· γι' αυτό και της λέει: «Μόνο στον Θεό να υποτάσσεσαι, ψυχή μου.» Και πιο πάνω έλεγε: «Διότι από Αυτόν προέρχεται η σωτηρία μου»· εδώ όμως λέει: «Διότι από Αυτόν προέρχεται η υπομονή μου.» Και αυτό θα ήταν παρόμοιο με εκείνον που είπε: «Όλα τα μπορώ μέσω Εκείνου που με ενδυναμώνει.» Διότι δεν απέκτησα τη δύναμη από τον εαυτό μου, αλλά από Αυτόν που με ενδυναμώνει· έτσι και εδώ, λέει, «Η υπομονή μου» δεν συνίσταται από τη δική μου αρετή και δύναμη, αλλά προέρχεται από τη δική Του χάρη· «Διότι Αυτός είναι ο Θεός μου και ο Σωτήρας μου»· επομένως, ως Θεός μου και Σωτήρας μου, μου παρέχει την υπομονή. Έπειτα, πιο πάνω έχεις το: «Διότι Αυτός είναι Θεός μου και Σωτήρας μου, ο αντιλήπτοράς μου, δεν θα μεταναστεύσω»· ή σύμφωνα με τον Ακύλα και τον Σύμμαχο: «δεν θα σφάλλω». Υπάρχει δε μεγάλη διαφορά ανάμεσα σε αυτόν που ισχυρίζεται: «δεν θα σαλευθώ πλέον», και σε αυτόν που λέει: «δεν θα σφάλλω», και «δεν θα μεταναστεύσω».

Και πάλι: «Μόνο στον Θεό να υποτάσσεσαι, ψυχή μου· διότι αυτός είναι ο Θεός μου και ο Σωτήρας μου και ο προστάτης μου» και, «Ελπίστε σε αυτόν, όλη η σύναξη του λαού.» Επομένως, εφόσον έχουμε τον μεγάλο πλούτο και τον αληθινό θησαυρό, ας μην ελπίζουμε στον μάταιο, τον ρευστό και άδικο πλούτο· διότι είναι πραγματικά μάταιοι όλοι οι υιοί των ανθρώπων που στηρίζουν την εμπιστοσύνη τους σε αυτόν. «Μία φορά μίλησε ο Θεός, αυτά τα δύο άκουσα: ότι η ισχύς ανήκει στον Θεό, και σε εσένα, Κύριε, το έλεος· διότι εσύ θα ανταποδώσεις στον καθένα σύμφωνα με τα έργα του.» Αφού ο λόγος μάς προετοίμασε παιδαγωγικά με όλα αυτά, ακολούθως υπενθυμίζει τη δικαιοκρισία του Θεού· ώστε, έχοντας αυτήν μπροστά στα μάτια μας, να μην παραδίδουμε τον εαυτό μας ούτε στην αδικία ούτε στις αρπαγές, ούτε στον πρόσκαιρο και τυφλό πλούτο.

Διάψαλμα· ανοχή του πνεύματος. «Μόνο στον Θεό»: Ο κατά Θεόν άνθρωπος απευθύνεται προς Αυτόν. «Διότι από Αυτόν»: Ο Θεός είναι εκείνος που δίνει υπομονή σε όσους ελπίζουν σε Αυτόν. «Διότι Αυτός είναι Θεός»: Για τον πιστό άνθρωπο, ο Θεός είναι σωτήρας κατά πάντα και εν πάσι. «Αντιλήπτοράς μου»: Διότι ο άνθρωπος δεν θα είναι πλέον εξόριστος μακριά από τον Θεό, από τη στιγμή που τον ανέλαβε ο Χριστός. «Επί τον Θεό»: Η σωτηρία και η δόξα του πιστού ανθρώπου, που ζει σύμφωνα με τον Θεό, είναι ο ίδιος ο Θεός. «Ο Θεός της βοηθείας»: Έτσι οφείλει να λέει κάθε άνθρωπος που φοβάται τον Θεό και ελπίζει σε Αυτόν. «Ελπίσατε σε Αυτόν»: Δηλαδή, μετά την έλευση του Χριστού· διότι από τότε κάθε πνοή στήριξε την ελπίδα της στον Θεό. «Εκχέετε»: Διότι δεν πρέπει ο άνθρωπος να επαφίεται ή να έχει πεποίθηση στον εαυτό του, αλλά να αναθέτει τον εαυτό του στον Θεό και να φανερώνει τα βάθη της καρδιάς του. «Ο Θεός βοηθός»: Προφανώς αυτών που Τον φοβούνται.

Όμως, στον Θεό υποτάξου, ψυχή μου· διότι αυτός είναι ο Θεός μου και ο σωτήρας μου. Ελπίστε σε αυτόν, όλη η σύναξη του λαού. «Ξεχειλίστε ενώπιόν του τις καρδιές σας» και όχι προς τα μάταια του βίου. «Όμως, είναι μάταιοι οι γιοι των ανθρώπων, χρησιμοποιώντας ζυγαριές για να αδικήσουν». Δηλαδή, λέει, αφού έστησαν ανισοβαρή σταθμά, εξαπατούν στις συναλλαγές, αδικούν και έχουν γίνει μάταιοι και ψεύτες, ζυγίζοντας με δόλο. Αλλά, λέει, «μην ελπίζετε στην αδικία και μην επιθυμείτε διακαώς την αρπαγή· εάν ο πλούτος ρέει, μην προσκολλάτε την καρδιά σας σε αυτόν», αλλά να υψώνετε την επιθυμία σας προς τον άρρευστο πλούτο. «Μία φορά μίλησε ο Θεός, εγώ αυτά τα δύο άκουσα». Ποια δύο; «Ότι η δύναμη και το έλεος ανήκουν στον Θεό, και θα ανταποδώσει στον καθένα ανάλογα με τα έργα του», είτε είναι φαύλα είτε χρηστά.