Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 62:3

Σε γη έρημη και άβατη. Καμία βλάβη δεν δέχθηκα από την ερημιά, λέγει, αλλά σαν να στεκόμουν δίπλα στην ίδια την ιερή σου σκηνή, προσφέρω υμνωδία. Διότι η φράση «εν τω αγίω» αναφέρεται στη σκηνή. Επειδή δεν είχε ακόμη οικοδομηθεί ο θείος ναός. Έτσι, μέσα στο άγιο εμφανίστηκα ενώπιόν σου. Με ποιον τρόπο δηλαδή «έτσι»; Διψώντας και επιποθώντας την ένωση με εσένα, τον Άγιο. Και ποιος θα μπορούσε να είναι Άγιος, παρά ο Μονογενής;

Ψαλμός ΞΒ'. «Ο Θεός, ο Θεός μου, προς εσένα ορθρίζω.» (F f. 92 b.) Και λέει ότι ορθρίζει προς τον Θεό, μη έχοντας τη διάνοια στραμμένη σε άλλα πράγματα, αλλά μόνο σε εκείνα που είναι αρεστά και φίλια σε Αυτόν. Διότι αυτή είναι αληθώς η αγιοπρεπής πολιτεία και τα κατορθώματα της εξαίρετης ζωής. «Εδίψησε για εσένα η ψυχή μου, και ποσαπλώς η σάρκα μου, σε γη έρημη και άβατη και άνυδρη.» (A f. 320 b, E f. 114 b. Κυρίλλου και του Νύσσης.) Αυτά τα λέει η ψυχή που βρίσκεται σε γη έρημη από υγιή διδασκαλία, και η οποία αναζητεί τη θεία επιρροή. Μπορεί όμως να πει το «Εδίψησε για εσένα η ψυχή μου και η σάρκα μου» και εκείνος που υποτάσσει τη σάρκα στο πνεύμα και την καθιστά σύμφωνη με την ψυχή, κάνοντάς την έρημη από πάθη, άβατη σε αυτά και άνυδρη, δηλαδή απαλλαγμένη από τη λαγνεία, τη μιαρή ρεύση και την υγρότητα των ηδονών. Όταν λοιπόν και εμείς νεκρώσουμε τα μέλη μας τα επί της γης, τότε θα πούμε με παρρησία τα λόγια του Δαβίδ: «Έτσι στο άγιο» και τα εξής. Ή διψώντας και επιποθώντας τη συνάφεια με τον άγιό σου. Και ποιος είναι ο άγιος, αν όχι ο μονογενής σου Υιός; «Διότι είναι ανώτερο το έλεός σου από ζωές.» (A f. 321, E f. 114 b.) Όσοι προσέρχονται στο έλεος του Θεού, δηλαδή του Χριστού, θεωρώντας ως μηδέν τη ζωή του παρόντος βίου, αναφωνούν αυτά τα λόγια: λέγοντας δηλαδή ότι το έλεος που τους δόθηκε από τον Μονογενή είναι ανώτερο από όλη την παρούσα ζωή.

Θεέ, ο Θεός μου, σε εσένα προσεύχομαι από τα χαράματα. Δίψασε για εσένα η ψυχή μου, και πόσο πολύ σε ποθεί η σάρκα μου, μέσα σε γη έρημη, αδιάβατη και άνυδρη. Έτσι εμφανίστηκα ενώπιόν σου στο αγιαστήριο, για να δω τη δύναμή σου και τη δόξα σου. Αναγγείλετε ανάμεσα στα έθνη τη δόξα του, και σε όλους τους λαούς τα θαυμαστά έργα του.

Ο Θεός, ο Θεός μου, προς εσένα από τα χαράματα προσεύχομαι. Δίψασε για εσένα η ψυχή μου, πόσο πολύ σε λαχτάρησε η σάρκα μου, σε γη έρημη, αδιάβατη και άνυδρη. Έτσι παρουσιάστηκα σε εσένα στο αγιαστήριό σου, για να δω τη δύναμή σου και τη δόξα σου. Υψώσου, Κύριε, με τη δύναμή σου· θα υμνήσουμε και θα ψάλουμε τα δυνατά σου έργα.

Το πώς όμως δίψασε, το ερμηνεύει λέγοντας στη συνέχεια: «Έτσι εμφανίστηκα ενώπιόν σου στο άγιό σου», σαν να έλεγε τούτο: Δίψασε η ψυχή μου να εμφανιστεί ενώπιόν σου στο αγίασμά σου, «για να δω τη δύναμή σου και τη δόξα σου». Παρόμοιο είναι και αυτό που έχει ειπωθεί προηγουμένως: «Δίψασε η ψυχή μου για τον Θεό τον ισχυρό, τον ζωντανό· πότε θα έλθω και θα εμφανιστώ ενώπιον του Θεού;». Διότι, όταν βρεθώ στο άγιό σου, για το οποίο έχει ειπωθεί σε άλλο σημείο, «Μία φορά ορκίστηκα στο άγιό μου», πρώτα εγώ ο ίδιος θα εμφανιστώ ενώπιόν σου, για να δοκιμαστώ αν είμαι άξιος της θέας σου.

Έπειτα, αφού αναδειχθώ άξιος, θα δω τη δύναμή σου και τη δόξα σου· των οποίων τη θεωρία είναι αδύνατον να επιτύχει κανείς, εάν δεν βρεθεί προηγουμένως στον άγιο τόπο, και εάν πρώτα δεν αναδειχθεί άξιος των αγαθών του Θεού. Διότι έπειτα από αυτά θα δει κανείς, ως ήδη δοκιμασμένος, τη δύναμη του Θεού και τη δόξα Του. Και ως ύψιστο τέλος των αγαθών θα μπορούσε να θεωρηθεί αυτό: το να φτάσει δηλαδή κανείς στη θεωρία τους· γι' αυτό έχει λεχθεί: «Μακάριοι οι καθαροί στην καρδιά, διότι αυτοί θα δουν τον Θεό». Αυτό, λοιπόν, δίψασε η ψυχή του Δαβίδ· γι' αυτό έλεγε: «Ο Θεός, ο Θεός μου, προς εσένα ορθρίζω. Δίψασε για σένα η ψυχή μου». «Διότι το έλεός σου είναι ανώτερο από ζωές, τα χείλη μου θα σε επαινέσουν». Εκείνος που έχει κατανοήσει τη φύση του θνητού βίου και έχει εξετάσει σε βάθος πόση και ποια είναι η πρόσκαιρη ζωή, τα αποστρέφεται αυτά ως μικρά και ανάξια λόγου· παραδιδόμενος δε ολοκληρωτικά στην άνω ελπίδα, εύχεται να επιτύχει αυτήν, η οποία χορηγείται μέσω του ελέους του Θεού. Διότι κανείς δεν πρόκειται να επιτύχει τα επουράνια αγαθά σαν να του οφείλονται, ούτε σύμφωνα με την αξία της δικής του δικαιοσύνης.

Ψαλμός του Δαβίδ, όταν βρισκόταν... της Ιδουμαίας. Έρημη και εκλείπουσα είναι η εκκλησία, γι' αυτήν λοιπόν γράφτηκε η προφητεία. Διότι η Ιδουμαία ερμηνεύεται ως «εκλείπουσα». «Ο Θεός, ο Θεός μου». Η εκκλησία έκραζε προς τον Θεό: Σε Εσένα καταφεύγω κατά τον καιρό της αναστάσεως· διότι η ανάσταση έγινε κατά τον όρθρο. «Εδίψησε». Διότι η εκκλησία διψούσε για τον Θεό, καθώς φλεγόταν από τις θυσίες των ειδώλων· διότι δεν υπήρχε ακόμη σε αυτήν το ύδωρ του βαπτίσματος, ώστε να πληθυνθεί το σώμα της εκκλησίας. «Σε γη έρημη». Διότι η εκκλησία ήταν έρημη, επειδή δεν την περπατούσαν τα πόδια του Χριστού· και άνυδρη, διότι δεν είχε ακόμη την πηγή, η οποία εξήλθε από την πλευρά του Χριστού. «Έτσι μέσα στο άγιο». Διότι έτσι φανερώθηκε η εκκλησία στον Χριστό, γι' αυτό, αφού τη σπλαγχνίστηκε, την ανέστησε. «Για να δω». Διότι η εκκλησία, όταν είδε τον Χριστό, γέμισε από δύναμη και δόξα. «Επειδή είναι καλύτερο». Πάνω από την παρούσα ζωή, καλύτερο είναι το έλεος του Θεού, λέει τότε στην εκκλησία. «Τα χείλη». Τα χείλη της εκκλησίας είναι ο λαός· διότι μέσα σε αυτήν ο άνθρωπος δεν παύει να δοξολογεί τον Θεό. «Έτσι θα ευλογήσω». Έτσι [θα γίνει η ευλογία]. Πώς; Όπως διδάχθηκε ο άνθρωπος από τον Χριστό. «Στο όνομά Σου». Διότι έτσι δίδαξε και ο Παύλος: να υψώνουν με οσιότητα τα χέρια τους σε κάθε τόπο. «Σαν από στέαρ». Το στέαρ είναι το σώμα του Χριστού και η πιότητα το αίμα του Χριστού· από αυτά χορταίνει ο πιστός άνθρωπος <κάθε άνθρωπος>.

Όπου δε υπάρχει η αγάπη του Θεού, εξαφανίζονται όλα τα πονηρά· όπου υπάρχει η μνήμη του Θεού, εκεί επέρχεται λήθη των αμαρτημάτων και εξάλειψη των κακών. «Έτσι εμφανίστηκα ενώπιόν σου στο άγιο, για να δω τη δύναμή σου και τη δόξα σου». Τι σημαίνει το «Έτσι»; Με αυτόν τον πόθο, λέγει, με αυτή την αγάπη, ώστε να δω τη δόξα σου, την οποία είναι δυνατόν να δει κανείς παντού στη γη. Αλλά, για να μην αφήσουμε αυτό που εξετάζουμε και παρεμβάλουμε κάτι πάρεργο, παραπέμποντας τον ακροατή στα όσα έχουν λεχθεί για εκείνο το θέμα, ας καταπιαστούμε τώρα με τα προκείμενα.