Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 62:4

Διότι το έλεός σου είναι ανώτερο από τη ζωή. Επειδή όσοι προσήλθαν στο έλεος του Θεού, δηλαδή στον Χριστό, θεωρούν ως μηδέν τη ζωή του παρόντος βίου και αναφωνούν τα εξής: λέγοντας ότι το έλεος που τους έχει δοθεί μέσω του Μονογενούς είναι υπέρτερο από κάθε πλήθος ζωής, εννοώντας προφανώς την παρούσα. «Έτσι θα σε ευλογώ στη ζωή μου». Και αυτό θα συνεχίσω να το πράττω σε όλο μου τον βίο, υμνώντας μεν με τη γλώσσα, εκτείνοντας δε τα χέρια, και εκζητώντας τη δική σου φιλανθρωπία.

Ψαλμός ΞΒ'. «Ο Θεός, ο Θεός μου, προς εσένα ορθρίζω.» (F f. 92 b.) Και λέει ότι ορθρίζει προς τον Θεό, μη έχοντας τη διάνοια στραμμένη σε άλλα πράγματα, αλλά μόνο σε εκείνα που είναι αρεστά και φίλια σε Αυτόν. Διότι αυτή είναι αληθώς η αγιοπρεπής πολιτεία και τα κατορθώματα της εξαίρετης ζωής. «Εδίψησε για εσένα η ψυχή μου, και ποσαπλώς η σάρκα μου, σε γη έρημη και άβατη και άνυδρη.» (A f. 320 b, E f. 114 b. Κυρίλλου και του Νύσσης.) Αυτά τα λέει η ψυχή που βρίσκεται σε γη έρημη από υγιή διδασκαλία, και η οποία αναζητεί τη θεία επιρροή. Μπορεί όμως να πει το «Εδίψησε για εσένα η ψυχή μου και η σάρκα μου» και εκείνος που υποτάσσει τη σάρκα στο πνεύμα και την καθιστά σύμφωνη με την ψυχή, κάνοντάς την έρημη από πάθη, άβατη σε αυτά και άνυδρη, δηλαδή απαλλαγμένη από τη λαγνεία, τη μιαρή ρεύση και την υγρότητα των ηδονών. Όταν λοιπόν και εμείς νεκρώσουμε τα μέλη μας τα επί της γης, τότε θα πούμε με παρρησία τα λόγια του Δαβίδ: «Έτσι στο άγιο» και τα εξής. Ή διψώντας και επιποθώντας τη συνάφεια με τον άγιό σου. Και ποιος είναι ο άγιος, αν όχι ο μονογενής σου Υιός; «Διότι είναι ανώτερο το έλεός σου από ζωές.» (A f. 321, E f. 114 b.) Όσοι προσέρχονται στο έλεος του Θεού, δηλαδή του Χριστού, θεωρώντας ως μηδέν τη ζωή του παρόντος βίου, αναφωνούν αυτά τα λόγια: λέγοντας δηλαδή ότι το έλεος που τους δόθηκε από τον Μονογενή είναι ανώτερο από όλη την παρούσα ζωή.

Ή ονομάζει «έλεος» τη σωτηρία εν Χριστώ, και «ζωές» τον νόμο, δηλαδή την οδό της κατά νόμον πολιτείας. Ανώτερο λοιπόν, λέει, από τις ζωές είναι το έλεός σου. <Τα χείλη μου θα σε επαινέσουν, έτσι θα σε ευλογήσω στη ζωή μου. (A f. 321.) Υπόσχεται την υμνωδία ως καρπό των χειλέων, και συμφωνεί να ευλογεί τον Θεό όχι μόνο με το στόμα, αλλά να το πράττει αυτό και μέσω της ζωής του, δηλαδή να τον δοξάζει μέσω της ενάρετης πολιτείας του· και λέει: Δεν θα εκτείνω τα χέρια μου προς ξένο θεό, παρά μόνο σε εσένα, και επικαλούμενος το δικό σου όνομα στις προσευχές, δεν θα ζητήσω κανένα αίτημα από κανέναν από τους ψευδώνυμους θεούς· σε εσένα δε, που είσαι ο κατά φύσιν Θεός, θα προσφέρω τις ικεσίες μου. Και αυτό αποτελεί αξιοπρεπές και εξαίρετο καύχημα, το να γνωρίζει κανείς μόνο τον Θεό των όλων, και σε αυτόν να προσφέρει τις προσευχές. <Όπως με πάχος και πιότητα ας χορτάσει η ψυχή μου.> (A f. 321). Δείχνει πόσο μεγάλο είναι το κέρδος εκείνων που εναποθέτουν τις ελπίδες τους μόνο σε αυτόν. Διότι, όπως ακριβώς το σώμα τρέφεται περισσότερο με τα παχιά, δηλαδή τα λιπαρά, εδέσματα, έτσι και η ψυχή με την άφθονη χορηγία του Πνεύματος και με την ευφροσύνη, με την οποία εύχεται ο προφήτης να χορτάσει, ώστε με χείλη αγαλλιάσεως να αινέσει τον Κύριο, έχοντας κορεστεί από την πνευματική τροφή. Διότι όταν, λέει, φέρω στη μνήμη μου το όνομά σου, τότε ακριβώς, τότε το στόμα μου γεμίζει με χαρά. <Κάτω από τη σκέπη των πτερύγων σου θα αγαλλιάσω.> (D f. 159, G f. 32 b.)

Έπειτα, αφού αναδειχθώ άξιος, θα δω τη δύναμή σου και τη δόξα σου· των οποίων τη θεωρία είναι αδύνατον να επιτύχει κανείς, εάν δεν βρεθεί προηγουμένως στον άγιο τόπο, και εάν πρώτα δεν αναδειχθεί άξιος των αγαθών του Θεού. Διότι έπειτα από αυτά θα δει κανείς, ως ήδη δοκιμασμένος, τη δύναμη του Θεού και τη δόξα Του. Και ως ύψιστο τέλος των αγαθών θα μπορούσε να θεωρηθεί αυτό: το να φτάσει δηλαδή κανείς στη θεωρία τους· γι' αυτό έχει λεχθεί: «Μακάριοι οι καθαροί στην καρδιά, διότι αυτοί θα δουν τον Θεό». Αυτό, λοιπόν, δίψασε η ψυχή του Δαβίδ· γι' αυτό έλεγε: «Ο Θεός, ο Θεός μου, προς εσένα ορθρίζω. Δίψασε για σένα η ψυχή μου». «Διότι το έλεός σου είναι ανώτερο από ζωές, τα χείλη μου θα σε επαινέσουν». Εκείνος που έχει κατανοήσει τη φύση του θνητού βίου και έχει εξετάσει σε βάθος πόση και ποια είναι η πρόσκαιρη ζωή, τα αποστρέφεται αυτά ως μικρά και ανάξια λόγου· παραδιδόμενος δε ολοκληρωτικά στην άνω ελπίδα, εύχεται να επιτύχει αυτήν, η οποία χορηγείται μέσω του ελέους του Θεού. Διότι κανείς δεν πρόκειται να επιτύχει τα επουράνια αγαθά σαν να του οφείλονται, ούτε σύμφωνα με την αξία της δικής του δικαιοσύνης.

Γι' αυτό κάπου αλλού έχει λεχθεί: «Διότι, τι υπάρχει για μένα στον ουρανό;», τα πάντα όμως δωρίζονται με το έλεος και τη φιλανθρωπία του Θεού, ο οποίος χαρίζει τα μεγάλα σε όσους έχουν κατορθώσει τα μικρά. Αυτό ακριβώς σημαίνει ο παρών λόγος που λέει: «Ότι το έλεός σου είναι ανώτερο από ζωές». Διότι, ακόμη και αν κάποιος γίνει μακρόβιος και ζήσει πολλά χρόνια στον παρόντα βίο, σαν να έχει αποκτήσει πολλές ζωές σε πολλές περιόδους ετών, αυτά δεν είναι τίποτα συγκρινόμενα με το έλεος του Θεού, το οποίο αποτελεί την αιτία της αιώνιας ζωής και των επουράνιων αγαθών. Γι' αυτό και εγώ, λαμβάνοντας θάρρος από το έλεός σου, θα σου αφιερώσω όλη την παρούσα ζωή μου, προσφέροντας τα μέλη και τις αισθήσεις μου στη δική σου υπηρεσία, σαν να είναι πολύτιμα αναθήματα και πολυτελή κειμήλια. Για τον λόγο αυτόν, τα χείλη μου δεν θα μιλήσουν για τίποτε άλλο, αλλά θα παραμείνουν αγνά και θα διατηρηθούν καθαρά, ώστε να ασχολούνται απερίσπαστα με τους δικούς σου ύμνους και λόγους· η δε ζωή μου αυτή θα αφιερωθεί στο να σε ευλογεί πάντοτε, μέρα και νύχτα. Ακόμη και τα χέρια του σώματός μου, καθώς και τις πράξεις που επιτελούνται μέσω αυτών, θα τα υψώσω ψηλά στο όνομά σου, και θα σου τα παρουσιάσω καθαρά από κάθε παράνομη πράξη, σύμφωνα με εκείνον που είπε: «Θέλω οι άνδρες να προσεύχονται υψώνοντας όσια χέρια, χωρίς οργή και διαλογισμούς».

Ψαλμός του Δαβίδ, όταν βρισκόταν... της Ιδουμαίας. Έρημη και εκλείπουσα είναι η εκκλησία, γι' αυτήν λοιπόν γράφτηκε η προφητεία. Διότι η Ιδουμαία ερμηνεύεται ως «εκλείπουσα». «Ο Θεός, ο Θεός μου». Η εκκλησία έκραζε προς τον Θεό: Σε Εσένα καταφεύγω κατά τον καιρό της αναστάσεως· διότι η ανάσταση έγινε κατά τον όρθρο. «Εδίψησε». Διότι η εκκλησία διψούσε για τον Θεό, καθώς φλεγόταν από τις θυσίες των ειδώλων· διότι δεν υπήρχε ακόμη σε αυτήν το ύδωρ του βαπτίσματος, ώστε να πληθυνθεί το σώμα της εκκλησίας. «Σε γη έρημη». Διότι η εκκλησία ήταν έρημη, επειδή δεν την περπατούσαν τα πόδια του Χριστού· και άνυδρη, διότι δεν είχε ακόμη την πηγή, η οποία εξήλθε από την πλευρά του Χριστού. «Έτσι μέσα στο άγιο». Διότι έτσι φανερώθηκε η εκκλησία στον Χριστό, γι' αυτό, αφού τη σπλαγχνίστηκε, την ανέστησε. «Για να δω». Διότι η εκκλησία, όταν είδε τον Χριστό, γέμισε από δύναμη και δόξα. «Επειδή είναι καλύτερο». Πάνω από την παρούσα ζωή, καλύτερο είναι το έλεος του Θεού, λέει τότε στην εκκλησία. «Τα χείλη». Τα χείλη της εκκλησίας είναι ο λαός· διότι μέσα σε αυτήν ο άνθρωπος δεν παύει να δοξολογεί τον Θεό. «Έτσι θα ευλογήσω». Έτσι [θα γίνει η ευλογία]. Πώς; Όπως διδάχθηκε ο άνθρωπος από τον Χριστό. «Στο όνομά Σου». Διότι έτσι δίδαξε και ο Παύλος: να υψώνουν με οσιότητα τα χέρια τους σε κάθε τόπο. «Σαν από στέαρ». Το στέαρ είναι το σώμα του Χριστού και η πιότητα το αίμα του Χριστού· από αυτά χορταίνει ο πιστός άνθρωπος <κάθε άνθρωπος>.