Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 62:9

Διότι «σκέπη πτερύγων» ονομάζει την προστασία που προέρχεται από τη βοήθεια. Σκεπαζόμενος από εσένα, λέγει, θα χαρώ με μεγάλη χαρά. Η ψυχή μου προσκολλήθηκε οπίσω σου. Ούτε για μια στιγμή, λέγει, δεν μπορώ να απομακρύνω τον λογισμό μου από τη μνήμη σου. Αλλά φλεγόμενος από θερμή αγάπη, σαν με κάποια κόλλα μέσω της μνήμης, έχω προσδεθεί στον πόθο για εσένα.

Έπειτα δείχνει τον καρπό του πόθου. Εμένα δε με υποβάσταξε η δεξιά σου. Και ποια θα μπορούσε να είναι η δεξιά του Πατρός, παρά ο μονογενής του Υιός; Αυτοί όμως εις μάτην ζήτησαν την ψυχή μου. Κραυγάζει, λοιπόν, εναντίον των αντικειμένων δυνάμεων, προβάλλοντας τη βία που υπέμεινε, ευχόμενος να παραδοθούν αυτές στις αιώνιες κολάσεις.

διασώζοντας από παντού το απολωλός, και επιδένοντας το συντετριμμένο, και ανορθώνοντας το πεσμένο· διότι αυτά ήταν έργα του καλού ποιμένα, που πρόθυμα δίνει την ψυχή του για τη σωτηρία των προβάτων. Στους μαθητές του βέβαια υποσχέθηκε λέγοντας: «Θα πορευθώ και θα σας ετοιμάσω τόπο, και πάλι θα έρθω και θα σας παραλάβω μαζί μου», δείχνοντας ότι και ο ίδιος ο ουρανός θα είναι προσβάσιμος στους αγίους, και διδάσκοντας ότι οι άνω μονές έχουν ετοιμαστεί για εκείνους που τον αγαπούν. Σε αυτούς όμως που επέλεξαν να του απειθούν, δίκαια και αναγκαία λέει: «Όπου εγώ πηγαίνω, εσείς δεν μπορείτε να έρθετε». Διότι ποιος άραγε θα ακολουθούσε ποτέ τον πανάγιο Χριστό, εάν δεν έχει αγαπήσει τον μέσω της πίστης καθαρισμό; Ή με ποιον τρόπο εκείνος που είναι ακόμη μολυσμένος, και που δεν έχει αποβάλει τον ρύπο των δικών του παθών, θα συνυπάρξει με τον φιλάνθρωπο Δεσπότη; «Τι κοινωνία υπάρχει μεταξύ φωτός και σκότους;», σύμφωνα με τη φωνή του Παύλου; Διότι νομίζω ότι πρέπει να είναι άγιοι εκείνοι που θέλουν να λένε στον πανάγνο Θεό: «Προσκολλήθηκε η ψυχή μου πίσω σου». Αυτό το νόημα θεωρώ ότι βρίσκει ταιριαστή εφαρμογή και τώρα στο προκείμενο ρητό. Εάν όμως χρειάζεται, εξετάζοντάς το από διάφορες πλευρές, να πούμε και κάτι άλλο πάνω σε αυτά, δεν θα διστάσουμε να κάνουμε και αυτό. Όπου εγώ πηγαίνω, εσείς δεν μπορείτε να έρθετε.

Καρπός δε δεύτερης φροντίδας, νομίζω, που σε κανέναν βαθμό δεν υπολείπεται της πρώτης, αλλά μάλλον απαιτεί εντονότερη τη μέριμνα, είναι το να αγαπάμε να είμαστε εναρμονισμένοι και να κρατιόμαστε γερά από τον Θεό, μέσω της αγάπης που εκφράζεται με έργα, η οποία αποτελεί και την εκπλήρωση της αγίας και θείας εντολής. Διότι αυτό μας κάνει να ενοικούμε μέσα Του αδιάσπαστα και να είμαστε στερεωμένοι σε Αυτόν, σύμφωνα με τον ψαλμωδό που λέει: «Εκολλήθη η ψυχή μου οπίσω σου». Επομένως, δεν θα είναι αρκετό για την πλήρη χαρά μας, δηλαδή για τον αγιασμό μας, σύμφωνα με την αποκάλυψη του Χριστού που μας αγιάζει, απλώς το να γίνουμε δεκτοί στην τάξη των κλημάτων· αλλά ισχυρίζομαι ότι, εκτός από αυτό, πρέπει και να Τον ακολουθούμε γνήσια μέσω της τέλειας και αδιάλειπτης αγάπης. Διότι μάλιστα σε αυτό ιδίως θα μπορούσε να διατηρηθεί ακέραια και να διασωθεί η δύναμη της προσκολλήσεως, δηλαδή της συνάφειας, που νοείται εν Πνεύματι. Επειδή λοιπόν ο Χριστός είπε στους μαθητές Του: «Ήδη εσείς είστε καθαροί διά τον λόγον που σας έχω μιλήσει», για να μην νομίσει ποτέ κανείς από όσους έχουν καθαριστεί μία φορά ότι μπορεί να παραμείνει αμετάπτωτος, ακόμη και αν δεν καταβάλει τυχόν καμία σπουδή για το αγαθό, προσθέτει ωφέλιμα την εντολή ότι πρέπει να μένουν σε Αυτόν. Και τι σημαίνει αυτό;

Σε όσους εγκαταλείπουν τον Θεό, θα ακολουθήσει εξάλλου και το εξής: θα πρέπει να απομακρυνθούν και από κάθε αγαθή σκέψη, καθώς και από κάθε έργο που στρέφεται προς την αρετή. Και θα βαδίσουν προς τον αφανισμό, καθώς ο Θεός θα τους ελέγχει και θα τους επιτιμά, και θα ζητά τιμωρία για την αμέλειά τους. Είναι λοιπόν χρήσιμο και αναγκαίο για τη ζωή το να βρίσκεται κανείς μαζί με τον Θεό, και μάλιστα σχεδόν να φωνάζει εκείνο το ψαλμικό ρητό: «Προσκολλήθηκε η ψυχή μου πίσω σου». Διότι τότε θα βοηθήσει και θα συνδράμει πρόθυμα η δεξιά του Παντοδύναμου, από την οποία κανείς δεν θα μπορέσει να αρπάξει τίποτα, σύμφωνα με τα λόγια του Σωτήρα. «Έγιναν οι άρχοντες του Ιούδα σαν εκείνους που μετακινούν τα όρια, επάνω τους θα ξεχύσω σαν νερό την ορμή μου». Αυτό σημαίνει αινιγματωδώς το «Εξέστη ο Βενιαμίν». Διότι εξισώθηκαν, λέει, με εκείνους που μετακινούν τα όρια και θέλουν να ξεπεράσουν τα από παλιά καθορισμένα. Επειδή εκείνοι που μεταφέρουν σε άλλους αυτά που αρμόζουν μόνο στον Θεό και δικαίως αποδίδονται σε Αυτόν, δηλαδή την αγάπη, την τιμή, την προσκύνηση, μέσα από το να προσκυνούν ενδεχομένως τον ήλιο, ή τη σελήνη και τα άστρα, δεν θα έκαναν εύλογα τίποτε άλλο παρά να μετακινούν οπωσδήποτε τα όρια. Και το ότι ο Ιούδας, δηλαδή ο Βενιαμίν, απέδωσε την πρέπουσα στον Θεό δόξα στον ήλιο και στη σελήνη και στα άστρα, γίνεται σαφώς κατανοητό από τα λόγια του Θεού προς τον προφήτη Ιερεμία: «Ή δεν βλέπεις τι κάνουν αυτοί στις πόλεις του Ιούδα και στους δρόμους της Ιερουσαλήμ;».

Διότι εγώ απέκοπτα ακόμη και αυτές τις δυσφημίες εναντίον σας, μην επιτρέποντας στον οιωνοσκόπο να σας λυπήσει ούτε καν με λόγια. Εσείς όμως, ξεχνώντας ακόμη και αυτά, αποδώσατε τη δόξα που μου ανήκει σε άψυχη ύλη, αναφωνώντας προς τις χρυσές δαμάλεις και λέγοντας: «Αυτοί είναι οι θεοί σου, Ισραήλ, οι οποίοι σε ανέβασαν από τη γη της Αιγύπτου.» Επομένως, εφόσον ο Θεός μάς διανέμει από αγάπη τα αγαθά, και μάς πλουτίζει με τη μέγιστη γενναιοδωρία, ενώ συνταράσσει τους εχθρούς και παραλύει τις εναντίον μας επιθέσεις, τι θα πρέπει να κάνουμε εμείς που έχουμε επιλέξει να σκεφτόμαστε ορθά; Τίποτε άλλο παρά εκείνο βεβαίως μέσω του οποίου θα μπορούσαμε και εμείς να φανούμε θεοφιλείς. Και αυτό είναι το να ακολουθούμε τα θελήματά Του, και να εκτελούμε πολύ καλά ό,τι Του είναι ευάρεστο, και σχεδόν ευρισκόμενοι κοντά Του με τη διάθεση του νου μας, να λέμε εκείνο που αναφέρεται στους Ψαλμούς: «Η ψυχή μου προσκολλήθηκε οπίσω Σου.» <ΤΟΜΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟΣ.>

Υποδηλώνει τη φρουρητική δύναμη του Θεού ή την Παλαιά και τη Νέα. <Προσκολλήθηκε η ψυχή μου πίσω σου.> (A f. 321 b, E f. 115.) Προσκόλληση ονομάζει το τρόπον τινά παγιωμένο φρόνημα, και τη διαρκή προσήλωση στην αρετή, και την αδιάσπαστη παραμονή στην αγάπη. Τέτοιος ήταν ο Παύλος όταν έλεγε: «Ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού;» Όταν δε κάποιος ενωθεί με τον Καθαρό μέσω της κάθαρσης, καθοδηγείται πλέον από τη δική Του δεξιά, δηλαδή τον Χριστό· διότι Αυτός είναι η δεξιά του Θεού, μέσω της οποίας κατορθώνει τα πάντα και απεργάζεται τα πάντα.

Διότι νομίζω ότι πρέπει να διατηρείται εντελώς άμεμπτη η αφοσίωση προς τους άρχοντες, και με όλη μας τη σκέψη να μισούμε τα έργα των βαρβάρων. Αλλά, εάν το να διαπρέπει κανείς σε αυτά είναι κάτι περιφανές και αξιέπαινο, πώς να μην θεωρήσουμε αναγκαίο ότι όσοι είναι στενά συνδεδεμένοι με τον Θεό και έχουν ομολογήσει πολύ καλά την πίστη σε Αυτόν, και μάλιστα ενώπιον πολλών αγίων μαρτύρων, πρέπει να αγαπούν να στηρίζονται σε Αυτόν με απόλυτη αφοσίωση, αναφωνώντας εκείνο το ψαλμικό: «Προσκολλήθηκε η ψυχή μου πίσω σου»; Διότι δεν θα μπορούσαν να συγκαταλεχθούν με άλλον τρόπο, παρά μόνο έτσι, μεταξύ των αληθινών προσκυνητών. Το να ομολογούν, όμως, με τη γλώσσα ότι είναι ο Θεός των πάντων, αλλά να μην έχουν ακόμη απομακρυνθεί πλήρως από την πλάνη των δαιμόνων, πώς δεν θα ήταν, ως επί το πλείστον, τίποτε άλλο από αυτό που μόλις ανέφερα, δηλαδή να προφασίζονται στα λόγια την αφοσίωση, αλλά να έχουν διάνοια που σκέφτεται βαρβαρικά; Αλλά μπορεί να ειπωθεί ότι δικαίως θα τους απηύθυνε επίπληξη Εκείνος που είναι εστεμμένος με την υπέρτατη δόξα, λέγοντας: Ώ στρατιώτη, ενώ είσαι εξοπλισμένος με τα δικά μου όπλα, έχεις το φρόνημα των βαρβάρων; Αγαπάς μόνο να φαίνεσαι δικός μου, ενώ ανήκεις εξ ολοκλήρου σε άλλους. Θα έλεγε, νομίζω, ο Θεός και για όσους δεν είναι σταθερά θεμελιωμένοι στην πίστη: «Αυτός ο λαός με τιμά με τα χείλη, αλλά η καρδιά τους απέχει μακριά από εμένα. Μάταια με σέβονται, τηρώντας ως διδασκαλίες, εντάλματα ανθρώπων». Ο καιρός, όμως, μεταπλάθει τον λόγο προς το συμφέρον.

Ακόμη και αν κάποιος δεν πιστέψει, προσκρούει σταθερά στον κατά φύση Υιό, ο οποίος θέλει να τιμάται και να γίνεται πιστευτός από εμάς με τον ίδιο και απαράλλακτο τρόπο; Έπειτα, πώς δεν έγινε το δούλο ισότιμο με τον δεσπότη, και το δημιούργημα να βρίσκεται σε υπεροχή θεότητας, και «νέος Θεός», σύμφωνα με τις Γραφές; Και πώς δεν έχει εισαχθεί στην αγία και ομοούσια Τριάδα κάτι το ετεροφυές, το οποίο συμπροσκυνείται με αυτήν και συμμετέχει στην ίδια με αυτήν δόξα; Β— Λένε ότι η αναφορά πρέπει να εκλαμβάνεται με τον εξής περίπου τρόπο: Διότι, κατανοώντας τον Θεό Λόγο που ενώθηκε αχώριστα με τον απόγονο από το σπέρμα του Δαβίδ, τον προσκυνούμε ως Θεό. Α— Άραγε, λοιπόν, αρκεί απλώς και μόνο η ένωσή του μαζί Του για να λάβει τη δόξα που αρμόζει στον Θεό και να υπερβεί τα μέτρα της κτίσης; Και θα καταστήσει αυτό προσκυνητό εκείνον που δεν είναι Θεός; Αλλά βρίσκω κάποιον να λέει στον Θεό μέσω της λύρας του Ψαλμωδού: «Η ψυχή μου προσκολλήθηκε πίσω σου». Γράφει δε και ο μακάριος Παύλος: «Εκείνος που προσκολλάται στον Κύριο είναι ένα πνεύμα μαζί του». Άραγε, λοιπόν, πες μου, θα προσκυνήσουμε και αυτούς κατ' αναφοράν προς τον Θεό, επειδή έχουν προσκολληθεί σε Αυτόν; Καίτοι, σε σχέση με το να λέει κανείς ότι έχει ενωθεί, η λέξη της προσκόλλησης έχει οπωσδήποτε μεγαλύτερη και πιο αξιόλογη έμφαση, εφόσον αληθεύει να πούμε ότι εκείνο που προσκολλάται σε κάτι έχει τη συνάφεια με πολύ μεγαλύτερη ένταση. Β— Έτσι φαίνεται.

Αγαπήστε τον Κύριο όλοι οι όσιοί του, για να μάθουμε σαφώς ότι για τους δικαίους που ακόμη καθαρίζονται, ο φόβος υπάρχει, όπως έχει ειπωθεί, μαζί με ένα μέτρο αγάπης· στους καθαρισμένους όμως υπάρχει η τέλεια αγάπη, στους οποίους δεν υφίσταται πλέον καμία έννοια φόβου, αλλά μια ακατάπαυστη φλόγα και προσκόλληση της ψυχής προς τον Θεό μέσω της ενέργειας του Αγίου Πνεύματος, σύμφωνα με εκείνον που λέει: «Προσκολλήθηκε η ψυχή μου οπίσω σου, και εμένα με στήριξε η δεξιά σου». {ιζ'} Όπως ακριβώς τα τραύματα του σώματος, όταν έχουν σκληρύνει και παραμεληθεί, δεν αισθάνονται το φάρμακο που τους επιθέτουν οι ιατροί, όταν όμως καθαριστούν αισθάνονται την ενέργεια του φαρμάκου και έτσι προχωρούν σε ταχεία ίαση· έτσι και η ψυχή, όσο μεν είναι παραμελημένη και καλυμμένη ολόκληρη από τη λέπρα της φιληδονίας, δεν μπορεί να αισθανθεί τον φόβο του Θεού, ακόμη κι αν της διακηρύσσει κανείς ακατάπαυστα το φοβερό και ισχυρό κριτήριο του Θεού. Όταν όμως αρχίσει να καθαρίζεται με την πολλή προσοχή, τότε αισθάνεται τον θείο φόβο σαν ένα φάρμακο ζωής που την καίει, θαρρείς, με την ενέργεια των ελέγχων μέσα στο πυρ της απάθειας.

Ναι, αδελφέ· αυτήν την αγαθή μερίδα να αποκτήσεις, την οποία εξέλεξε η Μαρία, και η οποία δεν θα της αφαιρεθεί. Βλέπεις, αδελφέ, πόσο σπουδαία είναι η ησυχία; Διότι ο ίδιος ο Κύριος επαινεί εκείνον που την αποκτά. Αυτήν να αποκτήσεις, αγαπητέ μου αδελφέ, και να εντρυφήσεις στον Κύριό σου, καθήμενος κοντά στα πόδια Του και προσκολλώμενος μόνο σε Αυτόν, ώστε να λες και εσύ με παρρησία: προσκολλήθηκε η ψυχή μου πίσω Σου, και εμένα με στήριξε η δεξιά Σου. Γι' αυτό σαν από πάχος και πιότητα ας χορτάσει η ψυχή μου. Ναι, αδελφέ μου, αυτήν που είναι γλυκύτερη από το μέλι να αποκτήσεις. Διότι είναι προτιμότερο ένα κομμάτι ψωμί με αλάτι, με ησυχία και αμεριμνησία, παρά η παράθεση πολυτελών εδεσμάτων με περισπασμούς και μέριμνες. Άκουγε Εκείνον που λέει: ελάτε όλοι οι κοπιάζοντες και πεφορτισμένοι, και εγώ θα σας αναπαύσω. Διότι ο Κύριος θέλει να σε αναπαύσει από τις μέριμνες, από τον θυμό, από τους περισπασμούς και τις θλίψεις αυτού του αιώνα. Θέλει να είσαι αμέριμνος από την κατασκευή πλίνθων της Αιγύπτου· θέλει να σε οδηγήσει στην έρημο, δηλαδή στην ησυχία, ώστε να φωτίσει τους δρόμους σου με τον στύλο της νεφέλης, ώστε να σε θρέψει με το μάννα, εννοώ βέβαια τον άρτο της ησυχίας και της αμεριμνησίας, ώστε να κληρονομήσεις τη γη της επαγγελίας. Ναι, αγαπητέ, αυτήν να αποκτήσεις, αυτήν να αγαπήσεις, ώστε να ευφρανθείς στην οδό των μαρτυρίων του Θεού, περισσότερο από κάθε πλούτο.

Βλέπεις, αδελφέ, πόσο σπουδαία είναι η ησυχία; Ο ίδιος ο Κύριος επαινεί αυτόν που την αποκτά. Αυτήν απόκτησε, αδελφέ μου, και θα απολαύσεις τον Κύριό σου, καθισμένος στα πόδια του και προσκολλημένος μόνο σε αυτόν, για να λες και εσύ με παρρησία: «προσκολλήθηκε η ψυχή μου πίσω σου, και εμένα με συγκράτησε το δεξί σου χέρι». Γι' αυτό, σαν από πάχος και ευφορία γέμισε η ψυχή μου. Ναι, αδελφέ μου, αυτήν να αποκτήσεις που είναι πιο γλυκιά από το μέλι. Διότι είναι προτιμότερο λίγο ψωμί με αλάτι μαζί με ησυχία και αμεριμνησία, παρά παράθεση πολλών φαγητών με περισπασμούς και μέριμνες. Άκουσε αυτόν που λέει: «ελάτε προς εμένα όλοι οι κοπιάζοντες και φορτωμένοι, και εγώ θα σας αναπαύσω». Διότι να σε αναπαύσει θέλει ο Κύριος από τις μέριμνες, από τον θυμό, από τους περισπασμούς και τις θλίψεις αυτού του αιώνα. Θέλει να είσαι αμέριμνος από την κατασκευή πλίνθων της Αιγύπτου· θέλει να σε οδηγήσει στην έρημο, δηλαδή στην ησυχία. Αυτός θα φωτίσει τους δρόμους σου με τον στύλο της νεφέλης και θα σε θρέψει με το μάννα· εννοώ βέβαια τον άρτο της ησυχίας και της αμεριμνησίας, για να κληρονομήσεις την αγαθή γη, εννοώ την άνω Ιερουσαλήμ. Ναι, αδελφέ, αυτήν αγάπησε, αυτήν απόκτησε, για να ευφρανθείς στον δρόμο των μαρτυρίων του Θεού σαν να κατέχεις κάθε πλούτο. Ναι, αδελφέ, απόκτησε την ησυχία με φόβο Θεού, και ο Θεός της ειρήνης θα είναι μαζί σου.

«Και υπό τη σκέπη των πτερύγων σου θα αγαλλιάσω, η ψυχή μου προσκολλήθηκε πίσω σου, και η δεξιά σου με στήριξε.» Διατρίβοντας στην έρημο της Ιουδαίας ο θαυμάσιος Δαβίδ, δεν υπόσχεται να προσφέρει θυσίες ζώων, ούτε θυσίες από άλογα θρέμματα, αλλά αυτές που προαναφέρθηκαν, διά μέσου των λόγων και των πράξεων, καθώς και της ίδιας της ψυχής. Έπειτα, επιπροσθέτως αυτών, δεικνύει στον Θεό πώς ήταν αφοσιωμένος στη σωφροσύνη και την τέλεια αγνεία· γι' αυτό λέγει: «Αν σε θυμόμουν στο κρεβάτι μου, κατά τους όρθρους μελετούσα εσένα»· ή σύμφωνα με τον Σύμμαχο: «Ενθυμούμενος εσένα στο κρεβάτι μου, κατά τη διάρκεια κάθε φυλακής σε μελετούσα.» Διότι διαφορετικά, λέει, δεν θα μπορούσα να εγείρομαι από τον όρθρο προς εσένα, ούτε να λέω προσευχόμενος: «Ο Θεός, ο Θεός μου, προς εσένα ορθρίζω», εάν δεν διατηρούσα καθαρό το κρεβάτι μου. Η δε καθαρότητά μου δεν γινόταν γνωστή από οπουδήποτε αλλού παρά από το να μελετώ τα λόγια σου κατά τον όρθρο. Διότι ήταν φανερό από αυτό πως δεν έπραττα τίποτε άλλο τις νύχτες, παρά να έχω εσένα τον Θεό προ των οφθαλμών μου. Σύμφωνα δε με όσα λέει ο Σύμμαχος, «κατά τη διάρκεια κάθε φυλακής σε μελετούσα», και σύμφωνα με όσα λέει ο Ακύλας, «στις φυλακές ομιλώ μαζί σου», φαίνεται να δηλώνει ότι ασκούνταν κατά τις νυχτερινές ώρες με τη μελέτη των θείων Γραφών. Διότι όλος ο χρόνος της νύχτας είναι διαιρεμένος σε διάφορες φυλακές· έτσι άλλωστε αναφέρεται και στα Ευαγγέλια, ότι ο Σωτήρας ήλθε προς τους μαθητές του κατά την τέταρτη φυλακή.

Μελετώντας τα λόγια σου σε κάθε φυλακή της νύχτας, και έπειτα ακούγοντας τον θείο νόμο που λέει: «Οπίσω Κυρίου του Θεού σου θα πορευτείς», και «έχοντας προσκολληθεί» σε αυτόν, ή έχοντας διαθέσει την ψυχή μου, έγινα πειθήνιος στον νόμο, και αφοσιώθηκα ολόκληρος στο έργο, και αφού τα θεώρησα όλα, ή μάλλον αφού αποστράφηκα όλα όσα έπονται του Θεού, έγινα ανώτερος και υψηλότερος με τον πόθο της ψυχής, και ενώθηκα με σένα τον Θεό μου, ώστε να μπορώ να πω χωρίς να ψεύδομαι: «Προσκολλήθηκε η ψυχή μου οπίσω σου». Σε τέτοια προκοπή έφτασα και σε τόσο μέγεθος αρετής προχώρησα, όχι χρησιμοποιώντας τη δική μου δύναμη, αλλά τη δική σου δεσποτεία· διότι εσύ ο ίδιος με το έλεός σου μου το δώρισες αυτό. Επειδή, βλέποντας τον πόθο μου για σένα και αποδεχόμενός τον, καταδέκτηκες, απλώνοντας το δεξί σου χέρι, να με πιάσεις και να με ανελκύσεις ψηλά προς τον εαυτό σου· γι' αυτό τον λόγο μπόρεσε η ψυχή μου, βοηθούμενη από σένα, να προσκολληθεί οπίσω σου· επειδή «εμένα με συγκράτησε η δεξιά σου». Διότι διαφορετικά δεν θα έφτανα σε τόσο μεγάλο ύψος, εάν δεν με συγκρατούσε η δεξιά σου. Διδάσκει δε ο Απόστολος πώς προσκολλάται κανείς στον Κύριο, λέγοντας: «Εκείνος που προσκολλάται στον Κύριο είναι ένα πνεύμα μαζί του· όπως και εκείνος που προσκολλάται στην πόρνη είναι ένα σώμα μαζί της». Λέγοντας δε ο Δαβίδ στον Κύριο: «Προσκολλήθηκε η ψυχή μου οπίσω σου», ήταν φανερό και από αυτό ότι επιδιδόταν στην αγνεία και την καθαρότητα. «Αυτοί δε μάταια αναζήτησαν την ψυχή μου».

Εγώ μεν, λέει, είχα στραμμένη την προσοχή μου σε σένα, τον δικό μου Σωτήρα, και σε σένα ένωνα την ψυχή μου, και μελετούσα τους δικούς σου λόγους, ενώ βρισκόμουν σε φυγή και διέμενα στις ερήμους. Διότι δεν αμυνόμουν εναντίον εκείνων που με καταδίωκαν, ούτε, ενώ αφιέρωνα τον χρόνο μου σε εσένα, τον Θεό, ανέπεμπα προσευχές εναντίον των εχθρών μου· αλλά μόνο σε σένα είχα στραμμένη την προσοχή μου, όπως είπα. Εκείνοι όμως δεν έπαυαν να καταβάλλουν μάταιη προσπάθεια εναντίον της ψυχής μου· διότι μάταια την αναζητούσαν, αφού τους ήταν αδύνατο να τη βρουν επειδή είχε προσκολληθεί πίσω σου. Γι' αυτό, τα όσα τους περιμένουν αυτοί μεν δεν τα γνωρίζουν, αλλά το Άγιο Πνεύμα τα προφητεύει. Έπειτα, στη συνέχεια αυτών, αναφωνεί προφητικά λέγοντας: «Θα εισέλθουν στα κατώτατα της γης». Επειδή, δηλαδή, είχαν γήινο φρόνημα και έγιναν άνθρωποι των κατώτερων πραγμάτων, εύλογα θα υποστούν τις δίκαιες συνέπειες για όσα έπραξαν. Διότι εκείνος μεν που ενώθηκε με τον Θεό και η ψυχή του προσκολλήθηκε σε Αυτόν, θα έχει ελπίδες για τη Βασιλεία των Ουρανών· εκείνοι δε, που ακολούθησαν τον αντίθετο δρόμο και είχαν γήινο φρόνημα, αφού καταβιβαστούν στον λάκκο (όπως ονομάζεται αλλού), θα εισέλθουν στα κατώτατα της γης. Διότι, προς το παρόν, κάθε άνθρωπος που κατοικεί στην επιφάνεια της γης, λέγεται ότι κατοικεί μόνο στα κατώτερα μέρη, σύμφωνα με εκείνον που είπε: «Διότι ο Θεός βρίσκεται επάνω στον ουρανό, και εσύ κάτω στη γη.»

Γι' αυτό λέγεται: «Ο δε βασιλιάς θα ευφρανθεί εν τω Θεώ». Διότι, ως γενναίος αθλητής του Θεού, έχοντας διεξαγάγει μεγάλους αγώνες και έχοντας καταξιωθεί με βραβεία και θεία στεφάνια, θα απολαύσει την ευφροσύνη κοντά στον ίδιο τον αγωνοθέτη. Όπως ακριβώς οι εχθροί του δεν είχαν αίσιο τέλος, κατεβαίνοντας στα κατώτατα μέρη της γης και παραδιδόμενοι στα χέρια της ρομφαίας, γινόμενοι μερίδες των αλεπούδων· πράγματα τα οποία εκπληρώνονταν κατά λέξη στην ιστορία, όταν ο Σαούλ, αποφεύγοντας τους εχθρούς, κρυβόταν, και ζητώντας βοήθεια από τον Θεό δεν την έβρισκε, αλλά ούτε και αξιωνόταν κάποιας θείας απόκρισης, με αποτέλεσμα να καταφύγει στην εγγαστρίμυθο και να ερευνήσει τα απαγορευμένα από τον Θεό. Τότε λοιπόν αληθινά έγιναν μερίδες των αλεπούδων, τόσο ο ίδιος όσο και αυτοί που ήταν μαζί του. Γι' αυτό, αφού εγκαταλείφθηκαν από τον Θεό, παραδόθηκαν στη ρομφαία των εχθρών πέφτοντας στον πόλεμο. Όπως λοιπόν αυτά, αν και δεν είχαν ακόμη συμβεί, ειπώθηκαν κατά πρόγνωση ότι επρόκειτο να συμβούν σε εκείνους που καταδίωκαν τον Δαβίδ, έτσι και για τον ίδιο το Άγιο Πνεύμα προανήγγελλε την αίσια έκβαση λέγοντας: «Ο δε βασιλιάς θα ευφρανθεί εν τω Θεώ». Διότι, επειδή στήριξε την ελπίδα του στον Θεό, και ένωσε την ψυχή του με Αυτόν, ώστε να πει: «Προσκολλήθηκε η ψυχή μου πίσω Σου», θα επιτύχει την ανώτατη ευφροσύνη κοντά στον Θεό. Και καθένας που ορκίζεται σε Αυτόν, ως τηρώντας τον όρκο του, θα επαινεθεί· ή, σύμφωνα με τον Ακύλα, «Θα καυχηθεί εκείνος που ορκίζεται σε Αυτόν».

Γι' αυτό έχει λεχθεί: «Εξολόθρευσας καθέναν που πορνεύει απομακρυνόμενος από εσένα». Αλλά εγώ, γνωρίζοντας αυτά και όντας απόλυτα πεπεισμένος για τη δίκαιη κρίση σου, επέλεξα την αντίθετη οδό από τους ασεβείς, παρόλο που δεν κατανοούσα τα μυστήριά σου· αλλά, αν και έγινα σαν κτήνος ενώπιόν σου, ωστόσο ήμουν διαρκώς μαζί σου. Διότι τίποτε δεν μου φαινόταν ωραιότερο από το να προσκολληθώ σε εσένα, τον Θεό μου, και να επιλέγω αυτά τα οποία εσύ ο ίδιος όρισες και παρήγγειλες. Διότι έτσι «εκείνος που προσκολλάται στον Κύριο είναι ένα πνεύμα». Γι' αυτό τίποτε δεν μου φαινόταν ωραιότερο ούτε ανώτερο από το να προσκολληθώ σε εσένα. Γι' αυτό λέω ότι: «Για μένα το να προσκολλώμαι στον Θεό είναι αγαθό». Διότι, εάν κανείς δεν είναι αγαθός παρά μόνον ένας, ο Θεός, από πού θα μπορούσε να προκύψει κάποιο αγαθό για άλλον παρά από την προσκόλλησή του σε Αυτόν; Και ήδη απολάμβανα κάθε αγαθό, καθώς ήμουν προσκολλημένος και ενωμένος με τον Θεό, ώστε να λέω: «Προσκολλήθηκε η ψυχή μου ξοπίσω σου». Και για τον μελλοντικό χρόνο προδιέγραφα για τον εαυτό μου αγαθές ελπίδες. Και τούτο ήταν ένα άλλο αγαθό για μένα, το να εναποθέτω την ελπίδα μου στον Κύριο. Διότι ο σκοπός όλης της ελπίδας μου ήταν το να εξαγγείλω όλες τις αινέσεις σου στις πύλες της θυγατέρας Σιών. Επειδή, αφού αξιώθηκα την είσοδο στην πόλη σου, για την οποία αναφερόταν πιο πάνω: «Κύριε, μέσα στην πόλη σου θα εξουθενώσεις την εικόνα τους», και αφού διαβώ τις επουράνιες πύλες, θα διακηρύξω σε όλους τις ευεργεσίες σου προς εμένα.

Αυτό ακριβώς άκουσε και κατενόησε και ο μέγας Δαβίδ, ο οποίος στον μεν κατοικούντα υπό την προστασία του Υψίστου λέγει ότι: «με τα μετάφρενά του θα σε επισκιάσει», το οποίο ισοδυναμεί με το να βρίσκεται κανείς πίσω από τον Θεό (διότι το μετάφρενο βρίσκεται στο πίσω μέρος του σώματος), για τον εαυτό του δε αναφωνεί το εξής: «προσκολλήθηκε η ψυχή μου πίσω σου, και εμένα με στήριξε η δεξιά σου». Βλέπεις πώς συμφωνεί η ψαλμωδία με την ιστορία. Διότι, όπως αυτός λέει ότι η προστασία της δεξιάς δίδεται σε εκείνον που έχει προσκολληθεί πίσω από τον Θεό, έτσι και εκεί το χέρι αγγίζει αυτόν που μέσα στον βράχο αναμένει τη θεία φωνή και εύχεται να ακολουθεί από πίσω.

«και χείλη». Διότι όταν τα χείλη ανοίγουν με χαρά, δοξάζεται το στόμα του ανθρώπου, το οποίο δέχεται τα μυστήρια του Χριστού. «εάν σε θυμόμουν». Στρωμνή είναι ο τάφος του Χριστού· διότι η ανάσταση έγινε τον όρθρο. Εκείνος που τα θυμάται (τα μελετά) πάντοτε αυτά, έχει αληθινά ελπίδα. «ότι έγινες». Διότι έτσι βοηθούνται οι πιστοί. «και στη σκέπη». Διότι στο κυριακό πρόσωπο οι πιστοί έχουν την αγαλλίαση· διότι πτέρυγες του Χριστού (του Θεού) είναι η δεσποτική σάρκα. «προσκολλήθηκε η ψυχή». Οι ψυχές των αγίων που ακολουθούν τον Χριστό. «εμένα αντιλήφθηκε». Η δεξιά του Χριστού, η οποία έπιασε τον χαμένο (ένδοξο) άνθρωπο. «αυτοί δε εις μάτην». Οι δαίμονες μάταια αναζήτησαν την ψυχή του Αδάμ <αφού την πήραν μάταια, ο Χριστός την έβγαλε πάλι>. «θα εισέλθουν». Οι δαίμονες, που έθλιψαν τον άνθρωπο, στο κατώτατο βάθος της αβύσσου. «θα παραδοθούν». Δηλαδή στα χέρια της γέεννας <η ρομφαία του πυρός ερμηνεύεται ως γέεννα>. «μερίδια». Σε ευτελές και ακάθαρτο ζώο παρομοιάστηκαν οι δαίμονες που φρυάττουν με τέτοια πράγματα. «ο δε βασιλιάς». Ο Υιός στον Πατέρα <ευφράνθηκε>. «θα επαινεθεί». Έπαινο θα έχει από τον Θεό καθένας που θυμάται τον Θεό (τον Χριστό) και σεμνύνεται για αυτόν <Έχοντας έπαινο από τον Θεό και σεμνυνόμενος για αυτόν κάθε άνθρωπος>. «ότι φράχθηκε». Των βλάσφημων, των επίορκων, των γοητών· διότι φράχθηκαν με την ανάσταση (παρουσία) του Χριστού.

Διότι η παρθένος είναι ιερατικό σκεύος, πορφύρα, η οποία δεν επιτρέπεται να δοθεί σε κανέναν άλλον παρά μόνο στον Βασιλέα των όλων, νύμφη που διατηρεί πάντοτε παρθενικό τον γάμο της. Ω, μακάριοι γάμοι, των οποίων η νυφική κλίνη είναι η παρθενία. Για χάρη αυτών υπέστη τους κινδύνους η μακαρία μάρτυς· διότι αντίκρισε το κάλλος του Νυμφίου και δεν αποσπούσε το βλέμμα της από τη θέα του. Την πίεζε η μητέρα της παρακινώντας την σε γάμο, εκείνη όμως αναβοούσε προς τον Νυμφίο που βρίσκεται στους ουρανούς: «Προς Εσένα ύψωσα τα μάτια μου, που κατοικείς στον ουρανό»· την επισκεπτόταν ο μνηστήρας δελεάζοντάς την με γαμήλιες υποσχέσεις, αλλά εκείνη τασσόταν εσωτερικά με τον Χριστό, λέγοντας: «Προσκολλήθηκε η ψυχή μου οπίσω Σου»· συνέρρεαν οι συγγενείς με κολακείες, εκείνη όμως έφερνε στον νου της τον Παύλο να διαβεβαιώνει: «Σε αρραβώνιασα με έναν άνδρα, για να σε παρουσιάσω ως αγνή παρθένο στον Χριστό»· την ικέτευαν οι υπηρέτες με δάκρυα, αλλά εκείνη έψαλλε γεμάτη ένθεο έρωτα προς τον Νυμφίο: «Ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού;»· την φοβέριζαν οι δικαστές με τιμωρίες, εκείνη όμως τις καταπατούσε όλες με φρόνημα που βροντοφώναζε: «Οι άρχοντες δεν αποτελούν φόβο για τα αγαθά έργα, αλλά για τα κακά».

Χρειαζόμαστε, λοιπόν, ισχυρή ψυχή, και τίποτα δεν θα μας φανεί δύσκολο, όπως ακριβώς, όταν αυτή ασθενεί, δεν υπάρχει τίποτα που να μην είναι δύσκολο. Ανάλογα με τη δική μας διάθεση γίνονται όλα και υποφερτά και ανυπόφορα· αυτήν ας οχυρώσουμε, και θα τα υπομείνουμε όλα με ευκολία. Διότι και το δέντρο, όταν απλώσει τη ρίζα του στο βάθος, ούτε μια σφοδρή καταιγίδα δεν θα μπορέσει να το κλονίσει· εάν όμως είναι ριζωμένο επιφανειακά, στο πάνω μέρος του εδάφους, ακόμη και μια μικρή ριπή ανέμου να το χτυπήσει, το ανασπά σύρριζα. Έτσι συμβαίνει και με εμάς· εάν καθηλώσουμε τις σάρκες μας με τον φόβο του Θεού, τίποτα δεν θα μπορέσει να μας παρασαλεύσει· εάν, όμως, απλώς εκτεθούμε επιφανειακά, ακόμη και μια μικρή ριπή θα μας αφανίσει και θα μας καταστρέψει. Γι' αυτό παρακαλώ, με πολλή προθυμία να υπομένετε τα πάντα, και να μιμείστε τον προφήτη που λέει: «Ἐκολλήθη ἡ ψυχή μου ὀπίσω Σου».

Δες τι λέει: «Προσκολλήθηκε η ψυχή μου». Δεν είπε απλώς, «πλησίασε», αλλά, «προσκολλήθηκε». Και πάλι: «Δίψασε η ψυχή μου για εσένα». Δεν είπε απλώς, «επιθύμησε», για να φανερώσει μέσα από αυτές τις λέξεις τη σφοδρότητα του πόθου. Και πάλι: «Καθήλωσε από τον φόβο σου τις σάρκες μου». Διότι θέλει να είμαστε πάντοτε έτσι προσκολλημένοι και συνδεδεμένοι μαζί Του, ώστε ποτέ να μην απομακρυνόμαστε από Αυτόν. Εάν κατ' αυτόν τον τρόπο κρατιόμαστε από τον Θεό, εάν προσηλώσουμε σε Αυτόν τις διάνοιές μας, εάν διψάμε από πόθο για Αυτόν, τότε θα γίνουν δικά μας όλα όσα επιθυμούμε και θα επιτύχουμε τα μελλοντικά αγαθά, εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών, στον οποίο, μαζί με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα, ανήκει η δόξα, η δύναμη και η τιμή, τώρα και πάντοτε, και στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Ανάγνωσε τον Ησαΐα, και σε αυτόν θα βρεις πώς ομιλεί το βέλος: «Και με έθεσε ως βέλος εκλεκτό», λέγει ο Θεός Λόγος, «και μέσα στη φαρέτρα του με έκρυψε». Πληγωμένος από αυτό το βέλος ο Ιερεμίας έλεγε προς αυτόν: «Εγώ όμως δεν κοπίασα να σε ακολουθώ, και ημέρα ανθρώπου δεν επιθύμησα». Πληγωμένος στη διάνοια από αυτό το βέλος ο Δαβίδ έλεγε προς αυτόν: «Προσκολλήθηκε η ψυχή μου οπίσω σου, και εμένα με στήριξε η δεξιά σου». Πληγωμένος από αυτό το βέλος ο Πέτρος έλεγε στον Χριστό: «Κύριε, εσύ γνωρίζεις ότι σε αγαπώ». Πληγωμένος από αυτό το βέλος ο Παύλος, και συνδεδεμένος με τον Χριστό, έλεγε: «Ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού;». Πληγωμένη από αυτό το βέλος η πάνσεμνη Εκκλησία έλεγε: «Ωιμέ, είμαι πληγωμένη από αγάπη». Ω στεναγμός, που μέσα από τα βάθη της καρδιάς αναβλύζει φιλόχριστα νάματα· ω στεναγμός, με τον οποίο ελκύει προς τον εαυτό της τον ουράνιο νυμφίο Χριστό.

Γι' αυτό και την επαίνεσε ο Κύριος λέγοντας: «Η Μαρία εξέλεξε την αγαθή μερίδα, η οποία δεν θα της αφαιρεθεί». Βλέπεις, αδελφέ, πόσο σπουδαία είναι η ησυχία· διότι ο ίδιος ο Δεσπότης μας Θεός επαινεί αυτόν που την αποκτά. Αυτήν να αποκτήσεις, αδελφέ μου, και θα εντρυφήσεις στον Κύριό σου, καθήμενος κοντά στα πόδια του και παραμένοντας προσκολλημένος μόνο σε αυτόν, ώστε να μπορείς να λες και εσύ με παρρησία: «Προσκολλήθηκε η ψυχή μου οπίσω σου, και εμένα με στήριξε η δεξιά σου. Γι' αυτό σαν από στέαρ και παχύτητα ας χορτάσει η ψυχή μου». Ναι, αδελφέ μου, αυτήν να αποκτήσεις, η οποία είναι γλυκύτερη από το μέλι.

Διότι, εάν ο σαρκικός έρωτας υποδουλώνει τόσο πολύ την ψυχή, ώστε να την αποσπάσει από όλα τα άλλα και να την προσηλώσει αποκλειστικά στην τυραννία του αγαπώμενου προσώπου, τι δεν θα μπορούσε να κατορθώσει ο πόθος για τον Χριστό και ο φόβος της αποξένωσης από Αυτόν; Αυτά ακριβώς και τα δύο κυρίευαν σε τέτοιο βαθμό την ψυχή του προφήτη, ώστε άλλοτε μεν να λέει: «Όπως επιποθεί το ελάφι τις πηγές των υδάτων, έτσι επιποθεί η ψυχή μου προς εσένα, Θεέ»· και πάλι: «Η ψυχή μου είναι σαν άνυδρη γη ενώπιόν σου»· και, «Προσκολλήθηκε η ψυχή μου οπίσω σου»· άλλοτε δε: «Κύριε, μην με ελέγξεις με τον θυμό σου, ούτε να με τιμωρήσεις με την οργή σου».

Λόγος Β'. Περί απροσπαθείας, δηλαδή περί αλυπίας. Εκείνος που αγάπησε αληθινά τον Κύριο· εκείνος που επιζήτησε αληθινά να επιτύχει τη μέλλουσα βασιλεία· εκείνος που αισθάνθηκε αληθινά πόνο για τα δικά του πταίσματα· εκείνος που απέκτησε αληθινά τη μνήμη της κολάσεως και της αιώνιας κρίσεως· εκείνος που ανέλαβε αληθινά τον φόβο της δικής του εξόδου, δεν θα αγαπήσει πλέον, ούτε θα φροντίσει, ούτε θα μεριμνήσει, ούτε για χρήματα, ούτε για κτήματα, ούτε για γονείς, ούτε για τη δόξα του βίου, ούτε για φίλους, ούτε για αδελφούς, ούτε για απολύτως τίποτα το επίγειο. Αλλά, αφού αποτινάξει και μισήσει κάθε δεσμό του και κάθε φροντίδα γι' αυτά, όπως ακριβώς και την ίδια του τη σάρκα, γυμνός από αυτά και αμέριμνος, ακολουθεί τον Χριστό χωρίς οκνηρία, βλέποντας πάντοτε προς τον ουρανό και προσδοκώντας τη βοήθεια από εκεί, σύμφωνα με τον άγιο που είπε: «Προσκολλήθηκε η ψυχή μου πίσω σου», και τον άλλον, τον αείμνηστο, που είπε: «Εγώ όμως δεν κουράστηκα να σε ακολουθώ, και ημέρα ή ανάπαυση ανθρώπου δεν επιθύμησα, Κύριε». Αποτελεί μεγίστη ντροπή, αφού εγκαταλείψαμε όλα τα προειρημένα μετά την κλήση μας, με την οποία μας κάλεσε ο Κύριος και όχι άνθρωπος, να φροντίζουμε για κάτι που δεν μπορεί να μας ευεργετήσει την ώρα της ανάγκης μας, δηλαδή της εξόδου μας. Διότι αυτό είναι που είπε ο Κύριος: το να στραφεί κανείς προς τα πίσω και να μη βρεθεί κατάλληλος για τη βασιλεία των ουρανών.

Αφού δέχθηκε στην καρδιά του τον πόθο αυτής της ανεκλάλητης ωραιότητας του Χριστού, ο χορός των αποστόλων και τα πλήθη των μαρτύρων περιφρόνησαν όλα τα ορατά και κάθε πρόσκαιρη ζωή, και προτίμησαν τα μύρια είδη των βασανιστηρίων και των θανάτων, επειδή ερωτεύθηκαν το θείο κάλλος και αναλογίστηκαν την αγάπη του θείου Λόγου προς εμάς. Αφού δέχθηκε μέσα του αυτό το πυρ και ο ίδιος, ο καλός και ευγενής κατά το σώμα, αλλά ακόμη περισσότερο ευγενέστατος και βασιλικότατος κατά την ψυχή, καταφρονεί όλα ανεξαιρέτως τα γήινα, καταπατά όλες τις σωματικές ηδονές, αδιαφορεί για τον πλούτο, τη δόξα και την εκ μέρους των ανθρώπων τιμή, αποθέτει το διάδημα και την αλουργίδα, θεωρώντας τα πιο ευτελή και από τους ιστούς της αράχνης, και παραδίδει πρόθυμα τον εαυτό του σε όλα τα επίπονα και λυπηρά του ασκητικού βίου, ανακράζοντας: «Προσκολλήθηκε, ω Χριστέ μου, προσκολλήθηκε η ψυχή μου ξοπίσω σου· και εμένα με στήριξε η δεξιά σου».

Παρέμεινε δε μέχρι τέλους να διάγει βίο αληθινά αγγελικό πάνω στη γη, και να εφαρμόζει αυστηρότερη άσκηση μετά την εκδημία του γέροντά του· στο εικοστό πέμπτο έτος της ηλικίας του εγκατέλειψε την επίγεια βασιλεία και εισήλθε στον ασκητικό αγώνα, ασκητεύοντας επί τριάντα πέντε χρόνια σε τούτη την απέραντη έρημο, σαν να ήταν άσαρκος, με άσκηση υπεράνθρωπη. Αφού προηγουμένως απέσπασε πολλές ψυχές ανθρώπων από τον ψυχοφθόρο δράκοντα και τις προσέφερε σωσμένες στον Θεό, αξιούμενος σε αυτό αποστολικής χάριτος, και έχοντας γίνει μάρτυρας κατά την προαίρεση, και ομολογώντας με παρρησία τον Χριστό ενώπιον βασιλέων και τυράννων, και αναδεικνυόμενος μεγαλοφωνότατος κήρυκας της μεγαλειότητάς Του, κατέβαλε έπειτα παλεύοντας πολλά πονηρά πνεύματα στην έρημο, και υπερίσχυσε όλων αυτών με τη δύναμη του Χριστού. Και έχοντας μετάσχει πλούσια στην άνωθεν δωρεά και χάρη, εξαιτίας αυτού διατηρούσε το όμμα της ψυχής του κεκαθαρμένο από κάθε επίγεια ομίχλη, και προέβλεπε τα μέλλοντα σαν να ήταν παρόντα. Και ο Χριστός ήταν για αυτόν αντί για τα πάντα, τον Χριστό ποθούσε, τον Χριστό έβλεπε ως παρόντα, το κάλλος του Χριστού ενωπτριζόταν διαπαντός, σύμφωνα με τον Προφήτη που λέει: «Έβλεπα τον Κύριο ενώπιόν μου διαπαντός, διότι είναι εκ δεξιών μου, για να μην κλονιστώ»· και πάλι: «Προσκολλήθηκε η ψυχή μου οπίσω Σου· και εμένα με στήριξε η δεξιά Σου».

Ενδυνάμωσε, αγνή Δέσποινα, το σθένος της καρδιάς μου, περιζώνοντάς με με τη δική σου δύναμη εναντίον των παθών, και διατηρώντας με άτρωτο από την κυριαρχία τους και την πικρή τους τυραννία, για να σε δοξάζω πάντοτε με αγαλλίαση. Ω Παρθένε, αγνή Δέσποινα, σύμφωνα με τις Γραφές η ψυχή μου προσκολλήθηκε πίσω σου· γι' αυτό, άπλωσε την άχραντη δεξιά σου και βοήθησέ με σε όλα, σκεπάζοντας και φρουρώντας με, και αξιώνοντάς με της αιώνιας χαράς.

Δυνάμωσε, αγνή Δέσποινα, τον τόνο της καρδιάς μου, περιζώνοντάς με με τη δική σου ισχύ ενάντια στα πάθη και διατηρώντας με άτρωτο από την κυριαρχία και την πικρή τους τυραννία, για να σε δοξάζω πάντοτε με χαρά. Ω Παρθένε, αγνή Δέσποινα, όπως λέει η Γραφή, η ψυχή μου προσκολλήθηκε πίσω σου. Γι' αυτό, άπλωσε την άχραντη δεξιά σου και βοήθησέ με σε όλα, σκεπάζοντας και φρουρώντας με, και αξιώνοντάς με την αιώνια χαρά.

Επιθυμώ να βρίσκομαι σε αυτήν την κατάσταση, αλλά δεν επιθυμώ να εφαρμόσω τους τρόπους με τους οποίους μπορώ να φτάσω σε αυτήν. Δεν φανερώνω αν βρήκα τόπο και καιρό κατάνυξης, φωτεινής προσευχής και καθαρτικών δακρύων. Αν η ψυχή μου προσκολλήθηκε ακολουθώντας την εντολή του Θεού και αν πορεύτηκα στην άμεμπτη οδό των προσταγμάτων Του· αν πάτησα πάνω σε φίδια και σκορπιούς, δηλαδή στα πολύμορφα πάθη σύμφωνα με την αποστολική οδό, βαδίζοντας με οσιότητα· αν προετοίμασα και αγίασα κάθε μέλος μου για τη δόξα του Θεού, ώστε η γλώσσα μου να είναι όργανο του Θεού, η καρδιά μου ναός του Αγίου Πνεύματος, τα βλέμματά μου οράσεις του Θεού, και οι λογισμοί μου έννοιες των ουρανών. Τώρα όμως κινδυνεύω, καθώς βρίσκομαι σε δυσχερή και ολέθρια κατάσταση. Αλλά ελάτε, τέκνα μου, ακούστε με· ας ενδυθούμε τον φόβο του Κυρίου και ας δώσουμε τα χέρια μεταξύ μας για τη σωτηρία όλων μας, και κανείς ας μην μείνει πίσω, επειδή θα αποβληθεί από τη μονή, όπως αυτός που απομακρύνεται από τους συνοδοιπόρους του.

Επομένως, αυτός που ταπεινώνεται και κάθε φορά κατεβάζει τον εαυτό του στον βυθό της ταπεινοφροσύνης, ανεβαίνει στους ουρανούς. Αυτός που υπακούει αδιακρίτως και ωθείται προς κάθε ευπείθεια, θα ονομαστεί υιός Θεού. Αυτός που μένει αμετακίνητος και αδιάσειστος στη μαρτυρική ομολογία του προς τον Θεό, και δεν αποσπά κρυφά τον εαυτό του και δεν τον αρπάζει μακριά από τους υπόλοιπους αδελφούς, θα ομολογήσει μαζί με τον Παύλο λέγοντας: «Ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Θεού; Θλίψη, ή στενοχώρια, ή πείνα, ή διωγμός» και τα εξής. Αυτός που είναι ελεύθερος από πάθη και ασύνδετος με την αγάπη των γονέων και με τις συγγενικές και κοσμικές σχέσεις, θα μιλήσει με παρρησία μαζί με τον άγιο Δαβίδ, λέγοντας: «Η ψυχή μου προσκολλήθηκε οπίσω σου, και εμένα με συγκράτησε το δεξί σου χέρι». Αυτός που κάθε ημέρα επιστρέφει τον εαυτό του με κατάνυξη και φόβο για τα λόγια του Θεού, και με τη σκέψη του θανάτου και τη θεωρία της μετάστασης, θα πει:

Αλλά η πονηρή επιθυμία, έχοντας γίνει έξη μέσα μας, μας έκανε αδύναμους μεν στην αρετή, δυνατούς δε στην κακία. Όμως δεν πρέπει να απελπιζόμαστε, μη γένοιτο! Αντίθετα, πρέπει πάλι να κάνουμε μια αρχή και να φροντίζουμε κάθε μέρα και ώρα να μην αδιαφορούμε· αλλά να βρισκόμαστε σε πνευματική νήψη και εγρήγορση, να αγνιζόμαστε, να καθαριζόμαστε και να προσκολλώμαστε στον Θεό, ώστε να μπορούμε και εμείς να λέμε: «Η ψυχή μου προσκολλήθηκε κοντά σου, και το δεξί σου χέρι με στήριξε»· και αφού ολοκληρώσουμε καλά τα επίγεια, να αναχωρήσουμε από εδώ με αγαθή ελπίδα, και να επιτύχουμε τη βασιλεία των ουρανών, εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών, στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος, μαζί με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα, νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Αλλά ποιος είναι αυτός που κατανοεί και αναζητά τον Θεό; Ποιος είναι αυτός που πραγματικά βλέπει και ακούει; Διότι είναι δυνατόν, αν και βλέπει κανείς, να μη βλέπει, και αν και ακούει, να μην ακούει, εξαιτίας της πωρωμένης ψυχής και της φιλοπαθούς καρδιάς. Ποιος είναι εκείνος που έχει αποκτήσει το πένθος που μακαρίζεται από τον Κύριο, και καθαρίζει τον εαυτό του καθημερινά από τους μολυσμούς που του συμβαίνουν από παντού, χωρίς να αναβάλλει την κάθαρση για την αυριανή ημέρα; «Διότι είναι αρκετή», λέγει, «για την κάθε ημέρα η δυσκολία της.» Ποιος είναι αυτός που ένωσε τον πόθο του με τον πόθο για τον Θεό, και έτσι αποκόβεται από κάθε εμπαθή προσκόλληση, λέγοντας μαζί με τον Δαβίδ: «Προσκολλήθηκε η ψυχή μου οπίσω σου· και εμένα με συγκράτησε το δεξί σου χέρι»; Ώ, της μακαρίας απαθείας! Τέτοιοι πρέπει να είμαστε, αδελφοί· έτσι απαιτεί ο Λόγος να έχουμε προετοιμαστεί, «ζέοντες στο πνεύμα», «τεθωρακισμένοι με την πίστη», έχοντας φτερωθεί από την ελπίδα, ετοιμασμένοι για την έξοδο. Γι' αυτό, παρακαλώ και ικετεύω, ας ζούμε σαν να πεθαίνουμε καθημερινά, βιάζοντας τον εαυτό μας με όση δύναμη διαθέτουμε· γνωρίζοντας ότι η φύση της αρετής απαιτεί βία, ελκύοντας πάντοτε προς τα άνω, όπως ακριβώς η κακία ελκύει προς τα κάτω. Ας φροντίσουμε λοιπόν να αποκτήσουμε το καθαρτικό δάκρυο, το οποίο γεννούν η συντριβή της καρδιάς και το ταπεινωμένο φρόνημα. Ας αποκτήσουμε τους αγίους αγγέλους ως φίλους μας μέσω της απαθούς ζωής, ώστε κατά τον καιρό της εξόδου μας να μας μεταφέρουν με επιείκεια προς τον Δεσπότη.