Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 64:13

Θα κατανοήσεις δε τις σταγόνες της από αυτό που έχει λεχθεί για τον Χριστό: «Θα κατέλθει ως βροχή πάνω στον κόκκο, και ως η σταγόνα που στάζει πάνω στη γη». «Θα ευλογήσεις τον στέφανο του ενιαυτού της χρηστότητάς σου». Ως ενιαυτό εννοεί τον καιρό του μέλλοντος αιώνα, και τον αποκαλεί στέφανο χρηστότητας, διότι μέσα σε πολλή χρηστότητα στεφανώνονται σε αυτόν οι άγιοι. «Και οι πεδιάδες σου θα πλησθούν από ευφορία». Πεδιάδες, πάλι, ονομάζει τις ψυχές εκείνων που έχουν πιστέψει σε Αυτόν. «Θα καταστούν εύφορα τα ωραία της ερήμου». Όρη μεν εννοεί τους αγίους αποστόλους και ευαγγελιστές, οι οποίοι κατέστησαν ευτραφείς με τα πνευματικά χαρίσματα· έρημο δε αποκαλεί την εξ εθνών Εκκλησία, η οποία παλαιότερα ήταν έρημη από τη γνώση του Θεού. «Και με αγαλλίαση θα περιζωστούν οι βουνοί». Βουνούς εννοεί τους προέδρους των Εκκλησιών.

Παρομοιάζει δε τις ψυχές των πιστών με πεδιάδες και γαίες, τις οποίες ο Θεός εμπλουτίζει με τα θεία και πνευματικά χαρίσματα, ώστε να μπορούν να φέρουν τους καρπούς της ευσέβειας. <Και οι βουνοί θα περιζωστούν με αγαλλίαση.> (A f. 328 b, C f. 134 b, D f. 162, F f. 95 b. Κυρίλλου και Αθανασίου.) Κατά την πνευματική έννοια δε, όταν φανερωθεί η χρηστότητα του Θεού, η άλλοτε έρημος θα καρποφορήσει· και οι βουνοί που μολύνονταν από τις ειδωλολατρικές θυσίες, δεχόμενοι αυτούς που επιλέγουν τον αγγελικό βίο, θα ευφρανθούν.

Ή παρομοιάζει με βουνά τους εκάστοτε ηγέτες των αγίων Εκκλησιών και τους προϊσταμένους των λαών, δηλαδή τους ποιμένες και τους διδασκάλους. Διότι, όπως ακριβώς τα όρη και οι λόφοι υπερέχουν από όλη την υπόλοιπη γη, με τον ίδιο τρόπο και η αξία των αγίων μυσταγωγών είναι υψηλότερη από των άλλων. Αυτοί περιζώνονται με αγαλλίαση, δηλαδή έχουν μέσα τους την παράκληση του Πνεύματος. <Και οι κοιλάδες θα πληθύνουν τον σίτο.> (E f. 120) Τότε και οι κοιλάδες, δηλαδή οι Εκκλησίες, πλήθυναν εκείνον τον σίτο, για τον οποίο ο Κύριος έλεγε: «Εάν ο κόκκος του σιταριού δεν πέσει στη γη και δεν πεθάνει, μένει μόνος του· εάν όμως πεθάνει, φέρνει πολύ καρπό.» Και για ποιον λόγο οι Εκκλησίες ονομάζονται κοιλάδες; Διότι δέχονται το ύδωρ των νοητών ορέων, δηλαδή των προφητών.

Αλλά και ο ίδιος θα γίνει στέφανός τους, σύμφωνα με τον Ησαΐα που λέει: «Και θα είναι ο Κύριος Σαβαώθ ο στέφανος της δόξας. Τότε και οι πεδιάδες του Θεού θα γεμίσουν από πιότητα, και τα όρη της ερήμου τότε θα παχυνθούν». Επιπλέον δε και «οι λόφοι» τότε «θα περιζωστούν με αγαλλίαση». Και προσέτι σε όλα αυτά, τα κριάρια των προβάτων θα ντυθούν με το δικό τους μαλλί. Θα τα κατανοήσεις δε αυτά, εάν λάβεις υπόψη σου τη διαφορά μεταξύ των σωζομένων· από τους οποίους οι μεν, επειδή ο βίος τους είναι κατώτερος σε σύγκριση με τους ανωτέρους, ονομάστηκαν αλληγορικά πεδιάδες του Θεού που γεμίζουν από πιότητα· γι' αυτό έχει λεχθεί: «Οι πεδιάδες σου θα γεμίσουν από πιότητα»· οι δε, που ήδη ανθίζουν σε διάφορες αρετές, ονομάστηκαν όρη της προηγουμένως έρημης Εκκλησίας· οι οποίοι, ποτιζόμενοι και αυτοί πλούσια από τον προαναφερθέντα ποταμό, λέγεται ότι θα παχυνθούν· αλλά και όσοι είναι ακόμη υψηλότεροι από αυτούς, ονομαζόμενοι μεταφορικά λόφοι, θα περιζωστούν με αγαλλίαση.

Και πληθαίνοντας τα γεννήματά της θα τα ευλογήσει. Αυτή δε ευφραίνεται και, αφού ανανεωθεί, αναβλαστάνει. Έπειτα, γεμάτη από κάθε είδους καρπούς, σπαρτά και ακρόδρυα, στεφανώνεται, ώστε να μη διστάσει κανείς να πει ότι κατά την εποχή της άνοιξης αυτή έχει στεφανωθεί, και ότι οι πεδιάδες ξεχειλίζουν από γονιμότητα· και ακόμη ότι τα όρη της ερήμου ανθίζουν, και οι λόφοι περιζώνονται με αγαλλίαση· αλλά και τα κριάρια των προβάτων ενδύονται με το δικό τους μαλλί, και οι ίδιες οι περιοχές των κοιλάδων συχνά γεμίζουν από σιτάρι, και σχεδόν με την ίδια τους την πράξη αναβοούν και δοξάζουν τον Θεό.

Και αυτά, αν και εκπληρώνονται με πολύ αισθητό τρόπο κάθε χρόνο, εντούτοις έχει αποδειχθεί ότι η συνάφεια της ακολουθίας του όλου λόγου μάς ανάγει στη θεωρία. Όλα μαζί λοιπόν τα προαναφερθέντα, εννοώ τις πεδιάδες και τα όρη της ερήμου, τους λόφους και τα κριάρια των προβάτων, και επιπλέον τις κοιλάδες που παρατέθηκαν, σύμφωνα με την ερμηνεία που δόθηκε αλλά και σύμφωνα με την προφανή έννοια, έχει λεχθεί ότι θα εκπέμψουν μία φωνή και μία σύμφωνη μελωδία προς τον Θεό. Γι' αυτό και για όλα αυτά θα ακούσεις το εξής: «Θα κραυγάσουν και θα υμνήσουν».

Επλήθυνας: Δηλαδή, με πλήθος οικτιρμών εμπλούτισες όλη τη γη με τη χάρη. Ο ποταμός του Θεού: Εννοεί το βάπτισμα, διότι κατακλύζει την αμαρτία σαν ποταμός. Ετοίμασας: Διότι ετοίμασε για όσους βαπτίζονται ως τροφή το ίδιο του το σώμα και [ως ποτό] το αίμα του, επειδή έτσι είχε προαποφασίσει. Τις αύλακες: Της νοητής γης, η οποία είναι ο άνθρωπος· και αύλακες είναι η καρδιά, ο νους και η ψυχή, σαν να έχουν οργωθεί με τον σταυρό. Θα μεθύσουν (θα ποτιστούν άφθονα), δηλαδή θα γεμίσουν από τη χάρη μέσω των μυστηρίων, ώστε να φέρουν καρπό, τον καρπό του Αγίου Πνεύματος. Στις σταγόνες: Τόσο η αισθητή γη, που βλασταίνει με τις βροχές, όσο και η νοητή, που είναι ο άνθρωπος, ο οποίος ευφραίνεται με τα δάκρυα της μετάνοιας. Θα ευλογήσεις: Εννοεί τον κύκλο της αναστάσεως, για τον οποίο λέγει: ήρθα να κηρύξω δεκτό έτος Κυρίου και ημέρα ανταπόδοσης. Και οι πεδιάδες: Οι πεδιάδες της Εκκλησίας, τις οποίες εξομάλυνε η χάρη, θα γεμίσουν από τον λόγο του Ευαγγελίου· διότι μέσα σε αυτόν τρέφονται πλούσια οι ψυχές. Θα παχυνθεί (θα τραφεί πλούσια): Είναι προφανές ότι εννοεί την Εκκλησία· διότι προηγουμένως ήταν έρημος, και ωραία της ονομάζει τις ψυχές των ανθρώπων· και αυτές τρέφονται πλούσια με το νερό του βαπτίσματος και το χρίσμα του ελαίου. Και αγαλλίαση: Εννοεί τους αποστόλους· διότι η Γραφή ονομάζει βουνούς τους αποστόλους. Αυτοί λοιπόν αγαλλίασαν, καθώς μέσω αυτών εξαπλώθηκε το κήρυγμα του Ευαγγελίου.

Ας αναγνωρίσουμε την αιτία του κακού: γιατί ξεράθηκαν οι καλλιέργειες, ντροπιάστηκαν οι αποθήκες, και εξέλιπε η βοσκή των ποιμνίων· λιγόστεψαν τα ωραία της γης· δεν γέμισαν οι πεδιάδες με ευφορία, αλλά με κατήφεια· δεν πλήθυναν οι κοιλάδες το σιτάρι, αλλά γέμισαν με θρήνο· δεν έσταξαν τα βουνά γλυκασμό, όπως θα γίνει αργότερα για τους δικαίους, αλλά αντίθετα δέχθηκαν την κατάρα του Γελβουέ. Τέτοιος είναι ο πλούτος των ασεβών. Τέτοιες είναι οι σοδειές εκείνων που σπέρνουν με κακία. Κάποιος ανάμεσά μας καταπίεσε τον φτωχό, και του άρπαξε μερίδιο γης, και παραβίασε τα όρια άδικα, είτε κλέβοντας είτε καταδυναστεύοντας, και ένωσε σπίτι με σπίτι, και αγρό με αγρό, για να αφαιρέσει κάτι από τον πλησίον, και επιδίωξε με πείσμα να μην έχει κανένας άλλος τίποτα, σαν να επρόκειτο να κατοικήσει αυτός μόνος πάνω στη γη. Άλλος πάλι μόλυνε τη γη με τόκους και τοκογλυφίες, μαζεύοντας από εκεί που δεν έσπειρε, και θερίζοντας όπου δεν σκόρπισε· καλλιεργώντας, όχι τη γη, αλλά την ανάγκη των αναξιοπαθούντων· άλλος στέρησε από τον Θεό, που έχει δώσει τα πάντα, τις απαρχές από το αλώνι και το πατητήρι, και έγινε ταυτόχρονα αχάριστος και ανόητος, καθώς ούτε για όσα απέκτησε Τον ευχαρίστησε, ούτε το μέλλον του εξασφάλισε μέσω της ευγνωμοσύνης. Άλλος δεν σπλαγχνίστηκε τη χήρα και το ορφανό, ούτε έδωσε μερίδιο από λίγο ψωμί και τροφή σε αυτόν που είχε ανάγκη, ή μάλλον στον Χριστό, ο οποίος τρέφεται μέσω των ελαχίστων που τρέφονται. Και άλλος εξέτρεψε την οδό των ταπεινών, και διέστρεψε το δίκαιο με αδικίες.

Τέσσερις ποταμοί ρέουν από τον Παράδεισο, σύμφωνα με τη θεία Γραφή: ο Φισών, ο Τίγρης, ο Γεών και ο Ευφράτης. Έπειτα, και αμέτρητους άλλους ποταμούς εξιστορούν όσοι έχουν ασχοληθεί με την ανακάλυψή τους, τους οποίους και ονομάζουν ως εξής: ο Ινδός, ο Βάκτρος, ο Χόσοπις, ο Αράξης, ο Τάναϊς, ο Τάρσισος, ο Ίστρος, ο Ροδανός, ο Εαγών, ο Νύσσης, ο Χρεμέτης. Και ενώ αμέτρητοι άλλοι ποταμοί ρέουν απλώς στην ανατολική και τη δυτική γη, στον βορρά και τον νότο, μόνο εκείνος επιλέχθηκε να ονομαστεί ποταμός του Θεού, πάνω στον οποίο ακούστηκε από τον ουρανό η φωνή του Πατρός, στον οποίο βαπτίστηκε ο Υιός και στον οποίο φανερώθηκε το Άγιο Πνεύμα με μορφή περιστεράς. «Ετοίμασας την τροφή τους», αυτών δηλαδή που βαπτίζονται στην ομοούσιο Τριάδα, την παναγία σου σάρκα, «διότι τέτοια είναι η ετοιμασία» αυτή για την άφεση των αμαρτιών. «Πότισε άφθονα τα αυλάκια της γης, πλήθυνε τα γεννήματά της» με τις βροχές σου «και θα ευφρανθεί αναβλαστάνοντας» πολυτελείς καρπούς. «Ευλόγησε τον κύκλο του έτους της χρηστότητάς σου, ώστε οι πεδιάδες σου να γεμίσουν από ευφορία και θα καταστούν εύφορα τα ωραία της ερήμου και με αγαλλίαση θα περιζωστούν οι βουνοί. Θα ενδυθούν τα κριάρια των προβάτων» με άφθονο μαλλί «και οι κοιλάδες θα πληθύνουν από σιτάρι· διότι θα αλαλάξουν και θα υμνήσουν».

Διότι, εάν ο Θεός δει και εμάς να μεριμνούμε με αυτόν τον τρόπο για τη σωτηρία μας, εξάπαντος και σε εμάς «θα ευλογήσει το στεφάνι του έτους της αγαθότητάς του, και τα πεδία» των διανοημάτων της καρδιάς μας «θα γεμίσουν από το πάχος» του Αγίου Πνεύματος, και «θα παχυνθούν» θεϊκά «τα ωραία της ερήμου» της καρδιάς μας, «και με αγαλλίαση» πνευματική «οι βουνοί» των λογισμών μας «θα περιζωστούν, και θα ενδυθούν τα κριάρια των προβάτων» των πράξεών μας με τη στολή της αφθαρσίας, «και οι κοιλάδες» της ταπεινοφροσύνης «θα πληθύνουν το σιτάρι», τον άρτο της αθανασίας· «θα κράξουν» προς τον Κύριο με πεποίθηση τα γεώργια της ταπεινής καρδιάς το «Κύριε, έκραξα προς εσένα· εισάκουσέ με», και· «Εκ βαθέων έκραξά σε, Κύριε», και· «Κατευθυνθήτω η προσευχή μου ως θυμίαμα ενώπιόν σου». «Θα κράξουν» τέτοιου είδους γεώργια, «και θα υμνήσουν» τον Θεό Πατέρα και τον Υιό και το Άγιο Πνεύμα, σε μία θεότητα, σε τρισόλβια μονάδα και ομοούσια φύση· μέσω της οποίας είθε να βρούμε έλεος με τη χάρη της, ως αδίστακτοι λάτρεις της· διότι σε αυτήν πρέπει, από όλους εμάς τα κτίσματά της, κάθε δόξα, τιμή και προσκύνηση πάντοτε, νυν και αεί και στους αιώνες των αιώνων· αμήν.