Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 64:5

Για τον λόγο αυτόν, θεωρώντας αναγκαία την ανάλυση των πατριαρχικών ονομάτων, λέμε ότι η φυλή του Ιούδα, που ερμηνεύεται ως «εξομολόγηση», υποδηλώνει εκείνους που σώζονται διά της μετανοίας και της αγάπης προς τον Κύριο, ο οποίος εβλάστησε από τον Ιούδα και δικαίωσε τελώνη, πόρνη και ληστή· η δε φυλή του Ρουβήμ, που φανερώνει τον «βλέποντα υιό» ή τον «υιό της οράσεως», δηλώνει τους καθαρούς στην καρδιά και εκείνους που βλέπουν με το πνεύμα· η δε φυλή του Γαδ, που σημαίνει πειρασμό ή δοκιμασία, υποδηλώνει εκείνους που μέσα από θλίψεις και πειρασμούς πυρώνονται σαν τον χρυσό και στεφανώνονται από τη δοκιμασία της πίστεως· η δε φυλή του Ασήρ, διά της οποίας σημαίνεται ο «μακαρισμός», αυτούς που με την τήρηση των θεοδίδακτων μακαρισμών θα επιτύχουν την ατελεύτητη μακαριότητα των αιώνιων επαίνων· η δε φυλή του Νεφθαλείμ, που ερμηνεύεται ως συνετός ή στέλεχος, εκείνους που στηρίζονται με σύνεση στο στέλεχος του δεσποτικού Σταυρού και με αυτό συντρίβουν τους δαίμονες· η δε φυλή του Μανασσή, που ερμηνεύεται από τη λήθη, εκείνους που λησμονούν τον πατρικό τους οίκο για χάρη του Χριστού, ώστε να επιθυμήσει ο Βασιλεύς το ψυχικό τους κάλλος και να τους αξιώσει της κλήσεως στον μυστικό γάμο· η δε φυλή του Συμεών, που δηλώνει επακουσμό, αυτούς που υπακούουν στις θείες εντολές διά των αγαθών πράξεων· και η φυλή του Λευί, διά της οποίας σημαίνεται ο «προσειλημμένος», εκείνους που εκλέχθηκαν και προσλήφθηκαν από τον Θεό, σύμφωνα με το ψαλμικό λόγιο, και οι οποίοι πρόκειται να κατασκηνώσουν στις θείες αυλές, ως πρόσωπα που θα ιερουργούν στην όγδοη ημέρα μετά την εβδομάδα του παρόντος αιώνος, γι' αυτό και έχει τεθεί όγδοη στη σειρά.

Μακάριος είναι εκείνος που εξέλεξες και προσέλαβες. Εκείνους που τελειοποιήθηκαν στην αρετή και έφτασαν στο βραβείο της άνω κλήσεως, τους αποκαλούν μακάριους. Θα χορτάσουμε από τα αγαθά του οίκου σου. Ως αγαθά του οίκου εννοεί τα διάφορα χαρίσματα του Πνεύματος. Διότι, λέγει, σε άλλον μεν δίδεται μέσω του Πνεύματος λόγος σοφίας, σε άλλον δε λόγος γνώσεως, και τα υπόλοιπα χαρίσματα. Άγιος είναι ο ναός σου· είτε ο επουράνιος, είτε ο επίγειος, σύμφωνα με αυτό που έχει γραφτεί: «Διότι ο ναός του Θεού είναι άγιος, και τέτοιοι είστε εσείς». [Είναι πλήρης αγιασμού· και μέσω των λογίων σου διδάσκει τη δικαιοσύνη σου σε εκείνους που προσέρχονται.] Εισάκουσέ μας, Θεέ, ο Σωτήρας μας, η ελπίδα όλων των περάτων της γης. Επομένως, εισάκουσέ μας και χορήγησέ μας αυτά. Σε εσένα, λέγει, θα ελπίσουν τα πέρατα της οικουμένης και όσοι κατοικούν μακριά στη θάλασσα. Και μέσω αυτών δηλώνονται πάλι τα πέρατα της οικουμένης.

Διότι ο Θεός εκλέγει εκείνον που είναι κατάλληλος για να αγωνιστεί και να τρέξει· ενώ εκείνον που έχει ήδη νικήσει και έχει κλείσει τη ζωή του με ένα καλό τέλος, τον προσλαμβάνει στον ουρανό, όπου του παραχωρεί ως κλήρο μία σκηνή στις δικές Του αυλές. Για αυτές έχει ειπωθεί: «Υπάρχουν πολλές μονές κοντά στον Πατέρα». Ώστε, το να προσληφθεί κάποιος από Εκείνον που τον εξέλεξε είναι κάτι τελειότερο από το να εκλεγεί. Διότι, όταν ο εκλεγμένος πράξει τα πάντα σύμφωνα με το βούλημα του Θεού, τότε προσλαμβάνεται με δόξα στις υποσχέσεις, και αφού μετοικήσει από τον επίγειο τόπο, κατασκηνώνει εκεί, στις αυλές Εκείνου που τον εξέλεξε. Έχοντας, λοιπόν, κάποιος πόθο γι' αυτές ήδη από τον παρόντα βίο, είπε: «Λιώνει η ψυχή μου για τις αυλές του Κυρίου». Ώστε αυτά τα λόγια, εννοώ δηλαδή το «Μακάριος εκείνος τον οποίο εξέλεξες και προσέλαβες», εύλογα τα προφέρουν όσοι μακαρίζουν και επιθυμούν την κατάσταση εκείνων που έχουν απαλλαγεί από αυτή τη ζωή.

Χαίρε και εσύ, Μαρία Θεοτόκε, Παρθενομήτωρ, Φωτοφόρε, σκεύος αμίαντο. Χαίρε, Παρθένε Μαρία, μητέρα και δούλη· Παρθένε μεν, εξαιτίας αυτού που γεννήθηκε από εσένα την Παρθένο· μητέρα δε, εξαιτίας εκείνου που βαστάχτηκε στις αγκάλες σου και τράφηκε με το γάλα σου· δούλη εξαιτίας εκείνου που έλαβε μορφή δούλου. Διότι εισήλθε ο βασιλιάς στην πόλη σου, ή μάλλον στην κοιλιά σου, και πάλι εξήλθε όπως ο ίδιος θέλησε, και η πύλη σου παρέμεινε κλειστή. Διότι συνέλαβες ασπόρως και γέννησες θεοπρεπώς. Χαίρε, Μαρία, ναέ-κατάλυμα, ή μάλλον άγιε ναέ, καθώς βοά ο προφήτης Δαβίδ λέγοντας: «Άγιος είναι ο ναός σου, θαυμαστός εν δικαιοσύνη.» Χαίρε, Μαρία, το κειμήλιο της οικουμένης· χαίρε, Μαρία, η αμίαντη περιστερά.

Άνομοι ήταν όλοι εκείνοι που πρώτοι καθιέρωσαν τη θεοποίηση των ειδώλων· τα δε λόγια τους είναι αυτά που καταγράφηκαν σε συγγράμματα μέσω των ποιητών και των σοφών τούτου του αιώνα σχετικά με την πολυθεϊστική πλάνη. Αλλά αυτοί μεν «μας καταδυνάστευσαν», κατά τον Σύμμαχο· εσύ όμως δεν μας περιφρόνησες, Δέσποτα· αντίθετα, συγχώρησες τις ασέβειές μας, στέλνοντάς μας τον ιλασμό, μέσω του οποίου έγινες ίλεως απέναντί μας, παραβλέποντας τις ασέβειές μας. Και το ποιος είναι ο ιλασμός, το διδάσκει ο Απόστολος όταν λέει για τον Σωτήρα: «Τον οποίο ο Θεός προόρισε ως ιλαστήριο μέσω της πίστεως στο αίμα του»· και πάλι: «Αυτός είναι ο ιλασμός για τις αμαρτίες μας· και όχι μόνο για τις δικές μας, αλλά και για όλου του κόσμου». «Μακάριος εκείνος που εξέλεξες και προσέλαβες, θα κατοικήσει στις αυλές σου». Εκείνοι που επέστρεψαν από όλα τα έθνη, αφού εξομολογήθηκαν τις ασέβειές τους και εφόσον αξιώθηκαν τον ιλασμό, επιδεικνύουν πνευματική προκοπή και πολλή ωφέλεια της ψυχής, διδάσκοντας ότι έχουν αποκτήσει τη γνώση του αληθινά Μακαρίου.

Διότι στο παρελθόν, καθώς γνώριζαν μόνο τον θνητό βίο και την πρόσκαιρη ζωή, μακάριζαν οπωσδήποτε όσους την απολάμβαναν, ορίζοντας ως υπέρτατο σκοπό την ηδονή, τα πλούτη και τη σωματική τρυφή· τώρα όμως που έτυχαν της εξιλέωσης και καθαρίστηκαν από τις δικές τους ασέβειες, απέκτησαν τη γνώση του αληθινά μακάριου. Και ισχυρίζονται ότι αυτός είναι εκείνος που εκλέγεται από τον Θεό και έχει αξιωθεί της πρόσληψής του από Αυτόν. Γι' αυτό λένε: Όλοι εμείς, που παλαιότερα ήμασταν σάρκα, έχουμε αξιωθεί της κλήσης· όμως γνωρίζουμε ότι πολλοί είναι οι κλητοί, αλλά λίγοι οι εκλεκτοί. Εύλογα, λοιπόν, ως κάτι σπάνιο, μακαρίζουμε τον εκλεκτό. Και ποιος είναι αυτός παρά εκείνος που διαχωρίστηκε από τους πολλούς και αναλήφθηκε από τον Θεό; Και πώς να μην είναι αληθινά μακάριος ένας τέτοιος άνθρωπος, όταν, εφόσον επιτύχει αυτά τα δύο, εννοώ δηλαδή την εκλογή και την από Θεού πρόσληψη, πρόκειται να αξιωθεί κάτι ανώτερο; Διότι θα κατοικήσει στις αυλές του Θεού. Και βρίσκοντας, λοιπόν, αυτήν την κατοικία και την ανάπαυση, εκεί θα εδραιωθεί, απολαμβάνοντας αυτό το αγαθό τέλος, το οποίο ευχόταν να επιτύχει και ένας άλλος προφήτης που είπε: «Επιποθεί και εκλείπει η ψυχή μου για τις αυλές του Κυρίου.» Και αυλές του Κυρίου είναι οι επουράνιες μονές, για τις οποίες αναφέρεται στο Ευαγγέλιο: «Υπάρχουν πολλές μονές κοντά στον Πατέρα.»

Εκείνος, λοιπόν, από τα έθνη, ο οποίος παλαιότερα ήταν σάρκα, αλλά μεταβλήθηκε και έγινε άνθρωπος του Θεού, μακαρίζει τον εξαίρετο και ήδη εκλεκτό· επειδή προσλήφθηκε από τον Θεό και έγινε δεκτός στις αυλές της επουράνιας Ιερουσαλήμ. «Θα χορτάσουμε από τα αγαθά του οίκου σου· άγιος είναι ο ναός σου, θαυμαστός εν δικαιοσύνη.» Οι προαναφερθέντες, ευχόμενοι να επιτύχουν και οι ίδιοι τα επουράνια αγαθά, των οποίων αξιώθηκε ο προειρημένος μακάριος, λένε: «Θα χορτάσουμε από τα αγαθά του οίκου σου.» Διότι γνώρισαν τον επουράνιο οίκο του Θεού, στις αυλές του οποίου έχει καταταγεί ο ήδη εκλεκτός. Γι' αυτό ικετεύουν να αξιωθούν κάποτε και αυτοί τα επουράνια αγαθά.

Σε αυτά, λοιπόν, προετοιμάζουν τους εαυτούς τους όσοι επιθυμούν τα ανώτερα. Έπειτα, επειδή μνημόνευσαν τον οίκο του Θεού, στη συνέχεια διδάσκουν τι λογής είναι αυτός, λέγοντας: «Άγιος είναι ο ναός σου, θαυμαστός εν δικαιοσύνη.» Διότι αυτός ήταν ο οίκος του Θεού, ο άγιος ναός Του. Ως άγιο ναό του Θεού, όμως, μην εννοείς τα οικοδομήματα από τοίχους και οροφές, αλλά αυτόν που έχει ήδη συγκροτηθεί από εκλεκτές ψυχές. Ότι οι άγιοι είναι ζωντανοί λίθοι, και η σύναξη των θεοσεβών είναι πνευματικός οίκος για άγιο ιεράτευμα, το δίδαξε ο ιερός Απόστολος λέγοντας: «Όλοι εσείς είστε οίκος Θεού, και το Πνεύμα του Θεού κατοικεί μέσα σας· αν κάποιος φθείρει τον ναό του Θεού, αυτόν θα τον φθείρει ο Θεός· διότι ο ναός του Θεού είναι άγιος, και τέτοιοι είστε εσείς.» Λέγοντας δε αυτά, δίδασκε σε απόλυτη συμφωνία με τον προκείμενο λόγο που αναφέρει: «Άγιος είναι ο ναός σου, θαυμαστός εν δικαιοσύνη.» Διότι, όπως στους αισθητούς ναούς θαυμάζεται πολλές φορές η κατασκευή επειδή έγινε με φιλόκαλη πολυτέλεια· κατασκευάζουν, δηλαδή, χρυσές οροφές και ανάγλυφα, από αγάπη προς το ωραίο, και στολίζουν τα οικοδομήματα με υλικά από κίονες και μάρμαρα· με τον ίδιο τρόπο και ο ναός του Θεού, όντας άγιος και κατέχοντας αυτό ως το πρώτο και πιο εξαιρετικό αγαθό, περιβάλλεται τον εξωτερικό στολισμό, διακοσμημένος με την πολυποίκιλη σοφία του Θεού, με τη δικαιοσύνη και με τις υπόλοιπες αρετές, καθώς και με τα χαρίσματα του Αγίου Πνεύματος, ώστε να προκαλεί κατάπληξη και να εμπνέει θαυμασμό σε όσους τον βλέπουν.

Επομένως, όσοι αξιώνονται τη διαμονή μέσα σε αυτόν, λένε γεμάτοι χαρά: «Θα χορτάσουμε από τα αγαθά του οίκου σου· άγιος είναι ο ναός σου, θαυμαστός εν δικαιοσύνη.» Παρατήρησε δε πώς αυτά λέγονταν την εποχή του Δαβίδ, κατά την οποία δεν είχε ακόμη κατασκευαστεί ο αισθητός ναός από τον Σολομώντα· καθώς ο λόγος αποδεικνύει ξεκάθαρα ότι ο αληθινός ναός του Θεού δεν ήταν αυτός που οικοδομήθηκε από άψυχες πέτρες, αλλά αυτός που μας αποδόθηκε σύμφωνα με την αποστολική μαρτυρία.

Και εξάλλου, σύμφωνα με άλλη ερμηνεία, επειδή προηγουμένως μακάρισαν αυτόν που εκλέχθηκε και αναλήφθηκε από τον Θεό και ο οποίος κατοίκησε ήδη στις επουράνιες αυλές Του, εύλογα και οι ίδιοι, ενώ παραμένουν προς το παρόν κλητοί, ευχόμενοι ωστόσο να γίνουν εκλεκτοί και να αξιωθούν τις ίδιες επουράνιες μονές, προδιαγράφουν για τους εαυτούς τους αγαθές ελπίδες, ικετεύοντας να επιτύχουν τον ίδιο επουράνιο οίκο και τα αγαθά που βρίσκονται σε αυτόν.

Έπειτα, έχοντας πλέον μάθει πώς είναι ο επουράνιος οίκος του Θεού, εξηγούν την αρετή του λέγοντας: «Άγιος είναι ο ναός σου, θαυμαστός εν δικαιοσύνη». Και ποιος άλλος θα μπορούσε να είναι ο επουράνιος και αληθινά αντάξιος του Θεού ναός, στον οποίο νοείται ότι κατοικεί ο Θεός των όλων, παρά ο μονογενής του Λόγος, στον οποίο ευδόκησε να κατοικήσει όλο το πλήρωμα της θεότητας; Αυτός, λοιπόν, είναι αληθινά θαυμαστός εν δικαιοσύνη· επειδή ο ίδιος έγινε για εμάς σοφία από τον Θεό, καθώς και δικαιοσύνη, αγιασμός και απολύτρωση. «Εισάκουσέ μας, ο Θεός ο Σωτήρας μας, η ελπίδα όλων των περάτων της γης, και όσων βρίσκονται μακριά στη θάλασσα». Εκείνος, βέβαια, που έχει εκλεγεί από εσένα και έχει αναληφθεί στον επουράνιο ναό είναι αληθινά μακάριος και τρισμακάριος· εμείς όμως, καθώς βρισκόμαστε υπό τις υποσχέσεις των προαναφερθέντων αγαθών και στηριζόμαστε στις ελπίδες, προσευχόμαστε να τα αποκτήσουμε επιτέλους· γι' αυτό παρακαλούμε λέγοντας: «Εισάκουσέ μας, ο Θεός ο Σωτήρας μας»· και αφού μας εισακούσεις, αξίωσέ μας να γίνουμε μακάριοι, προσλαμβάνοντάς μας, εκλέγοντάς μας και δίνοντάς μας κατοικία στις αυλές σου, ώστε, όταν βρεθούμε εκεί, να χορτάσουμε από τα αγαθά του οίκου σου. Και ποια αγαθά του επουράνιου οίκου θα μπορούσε κανείς να σκεφτεί, παρά εκείνα που περιέγραψε ο θείος Απόστολος λέγοντας: «Αυτά που μάτι δεν είδε και αυτί δεν άκουσε, και σε καρδιά ανθρώπου δεν ανέβηκαν, αυτά που ετοίμασε ο Θεός για εκείνους που τον αγαπούν;».

Εις το τέλος· ψαλμός στον Δαβίδ, ωδή του Ιερεμία και του Ιεζεκιήλ και του λαού της παροικίας. Όταν επρόκειτο να πορευθούν, επρόκειτο η ωδή επί τω τέλει να προσφερθεί στον Χριστό. Διότι ο Δαβίδ ερμηνεύεται ως ο Χριστός, όπως φανερώνει το Πνεύμα στην προφητεία. «Σοι πρέπει ύμνος»: Στην Εκκλησία, η οποία είναι η Σιών· και Σιών ερμηνεύεται «σκοπεύτρια», και σε αυτήν επισκοπεί ο Κύριος δια του σώματος και του αίματός Του. Διότι εκεί δέχεται τον ύμνο όλων. «Και σοι αποδοθήσεται»: Ομοίως στην Εκκλησία· διότι Ιερουσαλήμ ερμηνεύεται «όρασις ειρήνης»· και μέσα στην Εκκλησία υπάρχει η ειρήνη των πάντων. «Εισάκουσον»: Ο λόγος απευθύνεται προς την Εκκλησία· διότι προς αυτήν έρχεται κάθε σάρκα εξομολογούμενη. «Λόγοι ανόμων»: Εκείνοι των δαιμόνων και των ασεβών ανθρώπων· οι οποίοι μεγαλορρημονούν και ονειδίζουν τους πιστούς και αποθαρρύνουν τους περισσότερους που έχουν πιστέψει. «Και τας ασεβείας»: Ζητώντας εξιλασμό, τον αναζητούν από τον Θεό. «Μακάριος»: Ο λόγος αναφέρεται στον λαό που προέρχεται από τα έθνη, ως εκλεγμένος από τον Θεό και δεκτός στην πίστη. «Κατασκηνώσει»: Στις εκκλησίες τα έθνη, συναθροιζόμενα, κατασκηνώνουν δια της πίστεως. «Πλησθησόμεθα»: Τα έθνη ευχαριστούν τον Θεό, απολαμβάνοντας τα μυστήρια μέσα στην Εκκλησία.

«Άγιος ο ναός»: Ως ναό εννοεί το δεσποτικό σώμα, στο οποίο κατοίκησε η θεότητα· διότι αυτό είναι στην πραγματικότητα άγιος και θαυμαστός ναός. «Επάκουσον»: Οι πιστοί αυτά κραυγάζουν (κράζουν) στον Χριστό. «Η ελπίς»: Διότι προς εσένα φωνάζουν και τα τέκνα των γεωργών και των ναυτών· επειδή και για τους μεν και για τους δε, ελπίδα και βοήθεια είναι ο Χριστός. «Ετοιμάζων»: Τη Βηθλεέμ, τη Σιών, τον Γολγοθά, το όρος των Ελαιών και το Σινά· διότι αυτά ως δυνατός Θεός τα προετοίμασε για τη διακονία των μυστηρίων που τελέστηκαν σε αυτά. Ονομάζει δε «όρη» και τους προφήτες και τη Θεοτόκο και την πίστη. «Ο συνταράσσων»: Εννοεί την περιοχή της βιωτικής θάλασσας· διότι την τάραξε με τα θαύματα και την οδήγησε στην πίστη. Ονομάζει δε και το βάπτισμα θάλασσα. «Ήχους κυμάτων»: Η οποία κυματίζει με την πίστη και ηχεί με τους ύμνους (υμνεί με την πίστη)· διότι ολόκληρη έχει γεμίσει από τους πιστούς και το βάπτισμα. «Ταραχθήσονται»: Από τα σημεία του Χριστού τα έθνη συνταράχθηκαν (κυριεύθηκαν) από φόβο, οδηγούμενα (ταρασσόμενα) προς τη μετάνοια (μεταστροφή). «Οι κατοικούντες»: Διότι σε όλα τα πέρατα έχει φτάσει η δόξα των σημείων του Χριστού και τα θαύματα. «Εξόδους»: Εσπέρα (εσπέρας) ονομάζει το πάθος του Χριστού, και πρωία (πρωίας) την ανάσταση. Τέρψεις δε, επειδή η δόξα αυτών και η σωτηρία έχει γεμίσει τον ουρανό και τη γη. «Επεσκέψω»: Δια της αναστάσεως γέμισες τη γη από χαρά (με χαρά).

Γι' αυτό, το ιερό και πανάμωμο σώμα σου παραδιδόταν σε όσια ταφή, με τους αγγέλους να προπορεύονται, να το περικυκλώνουν, να το ακολουθούν —και τι δεν έπρατταν από όσα, όπως ήταν φυσικό, ταίριαζε για να υπηρετήσουν τη μητέρα του δικού τους Δεσπότη— και με τους αποστόλους και όλο το πλήρωμα της Εκκλησίας να αναπέμπουν μεγαλόφωνα θεόπνευστους ύμνους, εμπνεόμενοι από το Πνεύμα: «Θα χορτάσουμε από τα αγαθά του οίκου σου· άγιος είναι ο ναός σου, θαυμαστός εν δικαιοσύνη», και πάλι: «Αγίασε το σκήνωμά του ο Ύψιστος. Όρος του Θεού, όρος εύφορο, το όρος στο οποίο ευαρεστήθηκε ο Θεός να κατοικήσει». Εσένα, την αληθινή κιβωτό του Κυρίου του Θεού, αφού η χορεία των αποστόλων σε σήκωσε στους ώμους της, όπως άλλοτε οι ιερείς την τυπική κιβωτό, και σε εναπέθεσαν σε τάφο, μέσα από αυτόν, σαν μέσα από κάποιον Ιορδάνη, σε προέπεμπαν προς την αληθινή γη της επαγγελίας, εννοώ την άνω Ιερουσαλήμ, τη μητέρα όλων των πιστών, της οποίας τεχνίτης και δημιουργός είναι ο Θεός· διότι δεν κατέβηκε η ψυχή σου στον άδη, αλλά ούτε και η σάρκα σου γνώρισε τη φθορά.

ΤΙΤΛΟΣ ΣΤ΄. — Περί της εκκλησίας, και του οίκου του Θεού, και του θυσιαστηρίου, και της ιερατικής θυσίας· και ότι δεν πρέπει να εμπορεύονται [να καπηλεύονται] μέσα στις εκκλησίες. «Το θυσιαστήριο θα είναι άγιο των αγίων· και καθένας που αγγίζει το θυσιαστήριο, θα αγιασθεί.» «Τις απαρχές των πρωτογεννημάτων της γης σου θα τις φέρεις στον οίκο του Θεού σου.» «Δεν θα ανεβείς με σκαλοπάτια στο θυσιαστήριό μου, ώστε να μην αποκαλύψεις την ασχημοσύνη σου πάνω σε αυτό.» «Θα τοποθετείς πάνω στην τράπεζά μου άρτο ενώπιόν μου παντοτινά.» «Καθένας που θα αγγίξει τη θυσία των ιερέων θα αγιασθεί.» «Είπε ο Κύριος προς τον Μωυσή: Μίλησε στον Ααρών τον αδελφό σου, και να μην εισέρχεται οποιαδήποτε ώρα στο άγιο εσωτερικό του καταπετάσματος, ενώπιον του ιλαστηρίου.» «Εγώ όμως με το πλήθος του ελέους σου θα εισέλθω στον οίκο σου· θα προσκυνήσω προς τον άγιο ναό σου με τον φόβο σου, και τα λοιπά.» «Εν μέσω εκκλησίας θα σε υμνήσω. Οι φοβούμενοι τον Κύριο, αινέστε αυτόν.» «Κύριε, αγάπησα την ευπρέπεια του οίκου σου, και τον τόπο του σκηνώματος της δόξας σου.» «Ένα πράγμα ζήτησα από τον Κύριο, αυτό θα αναζητήσω,» και τα λοιπά. «Προσκυνήστε τον Κύριο στην άγια αυλή του.» «Θα χορτάσουμε από τα αγαθά του οίκου σου.» «Στις εκκλησίες ευλογείτε τον Θεό, τον Κύριο, όσοι προέρχεστε από τις πηγές του Ισραήλ.» «Πόσο αγαπητά είναι τα σκηνώματά σου, Κύριε των δυνάμεων, ο βασιλιάς μου. Είναι προτιμότερη μία ημέρα στις αυλές σου παρά χιλιάδες.» «

Ψαλμός 64. Στο τέλος· ψαλμός του Δαβίδ· ωδή του Ιερεμία και του Ιεζεκιήλ από τον λαό της παροικίας, όταν επρόκειτο να αναχωρήσουν. «Σε σένα ταιριάζει ύμνος, ω Θεέ, στη Σιών, και σε σένα θα εκπληρωθεί η προσευχή στην Ιερουσαλήμ». Δες πόσο μεγάλη ήταν τότε η ατέλεια της πίστεως, ώστε μόνο στα Ιεροσόλυμα να προσφέρεται ο θείος ύμνος και οι προσευχές. Διότι, αν και «όλα τα έθνη» προτράπηκαν «να χειροκροτήσουν» και «να αλαλάξουν στον Θεό», εντούτοις δεν είχε έρθει ακόμη ο καιρός, τον οποίο και τώρα υπονοώντας είπε: «Εισάκουσε την προσευχή μου», διότι μετά από αυτά «προς εσένα κάθε σάρκα θα έρθει», όταν δηλαδή το κρυμμένο μυστήριο της ένσαρκης οικονομίας θα φτάσει στην εκπλήρωσή του. «Λόγια ανόμων» τυράννων «μας υπερνίκησαν», δηλαδή, κατατυράννησαν την εκκλησία του Θεού, «και για την ασέβειά μας εσύ θα δώσεις εξιλέωση», διότι εκτός από σένα κανένας άλλος δεν είναι ικανός για αυτό. «Μακάριος είναι αυτός που εξέλεξες και προσέλαβες για να κατασκηνώσει στις αυλές σου». Διότι αν αυτός που συχνάζει στις αυλές του βασιλιά είναι ένδοξος, πόσο μάλλον αυτός που διατρίβει στις αυλές του Θεού με παρρησία. «Θα χορτάσουμε από τα αγαθά του οίκου σου». Είναι ολοφάνερο, δηλαδή, ότι αυτός που συναναστρέφεται στις θείες αυλές, απολαμβάνει επίσης και τα αποταμιευμένα αγαθά του οίκου. «Άγιος είναι ο ναός σου, θαυμαστός εν δικαιοσύνη».

Διότι έπρεπε ο Άγιος και υπεράγιος και όντως πανάγιος των αγίων να κατοικήσει σε αγιώτατο ναό, θαυμαστό εν δικαιοσύνη. «Άγιος», λέει, «είναι ο ναός σου, θαυμαστός εν δικαιοσύνη». Διότι αν είχε πει απλώς ναό άγιο και θαυμαστό, θα μπορούσε κανείς να υποθέσει ότι εννοεί τον ναό του Σολομώντος· προσθέτοντας όμως το «θαυμαστός εν δικαιοσύνη», φανέρωσε ολοκάθαρα ως έμψυχο ναό τη θεοχώρητη και θεοπρόκριτη Κόρη. Υπάρχει, λέει, και χειροποίητος ναός, άγιος για τον Θεό· παλαιότερα μεν εξαιτίας των αναίμακτων θυσιών και των ιερών δεσποτικών απεικονίσεων και των γνήσιων δούλων του Θεού, και δικαιολογημένα ονομάζεται ναός άψυχος, άγιος του Θεού, και κανείς δεν θα έλεγε ότι ένας τέτοιος ναός είναι αμαρτωλός. Έμψυχος όμως ναός του Θεού είναι και ονομάζεται ο άνθρωπος· όταν όμως γίνει αμαρτωλός, στερείται του δικαιώματος να είναι ή να ονομάζεται ναός του Θεού. Ο δικός μου λόγος, λέει, αφορά έναν έμψυχο ναό, πραγματικά πανάγιο και θαυμαστό· τον οποίο θαυμάζοντας πρόσθεσε «θαυμαστός εν δικαιοσύνη», προβλέποντας εκείνη που επρόκειτο να γίνει έμψυχος ναός του Θεού, θαυμαστός εν δικαιοσύνη. Και ο Στέφανος, ο πρωτομάρτυρας, θα έλεγε: «Ο Σολομών όμως», αναφέρει, «οικοδόμησε σε αυτόν οίκο», δηλαδή στον Θεό, «αλλά ο Ύψιστος δεν κατοικεί σε χειροποίητους ναούς, καθώς λέει ο προφήτης: Ο ουρανός είναι ο θρόνος μου και η γη το υποπόδιο των ποδιών μου· τι είδους οίκο θα μου οικοδομήσετε, λέει ο Κύριος, ή ποιος είναι ο τόπος της καταπαύσεώς μου; Δεν τα εποίησε όλα αυτά το χέρι μου;»

Διότι ιδού, τα Άγια των Αγίων υποδέχθηκαν σήμερα να κατοικήσει σε αυτά εκείνη που είναι αγιότερή τους. Διότι εισήλθε σε ναό άλλος ναός ιερότερος· εισήλθε σε άγιο ιερό άλλο αγιότερο ιερό· εισήλθε στα Άγια των Αγίων ένας «άγιος ναός, θαυμαστός εν δικαιοσύνη»· εισήλθε ναός αείζωος σε ναό φθαρτό και ευκατάλυτο, ο οποίος και διαλύθηκε εύκολα και εξαφανίστηκε ως πρόσκαιρος, καθότι είναι πρόσκαιρα όλα τα ορώμενα, ενώ εκείνος ζει και υφίσταται και διαμένει ατελεύτητος ως θείο και αξιέραστο οίκημα. Εισήλθε πλάκα θεόγραφη και τράπεζα έμψυχη και λυχνία και κιβωτός και άγια περιστερά και προσφορά καθαρότατη και εύοσμο θυμίαμα και χρυσό θυμιατήριο, ώστε να ευωδιάσει και τα Άγια των Αγίων και τις χορείες των πιστών, και να διώξει τη δυσωδία της αμαρτίας ως αναμάρτητη, και να καταφωτίσει τις αγνές καρδιές όσων αγαπούν την αγνεία, ως φιλάγνη. Εισήλθε στον οίκο του Θεού προζύμι πανενεργέστατο και παναμώμητο, μέσω του οποίου ανανεώθηκε ως «τρία σάτα» όλο το παμπάλαιο φύραμά μας, και, για να το πω συνοπτικά παραλείποντας τα πολλά, εισήλθε νύμφη άγια σε άγιο νυμφώνα, ώστε με τον πιο άγιο τρόπο να δανείσει άγια σάρκα στον άγιο και υπεράγιο Νυμφίο και Λόγο και Θεό.

Διότι, αντίθετα από ό,τι θα μπορούσες εσύ να παρερμηνεύσεις, ένας αληθινός ερμηνευτής δεν θα υποστήριζε ότι ο Χριστός λέει το «αγιάζειν» και το «αγιάζεσθαι» σύμφωνα με τη μία φύση, δηλαδή την ανθρωπότητα. Αντιθέτως, λέγοντας το «Εγώ», έδειξε τη μία υπόσταση. Για να κάνει δε γνωστές και τις δύο φύσεις Του, πρόσθεσε: «Αγιάζω τον εαυτό μου»· ως Θεός μεν αγιάζω, διότι Εγώ είμαι και τούτο· τον εαυτό μου δε ως άνθρωπο. Εάν όμως εσύ εκβιάζεις το να εφαρμόσεις το «αγιάζειν» στον Χριστό ως προς την ανθρώπινη φύση, ας γίνει δεκτό ότι και τούτο είναι άγιο από Αυτόν, σύμφωνα με το «άγιος ο ναός σου»· ώστε να λέει ο Χριστός το «αγιάζω τον εαυτό μου» αφενός ως ιερέας, αφετέρου δε ως ιερείο. Αλλά και το ιερείο, σύμφωνα με το σκεπτικό αυτό, είναι άγιο. Και πώς το άγιο λέγεται ότι αγιάζεται, εκτός εάν παραδεχτούμε ότι έχει ανάγκη πάλι από δεύτερο αγιασμό; Πράγμα το οποίο ήδη προηγουμένως ο λόγος το ανέτρεψε επαρκώς, αποδεικνύοντας ταυτόχρονα ότι ο αγιασμός είναι ένας· ή μήπως πρέπει μάλλον να πιστέψουμε στον ίδιο τον Χριστό;

Χαίρε, ναέ, το καθαρότευκτο οίκημα του Κυρίου, για τον οποίο λέει ο Δαβίδ: Άγιος ο ναός σου, θαυμαστός εν δικαιοσύνη· από τον οποίο ο Χριστός, οικοδομώντας ως ναό για τον εαυτό Του το σώμα, αναδεικνύει τους θνητούς σε ναούς του ζωντανού Θεού. Χαίρε, αγίασμα, η θεόβρυτη πηγή η γεμάτη από κάθε αγιότητα, από την οποία προέρχεται ο Άγιος των αγίων, ο οποίος καθαρίζει τον κόσμο από το μίασμα. Χαίρε, τόπε του Κυρίου, η θεοπάτητη γη, η οποία με τη σάρκωση έδωσε τόπο σε Εκείνον που κατά τη Θεότητα βρίσκεται έξω από κάθε τόπο, από την οποία ο απλός έγινε σύνθετος, και ο αιώνιος υποκείμενος στον χρόνο, και ο απερίγραπτος περιγραπτός. Χαίρε, οίκε του Θεού, το οίκημα που εκλάμπει από θεϊκές λαμπρότητες, του οποίου το υπέρθυρο της αγνείας είναι απαραβίαστο· εσύ που είσαι πλήρης από τη δόξα του Κυρίου, και κατά το πνεύμα πιο φωτεινή από τα πύρινα Σεραφίμ. Χαίρε, πύλη, που βλέπει προς την ανατολή, από την οποία η ανατολή της ζωής περιόρισε για τους ανθρώπους τη δύση του θανάτου· η θεοβάδιστη βάτος, που διατηρεί τα κλειδιά της παρθενίας.

Αλλά αυτό είναι το ζητούμενο, αφού διέλθουμε με καλό τρόπο την παρούσα ζωή και πολιτευθούμε σύμφωνα με το θέλημα του Θεού που μας δημιούργησε, να βρεθούμε ακατάκριτοι όταν παραστούμε στο εκεί φοβερότατο κριτήριο. Αυτό ακριβώς βρήκε και πέτυχε το δικό σας τέκνο με ασφάλεια και βεβαιότητα· διότι, όπως λέγει, μακάριος είναι μεταξύ των γεννημένων από γυναίκες ο ολιγόβιος, και εκείνος τον οποίο ο Κύριος εξέλεξε και πήρε κοντά του σε νεαρή ηλικία, χωρίς να έχει δοκιμάσει τα πικρά αμαρτήματα αυτού του βίου.