Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 64:7

Εκείνος που ετοιμάζει τα όρη με τη δύναμή του. Εδώ εννοεί τις αντίπαλες δυνάμεις. Τις ετοιμάζει δε για τιμωρία· διότι ετοίμασε για αυτές την άβυσσο. Και αυτό θα το πράξει όντας δυνατός. Εκείνος που συνταράσσει το βάθος της θάλασσας. Ως θάλασσα εδώ εννοεί το πλήθος των ακαθάρτων πνευμάτων, το οποίο και συνταράσσεται από την παρουσία του Χριστού. Γι' αυτό και γεμάτα φόβο έλεγαν: Ήλθες προ καιρού για να μας βασανίσεις;

Ως προς την πνευματική έννοια: Εσύ, λέγει, είσαι εκείνος που ετοιμάζει τα όρη, δηλαδή τις αντίθετες δυνάμεις, για τιμωρία (διότι έχει ετοιμαστεί γι' αυτές η άβυσσος)· και αυτό θα το πράξεις, επειδή είσαι δυνατός. Αθανασίου και Κυρίλλου. Ως προς την πνευματική έννοια: Ο Χριστός συνταράσσει τα πλήθη των εθνών σαν κάποιο βάθος και πλάτος της θάλασσας, μην επιτρέποντάς τους να επαναπαύονται στις αρχαίες πλάνες· παρακινώντας τα μάλλον προς την επίγνωση της δικής Του δυνάμεως, και, σαν κάποιους ήχους κυμάτων, εγείροντας τις δοξολογίες όλων προς Αυτόν. Ή πάλι, ονομάζει εδώ «θάλασσα» το πλήθος των ακαθάρτων πνευμάτων, το οποίο συνταράσσεται από την παρουσία του Χριστού. Γι' αυτό και έλεγαν έντρομα: «Ήλθες εδώ προ του καιρού για να μας βασανίσεις;». Ή ονομάζει «θάλασσα» το πλήθος των τυράννων, εξαιτίας της αλμυρότητας της ειδωλολατρίας τους, και «ήχους κυμάτων» τις επιβουλές και τα βασανιστήρια εναντίον των μαρτύρων.

Είναι σύνηθες στην Αγία Γραφή να ονομάζεται «ευχή» η υπόσχεση που δίνει κάποιος στον Θεό. Με το να πει όμως: «Σε σένα θα έρθει κάθε σάρκα», δηλαδή ότι θα πιστέψει κάθε άνθρωπος (διότι τέτοιου είδους εκφράσεις λέγονται συνεκδοχικά, όπου από το μέρος δηλώνεται το όλον), προαναγγέλλει την κλήση όλων των εθνών, και όχι μόνο του Ισραήλ, όπως συνέβαινε μέσω του γράμματος του Νόμου. <Τα λόγια των ανόμων υπερίσχυσαν εναντίον μας.> (E f. 118.) «Λόγια ανόμων», λέει, εννοεί τη σοφία των σοφών αυτού του αιώνα, εξαιτίας της οποίας και αποδυναμώθηκαν, εκπίπτοντας από την αληθινή γνώση. <Εσύ που ετοιμάζεις τα όρη με τη δύναμή σου.> (E f. 118 b.) Το «ετοιμάζεις», λέει, τίθεται αντί του «εξομαλύνεις» και «καθιστάς ευπρεπή»· ώστε να μπορούν κάποιοι να ανέλθουν και στα όρη, δηλαδή να φτάνουν στις υψηλότερες αρετές. <Εσύ που συνταράζεις το κύτος της θάλασσας.— Θα ταραχτούν τα έθνη.> (A f. 326 b, B f. 264, D f. 161 b, G f. 35 b et 36, H f. 110 b, L f. 151 b. Κυρίλλου και Αθανασίου.) Ονομάζει «θάλασσα» τον κόσμο και το πλήθος όλων των εθνών που κατοικούν σε αυτόν. Κατά βαθύτερη έννοια, ο Χριστός συνταράζει σαν ένα κύτος και πλάτος θάλασσας τα πλήθη των εθνών· μην επιτρέποντάς τους να επαναπαύονται στις αρχαίες πλάνες, αλλά αντίθετα κινώντας τα προς την επίγνωση της δικής Του δύναμης και υπεροχής, και σαν να ανακινεί κάποιους ήχους κυμάτων, ήγειρε τις δοξολογίες όλων προς Αυτόν. Διότι πού ή από ποιους δεν δοξολογείται ο Χριστός; Και μετά από λίγα.

Αυτά διδάσκονται να λένε όσοι παλαιότερα ήταν σαρκικοί, αλλά αξιώθηκαν την κλήση του Θεού. Επικαλούνται δε την κατάλληλη στιγμή μέσα από αυτά τον Σωτήρα τους, τον οποίο και πιο πάνω ονόμασαν ιλασμό λέγοντας: «και τις ανομίες μας εσύ θα εξιλεώσεις». Και εδώ δε η Εβραϊκή Γραφή καταγράφει τον Σωτήρα με τους ίδιους χαρακτήρες, με τους οποίους γράφεται και ο δικός μας Σωτήρας Ιησούς. Αυτόν ακριβώς τον Σωτήρα και ιλασμό, τον ονομάζουν «ελπίδα όλων των περάτων της γης και όσων βρίσκονται μακριά στη θάλασσα», αποδεικνύοντας φανερά ότι αυτά δεν αφορούν καθόλου τους Ιουδαίους· διότι η χάρη του Σωτήρα δεν ευαγγελίζεται μόνο σε αυτούς, αλλά σε όλα τα έθνη, στα οποία θεσπίζουν τη βουλή και τη γνώση του Θεού· ώστε να μην εναποθέτουν πλέον τις ελπίδες τους στους παλαιότερα νομιζόμενους θεούς τους, αλλά μόνο σε Αυτόν που έγινε Σωτήρας τους. «Εκείνος που ετοιμάζει τα όρη με την ισχύ του, περιεζωσμένος με δύναμη». Αντί του «ετοιμάζοντας όρη», ο Σύμμαχος μετέφρασε «στερέωσες όρη». Ο λόγος θα παραθέσει στη συνέχεια τις θεολογικές διδασκαλίες περί του προαναφερθέντος Σωτήρα. Διότι εσύ είσαι, λέγει, η ελπίδα όλων των περάτων της γης, που μεγαλούργησες το ένα και το άλλο με τη δική σου δύναμη. Πρώτον μεν, ετοίμασες τα όρη με την ισχύ σου περιζωσμένος με δύναμη· έπειτα συντάραξες το βάθος της θάλασσας, και καταπράυνες τον ήχο των κυμάτων της· έπειτα, μέσω αυτών συντάραξες τα έθνη. Και όταν έγιναν αυτά, ωφελήθηκαν τα μέγιστα όσοι κατοικούν στα πέρατα του κόσμου.

Διότι σε γνώρισαν, και φοβήθηκαν από τα σημεία σου, ώστε να μη θέτουν πλέον καμία άλλη ελπίδα προ οφθαλμών παρά μόνο εσένα. Γι' αυτό και προηγουμένως ελέγετο: «Η ελπίδα όλων των περάτων της γης». Διότι στα προκείμενα προφητεύεται από το λόγιο που ελέχθη, ότι αυτοί που κατοικούν στα πέρατα της γης θα φοβηθούν τον Θεό εξαιτίας των σημείων του: «Και θα φοβηθούν οι κατοικούντες στα πέρατα εξαιτίας των σημείων σου». Το ποια, όμως, ήταν τα σημεία, τα οποία αφού είδαν οι κατοικούντες στα πέρατα φοβήθηκαν τον Θεό και ήλπισαν σε αυτόν, το δίδαξε προηγουμένως λέγοντας: «Αυτός που στερεώνει τα όρη με την ισχύ του, ο περιεζωσμένος με δύναμη, αυτός που συνταράσσει το κύτος της θάλασσας, τον ήχο των κυμάτων της». Ποιος θα αντέξει; «Θα ταραχθούν τα έθνη». Βλέποντας αυτά οι κατοικούντες στα πέρατα, φοβήθηκαν από τα σημεία του.

Γι' αυτό και στο προκείμενο κείμενο αναφέρεται: «Αυτός που ετοιμάζει τα όρη με την ισχύ του, ζωσμένος με δύναμη». Διότι, ζωσμένος με δύναμη, με τη δική του ισχύ, δεν κατέστρεψε μεν ακόμη ολοκληρωτικά τα προαναφερθέντα όρη· τα ετοίμασε όμως για τιμωρία, αφού προς το παρόν τα απομόνωσε και τα απομάκρυνε από την τυραννία εναντίον των ανθρώπων· αλλά και τον όγκο της θάλασσας τον κατέπαυσε με τη δική του δύναμη. Γι' αυτό έχει λεχθεί: «Αυτός που συνταράσσει τον όγκο της θάλασσας, τον ήχο των κυμάτων της». Αντί δε του «αυτός που συνταράσσει», ο μεν Ακύλας μετέφρασε «αυτός που καταστέλλει», ο δε Θεοδοτίων «αυτός που καταπραΰνει», και η Πέμπτη Έκδοση απέδωσε «αυτός που καταπραΰνει». Λέει, λοιπόν, ο Ακύλας: «Αυτός που καταστέλλει τον ήχο της θάλασσας, τον θόρυβο των κυμάτων της και το πλήθος των φυλών». Όπως ακριβώς, δηλαδή, ετοίμασε τα προαναφερθέντα όρη για την τιμωρία που πρόκειται να τα καταλάβει, έτσι κατέστειλε και τον ήχο της θάλασσας και τον θόρυβο των κυμάτων της. Ποια είναι δε η θάλασσα, και ποιος ο ήχος της, και ποιος ο θόρυβος των κυμάτων της, το διασαφηνίζει στη συνέχεια ο Ακύλας λέγοντας: «Και το πλήθος των φυλών».

Διότι, όπως ο ιατρός επιβλέπει και επισκέπτεται τον ασθενή, φροντίζοντας για την πάθησή του και προσφέροντας όλα όσα συντελούν στη θεραπεία και τη σωτηρία του, με τον ίδιο τρόπο και Εσύ, ο Σωτήρας μας, η ελπίδα όλων των περάτων της γης, αφού περιζώστηκες εξουσία με τη δύναμή Σου, έπραξες όλα αυτά: από τη μια δηλαδή κατέλυσες τις αντίπαλες δυνάμεις, και από την άλλη συγκρότησες πάνω στη γη πρωινές και εσπερινές τέρψεις. Και τα έπραξες αυτά, καταξιώνοντας τους ανθρώπους επί της γης να δεχθούν τη δική Σου επισκοπή, μέσω της οποίας τους έχουν δωρηθεί αμέτρητα αγαθά, ώστε να τους χορτάσεις και να τους μεθύσεις με τις αγαθές Σου χορηγίες, και να τους πλουτίσεις, σύμφωνα με τον Απόστολο που λέει: «Σε όλα πλουτίσατε εν αυτώ, σε κάθε λόγο και σε κάθε γνώση»· ή σύμφωνα με τον Σύμμαχο που λέει: «Με πολυκαρπία θα την πλουτίσεις». Το πώς δε εμέθυσε τη γη, και πώς την πλούτισε και τη γέμισε με πολυκαρπία, το διασαφηνίζει λέγοντας στη συνέχεια: «Ο ποταμός του Θεού γέμισε με ύδατα». Διότι, αφού δώρισες σε όσους κατοικούν στη γη τον δικό Σου ποταμό του Αγίου Πνεύματος, ο οποίος αναβλύζει από την πηγή που βρίσκεται μέσα Σου, κατακλύζοντας με άφθονο ρεύμα τη λογική και νοερή τους χώρα που ονομάζεται γη, και μεθώντας την με τις βροχές της σοφίας, «την πλήθυνες για να την πλουτίσεις» με τα διάφορα χαρίσματα του Αγίου Πνεύματος. Αυτού δε «του ποταμού τα ορμήματα ευφραίνουν την πόλη του Θεού».

«Άγιος ο ναός»: Ως ναό εννοεί το δεσποτικό σώμα, στο οποίο κατοίκησε η θεότητα· διότι αυτό είναι στην πραγματικότητα άγιος και θαυμαστός ναός. «Επάκουσον»: Οι πιστοί αυτά κραυγάζουν (κράζουν) στον Χριστό. «Η ελπίς»: Διότι προς εσένα φωνάζουν και τα τέκνα των γεωργών και των ναυτών· επειδή και για τους μεν και για τους δε, ελπίδα και βοήθεια είναι ο Χριστός. «Ετοιμάζων»: Τη Βηθλεέμ, τη Σιών, τον Γολγοθά, το όρος των Ελαιών και το Σινά· διότι αυτά ως δυνατός Θεός τα προετοίμασε για τη διακονία των μυστηρίων που τελέστηκαν σε αυτά. Ονομάζει δε «όρη» και τους προφήτες και τη Θεοτόκο και την πίστη. «Ο συνταράσσων»: Εννοεί την περιοχή της βιωτικής θάλασσας· διότι την τάραξε με τα θαύματα και την οδήγησε στην πίστη. Ονομάζει δε και το βάπτισμα θάλασσα. «Ήχους κυμάτων»: Η οποία κυματίζει με την πίστη και ηχεί με τους ύμνους (υμνεί με την πίστη)· διότι ολόκληρη έχει γεμίσει από τους πιστούς και το βάπτισμα. «Ταραχθήσονται»: Από τα σημεία του Χριστού τα έθνη συνταράχθηκαν (κυριεύθηκαν) από φόβο, οδηγούμενα (ταρασσόμενα) προς τη μετάνοια (μεταστροφή). «Οι κατοικούντες»: Διότι σε όλα τα πέρατα έχει φτάσει η δόξα των σημείων του Χριστού και τα θαύματα. «Εξόδους»: Εσπέρα (εσπέρας) ονομάζει το πάθος του Χριστού, και πρωία (πρωίας) την ανάσταση. Τέρψεις δε, επειδή η δόξα αυτών και η σωτηρία έχει γεμίσει τον ουρανό και τη γη. «Επεσκέψω»: Δια της αναστάσεως γέμισες τη γη από χαρά (με χαρά).

Κανένας αισθητός ναός δεν υπήρχε τότε, όταν ο Δαβίδ έλεγε αυτά, ούτε ο ναός του Σολομώντα, εκτός από τη σκηνή του μαρτυρίου, στην οποία θαυμαστά μιλούσε πολλές φορές ο Θεός. Νοητός όμως ναός «θαυμαστός εν δικαιοσύνη» είναι η άχραντος Θεοτόκος, στην οποία κατοίκησε το Άγιο Πνεύμα και η δύναμη του Υψίστου. «Εισάκουσέ μας, Θεέ ο σωτήρας μας, η ελπίδα όλων των περάτων της γης, και εκείνων που βρίσκονται μακριά στη θάλασσα». Εσύ, λέει, «που είσαι πανταχού παρών και τα πάντα πληροίς, ως Θεός», αφού μας εισακούσεις, λύτρωσέ μας από κάθε εχθρό. «Εσύ που ετοιμάζεις τα όρη με την ισχύ σου, που είσαι περιζωσμένος με δύναμη, που συνταράσσεις το βάθος της θάλασσας· τους δε ήχους των κυμάτων της» ποιος θα τους συγκρατήσει ή ποιος θα τους υποστεί εκτός από εσένα, που την συνταράσσεις μέχρι τον πυθμένα και της έβαλες κλείθρα και πύλες; «Θα ταραχθούν τα έθνη και θα φοβηθούν αυτοί που κατοικούν στα πέρατα από τα σημεία σου», όταν θα σε δουν με θεοσημίες ως Θεό που ενανθρώπησε. «Εξόδους πρωίας και εσπέρας θα τέρψεις». Θα τέρψεις τους μαθητές σου, όταν θα βγαίνεις προς τις ερήμους και θα επιστρέφεις πάλι στην πόλη σου τη Σιών. «Επισκέφθηκες τη γη» με την παρουσία σου «και τη μέθυσας» από την αγαθότητά σου· «πλήθυνας τον πλούτο της» με τις άφθονες βροχές των αγαθών σου. «Ο ποταμός του Θεού γέμισε με ύδατα». Επειδή, αν και ο κόσμος έχει αμέτρητους ποταμούς, ποιον άραγε να υποθέσουμε ως ποταμό του Θεού;