Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 65:14

«Θα εισέλθω στον οίκο σου με ολοκαυτώματα». Στον επουράνιο δηλαδή· διότι αφιέρωσαν πλήρως τους εαυτούς τους στον Θεό σε τάξη ολοκαυτωμάτων. [Με νοητά, βεβαίως, ολοκαυτώματα. Αλλά τα μεν δικά σου, λέγει, Δέσποτα, είναι τέτοια· τα δε δικά μας συνίστανται στο να αξιωθούμε να εισέλθουμε στον ναό και να σου προσφέρουμε ευχαριστήριες θυσίες, το ίδιο δε εννοεί με το «προέφεραν» και «ελάλησε». Με αυτό δε εννοεί «όσα υποσχέθηκα».] Θα σου αποδώσω τις ευχές μου. Εκείνα που υποσχέθηκα, λέγει, όταν βρισκόμουν σε θλίψη, θα σου τα αποδώσω. Υποσχέθηκα δε, ότι αφού λυτρωθώ από την παρούσα θλίψη, θα σου αναπέμπω ακατάπαυστα τις αινέσεις.

Προσευχήθηκαν να αγωνιστούν, και έδωσαν αυτήν την υπόσχεση, το να αθλήσουν μέχρι θανάτου υπέρ της ευσέβειας. Έχοντας, λοιπόν, κατορθώσει αυτά που έταξαν, λέγουν: «Θα σου εκπληρώσω τις ευχές μου, τις οποίες πρόφεραν τα χείλη μου και τις οποίες μίλησε το στόμα μου μέσα στη θλίψη μου.» Διότι, κατά τη διάρκεια αυτών ακριβώς των θλίψεων, για τις οποίες έλεγαν προηγουμένως: «Έθεσες θλίψεις στις πλάτες μας», επιδεικνύοντας τέλεια και ολοκληρωμένη την αγάπη προς τον Θεό, έκαναν τάματα και έδιναν υποσχέσεις ότι θα παραμείνουν σταθεροί μέχρι θανάτου, λέγοντας σχεδόν τα ίδια με τον Παύλο: «Ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Θεού; Μήπως η θλίψη, ή η στενοχώρια, ή ο διωγμός, ή η πείνα, ή η γυμνότητα, ή ο κίνδυνος;» και: «Διότι είμαι πεπεισμένος, ότι ούτε θάνατος, ούτε ζωή, ούτε τα παρόντα, ούτε τα μέλλοντα, θα μπορέσουν να μας χωρίσουν από την αγάπη του Θεού, η οποία υπάρχει στον Χριστό Ιησού.» Αυτές λοιπόν τις υποσχέσεις λέγει ότι εκπλήρωσαν στον Θεό, τις οποίες πρόφεραν τα χείλη τους, και τις οποίες μίλησε το στόμα τους μέσα στη θλίψη τους. Και τέτοιου είδους ήταν «τα ολοκαυτώματά» τους, αληθινά «μεμυαλωμένα».

Γι' αυτό λέει ο προφήτης: «Τις ευχές μου θα αποδώσω σε σένα, αυτές που πρόφεραν τα χείλη μου», και, «Κάντε ευχές και αποδώστε στον Κύριο τον Θεό μας». Και σε πολλά χωρία της Γραφής μπορεί να βρει κανείς αυτή τη σημασία της ευχής, ώστε να κατανοήσουμε ότι η μεν ευχή είναι, όπως έχει ειπωθεί, υπόσχεση ευχαριστήριας προσφοράς· η δε προσευχή δηλώνει την προσέλευση στον Θεό, η οποία γίνεται μετά την εκπλήρωση της υπόσχεσης. Μας διδάσκει, λοιπόν, ο λόγος να μη ζητάμε πρώτα κάτι από τον Θεό, προτού του προσφέρουμε κάτι από τα ευάρεστα· διότι πρέπει πρώτα να κάνει κανείς ευχή και έπειτα να προσευχηθεί, όπως ακριβώς αν έλεγε κάποιος ότι η σπορά προηγείται της καρποφορίας. Επομένως, πρέπει εμείς πρώτα να ρίξουμε τα σπέρματα της ευχής, και έτσι, αφού αυξηθεί η σπορά, να θερίσουμε τους καρπούς, λαμβάνοντας τη χάρη μέσω της προσευχής. Επειδή, λοιπόν, η δέηση δεν πρόκειται να έχει παρρησία αν η προσέλευση δεν βασιστεί σε κάποια προηγηθείσα ευχή και προσφορά, κατ' ανάγκην η ευχή θα προηγηθεί της προσευχής. Θεωρώντας, επομένως, ότι αυτό έχει ήδη κατορθωθεί, λέει ο Κύριος προς τους μαθητές: «Όταν προσεύχεστε, να λέτε: Πάτερ ημών ο εν τοις ουρανοίς».

Διάψαλμα: μεταβολή του νοήματος. «Ευλογείτε, έθνη»: Δηλαδή, εσείς που επιστρέψατε από τα έθνη, μην παύετε να ευχαριστείτε. «Και κάντε να ακουστεί»: Ας γίνει ακουστός, λέει, ο ύμνος σας σε όλη την κτίση και στα ώτα του Θεού μας. «Σε Εκείνον που έθεσε»: Στον λαό που προέρχεται από τα έθνη· διότι εξέλεξε τη δική τους ψυχή για την αιώνια ζωή. «Και δεν άφησε»: Διότι αφότου θεμελιώθηκαν στην πίστη, δεν είναι δυνατόν να κλονιστούν. «Διότι μας δοκίμασες»: Δηλαδή, γνώρισες την προαίρεσή μας, Κύριε. «Μας πύρωσες»: Διότι οι πιστοί θερμάνθηκαν με τον ζήλο της πίστεως και με το πυρ του Αγίου Πνεύματος. «Εισήγαγες»: Διότι επέτρεψε ο Θεός στα έθνη να εισέλθουν στην παγίδα του διαβόλου, ώστε να επιγνώσουν Αυτόν που τα ελευθερώνει. «Έθεσες θλίψεις»: Διότι οι δαίμονες καταβάρυναν τα έθνη ως άλογα κτήνη. «Ανέβασας»: Τους άπιστους και βλάσφημους ανθρώπους, οι οποίοι διασύρουν τα έθνη που πίστεψαν. «Διήλθαμε»: Δηλαδή, περνώντας οι πιστοί μέσα από το πυρ του Πνεύματος και μέσα από το ύδωρ του βαπτίσματος, λαμβάνουν την αναψυχή του Παραδείσου. «Θα εισέλθω»: Εισερχόμενοι οι πιστοί στην Εκκλησία, προσφέρουν ως ολοκαύτωμα στον Θεό τη διαρκή προσευχή. «Θα αποδώσω — στη θλίψη μου»: Αποδίδοντας ο άνθρωπος καθημερινά τις προσευχές του, διδάχθηκε να δοξάζει αδιαλείπτως με τα χείλη, το στόμα και την καρδιά, και μάλιστα όταν, ευρισκόμενος σε θλίψη, αναθέτει τον εαυτό του στον Κύριο.

Τέτοια πράγματα, λοιπόν, ο προφήτης τα ονόμασε εκούσια. Διότι όσα δεν υπόκεινται στην αναγκαιότητα των νόμων, αλλά αποτελούν καρπό φιλόθεης διάθεσης, εύλογα ονομάζονται εκούσια. Και καθώς περιπίπτουμε με πολλούς τρόπους σε περιστάσεις και θλίψεις, δίνουμε υποσχέσεις στον Θεό, σύμφωνα με το χωρίο: «Θα σου εκπληρώσω τις ευχές μου, που πρόφεραν τα χείλη μου και μίλησε το στόμα μου κατά τη θλίψη μου». Αυτά, λοιπόν, πρέπει οπωσδήποτε να τα εκπληρώνουμε. Έχει όμως ο λόγος αυτός και άλλη έννοια. Εκούσια, λοιπόν, είναι όσα γίνονται καθ' υπέρβαση των εντολών του Θεού. Εντολή του Θεού είναι να συνάπτεται κανείς με μία γυναίκα· διότι τίμιος είναι ο γάμος και η συζυγική κλίνη αμίαντη· ενώ τους πόρνους και τους μοιχούς θα τους κρίνει ο Θεός. Εάν όμως κάποιος θέλει να ασκήσει την παρθενία, αυτό αποτελεί εκούσια πράξη του. Ομοίως, μας επιτρέπεται να έχουμε τροφές, σκεπάσματα και ενδύματα· εάν όμως επιλέγουμε να ασκήσουμε την ακτημοσύνη, αυτό αποτελεί δική μας εκούσια επιλογή. Και εάν επιθυμούμε διακαώς να ζήσουμε τον μονήρη και μοναχικό βίο, αυτό είναι εκούσιό μας. Ως προς αυτά, λοιπόν, ο προφήτης εύχεται να κατευοδωθούν όσοι θέλουν να τα πράξουν. «Η ψυχή μου βρίσκεται στα χέρια σου διαπαντός· και τον νόμο σου δεν τον λησμόνησα». Διότι, προστατευόμενος από τη δική σου πρόνοια, εξόρισα τη λήθη των νόμων σου. Επειδή καθένας που αναθέτει τον εαυτό του στον Θεό, παραδίδει την ψυχή του στα χέρια Του, όπως λέει και σε άλλον ψαλμό: «Διότι εσύ είσαι ο υπερασπιστής μου, Κύριε, στα χέρια σου θα παραθέσω το πνεύμα μου».

«Ανέβασας ανθρώπους» εχθρικούς «πάνω στα κεφάλια μας, περάσαμε μέσα από πυρ και ύδωρ» θλιβόμενοι, και μετά από όλα αυτά τα δεινά «μας έβγαλες σε αναψυχή» ατελεύτητης ζωής· διότι για αυτόν τον σκοπό επέτρεψας να τα υποστούμε αυτά. Έπειτα λέει πάλι προς την Εκκλησία του Θεού: «Θα εισέλθω στον οίκο σου, θα σου αποδώσω τις ευχές μου, τις οποίες πρόφεραν τα χείλη μου, και τις οποίες λάλησε το στόμα μου μέσα στη θλίψη μου» την προερχόμενη από τους τυράννους. «Ολοκαυτώματα γεμάτα μυελό», δηλαδή παχιά, «θα σου προσφέρω μαζί με θυμίαμα και κριών» λογικών, και όχι όπως οι παλαιοί «βόδια μαζί με τράγους. Ελάτε, ακούστε και θα σας διηγηθώ, όλοι όσοι φοβάστε τον Θεό, όσα έκανε στην ψυχή» της ομήγυρής «μου». «Προς αυτόν έκραξα με το στόμα μου και τον ύψωσα με τη γλώσσα μου» λέγοντας: «Αν έβλεπα αδικία» δυσέβειας «μέσα στην καρδιά μου, ας μην με εισακούσει ο Κύριος. Για τον λόγο αυτό με εισάκουσε ο Θεός», επειδή δεν έβλεπε τέτοια αδικία σε εμένα. «Πρόσεξε τη φωνή της δέησής μου», και εγώ θα πω προς αυτόν: «Ευλογητός ο Θεός, ο οποίος δεν απέστρεψε την προσευχή μου και το έλεός του από εμένα», [***], αλλά «και ακόμη προσθέτω» λέγοντας.