Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 65:17

Κριοί είναι οι κινήσεις και οι ορμές που αντλούν την ορμή τους από το θυμικό μέρος της ψυχής· ή οι ηγεμονικοί λογισμοί που χτυπούν τα πάθη. Βόδι δε θυσιάζει αυτός που προσφέρει τον εαυτό του ως ζωντανή θυσία μέσω της έμπρακτης αρετής· διότι το βόδι, όντας ζώο που καλλιεργεί τη γη, αναλογεί στο σώμα που πλάστηκε από το χώμα. Οι τράγοι πάλι συμβολίζουν τα έργα της μετάνοιας, διότι προσφέρονταν ως θυσία για τις αμαρτίες. Και θυμίαμα είναι η ευωδία που αναδίδουν οι καθαρές ψυχές. <Ελάτε, ακούστε, και θα διηγηθώ.> (B f. 269, H f. 124) Δεν κάνει μνεία παλαιών διηγήσεων, ούτε του πώς κατά καιρούς λυτρώθηκε ο Ισραήλ από την Αίγυπτο· διδάσκει δε όχι σύμφωνα με όσα λέει το γράμμα του νόμου, αλλά, ως κήρυκας των νέων της νέας διαθήκης, θαυμάζει τα κατορθώματα του Σωτήρα μας, τα οποία χάρισε στις ψυχές όλων μας. <Προς αυτόν έκκραξα με το στόμα μου, και τον ύψωσα κάτω από τη γλώσσα μου.> (A f. 332, B f. 269, E f. 123, G f. 59 b, H f. 124, L. f. 154 b) Είναι λοιπόν αναγκαίο να δούμε με ακρίβεια τι σημαίνει το, «Έκραξα και ύψωσα κάτω από τη γλώσσα μου». Διότι μερικοί, όταν προσεύχονται, μιμούνται τις ιουδαϊκές κακίες και ζηλεύουν τη φιλοδοξία των ανόσιων Φαρισαίων, χρησιμοποιώντας υψηλή και δυνατή φωνή· επειδή νομίζουν, όπως είναι φυσικό από την πάρα πολλή τους αμάθεια, ότι αν δεν φωνάξουν δυνατά, ο Θεός δεν πρόκειται να τους ακούσει.

Πρέπει, λοιπόν, επειδή ο Θεός γνωρίζει τα πάντα και τα όσα υπάρχουν στην καρδιά, να προσευχόμαστε σε αυτόν ήρεμα και μυστικά· και ας κραυγάζει ο νους προς τον Θεό, ώστε να γίνεται πιο έντονο το αίτημα. Έτσι μας δίδαξε να προσευχόμαστε ο ίδιος ο Σωτήρας λέγοντας: «Εσύ δε, όταν προσεύχεσαι» και τα εξής. Τι δηλώνει λοιπόν το «Προς αυτόν έκκραξα»; Εδώ εννοεί την εσωτερική, έντονη κραυγή, την οποία γέννησε η φλεγόμενη καρδιά. <Αν έβλεπα αδικία στην καρδιά μου, ας μην με εισακούσει ο Κύριος.> (E f. 123, G f. 39 b) Καλή είναι η παρρησία των αγίων· διότι έχουν καθαρή τη συνείδηση από κάθε αδικία.

Πολλές φορές, μάλιστα, και σε άλλα σημεία αποδείξαμε ότι ο Λόγος συνηθίζει να ονομάζει όσους από τα έθνη σέβονται τον Θεό ως εκείνους που φοβούνται τον Κύριο. Επειδή, λοιπόν, το αποστολικό κήρυγμα έχει ανάγκη μνημονεύσεως, αναγκαστικά υπόσχονται να παραδώσουν την ερμηνεία στα έθνη, λέγοντας: «Ελάτε, ακούστε, και θα διηγηθώ». Λένε δε αυτά σαν από ένα στόμα εξαιτίας της τελείωσής τους· διότι όλοι έχουν γίνει ένα, έχοντας τελειωθεί εν Κυρίω. Και αυτά τα θεσπίζει το Άγιο Πνεύμα, το οποίο προσφωνεί τα έθνη σαν από έναν αποστολικό χορό, και υπόσχεται να ερμηνεύσει όσα έκανε ο Θεός στην ψυχή τους. Παλαιότερα μεν έλεγαν: «Ελάτε και δείτε τα έργα του Θεού, πώς μετέτρεψε κάποτε τη θάλασσα σε ξηρά, και πώς μέσα από ποταμό πέρασαν με τα πόδια». Τώρα όμως παραδίδουν όχι πλέον τα παλαιά, αλλά τα γεγονότα της νέας και καινής ιστορίας, εξιστορώντας τις δικές τους πράξεις και τις ευεργεσίες που τους έγιναν από τον Θεό. Γι' αυτό λένε: «Όσα έκανε στην ψυχή μου»· έπειτα διηγούνται, εκπληρώνοντας την υπόσχεσή τους. Και ποια είναι η διήγηση; «Προς Αυτόν», λέει, «με το στόμα μου έκραξα, και ύψωσα κάτω από τη γλώσσα μου».

Διότι πρώτον, λένε, ποτέ δεν παύαμε να προσευχόμαστε και να φωνάζουμε προς αυτόν. Φωνάζαμε όμως όχι με κραυγές και δυνατή φωνή, αλλά «κάτω από τη γλώσσα», συγκρατώντας τις κραυγές αυτές εσωτερικά· διότι γνωρίζαμε ότι ο Θεός ακούει και αυτούς που σιωπούν, και ότι υπάρχουν κραυγές της ψυχής που δεν προφέρονται μέσω της γλώσσας, αλλά αναπέμπονται προς τον Θεό με άρρητη δύναμη. Και αυτό ακριβώς δίδαξε ο Σωτήρας λέγοντας: «Είσελθε στο ταμείο σου, και κλείσε τη θύρα σου, και προσευχήσου· και ο Πατέρας σου που βλέπει στα κρυφά θα σου το ανταποδώσει». Έτσι λοιπόν και εδώ λένε ότι: «Προς αυτόν φώναξα με το στόμα μου και ύψωσα κάτω από τη γλώσσα μου»· σύμφωνα δε με τον Σύμμαχο, «Αυτόν, λένε, επικαλέστηκα με το στόμα μου, και υψώθηκε αμέσως η γλώσσα μου». Αλλά δεν αφιερωνόμασταν μόνο στις προσευχές και στις προς τον Θεό δεήσεις και ικεσίες· αλλά και με τα ίδια μας τα έργα αποστρεφόμασταν κάθε αδικία, σε σημείο που ούτε να θέλουμε να την αντικρίσουμε, ούτε καν να σκεφτούμε με τον νου μας κάτι το άδικο.

Διάψαλμα: μεταβολή της προφητείας. «Ελάτε, ακούστε»: Ο προφήτης δίνει μαρτυρία, προσκαλώντας τους πάντες προς σωτηρία και διηγούμενος τα μυστήρια των εσχάτων. «Όσα έκανε»: Πώς; Για χάρη της πέθανε ο Χριστός, για να ζήσει ο άνθρωπος. «Προς αυτόν»: Προς τον Θεό απευθύνεται ο προφήτης. «Και ύψωσα»: [δηλαδή με μεγάλη κραυγή και από τα βάθη της καρδιάς φώναζα προς τον Θεό, λέει ο άνθρωπος <ο προφήτης>]. «Αδικία»: Ο προφήτης λέει: όχι μόνο δεν την έπραξα, αλλά ούτε [στην καρδιά μου] την σκέφτηκα. «Γι' αυτό»: Διότι ο Θεός εισακούει τις προσευχές εκείνων που έχουν καθαρή καρδιά και καθαρά χέρια. «Ευλογητός ο Θεός»: Ο προφήτης, εκ προσώπου του Αδάμ, ευχαριστεί, επειδή ελεήθηκε και δεν εγκαταλείφθηκε.

«Ανέβασας ανθρώπους» εχθρικούς «πάνω στα κεφάλια μας, περάσαμε μέσα από πυρ και ύδωρ» θλιβόμενοι, και μετά από όλα αυτά τα δεινά «μας έβγαλες σε αναψυχή» ατελεύτητης ζωής· διότι για αυτόν τον σκοπό επέτρεψας να τα υποστούμε αυτά. Έπειτα λέει πάλι προς την Εκκλησία του Θεού: «Θα εισέλθω στον οίκο σου, θα σου αποδώσω τις ευχές μου, τις οποίες πρόφεραν τα χείλη μου, και τις οποίες λάλησε το στόμα μου μέσα στη θλίψη μου» την προερχόμενη από τους τυράννους. «Ολοκαυτώματα γεμάτα μυελό», δηλαδή παχιά, «θα σου προσφέρω μαζί με θυμίαμα και κριών» λογικών, και όχι όπως οι παλαιοί «βόδια μαζί με τράγους. Ελάτε, ακούστε και θα σας διηγηθώ, όλοι όσοι φοβάστε τον Θεό, όσα έκανε στην ψυχή» της ομήγυρής «μου». «Προς αυτόν έκραξα με το στόμα μου και τον ύψωσα με τη γλώσσα μου» λέγοντας: «Αν έβλεπα αδικία» δυσέβειας «μέσα στην καρδιά μου, ας μην με εισακούσει ο Κύριος. Για τον λόγο αυτό με εισάκουσε ο Θεός», επειδή δεν έβλεπε τέτοια αδικία σε εμένα. «Πρόσεξε τη φωνή της δέησής μου», και εγώ θα πω προς αυτόν: «Ευλογητός ο Θεός, ο οποίος δεν απέστρεψε την προσευχή μου και το έλεός του από εμένα», [***], αλλά «και ακόμη προσθέτω» λέγοντας.