Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 65:20

Και ένα άλλο καύχημα προσφέρει στον Θεό, το ότι έμεινε μακριά από κάθε αδικία· γι' αυτό και έχει το θάρρος ότι θα εισακουστεί. Ο δε Σύμμαχος λέει τα εξής: «Αν προείδα αδικία στην καρδιά μου, ας μην με εισακούσει ο Κύριος.» Αν παρακαλώντας, λέει, να απαλλαγώ από τη δουλεία και να επιτύχω την επάνοδο, φαντάστηκα να πράξω κάποια άδικα έργα μετά την επάνοδό μου, είθε να μην τύχω της θείας εύνοιας· και ότι δεν ψεύδομαι, το μαρτυρούν τα ίδια τα πράγματα. Δεν είπε «αν θεώρησα» (εἰ ἐθεώρησα), αλλά «αν θεωρούσα» (εἰ ἐθεώρουν). Το μεν πρώτο, υποδηλώνει τον πονηρό λογισμό ως βραχύβιο· το δε δεύτερο, ως πιο μακροχρόνιο. <Ευλογητός ο Θεός, ο οποίος δεν απέστρεψε την προσευχή μου.> (G f. 39 b) Διότι, επειδή με είδε καθαρό από τέτοιους λογισμούς, με τη γενναιοδωρία Του με αξίωσε των δικών Του δωρεών· αφού λοιπόν διηγήθηκε αυτά, ο χορός των ευσεβών κατακλείει τους λόγους σε ύμνο: από εκείνον που έχει καθαρή την καρδιά δεν απομακρύνεται η καθαρή προσευχή. Μαζί δε με την προσευχή, εννοείται προφανώς και το έλεος· διότι μέσω της προσευχής ζητώ το έλεος από τον Θεό.

Διότι, εάν σκεπτόμασταν κάτι τέτοιο, δεν θα ήμασταν άξιοι ούτε να εισακουστούμε· γι' αυτό λέγουν: «Εάν έβλεπα αδικία στην καρδιά μου, ας μην με εισακούσει ο Κύριος». Επειδή, λοιπόν, και τέτοιο φρόνημα είχε και τέτοιες προσευχές ανέπεμπε, δικαιολογημένα λέγει: «Γι' αυτό εισάκουσε ο Θεός και πρόσεξε τη φωνή της δεήσεώς μου». Και αυτά ήσαν τα αίτια για τα οποία μας οδήγησε σε αναψυχή μετά από τόσους πειρασμούς. Για όλα αυτά, αναπέμποντας τον οφειλόμενο ευχαριστήριο ύμνο στον Θεό, θέτουν ως επισφράγισμα όλου του λόγου λέγοντας: «Ευλογητός ο Θεός, ο οποίος δεν απέστρεψε την προσευχή μου και το έλεός Του από εμένα». Όλα αυτά δε ο αποστολικός χορός τα επισφράγισε ως ένα πρόσωπο, μετά από όλους τους προαναφερθέντες λόγους, αναπέμποντας ευλογία και δοξολογία και ευχαριστία στον Θεό για όλα τα προλεχθέντα.

Διάψαλμα: μεταβολή της προφητείας. «Ελάτε, ακούστε»: Ο προφήτης δίνει μαρτυρία, προσκαλώντας τους πάντες προς σωτηρία και διηγούμενος τα μυστήρια των εσχάτων. «Όσα έκανε»: Πώς; Για χάρη της πέθανε ο Χριστός, για να ζήσει ο άνθρωπος. «Προς αυτόν»: Προς τον Θεό απευθύνεται ο προφήτης. «Και ύψωσα»: [δηλαδή με μεγάλη κραυγή και από τα βάθη της καρδιάς φώναζα προς τον Θεό, λέει ο άνθρωπος <ο προφήτης>]. «Αδικία»: Ο προφήτης λέει: όχι μόνο δεν την έπραξα, αλλά ούτε [στην καρδιά μου] την σκέφτηκα. «Γι' αυτό»: Διότι ο Θεός εισακούει τις προσευχές εκείνων που έχουν καθαρή καρδιά και καθαρά χέρια. «Ευλογητός ο Θεός»: Ο προφήτης, εκ προσώπου του Αδάμ, ευχαριστεί, επειδή ελεήθηκε και δεν εγκαταλείφθηκε.

Κατόρθωσες με τον κόπο σου αυτό που ζητούσες ή δεν τα κατάφερες; Άνοιξες τη θύρα ή παραμένεις ακόμη υπόλογος; Έφτασες ή δεν επέτυχες; Έλαβες κάποια εσωτερική βεβαιότητα ή έχεις την ελπίδα σου αβέβαιη; Έλαβες ελευθερία ή κλονίζεται και αμφιβάλλει ακόμη ο λογισμός σου; Αισθάνθηκες κάποιον φωτισμό στην καρδιά ή παραμένει ακόμη σκοτισμένη και ατιμασμένη; Ακούστηκε μέσα σου κάποια φωνή που να λέει: Δες, έγινες υγιής· ή, Συγχωρούνται οι αμαρτίες σου· ή, Η πίστη σου σε έσωσε; Ή μήπως ακούς ακόμη εκείνη που λέει: Ας αποστραφούν οι αμαρτωλοί στον άδη· και· Δέστε τα χέρια και τα πόδια· και· Ας εξολοθρευτεί ο ασεβής, για να μη δει τη δόξα του Κυρίου; Τι λες με λίγα λόγια, αδελφέ; Πες μας, σε ικετεύουμε, για να γνωρίζουμε και εμείς σε ποια κατάσταση πρόκειται να βρεθούμε· διότι για εσένα πλέον ο χρόνος έκλεισε, και άλλον δεν πρόκειται να βρεις ποτέ ξανά στον αιώνα. Σε αυτά, άλλοι μεν από εκείνους που κοιμήθηκαν, αποκρίνονταν: Ευλογητός ο Κύριος, ο οποίος δεν απέρριψε την προσευχή μου και το έλεός Του από εμένα. Και άλλοι πάλι: Ευλογητός ο Κύριος, ο οποίος δεν μας παρέδωσε ως θήραμα στα δόντια τους. Άλλοι δε έλεγαν εκείνο με οδύνη: Άραγε θα διαβεί η ψυχή μας το αβάσταχτο ύδωρ των πνευμάτων του αέρα; Μη έχοντας ακόμη θάρρος, αλλά προσμένοντας το τι πρόκειται να συμβεί σε εκείνο το κριτήριο.

«Ανέβασας ανθρώπους» εχθρικούς «πάνω στα κεφάλια μας, περάσαμε μέσα από πυρ και ύδωρ» θλιβόμενοι, και μετά από όλα αυτά τα δεινά «μας έβγαλες σε αναψυχή» ατελεύτητης ζωής· διότι για αυτόν τον σκοπό επέτρεψας να τα υποστούμε αυτά. Έπειτα λέει πάλι προς την Εκκλησία του Θεού: «Θα εισέλθω στον οίκο σου, θα σου αποδώσω τις ευχές μου, τις οποίες πρόφεραν τα χείλη μου, και τις οποίες λάλησε το στόμα μου μέσα στη θλίψη μου» την προερχόμενη από τους τυράννους. «Ολοκαυτώματα γεμάτα μυελό», δηλαδή παχιά, «θα σου προσφέρω μαζί με θυμίαμα και κριών» λογικών, και όχι όπως οι παλαιοί «βόδια μαζί με τράγους. Ελάτε, ακούστε και θα σας διηγηθώ, όλοι όσοι φοβάστε τον Θεό, όσα έκανε στην ψυχή» της ομήγυρής «μου». «Προς αυτόν έκραξα με το στόμα μου και τον ύψωσα με τη γλώσσα μου» λέγοντας: «Αν έβλεπα αδικία» δυσέβειας «μέσα στην καρδιά μου, ας μην με εισακούσει ο Κύριος. Για τον λόγο αυτό με εισάκουσε ο Θεός», επειδή δεν έβλεπε τέτοια αδικία σε εμένα. «Πρόσεξε τη φωνή της δέησής μου», και εγώ θα πω προς αυτόν: «Ευλογητός ο Θεός, ο οποίος δεν απέστρεψε την προσευχή μου και το έλεός του από εμένα», [***], αλλά «και ακόμη προσθέτω» λέγοντας.

Και ευλογητός ο Κύριος, ο οποίος δεν απέστρεψε την ταπεινή μας προσευχή και το έλεός του από εμάς, και ο οποίος σας ενδυνάμωσε ώστε να παραμείνετε αταλάντευτοι στη στερεότητα της πίστης σας, και ο οποίος δεν αφαίρεσε τον λόγο της αλήθειας από το στόμα σας ώστε να αποδειχθούν αληθινές οι φοβερές υποσχέσεις σας προς αυτόν, και ο οποίος σας δοκίμασε όπως τον χρυσό στο καμίνι και βρήκε τη δοκιμασμένη σας πίστη ακηλίδωτη και άσπιλη, και ο οποίος σας ανέδειξε τέκνα αληθινά και άμεμπτα, υιούς αναγνωρισμένους που δεν αθέτησαν την πίστη τους, υιούς του φωτός και της ημέρας και όχι του σκότους και της απείθειας, γενεά ευθεία και πιστή στον Θεό εν πνεύματι και όχι διεστραμμένη και αντιδραστική· και ο οποίος σας κατέστησε υπόδειγμα σε αυτή τη γενεά, τόσο στους μοναχούς όσο και στους κοσμικούς, ως αληθινούς μοναχούς, γνήσιους υποτακτικούς, πραγματικούς αναχωρητές του κόσμου, απαρνητές κάθε κτήσης και περιουσίας, που φρονούν τα άνω, που βλέπουν προς τα άνω, ξένους και παρεπιδήμους επί της γης, πολίτες και κατοίκους των ουρανών, κατά μίμηση των αγίων μαρτύρων, κατά τον ζήλο των οσίων και των δικαίων, προς δόξαν του πολυύμνητου κράτους του.