Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 65:6

Υπέρ των κρυφίων. Ότι θα γεννηθεί από κοιλία παρθένου: «Από την κοιλία της Μαριάμ σε γέννησα», όπως λέει το εβραϊκό. Ότι στον ποταμό με τον Ιωάννη θα περάσει για το βάπτισμα: «Μέσα από τον ποταμό θα περάσουν με τα πόδια». Ότι τα ύδατα θα φοβηθούν βλέποντας τον Θεό να βαπτίζεται από άνθρωπο: «Σε είδαν τα ύδατα, Θεέ, και φοβήθηκαν». Ότι ο Πατέρας θα δώσει μαρτυρία για τον βαπτισθέντα: «Ο Κύριος είπε προς εμένα: Υιός μου είσαι εσύ». Περί της περιστεράς που κατήλθε από τον ουρανό επάνω του: Εκεί υπάρχουν «φτερούγες περιστεράς περιηργυρωμένες». Περί των σημείων και των τεράτων: «Ελάτε και δείτε τα έργα του Θεού, τα τέρατα που έκανε επί της γης». Ότι τότε θα παύσουν οι πόλεμοι και οι πολυαρχίες: «Αυτός που καταργεί τους πολέμους μέχρι τα πέρατα της γης». Ότι θα κάνει τους τυφλούς ομολογητές του: «Ο Κύριος σοφίζει τους τυφλούς». Ότι θα θεραπεύσει τους χωλούς: «Ο Κύριος ανορθώνει τους καταβεβλημένους». Για τον παράλυτο: «Όλο το κρεβάτι του το ανέστρεψας κατά την αρρώστια του», λέγοντάς του: «Σήκωσε το κρεβάτι σου και περπάτα». Ότι θα αποδώσει στη χήρα τον νεκρό υιό της: «Ορφανό και χήρα θα αναλάβει». Ότι θα θρέψει χιλιάδες από πέντε άρτους: «Τα μάτια όλων ελπίζουν σε εσένα, και εσύ δίνεις την τροφή τους στον κατάλληλο καιρό». Ότι θα επιτιμήσει τους δαίμονες: «Επιτίμησε τα θηρία του δάσους».

Αυτός που μεταβάλλει τη θάλασσα σε ξηρά. Και απόδειξη αυτού είναι τα όσα έχουν ήδη συμβεί, το πώς δηλαδή μετέβαλε τη θάλασσα σε ξηρά. Ο Σύμμαχος αναφέρει τα εξής: «Μετέβαλε τη θάλασσα σε ξηρά· διέβησαν τον ποταμό με τα πόδια». Διότι αυτός είναι ο Θεός, λέει, ο οποίος δωρίζει και σε εμάς την επάνοδο και τη σωτηρία· εκείνος που παλαιότερα διαχώρισε και τη θάλασσα και τον ποταμό, και πρόσταξε τους προγόνους μας να τα διαβούν ακίνδυνα.

Εκεί θα ευφρανθούμε δι' Αυτόν. Το «εκεί» είναι δηλωτικό χρόνου. Λέγει, λοιπόν, ότι κατά τον καιρό εκείνο κατά τον οποίο θα βασιλεύσει στον νέο αιώνα, εκεί θα συμβασιλεύσουμε μαζί Του, και θα ευφρανθούμε με χαρά ανεκλάλητη.

Του Αθανασίου. Ως προς το νόημα: Εκεί θα συμβασιλεύσουμε με τον Χριστό, όταν θα βασιλεύσει κατά τον νέο αιώνα, και θα ευφρανθούμε σε Αυτόν. Ευφραινόμαστε δε σε Εκείνον που έκανε τα δυσχερή εύκολα. Αθανάσιος, Ευσέβιος. Κατά δε την πνευματική ερμηνεία, ως οφθαλμούς του Θεού θα εννοήσουμε τους αποστόλους· και ως παραπικραίνοντες, τους Ιουδαίους, τους οποίους και οι προφήτες αποκαλούσαν «οίκο παραπικραίνοντα». Διότι, λέγει, ποιος είναι αυτός που παραπικραίνει, παρά ο οίκος του Ισραήλ; Με το παράπτωμα λοιπόν του Ισραήλ, ο Κύριος επέβλεψε στα έθνη. Επομένως, ας μην υπερυψώνονται οι ασεβείς, νομίζοντας ότι δύνανται να εξολοθρεύσουν αυτούς που προσέρχονται στο Ευαγγέλιο· αλλά ούτε ο υπερόπτης λαός, δηλαδή ο Ισραήλ, ας υψηλοφρονεί, ούτε ας ανασηκώνει υπεροπτικά την οφρύ του εναντίον του πλήθους των εθνών. Ας μη λέγει από μέσα του: «Εγώ έγινα πρωτότοκος ανάμεσα στα τέκνα του Θεού»· ας γνωρίζει όμως μάλλον, ότι παρεπίκρανε τον Κτίστη. Γι' αυτό και μετέθεσε από αυτόν την επισκοπή Του.

Επειδή, λοιπόν, εξαιτίας της πάρα πολύ μεγάλης ραθυμίας ο ανθρώπινος νους καταφθείρεται μερικές φορές προς τη λήθη των δωρεών που έχουν δοθεί στον καθένα από τον Θεό, για τον λόγο αυτόν ο θείος λόγος μάς ανάγει συχνότατα στην ανάμνησή τους, μην επιτρέποντάς μας να ψυχρανθούμε εντελώς προς τη ραθυμία, αλλά μάλλον αναζωπυρώνοντάς μας προς τη φιλοθεΐα και προς την επιθυμία κάθε αγαθού. Επομένως, επειδή ο Ισραήλ λυτρώθηκε, αφού επιτελέστηκαν πάρα πολλά και παράδοξα θαύματα υπέρ αυτού, έπειτα όμως ξεχνώντας τα, στράφηκε προς την αποστασία και υποτάχθηκε σε ανύπαρκτους θεούς, αναγκαστικά ο Θεός τους επαναφέρει προς την ανάμνηση της δικής Του δύναμης, λέγοντας ότι άνοιξε δρόμο μέσα στη θάλασσα και μονοπάτι μέσα σε ισχυρά ύδατα. Διότι διήλθαν μέσα από τη μέση της θάλασσας αναχωρώντας από τη χώρα των Αιγυπτίων, και διέβησαν πεζοί τον Ιορδάνη. Και αυτό λέμε ότι είναι το μονοπάτι μέσα σε ισχυρά ύδατα. Αυτά ακριβώς θαυμάζοντας και ο θεσπέσιος Δαβίδ ψάλλει: «Τι έπαθες, θάλασσα, και έφυγες; Και εσύ, Ιορδάνη, που στράφηκες προς τα πίσω;» Και πάλι, μιλώντας για τον Θεό, λέει: «Εκείνος που μετατρέπει τη θάλασσα σε ξηρά, στον ποταμό θα διαβούν πεζοί». Επομένως, έδωσε δρόμο στη θάλασσα και μονοπάτι σε ισχυρά ύδατα. Έβγαλε δε, και άρματα, και άλογα, και ισχυρό στράτευμα. Διότι ο Φαραώ καταδίωξε εκείνους από το γένος του Ισραήλ με άρματα και με άλογα, χρησιμοποιώντας τη δυσμάχητη δύναμη των στρατιωτών του, πλην όμως με κανέναν τρόπο δεν νίκησε, ούτε έβλαψε τους λυτρωμένους.

Κάτι τέτοιο είπε και ο μακάριος Δαβίδ. Διότι ψάλλει ως εξής: «Θεέ, όταν εσύ εκπορευόσουν μπροστά από τον λαό σου, όταν διέβαινες μέσα στην έρημο, η γη σείστηκε, διότι και οι ουρανοί έσταξαν». Και ως γη που σείστηκε, όπως νομίζω, εννοεί αυτή των Αιγυπτίων. Το ότι δε κρεμόταν από πάνω και μια νεφέλη, η οποία προπορευόταν των υιών του Ισραήλ, σε κανέναν δεν είναι άγνωστο, αλλά το βεβαιώνει και ο θεσπέσιος Παύλος, λέγοντας ότι όλοι οι πατέρες του Ισραήλ βαπτίστηκαν «στη νεφέλη και στη θάλασσα». Και ο Προφήτης πρόσθεσε στην ξήρανση της θάλασσας και την ξήρανση των ποταμών, φέρνοντας στη μνήμη ένα άλλο θαύμα. Διότι, όταν εισέρχονταν στη γη της επαγγελίας, με τον Ιησού να προΐσταται μετά τον Μωυσή, τότε ο Ιορδάνης στάθηκε πάλι στη θέση του, καθώς ο παντοδύναμος Θεός ανέκοψε την ορμή των υδάτων με άρρητα νεύματα και δεσμά. Και ο μακάριος Δαβίδ θεωρεί αυτά άξια ως μέγιστο θαύμα, λέγοντας τα εξής: «Ελάτε και δείτε τα έργα του Θεού, πόσο φοβερός είναι στις βουλές του υπέρ των υιών των ανθρώπων· αυτός που μετατρέπει τη θάλασσα σε ξηρά, μέσα από ποταμό θα περάσουν με τα πόδια». Διότι πάλι με τα πόδια διέβησαν τον Ιορδάνη. Εάν βεβαίως λέει ότι ξηραίνονται όλοι οι ποταμοί, μας προτρέπει να έχουμε την πεποίθηση ότι αυτό που συνέβη σε έναν, θα συμβεί και σε όλους, εφόσον το προστάξει ο Θεός.

Διότι η προσκύνηση δεν γίνεται πλέον στην Ιερουσαλήμ, εφόσον έπαυσε η σκιά του Νόμου, σύμφωνα με το: «Θα τον προσκυνήσει ο καθένας από τον τόπο του»· και η προσκύνηση γίνεται εν πνεύματι και αληθεία, με την επιτέλεση έργων κατάλληλων για την προσκύνηση του Θεού, εφόσον το όνομά του έχει επικληθεί σε αυτούς. Αυτά αποτελούν προφητεία για τον παρόντα καιρό, κατά τον οποίο ο Θεός των όλων υμνείται σε όλα τα έθνη, και ο Δεσπότης Χριστός ονομάζεται Ύψιστος από όλους. <Εκεί θα ευφρανθούμε εξαιτίας του.> (A f. 330 b. Κυρίλλου και Αθανασίου.) Κατά το πνευματικό νόημα, εκεί θα συμβασιλεύσουμε με τον Χριστό, όταν θα βασιλεύσει στον νέο αιώνα, και θα ευφρανθούμε μαζί του· ευφραινόμαστε δε με εκείνον που έκανε τα δύσκολα εύκολα. —Διότι εκεί σφογγίζεται το δάκρυ μας, εκεί μας απαλλάσσει από κάθε λύπη, προσφωνώντας μας φιλάνθρωπα και λέγοντας: «Εγώ είμαι, εγώ είμαι αυτός που εξαλείφει τις αμαρτίες σου, και δεν πρόκειται να τις θυμηθώ». <Αυτοί που παραπικραίνουν ας μην υπερηφανεύονται εντός τους.> (E f. 121 b, F f. 96 b) Ως αυτούς που παραπικραίνουν ονομάζει τους Ιουδαίους. —Δηλαδή, ας μην υπερηφανεύεται και τώρα ο υπερόπτης λαός, δηλαδή ο Ισραήλ, και ας μη σηκώνει ψηλά το φρύδι του με αλαζονεία απέναντι στο πλήθος των εθνών.

Είναι σύνηθες στη Γραφή να χρησιμοποιείται πολλές φορές ο μέλλοντας χρόνος αντί του παρελθόντος, όπως το: «διαμέσου του ποταμού θα περάσουν με τα πόδια» που βρίσκεται στον εξηκοστό πέμπτο Ψαλμό αντί του: «πέρασαν»· και εδώ, λοιπόν, σε συνάρτηση με το: «εξέλιπε ο άνομος», θα ήταν φυσικό επακόλουθο να πει από κοινού και ότι «εξέλιπαν όλοι όσοι θέτουν πρόσκομμα σε εκείνους που ελέγχουν στις πύλες», αλλά, σύμφωνα με τη συνήθεια της Γραφής, χρησιμοποίησε τον μέλλοντα χρόνο. Ακόμη, ο προφητικός λόγος απευθύνεται προς τους ίδιους, και λέει: επειδή γίνατε τέτοιοι, «γι' αυτό, τα εξής λέει» προς εσάς ο «Κύριος» των συμπάντων, «και εννοώ εσάς, τον ονομαζόμενο "οίκο Ιακώβ", τον οποίο, επειδή δεν ήταν άξιος εκείνου του θεοφιλούς και μακαρίου, τον "ξεχώρισε" και τον αποξένωσε ο ίδιος ο Θεός, διότι δεν κατέστησαν τους εαυτούς τους άξιους του "Αβραάμ" με τα "έργα" τους. Διότι "τα τέκνα του Αβραάμ" αναγνωρίζονται μέσα από τα "έργα", όπως δίδαξε ο Σωτήρας λέγοντας: "Εάν ήσασταν τέκνα του Αβραάμ, θα κάνατε τα έργα του Αβραάμ"». Σύμφωνα δε με τον Σύμμαχο: «Αυτά λέει ο Κύριος προς τον οίκο Ιακώβ, αυτός που λύτρωσε τον Αβραάμ», αλλά δεν «λύτρωσε» αυτούς προς τους οποίους απευθυνόταν· γι' αυτό, προς αυτούς λέει τα εξής.

Ποια δε είναι αυτά, προσθέτει στη συνέχεια: «Αυτός που μετατρέπει τη θάλασσα σε ξηρά· τον ποταμό θα τον διαβούν πεζή». Σύμφωνα δε με τον Σύμμαχο: «Μετέβαλε, λέει, τη θάλασσα σε ξηρά· πέρασαν τον ποταμό πεζή». Αυτά αναφέρονται στα ιστορικά βιβλία της Γραφής· τα οποία βεβαίως αναγγέλλονται αναγκαστικά στα έθνη που δεν τα γνωρίζουν, για να μάθουν ότι και ο παλαιός λαός του Θεού ήταν κάποτε υποδουλωμένος στους Αιγυπτίους και υποταγμένος στην πλάνη της αιγυπτιακής ειδωλολατρίας. Αλλά ο Θεός έκανε για χάρη τους μεγάλα και φοβερά έργα, μαστιγώνοντας αφενός τους Αιγυπτίους με θεόσταλτες πληγές, και ελευθερώνοντάς τους αφετέρου από την πικρή δουλεία. Διότι αυτά ήταν τα φοβερά έργα του Θεού, και όχι μόνο αυτά, αλλά και εκείνα στην Ερυθρά Θάλασσα· την οποία, αφού μετέβαλε σε ξηρά, διέσωσε τους δικούς Του, ενώ τους ασεβείς τους παρέδωσε στον βυθό της απώλειας. Μαθαίνοντας αυτά, λοιπόν, εσείς, λέει, λάβετε θάρρος, πιστεύοντας ότι Εκείνος που έκανε τόσα μεγάλα έργα στους παλαιούς, δεν θα αδυνατήσει να πράξει τα παρόμοια και σε εσάς. Γι' αυτό, «ελάτε και δείτε τα έργα του Θεού», πόσο φοβερός είναι «στις βουλές Του προς τους υιούς των ανθρώπων». Μετέτρεψε λοιπόν τη θάλασσα σε ξηρά· και στον Ιορδάνη ποταμό έκανε κάποια άλλα φοβερά θαύματα, όταν αυτοί που έρχονταν από την έρημο προς αυτήν εδώ τη γη πέρασαν πεζή, αφού υποχώρησαν τα νερά του ποταμού.

Διότι έτσι και για εσάς η μετάβαση από την πλάνη προς την αλήθεια θα είναι ομαλή και ανεμπόδιστη. Και αν οι παλαιοί διέβησαν κάποτε θαυματουργικά τον ποταμό Ιορδάνη, όμως και εσείς από εδώ και πέρα πλέον δέχεστε το ευαγγέλιο, γνωρίζοντας ότι και εμείς οι ίδιοι που λέμε αυτά και εσείς που ακούτε «εκεί θα ευφρανθούμε σε αυτόν». Εκεί, δηλαδή στον προαναφερθέντα ποταμό. Διότι θα υπάρξει, θα έλθει καιρός, κατά τον οποίο, σαν να προετοιμάζονται για συμπόσιο, εκείνοι που ελευθερώνονται από την αιγυπτιακή πλάνη θα προσέλθουν στο λουτρό της παλιγγενεσίας για τη μυστική κάθαρση στον ποταμό Ιορδάνη. Με αυτά δε ο λόγος υποδηλώνει το λουτρό της παλιγγενεσίας, το οποίο άρχισε από τον ποταμό Ιορδάνη, όταν ο Ιωάννης ο Βαπτιστής εμφανίστηκε στην έρημο της Ιουδαίας κηρύσσοντας βάπτισμα μετανοίας, και δεχόταν όλους, Έλληνες και Ιουδαίους, για την εξομολόγηση των παραπτωμάτων τους· τότε που και ο ίδιος ο Σωτήρας και Κύριός μας, όταν προσήλθε, καταξίωσε τον ίδιο ποταμό με τη θεϊκή του είσοδο σε αυτόν.

Γι' αυτό στα προκείμενα έχει λεχθεί: «Εκεί θα ευφρανθούμε σε αυτόν». Επομένως, ευλόγως το ίδιο προφητικό πνεύμα μέσω του Ησαΐα, εξαγγέλλοντας το χαρμόσυνο μήνυμα για την έρημο, έκανε μνεία και του ίδιου του Ιορδάνη, λέγοντας: «Ευφράνσου, έρημος που διψάς· ας αγαλλιάσει η έρημος, και ας ανθίσει σαν κρίνος· και θα εξαναθήσουν και θα αγαλλιάσουν τα έρημα μέρη του Ιορδάνη. Δυναμώστε, χέρια χαλαρωμένα, και γόνατα παραλυμένα· πάρτε θάρρος οι ολιγόψυχοι στη διάνοια. Δυναμώστε, μη φοβάστε. Ιδού, ο Θεός μας ανταπέδωσε κρίση· αυτός θα έλθει και θα μας σώσει. Τότε θα ανοιχθούν τα μάτια των τυφλών, και τα αυτιά των κωφών θα ακούσουν. Τότε ο χωλός θα πηδήξει σαν ελάφι, και καθαρή θα γίνει η γλώσσα των μογιλάλων· διότι ανέβλυσε νερό στην έρημο, και φάραγγα σε γη διψασμένη». Σε αυτό αναφέρεται τώρα λέγοντας: «Εκεί θα ευφρανθούμε σε αυτόν»· τα οποία βεβαίως εκπληρώθηκαν κατά τη θεοφάνεια του Σωτήρα μας στους ανθρώπους. Γι' αυτό ευλόγως ο παρών ψαλμός, απευθυνόμενος σε όλα τα έθνη, έλεγε: «Ελάτε και δείτε τα έργα του Θεού»· και πάλι: «Πείτε στον Θεό: Πόσο φοβερά είναι τα έργα σου!». Και με απόλυτη συνοχή, αφού είπε: «Εκεί θα ευφρανθούμε σε αυτόν», προσθέτει: «Σε αυτόν που δεσπόζει με τη δύναμή του στον αιώνα». Θα το κατανοήσεις δε και αυτό, ακούγοντας τον ίδιο τον Σωτήρα να λέει: «Μου δόθηκε κάθε εξουσία στον ουρανό και επί της γης· πορευθείτε και μαθητεύστε όλα τα έθνη στο όνομά μου».

Γι' αυτό, σύμφωνα με τον Ακύλα έχει λεχθεί: «Σε αυτόν που εξουσιάζει με τη δύναμή του εις τον αιώνα». Εξάλλου, θα ευφρανθούμε εν αυτώ, εφόσον αξιωθούμε των όσων έχουν προαναφερθεί.

Πολλές φορές, μάλιστα, και σε άλλα σημεία αποδείξαμε ότι ο Λόγος συνηθίζει να ονομάζει όσους από τα έθνη σέβονται τον Θεό ως εκείνους που φοβούνται τον Κύριο. Επειδή, λοιπόν, το αποστολικό κήρυγμα έχει ανάγκη μνημονεύσεως, αναγκαστικά υπόσχονται να παραδώσουν την ερμηνεία στα έθνη, λέγοντας: «Ελάτε, ακούστε, και θα διηγηθώ». Λένε δε αυτά σαν από ένα στόμα εξαιτίας της τελείωσής τους· διότι όλοι έχουν γίνει ένα, έχοντας τελειωθεί εν Κυρίω. Και αυτά τα θεσπίζει το Άγιο Πνεύμα, το οποίο προσφωνεί τα έθνη σαν από έναν αποστολικό χορό, και υπόσχεται να ερμηνεύσει όσα έκανε ο Θεός στην ψυχή τους. Παλαιότερα μεν έλεγαν: «Ελάτε και δείτε τα έργα του Θεού, πώς μετέτρεψε κάποτε τη θάλασσα σε ξηρά, και πώς μέσα από ποταμό πέρασαν με τα πόδια». Τώρα όμως παραδίδουν όχι πλέον τα παλαιά, αλλά τα γεγονότα της νέας και καινής ιστορίας, εξιστορώντας τις δικές τους πράξεις και τις ευεργεσίες που τους έγιναν από τον Θεό. Γι' αυτό λένε: «Όσα έκανε στην ψυχή μου»· έπειτα διηγούνται, εκπληρώνοντας την υπόσχεσή τους. Και ποια είναι η διήγηση; «Προς Αυτόν», λέει, «με το στόμα μου έκραξα, και ύψωσα κάτω από τη γλώσσα μου».

Ποιος λοιπόν είναι Πατέρας χωρίς να έχει αρχίσει να είναι; Εκείνος που δεν άρχισε ούτε να υπάρχει. Σε όποιον όμως η ύπαρξη είχε αρχή, σε αυτόν είχε αρχή και το να είναι Πατέρας. Δεν έγινε λοιπόν Πατέρας αργότερα, διότι δεν είχε αρχή· και είναι Πατέρας με την κυριολεκτική έννοια, επειδή δεν είναι και Υιός, όπως ακριβώς και ο Υιός είναι κυριολεκτικά Υιός, επειδή δεν είναι και Πατέρας. Διότι τα δικά μας γνωρίσματα δεν ισχύουν κυριολεκτικά, επειδή είμαστε και τα δύο· αφού δεν είμαστε περισσότερο το ένα από το άλλο· και εμείς προερχόμαστε από δύο, όχι από έναν, ώστε να μεριζόμαστε, και γινόμαστε άνθρωποι σταδιακά, και ίσως ούτε καν τέλειοι άνθρωποι, και τέτοιοι που δεν θελήσαμε να είμαστε, και εγκαταλείποντας άλλους και εγκαταλειπόμενοι, ώστε να απομένουν μόνες τους οι σχέσεις, ορφανές από τα ίδια τα πράγματα. «Αλλά το ίδιο το 'εγέννησε'», λέει, «και το 'έχει γεννηθεί', τι άλλο κάνουν από το να εισάγουν αρχή της γεννήσεως;». Τι θα πεις λοιπόν, εάν δεν λέμε ούτε καν αυτό, αλλά ότι ήταν εξ αρχής γεγεννημένος, για να αποφύγουμε εύκολα τις περίεργες και προσκολλημένες στον χρόνο ενστάσεις σου; Άραγε θα διατυπώσεις κατηγορία εναντίον μας ότι παραχαράσσουμε κάτι από τη Γραφή και την αλήθεια; Ή μήπως είναι σε όλους ολοφάνερο ότι πολλά από όσα λέγονται χρονικά, εκφέρονται με εναλλαγή των χρόνων, και μάλιστα σύμφωνα με τη συνήθεια της Γραφής, όχι μόνο όσα αφορούν τον παρελθόντα χρόνο, ή τον παρόντα, αλλά και τον μέλλοντα; Όπως το: «Γιατί φρύαξαν τα έθνη;», διότι δεν είχαν ακόμη φρυάξει· και το: «Θα διαβούν τον ποταμό με τα πόδια», το οποίο σημαίνει, τον έχουν ήδη διαβεί. Και θα απαιτούσε πολύ χρόνο το να απαριθμήσουμε όλες τις παρόμοιες εκφράσεις, οι οποίες έχουν επισημανθεί από τους φιλόπονους μελετητές.

Διάψαλμα· μεταβολή της προφητείας. «Ελάτε, τέκνα»· προτροπή των εθνών στην κλήση, για να δουν τη δόξα του Θεού. «Φοβερός στις βουλές»· διότι είναι πολύ μεγάλη η διαφορά μεταξύ Θεού και ανθρώπου· έτσι και η βουλή του Θεού είναι υπερέχουσα. «Αυτός που μεταστρέφει»· τότε για τους Ισραηλίτες την Ερυθρά θάλασσα, ενώ τώρα ο Χριστός, με την έλευσή Του, ξηραίνει τα ρεύματα της αμαρτίας στη θάλασσα του βίου.

«Εν ποταμώ»: Διότι τότε οι Ισραηλίτες διέσχισαν τον Ιορδάνη, τώρα όμως οι πιστοί διαπερνούν τους ποταμούς της ασέβειας με το πόδι της πίστεως. «Εκεί θα ευφρανθούμε»: Εκεί. Πού; Όπου πλεόνασε η χάρη. «Στον δεσπόζοντα»: Διότι δεσπότης και κύριος όλων των αιώνων είναι ο Λόγος, ο Χριστός· διότι δι' αυτού δημιουργήθηκαν. «Οι οφθαλμοί αυτού»: Διότι προόρισε τα έθνη να γίνουν κληρονόμοι του μυστηρίου της χάριτος, γι' αυτό και τα επιβλέπει. «Αυτοί που παραπικραίνουν»: Τα τέκνα των Ιουδαίων, ως βλάσφημοι και υπερήφανοι, εξοργίζοντας τον Θεό διά των κακών έργων τους, ας μην επαίρονται από μόνοι τους.

Διότι αν το φως γίνεται σκοτάδι, το σκοτάδι, δηλαδή οι κοσμικοί άνθρωποι, πόσο θα σκοτεινιάσουν; Εάν λοιπόν με ακούτε, όσοι πείθεστε, ή μάλλον όσοι το επιθυμείτε, είναι καλό να μην περιπλέκουμε τον εαυτό μας και να μη διαμελίζουμε την άθλια ψυχή μας, πολεμώντας με χιλιάδες χιλιάδων και μυριάδες μυριάδων εχθρών. Διότι δεν θα μας φτάσουν οι δυνάμεις να κατανοήσουμε όλες τις πανουργίες τους, ή έστω να τις ανακαλύψουμε. Με την Αγία Τριάδα, ας οπλιστούμε εναντίον των τριών, δια των τριών. Ειδάλλως, θα προξενήσουμε στον εαυτό μας πολλούς κόπους. Πράγματι, εάν έρθει και μέσα μας Εκείνος που μετατρέπει τη θάλασσα σε ξηρά, θα διαβεί οπωσδήποτε ατάραχα τη θάλασσα αυτή και ο δικός μας Ισραήλ, δηλαδή ο νους που βλέπει τον Θεό, και θα δει τους Αιγυπτίους να πνίγονται στο ύδωρ των δακρύων. Εάν όμως Εκείνος δεν κατοικεί μέσα μας, ποιος θα αντέξει τον ήχο των κυμάτων της, δηλαδή της σάρκας αυτής; Εάν αναστηθεί μέσα μας ο Θεός διά της πράξεως, θα διασκορπιστούν οι εχθροί Του, και εάν διά της θεωρίας Τον πλησιάσουμε, θα φύγουν από το πρόσωπό Του και από εμάς αυτοί που Τον μισούν. Ας φροντίσουμε να μαθαίνουμε τα θεία μάλλον με τον ιδρώτα μας, και όχι με απλά λόγια.

Όσοι πιστεύετε στον Υιό πείτε Του: «Όλη η γη ας Σε προσκυνήσει και ας ψάλει σε Σένα. Ελάτε και δείτε τα έργα του Θεού» που φανερώθηκε πάνω στη γη, ως «φοβερός στις βουλές» και στις πράξεις «περισσότερο από τους υιούς των ανθρώπων. Αυτός που μετατρέπει την» Ερυθρά «θάλασσα σε ξηρά» για τη διάβαση του λαού που διέφευγε, «στον ποταμό» Ιορδάνη «θα περάσουν με τα πόδια» μαζί με την κιβωτό, υπό την καθοδήγηση του Ιησού του Ναυή. Εκεί «θα ευφρανθώ» με τα θαύματα του Θεού. «Τα μάτια Του επιβλέπουν τα έθνη» εξαιτίας της χριστοκτονίας των Ιουδαίων, «εκείνοι που Τον πικραίνουν», οι θεοκτόνοι, «ας μην υψώνουν τον εαυτό τους» ως τέκνα του Αβραάμ, αλλά «εσείς τα έθνη ευλογείτε τον Θεό μας και κάντε να ακουστεί η φωνή της αινέσεώς Του», η οποία κηρύττει μετάνοια και τη βασιλεία των ουρανών. «Σε Αυτόν που έθεσε την ψυχή μου στη ζωή και δεν άφησε να κλονιστούν στον σάλο» της απιστίας «τα πόδια μου». Αυτά λέγει η Εκκλησία του Θεού και οι μάρτυρές της: «Επειδή μας δοκίμασες, ω Θεέ», με πειρασμούς και βάσανα, «μας πέρασες από τη φωτιά, όπως δοκιμάζεται το ασήμι», καθαρίζοντάς μας από κάθε μολυσμό. «Μας οδήγησες στην παγίδα» των ασεβών τυράννων, «έβαλες θλίψεις πάνω στις πλάτες μας».

Εκεί όμως δεν υπάρχει τέλος. Εκεί ο καθένας θα γευθεί τους κόπους των καρπών του. «Εκεί θα ευφρανθούμε για αυτόν που δεσπόζει με τη δύναμή του στους αιώνες.» Αρκεί μόνο να νεκρώσουμε «τα μέλη μας τα επί της γης: την πορνεία, την ακαθαρσία, το πάθος, την κακή επιθυμία και την πλεονεξία.» Αρκεί μόνο να σηκώσουμε τον ζυγό της υποταγής, «δείχνοντας ανοχή ο ένας στον άλλον με αγάπη», «βαστάζοντας τα βάρη ο ένας του άλλου και εκπληρώνοντας έτσι τον νόμο του Χριστού», σύμφωνα με τα γεγραμμένα.