Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 66:5

Ας σε δοξολογήσουν οι λαοί, Θεέ. Προφητεύει την ομολογία όλων των εθνών προς τον Χριστό. Ας ευφρανθούν και ας αγαλλιάσουν τα έθνη. Το προφητικό Πνεύμα, επειδή χαίρεται με τη σωτηρία της οικουμένης, πολλές φορές φθέγγεται τα ίδια, απολαμβάνοντας ευφροσύνη μέσα από τη συνεχή διήγηση.

Ίσως όμως το τίνος είναι τα λόγια, κανένας από τους δύο δεν το αναφέρει στην επιγραφή, εξαιτίας της σαφήνειας των προσώπων που έχουν εισαχθεί προφητικά σε αυτούς. Οι κήρυκες δηλαδή των εθνών, δηλαδή οι απόστολοι του Σωτήρος μας, έχουν συμπεριληφθεί και στους δύο. Αμέσως λοιπόν και μέσω των προκειμένων λόγων αναβοούν ξεκάθαρα στη γη και σε όλα τα έθνη το σωτήριο έργο του Θεού, προσευχόμενοι να γίνει γνωστή η οδός Του· έπειτα στη συνέχεια: «Ας σε δοξολογήσουν οι λαοί, Θεέ, ας σε δοξολογήσουν όλοι οι λαοί. Ας ευφρανθούν και ας αγαλλιάσουν τα έθνη.» Και πάλι επαναλαμβάνουν τον λόγο προς επιβεβαίωση των όσων προφητεύονται. Ο αποστολικός χορός, λοιπόν, ο οποίος είχε πει προηγουμένως: «Αλαλάξτε στον Θεό, όλη η γη·» και πάλι: «Όλη η γη ας προσκυνήσει·» και πάλι: «Ευλογείτε, έθνη, τον Θεό μας·» παρομοίως και στο κείμενο που έχουμε ενώπιόν μας, βλέποντας ότι χρειάζεται πολλή συνεργία του Θεού για την επιτυχία του ευαγγελικού κηρύγματος, σαν να ενισχύει τον εαυτό του μέσω προσευχής, λέει: «Ο Θεός ας μας οικτιρήσει και ας μας ευλογήσει, ας επιφάνει το πρόσωπό Του σε εμάς, και ας μας ελεήσει.»

Αυτό δε δεν θα συμβεί διαφορετικά, παρά μόνο αν φανερώσει το πρόσωπό του σε εμάς, ώστε να πούμε και εμείς: «Σημειώθηκε πάνω μας το φως του προσώπου σου, Κύριε.» Εκείνο δε που προστίθεται στη συνέχεια, το «και να μας ελεήσει», επειδή δεν υπάρχει ούτε στο εβραϊκό κείμενο ούτε στους άλλους μεταφραστές, αναγκαστικά έχει οβελιστεί. Ευχόμαστε λοιπόν να αξιωθούμε όσα προαναφέρθηκαν, για να μπορέσουμε να κάνουμε γνωστή την οδό του σε όλη τη γη. Γι' αυτό έχει λεχθεί: «Για να γίνει γνωστή στη γη η οδός σου.» Ποια είναι η γη και ποια η οδός του Θεού; Γη μεν είναι όλοι οι άνθρωποι που κατοικούν τη γη και όλα τα έθνη σε ολόκληρη την οικουμένη· οδός δε του Θεού είναι ο θεοσεβής βίος, του οποίου το τέλος οδηγεί προς τον ίδιο τον Θεό, σαν σε μητρόπολη των αγαθών. Και ο ίδιος δε ο σωτήριος λόγος θα μπορούσε να είναι η οδός του Θεού. Γι' αυτό, στη συνέχεια, σαν να ερμηνεύει το νόημα, προσθέτει: «Ανάμεσα σε όλα τα έθνη το σωτήριό σου.» Προκειμένου, λοιπόν, να μπορέσουμε σε όλη τη γη και σε όλα τα έθνη που κατοικούν τη γη να κάνουμε γνωστή την οδό σου και το σωτήριό σου –διότι είναι το ίδιο πράγμα–, σπλαχνίσου μας, Θεέ, και ευλόγησέ μας, και φανέρωσε το πρόσωπό σου σε εμάς, ώστε, γεμάτοι από το φως που προέρχεται από το πρόσωπό σου, να καταυγάσουμε όλους τους ανθρώπους. Διότι, αν δεν μας δοθούν αυτά, εμείς δεν είμαστε τίποτα για την κατόρθωση ενός τόσο σπουδαίου έργου. «Ας σε δοξολογήσουν οι λαοί, Θεέ, ας σε δοξολογήσουν όλοι οι λαοί. Ας ευφρανθούν.»

Και βεβαίως, πρώτον μεν προσεύχονται να δοθεί σε αυτούς ευκαιρία εξομολογήσεως, ώστε να αποπλύνουν τα προηγούμενα αμαρτήματά τους και τις ασέβειες της ειδωλολατρίας μέσω της εξομολογήσεως· δεύτερον, ικετεύουν, αφού καθαριστούν, να αξιωθούν της ευφροσύνης και της αγαλλιάσεως του Θεού. Γι' αυτό πρώτα λένε: «Ας εξομολογηθούν σε σένα οι λαοί, ω Θεέ». Επειδή όμως συνέβαινε να μην έχουμε κατανοήσει ακόμη ποιους λαούς εννοούσαν, διότι και το έθνος των Ιουδαίων περιλάμβανε συναθροίσεις και λαούς, αναγκαστικά, για να κατανοήσουμε ποιους λαούς μνημόνευσαν, το επαναλαμβάνουν, κάνοντας σαφές το νόημα λέγοντας: «Ας εξομολογηθούν σε σένα όλοι οι λαοί». Μήπως άραγε με τα πρώτα υπονοούν τους λαούς των Ιουδαίων, αναπέμποντας πρώτα για αυτούς την προσευχή, ενώ με τα δεύτερα τους λαούς από τα έθνη; Και για να γίνει αυτό γνωστό στους αναγνώστες, ο λόγος το αποσαφηνίζει λέγοντας: «Ας ευφρανθούν και ας αγαλλιάσουν τα έθνη». Επειδή δε το «ας εξομολογηθούν σε σένα» έχει ειπωθεί δύο φορές, πρόσεξε μήπως το μεν πρώτο δήλωνε την ομολογία των προηγούμενων αμαρτημάτων, ενώ το δεύτερο την ευχαριστία για τα αγαθά που έλαβαν. Διότι η λέξη εξομολόγηση λαμβάνεται και με τη σημασία της ευχαριστίας. Έτσι, εξάλλου, ευχαριστούσε ο Σωτήρας λέγοντας: «Εξομολογούμαι σε σένα, Πατέρα, Κύριε του ουρανού και της γης». Μετά δε την πρώτη και τη δεύτερη εξομολόγηση, εύχονται για τα έθνη που εξομολογήθηκαν τα τρίτα. Και ποια είναι αυτά; «

«Ας ευφρανθούν και ας αγαλλιάσουν τα έθνη.» Και για ποια αιτία, το διδάσκει στη συνέχεια λέγοντας: «Διότι θα κρίνεις λαούς με ευθύτητα», και εννοεί λαούς, όχι κάποιους μεν και κάποιους όχι, αλλά όλους, σύμφωνα με τα προαναφερθέντα. Επιπλέον δε, έχοντας γνωρίσει ότι θα οδηγηθούν από εσένα στο να βαδίσουν την οδό που τους γνωστοποιείται από εμάς, εύλογα θα πληρωθούν από ευφροσύνη και αγαλλίαση. Αντί δε του «και ας αγαλλιάσουν», ο Ακύλας ερμήνευσε «και θα αινέσουν», ενώ ο Σύμμαχος «και ας επευφημήσουν». «Ας σε δοξολογήσουν οι λαοί, Θεέ, ας σε δοξολογήσουν όλοι οι λαοί· η γη έδωσε τον καρπό της.» Το Άγιο Πνεύμα, ευφραινόμενο για τις χρηστές και αγαθές υποσχέσεις, επιμένει στα ίδια λόγια, σαν να απολαμβάνει την κοινή σωτηρία όλων των ανθρώπων.

Γι' αυτόν τον λόγο, προκειμένου να καταστραφούν αυτά, ήρθε ο Σωτήρας να βάλει φωτιά στη γη. Και καθώς ο σωτήριος λόγος εξαφανίζει σαν φωτιά τα αγκάθια και τα τριβόλια, η ψυχή, αφού καλλιεργηθεί και απαλλαγεί από την κακία, αποδίδει τον καρπό που της αρμόζει και της ταιριάζει. Γι' αυτό όλοι οι λαοί δοξολογούν, και τα έθνη πάνω στη γη καθοδηγούνται. Σε συνέχεια αυτών, προστίθεται το εξής: «Η γη έδωσε τον καρπό της. Ας μας ευλογήσει ο Θεός, ο Θεός μας, ας μας ευλογήσει ο Θεός. Και ας τον φοβηθούν όλα τα πέρατα της γης». Είτε οι απόστολοι του Σωτήρα μας είτε οι αρχαίοι προφήτες του Θεού (διότι και στις δύο τάξεις εφαρμόζονται τα όσα λέγονται), εύχονται να λάβουν την ευλογία του Θεού, της οποίας το νόημα αναλύσαμε και πιο πάνω, αποδεικνύοντας πώς το «Αυξάνεσθε και πληθύνεσθε και γεμίστε τη γη, και κυριεύστε την» εκπληρωνόταν σε αυτούς με τρόπο πνευματικό.

Εις το τέλος· ψαλμός του Δαυίδ. Προτροπή των εθνών και ευχαριστία αυτών, διότι ελεήθηκαν από την αγαθότητα του Θεού. Ο Θεός· Φωνή και ευχαριστία των εθνών. ας επιφάνει· Διότι ανέμεναν την επιφάνεια του Χριστού, μέσω της οποίας και ελεηθήκαμε. για να γνωρίσουν· Διότι έμαθαν ότι ο Θεός φανερώθηκε επί της γης και συναναστράφηκε με τους ανθρώπους ως άνθρωπος. σε όλα τα έθνη· [Διότι σε όλα τα έθνη έγινε γνωστός ο σταυρός, μέσω του οποίου σώθηκε ο άνθρωπος.] ας δοξολογήσουν· Και ο λαός των Εβραίων, επειδή και από αυτούς πίστεψαν, και των εθνών, καθώς δέχθηκαν τη χάρη, όλοι δοξολόγησαν τον Θεό (ας δοξολογήσουν τον Θεό). ας δοξολογήσουν· Και μαζί με αυτούς τα υπόλοιπα έθνη. ας ευφρανθούν· Αφού επέστρεψαν τα έθνη από την πλάνη και συμμετείχαν στη μυστική χάρη. διότι θα κρίνεις· Διότι ως δίκαιος κριτής έρχεται τότε ο Χριστός, αποδίδοντας στον καθένα τις αμοιβές των έργων του. και τα έθνη· [Τα έθνη των δικαίων θα οδηγήσει] στη γη της παραγγελίας, δηλαδή του παραδείσου.

Ψαλμός 66. Εις το τέλος, με ύμνους· ψαλμός ωδής του Δαβίδ. «Ο Θεός ας μας οικτιρήσει και ας μας ευλογήσει· ας φανερώσει το πρόσωπό του σε εμάς» και ας μας ελεήσει· «για να γίνει γνωστή στη γη η οδός σου και σε όλα τα έθνη το σωτήριόν σου», το οποίο θα φανεί σαν λαμπάδα· και «διότι είδαν τα μάτια μου το σωτήριόν σου», όπως είπε ο Θεοδόχος Συμεών. «Ας ευφρανθούν και ας αγαλλιάσουν τα έθνη» με αυτό το σωτήριόν σου. «Διότι θα κρίνει λαούς με ευθύτητα και θα οδηγήσει τα έθνη πάνω στη γη. Ας σε δοξολογήσουν οι λαοί, Θεέ, ας σε δοξολογήσουν όλοι οι λαοί». «Η γη έδωσε τον καρπό της», αισθητά μεν τον βρώσιμο, νοητά δε, την Παρθένο Μαρία. Από την οποία προήλθε ο καρπός της ζωής, από τον οποίο τρεφόμαστε με τη χάρη του εμείς που έχουμε εμπιστοσύνη σε αυτόν.