Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 66:6

Ας σε δοξολογήσουν οι λαοί, Θεέ, ας σε δοξολογήσουν όλοι οι λαοί. Δεν έθεσε την ταυτολογία τυχαία, αλλά για να καταστήσει τους ακροατές πιο πρόθυμους. Η γη έδωσε τον καρπό της. Προφανώς εννοείται η νοητή. Καρπός δε αυτής είναι οι προκοπές στην ευσέβεια. [Ας σε δοξολογήσουν οι λαοί, Θεέ. Όπως ακριβώς παρότρυνε δύο φορές τα έθνη προς υμνωδία, έτσι δύο φορές ζήτησε για αυτά την ευλογία· εφόσον προφανώς απόλαυσαν και την ίδια την ευλογία. Ή επειδή όσοι προέρχονται από αυτήν δεν αγνοούν τον Θεό των συμπάντων, αλλά του προσφέρουν τον πιο γλυκό καρπό της ευσέβειας· τον οποίο εάν σου προσφέρουμε, δηλαδή την άσκηση της αρετής, ευλογούμαστε από εσένα] [Είθε να μας ευλογήσει ο Θεός. Πρέπει βεβαίως να γνωρίζουμε ότι οι άνθρωποι, όταν ευλογούν τον Θεό, του προσφέρουν μόνο λόγια, ενώ με έργα δεν μπορούν να τον ευεργετήσουν.

Ο Σωτήρας όμως, ερχόμενος, καλεί όλα τα έθνη σε μετάνοια, υποδεικνύοντας ότι θα επιτύχουν άφεση μέσω της εξομολογήσεως· η οποία δηλώνει και την ευχαριστία, εφόσον φανερώθηκε σε αυτούς το πρόσωπο του Θεού.] <Ας σε δοξολογήσουν οι λαοί, Θεέ, ας σε δοξολογήσουν όλοι οι λαοί.> (G f. 40 b, L f. 155) Πώς άλλωστε δεν επρόκειτο οι άνθρωποι πάνω στη γη να αινούν και να καρποφορούν, όταν σε κάθε τόπο προσφέρεται θυμίαμα και καθαρή θυσία; σύμφωνα με την προφητεία που αναφέρεται εδώ. Οι δε επαναλήψεις καθιστούν πρόθυμους τους ακροατές.

Ίσως όμως το τίνος είναι τα λόγια, κανένας από τους δύο δεν το αναφέρει στην επιγραφή, εξαιτίας της σαφήνειας των προσώπων που έχουν εισαχθεί προφητικά σε αυτούς. Οι κήρυκες δηλαδή των εθνών, δηλαδή οι απόστολοι του Σωτήρος μας, έχουν συμπεριληφθεί και στους δύο. Αμέσως λοιπόν και μέσω των προκειμένων λόγων αναβοούν ξεκάθαρα στη γη και σε όλα τα έθνη το σωτήριο έργο του Θεού, προσευχόμενοι να γίνει γνωστή η οδός Του· έπειτα στη συνέχεια: «Ας σε δοξολογήσουν οι λαοί, Θεέ, ας σε δοξολογήσουν όλοι οι λαοί. Ας ευφρανθούν και ας αγαλλιάσουν τα έθνη.» Και πάλι επαναλαμβάνουν τον λόγο προς επιβεβαίωση των όσων προφητεύονται. Ο αποστολικός χορός, λοιπόν, ο οποίος είχε πει προηγουμένως: «Αλαλάξτε στον Θεό, όλη η γη·» και πάλι: «Όλη η γη ας προσκυνήσει·» και πάλι: «Ευλογείτε, έθνη, τον Θεό μας·» παρομοίως και στο κείμενο που έχουμε ενώπιόν μας, βλέποντας ότι χρειάζεται πολλή συνεργία του Θεού για την επιτυχία του ευαγγελικού κηρύγματος, σαν να ενισχύει τον εαυτό του μέσω προσευχής, λέει: «Ο Θεός ας μας οικτιρήσει και ας μας ευλογήσει, ας επιφάνει το πρόσωπό Του σε εμάς, και ας μας ελεήσει.»

Αυτό δε δεν θα συμβεί διαφορετικά, παρά μόνο αν φανερώσει το πρόσωπό του σε εμάς, ώστε να πούμε και εμείς: «Σημειώθηκε πάνω μας το φως του προσώπου σου, Κύριε.» Εκείνο δε που προστίθεται στη συνέχεια, το «και να μας ελεήσει», επειδή δεν υπάρχει ούτε στο εβραϊκό κείμενο ούτε στους άλλους μεταφραστές, αναγκαστικά έχει οβελιστεί. Ευχόμαστε λοιπόν να αξιωθούμε όσα προαναφέρθηκαν, για να μπορέσουμε να κάνουμε γνωστή την οδό του σε όλη τη γη. Γι' αυτό έχει λεχθεί: «Για να γίνει γνωστή στη γη η οδός σου.» Ποια είναι η γη και ποια η οδός του Θεού; Γη μεν είναι όλοι οι άνθρωποι που κατοικούν τη γη και όλα τα έθνη σε ολόκληρη την οικουμένη· οδός δε του Θεού είναι ο θεοσεβής βίος, του οποίου το τέλος οδηγεί προς τον ίδιο τον Θεό, σαν σε μητρόπολη των αγαθών. Και ο ίδιος δε ο σωτήριος λόγος θα μπορούσε να είναι η οδός του Θεού. Γι' αυτό, στη συνέχεια, σαν να ερμηνεύει το νόημα, προσθέτει: «Ανάμεσα σε όλα τα έθνη το σωτήριό σου.» Προκειμένου, λοιπόν, να μπορέσουμε σε όλη τη γη και σε όλα τα έθνη που κατοικούν τη γη να κάνουμε γνωστή την οδό σου και το σωτήριό σου –διότι είναι το ίδιο πράγμα–, σπλαχνίσου μας, Θεέ, και ευλόγησέ μας, και φανέρωσε το πρόσωπό σου σε εμάς, ώστε, γεμάτοι από το φως που προέρχεται από το πρόσωπό σου, να καταυγάσουμε όλους τους ανθρώπους. Διότι, αν δεν μας δοθούν αυτά, εμείς δεν είμαστε τίποτα για την κατόρθωση ενός τόσο σπουδαίου έργου. «Ας σε δοξολογήσουν οι λαοί, Θεέ, ας σε δοξολογήσουν όλοι οι λαοί. Ας ευφρανθούν.»

«Ας ευφρανθούν και ας αγαλλιάσουν τα έθνη.» Και για ποια αιτία, το διδάσκει στη συνέχεια λέγοντας: «Διότι θα κρίνεις λαούς με ευθύτητα», και εννοεί λαούς, όχι κάποιους μεν και κάποιους όχι, αλλά όλους, σύμφωνα με τα προαναφερθέντα. Επιπλέον δε, έχοντας γνωρίσει ότι θα οδηγηθούν από εσένα στο να βαδίσουν την οδό που τους γνωστοποιείται από εμάς, εύλογα θα πληρωθούν από ευφροσύνη και αγαλλίαση. Αντί δε του «και ας αγαλλιάσουν», ο Ακύλας ερμήνευσε «και θα αινέσουν», ενώ ο Σύμμαχος «και ας επευφημήσουν». «Ας σε δοξολογήσουν οι λαοί, Θεέ, ας σε δοξολογήσουν όλοι οι λαοί· η γη έδωσε τον καρπό της.» Το Άγιο Πνεύμα, ευφραινόμενο για τις χρηστές και αγαθές υποσχέσεις, επιμένει στα ίδια λόγια, σαν να απολαμβάνει την κοινή σωτηρία όλων των ανθρώπων.

Γι' αυτό επαναλαμβάνει για δεύτερη και τρίτη φορά, και δεν θέλει να απομακρυνθεί από το σωτήριο και ευαγγελικό άσμα. Πάλι λοιπόν λέει: «Ας σε εξομολογηθούν οι λαοί, Θεέ». Αυτό βέβαια αποτελούσε το μεγαλύτερο θαύμα, το ότι δηλαδή οι μεν Ιουδαίοι, ενώ είχαν διδαχθεί από τους πατέρες τους να σέβονται τον Θεό των όλων, διαρκώς εκτρέπονταν στην πλάνη της ειδωλολατρίας· ενώ όλοι οι λαοί σε ολόκληρη την οικουμένη, οι οποίοι από τα πολύ παλιά χρόνια βρίσκονταν στην πλάνη, θα φτάσουν σε τέτοια μεταστροφή, ώστε όχι μόνο να αποκτήσουν την επίγνωση εσένα, του Θεού των πάντων, αλλά και να λάβουν τη γνώση του πώς να σε εξομολογούνται σύμφωνα με τον διττό τρόπο που εξηγήθηκε. Και για να γίνει αυτό επιτέλους, επέσπευσε τα της προφητείας, ώστε να γίνουμε αυτόπτες μάρτυρες των αιώνιων επαγγελιών. Πρέπει δε να ακούσουμε τα προκείμενα ως δυνάμενα να ειπωθούν και εκ μέρους των προφητών· έτσι ώστε τα μεν πριν από το διάψαλμα να αρμόζουν στο πρόσωπο των αποστόλων, ενώ τα μετά το διάψαλμα στον χορό των προφητών, οι οποίοι επιθυμούσαν να δουν αυτά που εμείς βλέπουμε, και δεν τα είδαν, σύμφωνα με τη σωτήρια φωνή. Στη συνέχεια αυτών αναφέρεται: «Η γη έδωσε τον καρπό της»· ή σύμφωνα με τον Σύμμαχο: «Η γη θα δώσει την καρποφορία της». Διότι ο αληθινός και σύμφωνος με τη φύση της γης καρπός είναι το να γνωρίζουν τον Θεό των πάντων και να του αναπέμπουν τις οφειλόμενες εξομολογήσεις και ευχαριστίες εκείνοι στους οποίους έχει επιτραπεί να την κατοικούν.

Διάψαλμα: ανοχή του πνεύματος. «Ας εξομολογηθούν»: Διότι όλοι οι λαοί και τα έθνη τότε θα εξομολογηθούν στον Θεό, κατεχόμενοι από φόβο. «Η γη έδωσε»: Διότι τότε βρίσκεται ο καρπός κάθε ανθρώπου, δηλαδή των έργων του· επειδή ο άνθρωπος είναι γη. Υπαινίσσεται δε και τον σταυρό, ότι βλάστησε από τη γη. Υπαινίσσεται δε και τη Θεοτόκο, ως εκλεγμένη από τους ανθρώπους για το μυστήριο. «Ας ευλογήσει»: Απευθύνεται στους δικαίους τότε λέγοντας· ελάτε οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, και τα εξής. «Και ας φοβηθούν»: Διότι τότε όλη η γη συγκλονίζεται, ταρασσόμενη από τον φόβο και τον τρόμο.

Με ένα νεύμα της βουλήσεώς του δημιουργεί όσα θέλει εκ του μηδενός, όντας ο μόνος αΐδιος, ο μόνος άναρχος, ο μόνος απλός στην ουσία και τη βούληση. ΤΙΤΛΟΣ Γʹ. — Περί της δοξολογίας του Θεού· και ότι πρέπει να δοξάζουμε και να αγιάζουμε τον Θεό, και ότι όσους τον δοξάζουν, τους δοξάζει ο Θεός. «Είπε ο Κύριος προς τον Μωυσή: Επειδή δεν πιστέψατε ώστε να με αγιάσετε, για τον λόγο αυτόν εσείς δεν θα εισαγάγετε τον λαό αυτόν στη γη την οποία τους έδωσα.» «Εκείνους που με δοξάζουν θα τους δοξάσω, και εκείνος που με περιφρονεί θα ατιμαστεί.» «Θα σε δοξολογήσω, Κύριε, με όλη μου την καρδιά.» «Υμνώντας θα επικαλεστώ τον Κύριο, και θα σωθώ από τους εχθρούς μου.» «Όσοι φοβάστε τον Κύριο, αινέστε τον», και τα λοιπά. «Θα ευλογώ τον Κύριο σε κάθε καιρό, διαπαντός η αίνεσή του θα βρίσκεται στο στόμα μου.» «Ψάλτε στον Θεό μας, ψάλτε· ψάλτε στον βασιλιά μας, ψάλτε.» «Πρόσφερε στον Θεό θυσία αινέσεως, και απόδωσε στον Ύψιστο τις ευχές σου. Η θυσία της αινέσεως θα με δοξάσει, και εκεί βρίσκεται η οδός.» «Αλαλάξτε στον Θεό, όλη η γη· ψάλτε στο όνομά του.» «Ας σε δοξολογήσουν οι λαοί, Θεέ· ας σε δοξολογήσουν όλοι οι λαοί.» «Στις εκκλησίες ευλογείτε τον Κύριο τον Θεό, όσοι προέρχεστε από τις πηγές του Ισραήλ. Τα βασίλεια της γης, ψάλτε στον Θεό, ψάλτε στον Κύριο.» «Θυμήθηκα τον Θεό, και ευφράνθηκα, και στοχάστηκα.» «Τα ελέη σου, Κύριε, αιώνια θα υμνώ· σε γενεά και γενεά.» «Αγαθό είναι να δοξολογεί κανείς τον Κύριο, και να ψάλλει στο όνομά σου.» «

Ψαλμός 66. Εις το τέλος, με ύμνους· ψαλμός ωδής του Δαβίδ. «Ο Θεός ας μας οικτιρήσει και ας μας ευλογήσει· ας φανερώσει το πρόσωπό του σε εμάς» και ας μας ελεήσει· «για να γίνει γνωστή στη γη η οδός σου και σε όλα τα έθνη το σωτήριόν σου», το οποίο θα φανεί σαν λαμπάδα· και «διότι είδαν τα μάτια μου το σωτήριόν σου», όπως είπε ο Θεοδόχος Συμεών. «Ας ευφρανθούν και ας αγαλλιάσουν τα έθνη» με αυτό το σωτήριόν σου. «Διότι θα κρίνει λαούς με ευθύτητα και θα οδηγήσει τα έθνη πάνω στη γη. Ας σε δοξολογήσουν οι λαοί, Θεέ, ας σε δοξολογήσουν όλοι οι λαοί». «Η γη έδωσε τον καρπό της», αισθητά μεν τον βρώσιμο, νοητά δε, την Παρθένο Μαρία. Από την οποία προήλθε ο καρπός της ζωής, από τον οποίο τρεφόμαστε με τη χάρη του εμείς που έχουμε εμπιστοσύνη σε αυτόν.