Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 66:8

Ας σε δοξολογήσουν οι λαοί, Θεέ, ας σε δοξολογήσουν όλοι οι λαοί. Δεν έθεσε την ταυτολογία τυχαία, αλλά για να καταστήσει τους ακροατές πιο πρόθυμους. Η γη έδωσε τον καρπό της. Προφανώς εννοείται η νοητή. Καρπός δε αυτής είναι οι προκοπές στην ευσέβεια. [Ας σε δοξολογήσουν οι λαοί, Θεέ. Όπως ακριβώς παρότρυνε δύο φορές τα έθνη προς υμνωδία, έτσι δύο φορές ζήτησε για αυτά την ευλογία· εφόσον προφανώς απόλαυσαν και την ίδια την ευλογία. Ή επειδή όσοι προέρχονται από αυτήν δεν αγνοούν τον Θεό των συμπάντων, αλλά του προσφέρουν τον πιο γλυκό καρπό της ευσέβειας· τον οποίο εάν σου προσφέρουμε, δηλαδή την άσκηση της αρετής, ευλογούμαστε από εσένα] [Είθε να μας ευλογήσει ο Θεός. Πρέπει βεβαίως να γνωρίζουμε ότι οι άνθρωποι, όταν ευλογούν τον Θεό, του προσφέρουν μόνο λόγια, ενώ με έργα δεν μπορούν να τον ευεργετήσουν.

Περί της Τριάδος. «Μέγας είναι ο Κύριός μας, και μεγάλη η ισχύς του·» (ως ισχύ εννοεί τον Υιό· η δε ισχύς είναι δύναμη· «διότι ο Χριστός είναι δύναμη Θεού και σοφία Θεού·») «και της συνέσεώς του δεν υπάρχει αριθμός», δηλαδή του Πνεύματος· όπως έλεγε ο Σωτήρας: «Ιδού, σας δίδω Πνεύμα σοφίας και συνέσεως·» και πάλι: «Με τον Λόγο του Κυρίου στερεώθηκαν οι ουρανοί, και με το Πνεύμα του στόματός του όλη η δύναμή τους·» και πάλι: «Θα σας ευλογήσει ο Θεός, ο Θεός μας· θα σας ευλογήσει ο Θεός.»

Διότι ο άνθρωπος είναι γη· υπαινίσσεται όμως και τον σταυρό. Ομοίως ζήτησε την ευλογία. Εκείνοι δε από τα έθνη που παρακαλούν να ευλογηθούν, φαίνεται κατά κάποιον τρόπο να αποποιούνται την κρίση του νόμου, και μάλλον να διψούν για τη σωτηρία και τη χάρη μέσω του Χριστού. «Και ας τον φοβηθούν όλα τα πέρατα της γης.» (Κυρίλλου και Θεοδωρήτου). Διότι ο φόβος του Θεού ωθεί στην κατόρθωση της αρετής· και όταν αυτό συμβεί, οπωσδήποτε και με κάθε τρόπο θα προκύψει για όσους τον διαθέτουν το να βρεθούν σε κάθε καλό. Διότι εκείνος που διάκειται με ευλάβεια προς τους θείους νόμους και φοβάται το μελλοντικό κριτήριο, μέσα από την τήρησή τους λατρεύει τον Θεό. Η δε θεία λατρεία προξενεί την ευλογία. Πρόσεξε δε ότι και το ίδιο το τέλος συμβούλευσε να έχουν τον θείο φόβο όχι μόνο οι Ιουδαίοι, αλλά όλοι οι άνθρωποι. Διότι όλες οι φυλές, όλες οι γλώσσες φοβούνται και δοξάζουν την Τριάδα.

Πρέπει δε να επισημανθεί ότι με την τριπλή επανάληψη της λέξεως «Θεός», προσθέτοντας στον ενικό αριθμό το «ας φοβηθούν αυτόν», αποκάλυψε τόσο το μυστήριο της Αγίας Τριάδος όσο και το ενιαίο της Θεότητος.

Γι' αυτόν τον λόγο, προκειμένου να καταστραφούν αυτά, ήρθε ο Σωτήρας να βάλει φωτιά στη γη. Και καθώς ο σωτήριος λόγος εξαφανίζει σαν φωτιά τα αγκάθια και τα τριβόλια, η ψυχή, αφού καλλιεργηθεί και απαλλαγεί από την κακία, αποδίδει τον καρπό που της αρμόζει και της ταιριάζει. Γι' αυτό όλοι οι λαοί δοξολογούν, και τα έθνη πάνω στη γη καθοδηγούνται. Σε συνέχεια αυτών, προστίθεται το εξής: «Η γη έδωσε τον καρπό της. Ας μας ευλογήσει ο Θεός, ο Θεός μας, ας μας ευλογήσει ο Θεός. Και ας τον φοβηθούν όλα τα πέρατα της γης». Είτε οι απόστολοι του Σωτήρα μας είτε οι αρχαίοι προφήτες του Θεού (διότι και στις δύο τάξεις εφαρμόζονται τα όσα λέγονται), εύχονται να λάβουν την ευλογία του Θεού, της οποίας το νόημα αναλύσαμε και πιο πάνω, αποδεικνύοντας πώς το «Αυξάνεσθε και πληθύνεσθε και γεμίστε τη γη, και κυριεύστε την» εκπληρωνόταν σε αυτούς με τρόπο πνευματικό.

Είναι δυνατόν, λοιπόν, να διαπιστώσει κανείς στην πράξη ότι ολόκληρη η γη γέμισε από τη διαδοχή τους. Και οι Εκκλησίες του Σωτήρα μας που έχουν ιδρυθεί σε όλη την οικουμένη, και τα αναρίθμητα πλήθη των λαών σε καθεμία από αυτές, φανερώνουν τα αποτελέσματα της ευλογίας τους. Ταιριαστά δε λέγεται για αυτούς το «Ο Θεός μας», στη φράση «Είθε να μας ευλογήσει ο Θεός, ο Θεός μας», επειδή κατέχουν ως πατροπαράδοτη την επίγνωση του Θεού τους. Αλλά στη συνέχεια προσθέτουν αόριστα, λέγοντας το «Είθε να μας ευλογήσει ο Θεός», με την έννοια ότι δεν είναι πλέον Θεός μόνο δικός τους, αλλά και όλων εκείνων που πρόκειται να σωθούν μέσω αυτών. Και έπειτα από όλα αυτά επισφραγίζουν το συμπέρασμα ολόκληρης της προφητείας λέγοντας: «Και ας τον φοβηθούν όλα τα πέρατα της γης». Διότι, επειδή «αρχή της σοφίας είναι ο φόβος του Κυρίου», κατ' ανάγκην εύχονται, σαν εισαγωγή στη θεοσέβεια, να γεννηθεί ο φόβος του Θεού σε όλους τους ανθρώπους που κατοικούν μέχρι και τα έσχατα της γης· πράγμα το οποίο ακριβώς εκπληρώθηκε μετά τη θεοφάνεια του Σωτήρα μας, μετά την οποία σε όλη τη γη εξήλθε ο φθόγγος των αποστόλων του, και στα πέρατα της οικουμένης τα λόγια τους. Για αυτά δε τα πέρατα της γης λεγόταν και στα προηγούμενα: «Εισάκουσέ μας, Θεέ, ο Σωτήρας μας, η ελπίδα όλων των περάτων της γης και εκείνων που βρίσκονται μακριά στη θάλασσα».

Διάψαλμα: ανοχή του πνεύματος. «Ας εξομολογηθούν»: Διότι όλοι οι λαοί και τα έθνη τότε θα εξομολογηθούν στον Θεό, κατεχόμενοι από φόβο. «Η γη έδωσε»: Διότι τότε βρίσκεται ο καρπός κάθε ανθρώπου, δηλαδή των έργων του· επειδή ο άνθρωπος είναι γη. Υπαινίσσεται δε και τον σταυρό, ότι βλάστησε από τη γη. Υπαινίσσεται δε και τη Θεοτόκο, ως εκλεγμένη από τους ανθρώπους για το μυστήριο. «Ας ευλογήσει»: Απευθύνεται στους δικαίους τότε λέγοντας· ελάτε οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, και τα εξής. «Και ας φοβηθούν»: Διότι τότε όλη η γη συγκλονίζεται, ταρασσόμενη από τον φόβο και τον τρόμο.

Ο Οποίος και «είθε να μας ευλογήσει ως Θεός, και ας Τον φοβηθούν όλα τα πέρατα της γης».