Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 67:13

Ο βασιλιάς των δυνάμεων του αγαπητού. Ο ίδιος ο Κύριος είναι που δίνει λόγο στους μυσταγωγούς· διότι αυτός είναι ο βασιλιάς του αγαπητού λαού· και ο ίδιος πάλι είναι η δύναμή του. Στην ωραιότητα του οίκου δίδεται να μοιράσει τα λάφυρα. Οίκος μεν είναι εκείνοι που πίστεψαν στον Χριστό, ωραιότητα δε του οίκου είναι οι άγιοι μαθητές και απόστολοί του. Λέει λοιπόν, ότι στην ωραιότητα του οίκου, δηλαδή στους ευαγγελιστές, ο ίδιος θα δώσει λόγο, προκειμένου να μοιράσουν τα λάφυρα, δηλαδή να ελκύσουν τα έθνη στην πίστη, και να λαφυραγωγήσουν τον Σατανά.

Γι' αυτό έλεγε: «Ποιος τα ζήτησε αυτά από τα χέρια σας;» Κληρονομιά δε του Χριστού είναι η Εκκλησία που προέρχεται από τα έθνη, σύμφωνα με το: «Θα σου δώσω τα έθνη ως κληρονομιά σου». Σε αυτήν λοιπόν αφιερώθηκε σύμφωνα με τη βουλή και την ευδοκία του Θεού ο ευαγγελικός λόγος. <Σε εκείνους που ευαγγελίζονται με πολλή δύναμη.> (E f. 126 b. Του Κυρίλλου και του Ησυχίου.) Δηλαδή στους αποστόλους· διότι δίνει σε αυτούς πολλή δύναμη μέσω σημείων και θαυμάτων. <Στην ωραιότητα του οίκου θα μοιραστούν τα λάφυρα.> (E f. 126 b, F f. 99 b) Διότι οι μακάριοι μαθητές μοίρασαν μεταξύ τους την οικουμένη· και άλλοι κήρυξαν σε αυτούς, ενώ άλλοι σε εκείνους. Μοίρασαν λοιπόν λάφυρα· επειδή, αρπάζοντας με τις νουθεσίες τους εκείνους που παλαιότερα λάτρευαν τον διάβολο, τους προσέφεραν στον Χριστό για την ωραιότητα του οίκου του. Διότι ωραιότητα και στολίδι των Εκκλησιών είναι το άγιο πλήθος εκείνων που πιστεύουν στον Χριστό. [<Φτερούγες περιστεράς ασημωμένες.> Ο λόγος μάς ζωγραφίζει μια πανέμορφη περιστερά, με ασημωμένο κατά κάποιον τρόπο χρώμα· όπως ακριβώς όταν κάποιος πάνω σε λαμπρό και αστραφτερό ασήμι επενδύσει χρυσό, ή χαράξει τη μορφή μιας περιστεράς, και το χρυσάφι στη ράχη φαίνεται αναμεμειγμένο με ένα χλωμό χρώμα, σαν να έχει αναμειχθεί με μια ωχρή απόχρωση, καθιστώντας τότε την περιστερά εξαιρετικά όμορφη.

Διότι όπλα του διαβόλου αποτελούσαν οι δαίμονες που ήταν εγκατεστημένοι σε όλη τη γη, οι οποίοι συνεργούσαν στην τυραννία του εναντίον των ανθρώπων· και λάφυρά του ήταν οι ψυχές των ανθρώπων, που είχαν οδηγηθεί αιχμάλωτες από τη διαβολική πανοπλία. Όμως αυτόν τον φοβερό τύραννο ο Χριστός, αφού τον έδεσε με δεσμά, συνέτριψε όλη του την πανοπλία, δηλαδή τους δαίμονες, τα ακάθαρτα πνεύματα και τις αντίπαλες δυνάμεις. Τα δε λάφυρά του, που ήταν από παλιά υποδουλωμένα στην τυραννία του, εννοώ όλα τα έθνη, αφού τα απομάκρυνε από την παλιά δουλεία, τα διαμοίρασε στους οικείους ηγεμόνες και άρχοντες, δηλαδή στους στρατιώτες της βασιλείας των ουρανών που βρίσκονται υπό τις διαταγές του: τους αποστόλους και τους διαδόχους τους. Σχετικά με αυτά τα λάφυρα είχε προαναγγελθεί με θαυμαστό τρόπο σε προφητεία που αναφέρει: «Ο βασιλιάς των δυνάμεων του Αγαπητού, στην ωραιότητα του οίκου θα μοιράσει τα λάφυρα». Και αυτά αποτελούν ξεκάθαρες αποδείξεις της βασιλείας του Θεού, η οποία καθαιρεί και ταπεινώνει κάθε αρχή, εξουσία και δύναμη, καθώς και κάθε πολυθεϊστική και δαιμονική τυραννία, ενώ αρχίζει να επικρατεί επί των ανθρώπων της γης. Γι' αυτό ο Σωτήρας λέει: «Αν όμως εγώ με το Πνεύμα του Θεού εκβάλλω τα δαιμόνια, τότε έφτασε σε εσάς η βασιλεία του Θεού».

Γι' αυτό, για να γίνουν κατανοητά αυτά, προστίθεται αναγκαία στην επιγραφή το «εις σύνεσιν»· και για να κατανοήσουμε ότι όλος ο λόγος περιέχει ωδή υπέρ του Αγαπητού, ή σύμφωνα με τον Σύμμαχο: «Άσμα προς τον Αγαπητόν». Φτάνοντας δε σε αυτό το σημείο, θα συγκεντρώσεις όλα όσα αναφέρονται στον Αγαπητό· όπως για παράδειγμα στον Ησαΐα: «Θα ψάλω λοιπόν στον αγαπημένο ένα άσμα του Αγαπητού για το αμπέλι μου. Ένα αμπέλι έγινε για τον αγαπημένο». Μέσα από αυτά υποδηλώνεται ότι το αμπέλι είναι μεν ο οίκος του Ισραήλ, διότι αυτό δηλώνει στη συνέχεια ο λόγος· ηγαπημένος δε και Αγαπητός είναι ο Μονογενής Υιός του Θεού, του οποίου το προαναφερθέν αμπέλι έγινε μερίδιο και αρχικός κλήρος. Επειδή δε κάθε ηγαπημένος και αγαπητός έχει εκείνον που τον αγαπά, σαφώς μέσα από αυτά ο λόγος παρουσιάζει το αμπέλι να έχει γίνει κτήμα του Αγαπητού του Θεού, για τον οποίο έχει ειπωθεί η προκειμένη ωδή, υπέρ του Αγαπητού. Και στους Ψαλμούς, εξάλλου, έχει λεχθεί: «Ο Κύριος θα δώσει λόγο σε αυτούς που ευαγγελίζονται με πολλή δύναμη. Ο βασιλιάς των δυνάμεων του Αγαπητού». Σαφώς και εδώ μνημονεύεται ιδιαιτέρως ο Κύριος και Θεός των όλων· και πάλι ιδιαιτέρως ο Αγαπητός, και σε τρίτη σειρά εκείνοι που ευαγγελίζονται τον Αγαπητό, στους οποίους αναφέρεται ότι δίνεται λόγος από τον ίδιο τον Θεό άνωθεν, και έτσι συγκροτείται η μαρτυρία για τον Σωτήρα μας. Και σε άλλο σημείο πάλι έχει ειπωθεί: «Και ο αγαπημένος σαν υιός μονοκέρων».

Γι' αυτό ονομάστηκε Κύριος των δυνάμεων. Και ποιος ήταν ο Αγαπητός του Θεού παρά ο Μονογενής Υιός του Θεού; Στον οποίο έδωσε μαρτυρία η πατρική φωνή λέγοντας: «Αυτός είναι ο Υιός μου ο αγαπητός, στον οποίο ευδόκησα». Αυτός, λοιπόν, ο βασιλιάς των δυνάμεων του Αγαπητού, όπως ακριβώς χορηγούσε τις ευεργεσίες του στις επουράνιες δυνάμεις, έτσι και σε όσους ευαγγελίζονται επί της γης δίνει τον ευαγγελικό λόγο με πολλή δύναμη. Και αυτές οι ίδιες οι επί της γης στρατιές ήταν δικές του και δυνάμεις δικές του. Γι' αυτό, σύμφωνα με τον Σύμμαχο, έχει λεχθεί: «Οι βασιλείς των στρατιών αγαπήθηκαν» ή έγιναν αγαπητοί. Σε αυτούς, όμως, δώρισε και ένα άλλο χάρισμα· και αυτό ήταν το να διαμοιράζουν λάφυρα για την ωραιότητα του οίκου. Ωραιότητα, βέβαια, του οίκου θα μπορούσαν να είναι τα τάγματα που διαπρέπουν στην Εκκλησία του Θεού· τα οποία ομολογεί κάποιος ότι τα επιθύμησε, λέγοντας: «Κύριε, αγάπησα την ευπρέπεια του οίκου σου και τον τόπο του σκηνώματος της δόξας σου». Και πάλι: «Ένα πράγμα ζήτησα από τον Κύριο, και αυτό θα επιδιώξω, το να κατοικώ στον οίκο του Κυρίου όλες τις ημέρες της ζωής μου, για να βλέπω την τερπνότητα του Κυρίου και να επισκέπτομαι τον ναό του». Τα Άγια των αγίων, λοιπόν, θα μπορούσαν να είναι η τερπνότητα και η ωραιότητα του οίκου του Θεού. Και αυτά είναι τα τάγματα της Εκκλησίας του Θεού που διαλάμπουν με σωφροσύνη και αγνεία, με δικαιοσύνη και με τις υπόλοιπες αρετές.

Λάφυρα ήμασταν εμείς και ολόκληρο το γένος των ανθρώπων, το οποίο κατά το παρελθόν είχε καταστεί υποχείριο των αντίπαλων δυνάμεων· όταν αυτές εκδιώχθηκαν, οι μαθητές και απόστολοι του Σωτήρα μας, καθώς και οι ευαγγελιστές και η υπόλοιπη στρατιά του, αφού έκαναν δικό τους κτήμα τις ψυχές που παλαιότερα είχαν αιχμαλωτιστεί ως λάφυρα, τις μοιράστηκαν μεταξύ τους. Ο Παύλος, λοιπόν, από την Ιερουσαλήμ και τις γύρω περιοχές μέχρι το Ιλλυρικό έλαβε ως κλήρο τα λάφυρα από τα έθνη. Ο Πέτρος πάλι, από άλλα έθνη, και ο Ιωάννης ομοίως από άλλα, και καθένας από τους υπόλοιπους αποστόλους παρομοίως. Από τα λάφυρα αυτά, ξεχώριζαν τα εξαιρετικά αναθήματα για την ωραιότητα του οίκου του Θεού. Γι’ αυτό έχει ειπωθεί: «Και στην ωραιότητα του οίκου μοιράστηκαν λάφυρα. Εάν κοιμηθείτε ανάμεσα στους κλήρους, φτερούγες περιστεράς επενδυμένες με άργυρο, και τα νώτα της με λαμπερό χρυσό». Αφού ο λόγος μνημόνευσε αυτούς που ευαγγελίζονται με πολλή δύναμη, τόσο τον οίκο και την ωραιότητά του, όσο και τα λάφυρα που βρίσκονται σε αυτόν, μέσω των οποίων υπαινισσόταν την Εκκλησία του Θεού και εκείνους που διαπρέπουν σε αυτήν, στη συνέχεια, μέσα από τα προκείμενα θεόπνευστα αναγνώσματα, κάνει μνεία απευθυνόμενος σε εμάς λέγοντας: «Εάν κοιμηθείτε ανάμεσα στους κλήρους».

Ψ. ΙΒ΄. Κύριε, μέσα στη θλίψη σε θυμήθηκα· μικρή θλίψη ήταν για εμάς η παιδαγωγία σου· και όπως η γυναίκα που κοιλοπονά πλησιάζει να γεννήσει, και εξαιτίας των ωδινών της κραύγασε, έτσι γίναμε εμείς για τον αγαπητό σου. Αναφέρεται κάποια επιγραφή στους Ψαλμούς «υπέρ του αγαπητού»· και πάλι έχει ειπωθεί, «ο βασιλιάς των δυνάμεων του αγαπητού»· αποδεικνύεται δε στα χωρία αυτά ότι αυτός που ονομάζεται αγαπητός του Θεού δεν είναι άλλος από τον Χριστό. Για τον λόγο αυτό επισημάναμε τη λέξη «αγαπητός» και στο προκείμενο χωρίο, θεωρώντας ότι πρόκειται ακριβώς για εκείνον τον οποίο και φωνή από τον ουρανό σαφώς ανακήρυξε λέγοντας: «Αυτός είναι ο Υιός μου ο αγαπητός, στον οποίο ευδόκησα».

«από προσώπου»: Διότι ο ίδιος θεωρείται και τότε και τώρα. «βροχήν εκούσιον»: Εννοεί τη χάρη του Πνεύματος, η οποία σαν βροχή δροσίζει τον άνθρωπο· διότι ο άνθρωπος είναι κληρονομία του Χριστού. «και ησθένησεν»: Η ανθρωπότητα ασθένησε με την ειδωλολατρία, αλλά όταν ήρθε ο Χριστός και την επέστρεψε, την κατήρτισε προς τον εαυτό Του με τη χάρη. «τα ζώα σου»: Οι άνθρωποι πάνω στη γη· διότι οι άνθρωποι είναι ζωντανά όντα, ή μάλλον, σύμφωνα με την αλήθεια, βρίσκονται μέσα στην Εκκλησία. «ητοίμασας»: Για τον άνθρωπο που πτώχευσε ετοίμασες τη μυστική τράπεζα, ώστε να τρέφεται παντοτινά. «Κύριος δώσει»: Στους αποστόλους, όταν εμφύσησε σε αυτούς και είπε: Λάβετε Πνεύμα Άγιο. Διότι αυτοί ευαγγελίστηκαν [τη χάρη] στην οικουμένη. «ο βασιλεύς»: Ο Χριστός, για τον οποίο ελέχθη: Αυτός είναι ο Υιός μου ο αγαπητός, στον οποίο ευαρεστήθηκα. «ωραιότητι»: Διότι μέσα στην Εκκλησία μοιράστηκαν τα λάφυρα του διαβόλου, δηλαδή ο άνθρωπος που είχε αιχμαλωτιστεί. «εάν κοιμηθήτε»: Απευθύνεται στους αποστόλους· διότι αυτοί έλαβαν ως κλήρο όλα τα κλίματα της γης· εάν, λέει, παραμείνετε ανάμεσά τους. «πτέρυγες»: Εννοεί τις αρετές των αποστόλων, για τους οποίους ο Ησαΐας λέει: και σαν περιστέρια με τα μικρά τους πετούν. Διότι αυτοί σαν το ασήμι, δηλαδή καθαροί και αστράφτοντες στις αρετές, πέταξαν σε όλη τη γη.

Άραγε ποιοι ήταν εκείνοι που τότε ησύχαζαν στους τάφους, οι οποίοι, αντί να υπηρετούν τον Θεό, τον πίκραιναν μάλλον, θηρεύοντας την κενή δόξα και με αθέμιτες πράξεις. «Θεέ μου, όταν πορευόσουν ενώπιον του λαού σου, όταν διέβαινες μέσα στην έρημο, η γη σείστηκε, διότι και οι ουρανοί έσταξαν», δηλαδή το μάννα και την ορτυγομήτρα, «από το πρόσωπο του Θεού του Σινά και του Ισραήλ. Βροχή εκούσια θα ξεχωρίσεις, ω Θεέ, για την κληρονομία σου», για να φάνε το μάννα, «και ασθένησε» η εν λόγω κληρονομία σου μέσα στην έρημο, «εσύ όμως την αποκατέστησες», τρέφοντάς την χωρίς όργωμα και θερισμό για σαράντα χρόνια. «Τα ζώα σου», δηλαδή ο λαός σου, «κατοικούν σε αυτήν» την έρημο. «Ετοίμασας με την αγαθότητά σου», Χριστέ, «για τον φτωχό» χορό των αποστόλων, «λόγο που ευαγγελίζεται με πολλή δύναμη, ως βασιλιάς των δυνάμεων και του αγαπητού» Πατρός Υιός αγαπητός. «Με την ωραιότητα του οίκου» της θεόκλητης εκκλησίας σου, «για να μοιράσουν λάφυρα» νοητά, και απονέμοντας στον καθένα το ταιριαστό μερίδιο της καλής κληρονομίας. «Εάν αναπαυθείτε ανάμεσα στους κλήρους» της πράξης και της θεωρίας, όντως αποκτήσατε «φτερά περιστεράς επαργυρωμένα, της οποίας τα νώτα έχουν τη χλοερότητα του χρυσού», όταν ομιλεί «ο επουράνιος βασιλιάς σε αυτήν». «Θα γίνουν λευκοί σαν το χιόνι» οι τέτοιοι «όπως στο όρος Σελμών», το οποίο είναι «όρος του Θεού, όρος εύφορο, όρος τυρωμένο», δηλαδή, παχύ και ολόλευκο και στέρεο.