Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 67:14

Υπέρ των κρυφίων. Ότι θα γεννηθεί από κοιλία παρθένου: «Από την κοιλία της Μαριάμ σε γέννησα», όπως λέει το εβραϊκό. Ότι στον ποταμό με τον Ιωάννη θα περάσει για το βάπτισμα: «Μέσα από τον ποταμό θα περάσουν με τα πόδια». Ότι τα ύδατα θα φοβηθούν βλέποντας τον Θεό να βαπτίζεται από άνθρωπο: «Σε είδαν τα ύδατα, Θεέ, και φοβήθηκαν». Ότι ο Πατέρας θα δώσει μαρτυρία για τον βαπτισθέντα: «Ο Κύριος είπε προς εμένα: Υιός μου είσαι εσύ». Περί της περιστεράς που κατήλθε από τον ουρανό επάνω του: Εκεί υπάρχουν «φτερούγες περιστεράς περιηργυρωμένες». Περί των σημείων και των τεράτων: «Ελάτε και δείτε τα έργα του Θεού, τα τέρατα που έκανε επί της γης». Ότι τότε θα παύσουν οι πόλεμοι και οι πολυαρχίες: «Αυτός που καταργεί τους πολέμους μέχρι τα πέρατα της γης». Ότι θα κάνει τους τυφλούς ομολογητές του: «Ο Κύριος σοφίζει τους τυφλούς». Ότι θα θεραπεύσει τους χωλούς: «Ο Κύριος ανορθώνει τους καταβεβλημένους». Για τον παράλυτο: «Όλο το κρεβάτι του το ανέστρεψας κατά την αρρώστια του», λέγοντάς του: «Σήκωσε το κρεβάτι σου και περπάτα». Ότι θα αποδώσει στη χήρα τον νεκρό υιό της: «Ορφανό και χήρα θα αναλάβει». Ότι θα θρέψει χιλιάδες από πέντε άρτους: «Τα μάτια όλων ελπίζουν σε εσένα, και εσύ δίνεις την τροφή τους στον κατάλληλο καιρό». Ότι θα επιτιμήσει τους δαίμονες: «Επιτίμησε τα θηρία του δάσους».

«Εάν κοιμηθείτε ανάμεσα στους κλήρους». Ο λόγος απευθύνεται προς τους αγίους αποστόλους. Εάν, λέγει, σας δεχθούν οι κλήροι. Και ονόμασε «κλήρους» όσους πίστεψαν από τους δύο λαούς. Εάν λοιπόν, λέγει, αναπαυθείτε σε αυτούς, θα τους δοθούν φτερά περιστεράς, η οποία έχει τα μετάφρενα επιχρυσωμένα. Εννοεί δε, ότι θα αξιωθούν του Αγίου Πνεύματος εκείνοι που θα δεχθούν τους αγίους αποστόλους. Και αναφέρει ότι τα μετάφρενα της περιστεράς είναι χρυσωμένα, διότι το Πνεύμα καθιστά τίμιες, δηλαδή σοφές, τις φρένες εκείνων που τους δέχθηκαν.

Γι' αυτό έλεγε: «Ποιος τα ζήτησε αυτά από τα χέρια σας;» Κληρονομιά δε του Χριστού είναι η Εκκλησία που προέρχεται από τα έθνη, σύμφωνα με το: «Θα σου δώσω τα έθνη ως κληρονομιά σου». Σε αυτήν λοιπόν αφιερώθηκε σύμφωνα με τη βουλή και την ευδοκία του Θεού ο ευαγγελικός λόγος. <Σε εκείνους που ευαγγελίζονται με πολλή δύναμη.> (E f. 126 b. Του Κυρίλλου και του Ησυχίου.) Δηλαδή στους αποστόλους· διότι δίνει σε αυτούς πολλή δύναμη μέσω σημείων και θαυμάτων. <Στην ωραιότητα του οίκου θα μοιραστούν τα λάφυρα.> (E f. 126 b, F f. 99 b) Διότι οι μακάριοι μαθητές μοίρασαν μεταξύ τους την οικουμένη· και άλλοι κήρυξαν σε αυτούς, ενώ άλλοι σε εκείνους. Μοίρασαν λοιπόν λάφυρα· επειδή, αρπάζοντας με τις νουθεσίες τους εκείνους που παλαιότερα λάτρευαν τον διάβολο, τους προσέφεραν στον Χριστό για την ωραιότητα του οίκου του. Διότι ωραιότητα και στολίδι των Εκκλησιών είναι το άγιο πλήθος εκείνων που πιστεύουν στον Χριστό. [<Φτερούγες περιστεράς ασημωμένες.> Ο λόγος μάς ζωγραφίζει μια πανέμορφη περιστερά, με ασημωμένο κατά κάποιον τρόπο χρώμα· όπως ακριβώς όταν κάποιος πάνω σε λαμπρό και αστραφτερό ασήμι επενδύσει χρυσό, ή χαράξει τη μορφή μιας περιστεράς, και το χρυσάφι στη ράχη φαίνεται αναμεμειγμένο με ένα χλωμό χρώμα, σαν να έχει αναμειχθεί με μια ωχρή απόχρωση, καθιστώντας τότε την περιστερά εξαιρετικά όμορφη.

Εάν λοιπόν αναπαυθούν στους δικούς μου κλήρους, λέει, θα τους δοθούν ασημωμένες φτερούγες περιστεριού, που έχει και τα νώτα της με χρυσαφένια λάμψη· δηλαδή, θα γίνει σαν ένα πανέμορφο περιστέρι. Διότι δεν φρονούν πλέον τα επί της γης, αλλά θα πετάξουν ψηλά ωσάν να βρίσκονται στους ουρανούς, δηλαδή με σκοπό να φρονούν τα επουράνια.

Ανωνύμου. Ονομάζει φτερούγες περιστεριού τη χάρη του Πνεύματος· διότι με μορφή περιστεριού κατήλθε στα ρείθρα του Ιορδάνη. Από αυτήν, τα πιο απλά και λευκά προσφέρονται στους πιο απλούς, ενώ στους τελειότερους τα πιο βαθιά. Διότι λέει: Τα μυστήριά μου ανήκουν σε μένα και στους δικούς μου. Και στους μεν ατελείς δίνει να πιουν γάλα, ενώ στους άλλους προσφέρει τη στερεά τροφή. Κλήρους ονομάζει τις δύο Διαθήκες. Εάν λοιπόν, λέει, προσεγγίσετε καθεμία από τις διδασκαλίες, θα δείτε την ποικιλόμορφη χάρη του Αγίου Πνεύματος. Ωστόσο, δεν πρόσταξε απλώς να προσεγγίσουν, αλλά και να παραμείνουν προσηλωμένοι συνεχώς. Διότι αυτός που κοιμάται είναι ακίνητος.] <Θα γίνουν λευκοί σαν το χιόνι στο Σελμών.> (A f. 339, E f. 127, H f. 144 b) Οι απόστολοι προφανώς θα λαμπρυνθούν· αυτοί λοιπόν έγιναν λευκοί σαν το χιόνι στο Σελμών. Η λέξη Σελμών είναι εβραϊκή, και ερμηνεύεται ως ανταπόδοση. Και αυτοί λοιπόν που ξεχώρισαν θα γίνουν λευκοί σαν το χιόνι ως ανταπόδοση, δηλαδή θα γίνουν λαμπροί, λαμβάνοντας τη λαμπρότητα ως μισθό για την ειλικρινή τους αφοσίωση στον Χριστό.

Λάφυρα ήμασταν εμείς και ολόκληρο το γένος των ανθρώπων, το οποίο κατά το παρελθόν είχε καταστεί υποχείριο των αντίπαλων δυνάμεων· όταν αυτές εκδιώχθηκαν, οι μαθητές και απόστολοι του Σωτήρα μας, καθώς και οι ευαγγελιστές και η υπόλοιπη στρατιά του, αφού έκαναν δικό τους κτήμα τις ψυχές που παλαιότερα είχαν αιχμαλωτιστεί ως λάφυρα, τις μοιράστηκαν μεταξύ τους. Ο Παύλος, λοιπόν, από την Ιερουσαλήμ και τις γύρω περιοχές μέχρι το Ιλλυρικό έλαβε ως κλήρο τα λάφυρα από τα έθνη. Ο Πέτρος πάλι, από άλλα έθνη, και ο Ιωάννης ομοίως από άλλα, και καθένας από τους υπόλοιπους αποστόλους παρομοίως. Από τα λάφυρα αυτά, ξεχώριζαν τα εξαιρετικά αναθήματα για την ωραιότητα του οίκου του Θεού. Γι’ αυτό έχει ειπωθεί: «Και στην ωραιότητα του οίκου μοιράστηκαν λάφυρα. Εάν κοιμηθείτε ανάμεσα στους κλήρους, φτερούγες περιστεράς επενδυμένες με άργυρο, και τα νώτα της με λαμπερό χρυσό». Αφού ο λόγος μνημόνευσε αυτούς που ευαγγελίζονται με πολλή δύναμη, τόσο τον οίκο και την ωραιότητά του, όσο και τα λάφυρα που βρίσκονται σε αυτόν, μέσω των οποίων υπαινισσόταν την Εκκλησία του Θεού και εκείνους που διαπρέπουν σε αυτήν, στη συνέχεια, μέσα από τα προκείμενα θεόπνευστα αναγνώσματα, κάνει μνεία απευθυνόμενος σε εμάς λέγοντας: «Εάν κοιμηθείτε ανάμεσα στους κλήρους».

Κλήροι της Εκκλησίας είναι η Παλαιά και η Καινή Διαθήκη του Θεού· όσους διατρίβουν ανάμεσά τους, τους διδάσκει ότι θα βρουν φτερούγες περιστεράς σκεπασμένες με ασήμι, της οποίας περιστεράς τα νώτα λάμπουν σαν χρυσός. Διότι, καθώς το Άγιο Πνεύμα νοείται ως περιστερά, τα λόγια που έχουν λεχθεί στην Παλαιά και την Καινή Διαθήκη, κατά την επιφανειακή τους μεν ανάγνωση, τυγχάνουν να είναι σκεπασμένα σαν με φτερούγες, και μάλιστα φτερούγες επαργυρωμένες, επειδή τα λόγια του Κυρίου είναι ασήμι δοκιμασμένο στη φωτιά, καθαρισμένο στο χώμα· τα δε κρυμμένα στο βάθος νοήματα, τα οποία μοιάζουν με τα νώτα της εν λόγω περιστεράς, δηλαδή του Αγίου Πνεύματος, λέγεται ότι έχουν τη λάμψη του χρυσού, επειδή το νόημα που κρύβεται πίσω από τις λέξεις και ο πλέον καθαρός νους αστράφτουν σαν χρυσάφι. Αυτά δε διακηρύσσονται σε όλους εμάς που έχουμε συναχθεί στον οίκο του Θεού, τους οποίους στα προηγούμενα ο λόγος ονόμασε λάφυρα. Αντί δε της φράσης, «Εάν κοιμηθείτε», σύμφωνα με τη μετάφραση του Συμμάχου, έχει ειπωθεί, «Εάν αναπαυθείτε ανάμεσα στους κλήρους». Διότι το να κοιμηθεί κανείς εδώ υποδηλώνει το να αναπαυθεί.

Επομένως, σε αυτούς που ασκούνται στους ιερούς λόγους, η προσφώνηση αυτή υπόσχεται προτρεπτικά την ωφέλεια που προέρχεται από τους θείους λόγους. Διότι και η διατύπωση των ιερών αναγνωσμάτων έχει καθαριστεί σαν το πυρωμένο ασήμι, σύμφωνα με τον λόγο που λέει: «Τα λόγια του Κυρίου είναι δοκιμασμένα στη φωτιά»· και πάλι: «Τα λόγια του Κυρίου είναι λόγια αγνά, ασήμι πυρωμένο, δοκιμασμένο στο χώμα της γης, καθαρισμένο επτά φορές». Επίσης, το πνευματικό νόημα, που είναι εξαίρετο και πολυτίμητο, παριστάνεται με το να λέγεται: «στη λάμψη του χρυσού». «Όταν ο Ουράνιος διασκορπίζει βασιλιάδες πάνω της, θα γίνουν λευκοί σαν το χιόνι στη Σελμών». Αντί του «Όταν ο Επουράνιος διασκορπίζει» και τα εξής, ο Σύμμαχος το ερμήνευσε με αυτόν τον τρόπο: «Όταν ο Ικανός τη μοίραζε για να βασιλεύσει σε αυτήν, ήταν σαν χιονισμένη. Η Σελμών, όρος του Θεού, όρος εύφορο, όρος υψηλότατο, όρος εύφορο· γιατί αναζητούνται με τόση σπουδή τα υψηλά όρη; Αυτό είναι το όρος που πόθησε ο Θεός για να κατοικήσει σε αυτό, και ο Κύριος θα κατασκηνώσει εκεί για πάντα».

«από προσώπου»: Διότι ο ίδιος θεωρείται και τότε και τώρα. «βροχήν εκούσιον»: Εννοεί τη χάρη του Πνεύματος, η οποία σαν βροχή δροσίζει τον άνθρωπο· διότι ο άνθρωπος είναι κληρονομία του Χριστού. «και ησθένησεν»: Η ανθρωπότητα ασθένησε με την ειδωλολατρία, αλλά όταν ήρθε ο Χριστός και την επέστρεψε, την κατήρτισε προς τον εαυτό Του με τη χάρη. «τα ζώα σου»: Οι άνθρωποι πάνω στη γη· διότι οι άνθρωποι είναι ζωντανά όντα, ή μάλλον, σύμφωνα με την αλήθεια, βρίσκονται μέσα στην Εκκλησία. «ητοίμασας»: Για τον άνθρωπο που πτώχευσε ετοίμασες τη μυστική τράπεζα, ώστε να τρέφεται παντοτινά. «Κύριος δώσει»: Στους αποστόλους, όταν εμφύσησε σε αυτούς και είπε: Λάβετε Πνεύμα Άγιο. Διότι αυτοί ευαγγελίστηκαν [τη χάρη] στην οικουμένη. «ο βασιλεύς»: Ο Χριστός, για τον οποίο ελέχθη: Αυτός είναι ο Υιός μου ο αγαπητός, στον οποίο ευαρεστήθηκα. «ωραιότητι»: Διότι μέσα στην Εκκλησία μοιράστηκαν τα λάφυρα του διαβόλου, δηλαδή ο άνθρωπος που είχε αιχμαλωτιστεί. «εάν κοιμηθήτε»: Απευθύνεται στους αποστόλους· διότι αυτοί έλαβαν ως κλήρο όλα τα κλίματα της γης· εάν, λέει, παραμείνετε ανάμεσά τους. «πτέρυγες»: Εννοεί τις αρετές των αποστόλων, για τους οποίους ο Ησαΐας λέει: και σαν περιστέρια με τα μικρά τους πετούν. Διότι αυτοί σαν το ασήμι, δηλαδή καθαροί και αστράφτοντες στις αρετές, πέταξαν σε όλη τη γη.

Και τα μετάφρενα της περιστεράς, η οποία κατήλθε στον Ιορδάνη, τα μετάφρενα αυτής, τα οποία είναι το τμήμα μεταξύ των ώμων, η αλήθεια και η δικαιοσύνη, διαμορφωμένα με το νοητό πυρ, τα ονόμασε χρυσό ο προφήτης.

Έτσι να μιλάτε και έτσι να πράττετε, σαν άνθρωποι που πρόκειται να κριθούν από τον νόμο της ελευθερίας. Διότι είναι προτιμότερο να σας φοβίσω με τα λόγια, ώστε να μην υποφέρετε στην πράξη. Το έλεος καυχάται νικηφόρα έναντι της κρίσεως. Η ελεημοσύνη είναι μια άριστη τέχνη και προστάτιδα εκείνων που την ασκούν. Διότι είναι φίλη του Θεού και στέκεται πάντοτε δίπλα Του, ζητώντας εύκολα χάρη για όποιους επιθυμεί, αρκεί μόνο να μην αδικείται από εμάς. Και αδικείται όταν την προσφέρουμε από προϊόντα αρπαγής, διότι, εάν είναι καθαρή, χαρίζει πολλή παρρησία σε όσους την αναπέμπουν. Και ικετεύει υπέρ εκείνων που έχουν σφάλλει – τόσο μεγάλη είναι η δύναμή της – καθώς και υπέρ των αμαρτωλών. Αυτή διαρρηγνύει τα δεσμά, διαλύει το σκοτάδι, σβήνει το πυρ, θανατώνει το σκουλήκι, αποδιώχνει τον τριγμό των οδόντων· για χάρη της ανοίγουν με μεγάλη ελευθερία οι πύλες των ουρανών. — Και λίγο παρακάτω: Διότι είναι όντως βασίλισσα, αφού κάνει τους ανθρώπους όμοιους με τον Θεό· διότι λέγει: «Να είστε οικτίρμονες, όπως ο Πατέρας σας που είναι στους ουρανούς». Είναι φτερωτή και ελαφριά, έχοντας χρυσές φτερούγες· και η πτήση της τέρπει τα μέγιστα τους αγγέλους. Εκεί βλέπει κανείς «πτέρυγες περιστεράς ασημωμένες, και τα νώτα της με τη χλωμή λάμψη του χρυσού». Πετάει σαν μια ζωντανή χρυσή περιστερά· έχει βλέμμα προσηνές, μάτι ήμερο· δεν υπάρχει τίποτε καλύτερο από εκείνο το μάτι. Ωραίο είναι το παγώνι, αλλά μπροστά της μοιάζει με καλιακούδα· τόσο πολύ ωραίο και θαυμαστό είναι το πτηνό αυτό.

Και όπως ακριβώς, όταν εισέρχεται μία βασίλισσα, κανένας από τους φρουρούς που έχουν ταχθεί στις θύρες δεν τολμά να εξετάσει ποια είναι και από πού προέρχεται, αλλά όλοι την υποδέχονται αμέσως· το ίδιο συμβαίνει και με την ελεημοσύνη. Διότι είναι πράγματι βασίλισσα, καθώς καθιστά τους ανθρώπους όμοιους με τον Θεό. Διότι λέγει: «Να είσθε οικτίρμονες, όπως ο Πατήρ σας ο επουράνιος είναι οικτίρμων». Είναι φτερωτή και ελαφριά, έχοντας χρυσές πτέρυγες, και η πτήση της τέρπει τα μέγιστα τους αγγέλους. Εκεί, λέγει, υπάρχουν «πτέρυγες περιστεράς περιηργυρωμένες, και τα νώτα της έχουν την λάμψη του χρυσού». Διότι πετάει σαν μία χρυσή και ζωντανή περιστερά, έχοντας βλέμμα προσηνές και οφθαλμό ήμερο. Τίποτε δεν είναι ανώτερο από τον οφθαλμό εκείνο. Ωραίος είναι και ο ταώς, αλλά μπροστά της μοιάζει με κουρούνα· τόσο πολύ ωραίο και θαυμαστό είναι αυτό το πτηνό.

Άραγε ποιοι ήταν εκείνοι που τότε ησύχαζαν στους τάφους, οι οποίοι, αντί να υπηρετούν τον Θεό, τον πίκραιναν μάλλον, θηρεύοντας την κενή δόξα και με αθέμιτες πράξεις. «Θεέ μου, όταν πορευόσουν ενώπιον του λαού σου, όταν διέβαινες μέσα στην έρημο, η γη σείστηκε, διότι και οι ουρανοί έσταξαν», δηλαδή το μάννα και την ορτυγομήτρα, «από το πρόσωπο του Θεού του Σινά και του Ισραήλ. Βροχή εκούσια θα ξεχωρίσεις, ω Θεέ, για την κληρονομία σου», για να φάνε το μάννα, «και ασθένησε» η εν λόγω κληρονομία σου μέσα στην έρημο, «εσύ όμως την αποκατέστησες», τρέφοντάς την χωρίς όργωμα και θερισμό για σαράντα χρόνια. «Τα ζώα σου», δηλαδή ο λαός σου, «κατοικούν σε αυτήν» την έρημο. «Ετοίμασας με την αγαθότητά σου», Χριστέ, «για τον φτωχό» χορό των αποστόλων, «λόγο που ευαγγελίζεται με πολλή δύναμη, ως βασιλιάς των δυνάμεων και του αγαπητού» Πατρός Υιός αγαπητός. «Με την ωραιότητα του οίκου» της θεόκλητης εκκλησίας σου, «για να μοιράσουν λάφυρα» νοητά, και απονέμοντας στον καθένα το ταιριαστό μερίδιο της καλής κληρονομίας. «Εάν αναπαυθείτε ανάμεσα στους κλήρους» της πράξης και της θεωρίας, όντως αποκτήσατε «φτερά περιστεράς επαργυρωμένα, της οποίας τα νώτα έχουν τη χλοερότητα του χρυσού», όταν ομιλεί «ο επουράνιος βασιλιάς σε αυτήν». «Θα γίνουν λευκοί σαν το χιόνι» οι τέτοιοι «όπως στο όρος Σελμών», το οποίο είναι «όρος του Θεού, όρος εύφορο, όρος τυρωμένο», δηλαδή, παχύ και ολόλευκο και στέρεο.

Ποιος, λοιπόν, θα βαδίσει τώρα; Ποιος θα ανεβεί στο όρος του Κυρίου, όπως είναι γραμμένο; Ποιος θα υψωθεί σαν τον κέδρο στον Λίβανο; Ποιος θα λάβει φτερά σαν της περιστεράς, ασημωμένα από το Πνεύμα, και θα αναπαυθεί στο ύψος της τελειότητας; Ποιος θα κάνει να ανατείλει στις ημέρες του η δικαιοσύνη; Ποιος, κατανοώντας αυτά, θα ονομαστεί σοφός; Γι' αυτό, με κοινή θέληση, με κοινή προτροπή, εγώ από εσάς και εσείς από εμένα λάβετε, μεταδώστε, αντισταθείτε, για να μην υπολειφθούμε, για να μην ονομαστούμε γενεά διεστραμμένη και πικρόχολη, γενεά η οποία δεν κατηύθυνε σωστά την καρδιά της και το πνεύμα της δεν στάθηκε πιστό στον Θεό· αντίθετα, ας γίνουμε γενεά ευθέων, γενεά ευλογημένη. Ας δείξουμε και εμείς τα έπαθλα της αρετής μας· ας βαδίσουμε την άγια οδό των πατέρων μας. Στα δικά τους μονοπάτια ας πορευθούμε· τις αποστάσεις εκείνων ας καταμετρήσουμε· τους βίους τους ας ιχνηλατήσουμε· τα έργα τους ας μιμηθούμε με ζήλο· τους τρόπους τους ας εκμιμηθούμε, έστω και ελάχιστα και ταπεινά. Είναι αρκετό για τον μαθητή να φέρει τα μιμήματα του δασκάλου του· εκείνοι είναι ζωγράφοι της θεοειδούς εικόνας, επιστήμονες των αρετών, εμείς ας κάνουμε έστω μια σκιαγραφία· ξένοι προς τον κόσμο εκείνοι, ας ζήσουμε ως ξένοι και εμείς· πατρίδα εκείνων είναι ο ουρανός, και δική μας η άνω Ιερουσαλήμ· περιουσία τους οι εντολές του Κυρίου, αυτό ας επιλέξουμε και εμείς· δεν παραδόθηκαν εκείνοι στο σαρκικό φίλτρο, δεν τέρφθηκαν με τις ηδονές του παρόντος αιώνα, τις ίδιες καταστάσεις ας βιώσουμε και εμείς.