Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 67:20

Ευλογητός ο Κύριος ο Θεός, ευλογητός ο Κύριος κάθε ημέρα. Για ένα μεγάλο κατόρθωμα αναπέμπει ύμνο στον Θεό προφανώς ο χορός των αποστόλων: «Θα μας κατευοδώσει ο Θεός της σωτηρίας μας». Εσύ, λέει, ω Δέσποτα, θα ανοίξεις τη θύρα του λόγου, προκειμένου να κατευοδωθεί για εμάς η οδός του κηρύγματος.

Διότι αυτούς που παλαιότερα απειθούσαν και πλανώνταν, ο Πατέρας τους έδωσε στον Υιό, ώστε, αφού κατοικήσει μέσα τους διά του Πνεύματος, να τους αναδείξει υιούς του Θεού. [<Ευλογητός ο Κύριος ο Θεός.> Διότι εκείνοι που συνεχώς κάθε μέρα προστίθενται και μέσω της πίστης στον Χριστό καλούνται στη ζωή, φροντίζουν να τον δοξολογούν με ακατάπαυστους ύμνους.] <Είθε ο Θεός των σωτηριών μας να μας κατευοδώσει.> (A f. 340 b, F f. 100) Εκείνος που μας δώρισε τη σωτηρία, λέει, αυτός θα μας εξομαλύνει και τον δρόμο, ώστε να μην στερηθούμε τόσα αγαθά· και θα ανοίξει τη θύρα του λόγου, ώστε να κατευοδωθεί για εμάς ο δρόμος του κηρύγματος. <Ο Θεός μας είναι ο Θεός που σώζει, και στον Κύριο ανήκουν οι διέξοδοι του θανάτου.> (A f. 340 b, E f. 128, F f. 100, H f. 150 b) Έχουν σαφώς θάρρος οι απόστολοι, τους οποίους ο Θεός εξάγει γενναία, παρόλο που έφτασαν μέχρι τον θάνατο εξαιτίας του κηρύγματος.

ΕΙΣ ΤΟ ΤΕΛΟΣ, ΤΩ ΔΑΥΙΔ, ΨΑΛΜΟΣ ΩΔΗΣ 67ος. «Ας αναστηθεί ο Θεός, και ας διασκορπιστούν οι εχθροί του, και ας φύγουν από το πρόσωπό του όσοι τον μισούν». Οι τρεις συνεχόμενοι ψαλμοί που προηγούνται του προκειμένου προανήγγειλαν την κλήση των εθνών· από αυτούς ο μεν 64ος είχε επιγραφεί «Ψαλμός ωδής, τω Δαυίδ», ο επόμενος «Ωδή ψαλμού», και ο τρίτος «Εν ύμνοις, ψαλμός ωδής». Εύλογα, επομένως, και ο προκείμενος, εφόσον είναι και αυτός ευαγγελικός και περιέχει προφητεία όχι μόνο για την κλήση των εθνών, αλλά και για τον ίδιο τον Σωτήρα, επιγράφεται «Εις το τέλος, τω Δαυίδ» και «Ψαλμός ωδής», όπως ακριβώς και οι προηγούμενοι. Διότι έπρεπε οι λόγοι που επαγγέλλονται τα αγαθά να μην ονομάζονται μόνο ψαλμοί, αλλά συγχρόνως και ταυτόχρονα να ονομάζονται ψαλμοί ωδών και ωδές ψαλμών και να παραπέμπουν «εις το τέλος»· καθώς όσα προφητεύονταν σε αυτούς επρόκειτο να εκπληρωθούν πολλά χρόνια αργότερα, κατά τη συντέλεια του αιώνος. Έχει διατυπωθεί δε και αυτός από το προφητικό Πνεύμα εκ προσώπου των αποστόλων. Όπως, λοιπόν, μέσω των προηγούμενων προσεύχονταν για τον εαυτό τους, επικαλούμενοι τον Θεό ως συνεργό στο ευαγγελικό κήρυγμα, με τον ίδιο τρόπο και στα προκείμενα οι ίδιοι, προχωρώντας, λένε: «Ευλογητός ο Κύριος ημέρα με την ημέρα· θα μας κατευοδώσει ο Θεός των σωτηρίων μας»· και πάλι: «Πρόσταξε, Θεέ, τη δύναμή σου· δυνάμωσε, Θεέ, αυτό που κατεργάστηκες για εμάς».

Αφού, λοιπόν, παραδόθηκαν τόσες πολλές διδασκαλίες μέσω της προφητείας, στη συνέχεια το Άγιο Πνεύμα, ωσάν για μεγάλα και παράδοξα κατορθώματα, ευλογεί τον χορηγό τόσων αγαθών λέγοντας: «Ευλογητός ο Κύριος ο Θεός, ευλογητός ο Κύριος ημέρα με την ημέρα». Διότι, λέει, δεν δοξάζουν πλέον οι άνθρωποι, ευρισκόμενοι σε πλάνη, τους πονηρούς δαίμονες, αλλά κάθε ημέρα και κάθε ώρα ευλογούν τον προαναφερθέντα Κύριο.

Ο ίδιος δε ο Κύριος «θα μας κατευοδώσει», όντας ο ίδιος «ο Θεός των σωτηριών μας». Και τα λέει αυτά το Άγιο Πνεύμα εκ μέρους του χορού των αποστόλων, όπως ακριβώς παρουσιάσαμε και στην αρχή του λόγου. Επειδή, λοιπόν, αυτοί είχαν ανάγκη από την κατευόδωση του Θεού, ώστε να προετοιμάσουν την οδό για Αυτόν, σύμφωνα με όσα ειπώθηκαν προηγουμένως, αναγκαστικά λένε: «Ευλογητός ο Κύριος μέρα με τη μέρα, θα μας κατευοδώσει ο Θεός των σωτηριών μας». Αντί δε του «των σωτηριών μας», ο Σύμμαχος το ερμήνευσε «του Σωτήρος μας»· αντί του οποίου το εβραϊκό κείμενο μνημονεύει και πάλι το όνομα του Σωτήρα μας Ιησού. «Ο Θεός μας, ο Θεός της σωτηρίας, και του Κυρίου, του Κυρίου μας, είναι οι διέξοδοι του θανάτου». Πάλι, προφητικά έχουν λεχθεί και αυτά εκ μέρους των αποστόλων. Διότι, επειδή θεολόγησαν μέσω των προηγούμενων, ακολούθως και μέσω των προκείμενων λόγων λένε: «Ο Θεός μας, ο Θεός της σωτηρίας, και του Κυρίου, του Κυρίου μας, είναι οι διέξοδοι του θανάτου»· ή, σύμφωνα με τον Σύμμαχο: «Ο Θεός είναι για εμάς Θεός για σωτηρία, και του Κυρίου, του Δεσπότη, είναι οι έξοδοι προς τον θάνατο». Διότι μόνος Αυτός, όντας Θεός της σωτηρίας, βρήκε διεξόδους από τον θάνατο. Επειδή κάθε άνθρωπος έφτασε μεν στην είσοδο του θανάτου, δεν μπόρεσε όμως πλέον και να τον διαβεί και να εξέλθει. Ο δε Κύριος, ο οποίος δηλώνεται μέσα από τα παρόντα λόγια, και τώρα μέσω των κοινών στοιχείων στην...

Έλαβες δώρα. Διότι έδωσε (έλαβε) την ανθρωπότητα ως κληρονομία του πάνω στον σταυρό. Ακόμη και όσοι απειθούσαν. Διότι και όσοι δεν ήθελαν να υποταχθούν στην πίστη, και αυτοί, αφού μετανόησαν, επέστρεψαν [στην πίστη] προς τον Θεό. Κύριος ο Θεός. Διότι πότε δεν είναι ευλογητός ο Κύριος; Επειδή αρμόζει καθημερινά και κάθε ώρα να ευλογούμε τον Κύριο. Θα κατευοδώσει. Ό,τι συντελέστηκε πάνω στον σταυρό θα το δώσει σε εμάς γρήγορα.

Αυτό το ρητό ο θείος Παύλος το ανέφερε για την κατάβαση και ανάβαση του Χριστού. Γι' αυτό και δεν λέει «έλαβες δώρα μεταξύ των ανθρώπων», αλλά «έδωσες δώρα στους ανθρώπους». «Ακόμη και εκείνους που απειθούν για να κατασκηνώσουν», δηλαδή τους απειθούντες Ιουδαίους, λόγω της υποσχέσεως προς τους Πατέρες τούς επιτρέπει να κατοικήσουν στη γη της επαγγελίας· «Ευλογητός ο Κύριος και Θεός», δηλαδή αξιέπαινος και πάνδοξος, ο οποίος δεν αθετεί στο ελάχιστο την υπόσχεσή του. «Ευλογητός ο Κύριος ημέρα με την ημέρα» και η αίνεσή του δεν έχει διακοπή. «Θα μας κατευοδώσει ο Θεός της σωτηρίας μας», ο οποίος μας λυτρώνει και μας σώζει από κάθε πειρασμό. «Ο Θεός μας είναι ο Θεός που σώζει· και στον Κύριο ανήκουν κατεξοχήν οι διέξοδοι του θανάτου», δηλαδή είναι αδύνατον να εξέλθει η ψυχή από το σώμα χωρίς τη δική του προσταγή. «Όμως ο Θεός θα συντρίψει» και θα αφανίσει «τα κεφάλια των εχθρών του», όποτε το θελήσει, «την τριχωτή κορυφή της κεφαλής εκείνων που πορεύονται μέσα στα αμαρτήματά τους».

Αποστράφηκε ο λαός ενός τόσο μεγάλου βασιλιά, εναντίον του οποίου δικαίως θα μπορούσε κανείς να διατυπώσει κατηγορία λιποταξίας· συνεπώς, τα ανάκτορα έχουν εγκαταλειφθεί κενά και έρημα, διότι προσχώρησαν σε άλλον βασιλιά. Διότι τέτοια είναι η λογική αυτών που δεν έχουν βασιλιά, οι οποίοι ίσως δεν θα υπαχθούν στη βασιλεία του Χριστού, εφόσον κυβερνώνται από αλλού και συγκεκριμένα από τον Μαμωνά. Ας εξηγήσουν, λοιπόν, τον τρόπο της εγκατάλειψης· ας αναζητηθεί ποια είναι η αιτία της μεταστροφής. Αν βέβαια ο λαός διέφυγε με τη θέλησή του από το χέρι εκείνου που έχει την εξουσία, αυτό έγινε μήπως επειδή εκείνος δεν έχει τη δύναμη να κυβερνά, ή επειδή δεν έχει τη δύναμη να σώζει; Και όμως, αυτός που δεσπόζει με τη δύναμή του στον αιώνα, αυτός είναι που γεμίζει τον ουρανό και τη γη, και στο χέρι του βρίσκονται τα πέρατα της γης. Και ονομάζεται Θεός που σώζει, και Θεός των σωτηριών μας· και αυτός γεννήθηκε για εμάς ως Σωτήρας Κύριος, και δεν υπάρχει άλλος σωτήρας εκτός από αυτόν. Ή μήπως τον απαρνήθηκαν επειδή δεν προνοεί και δεν κατευθύνει τα επίγεια πράγματα με τρόπο θεοπρεπή; Αλλά αυτός είναι που ανατέλλει τον ήλιό του επί πονηρών και αγαθών, και βρέχει επί δικαίων και αδίκων· αυτός που δίνει στη γη την πρώιμη και την όψιμη βροχή, και δίνει τροφή σε κάθε σάρκα. Και λέει: «Ο Πατέρας μου εργάζεται μέχρι τώρα, κι εγώ εργάζομαι», εισάγοντας από εδώ τους λόγους για τη φροντίδα και την πρόνοια προς εμάς. Ή μήπως δεν τον αποδέχονται επειδή δεν είναι μεγάλος; Αλλά είναι μέγας βασιλιάς σε όλη τη γη, και της μεγαλωσύνης του δεν υπάρχει τέλος.